فرهنگی

حضانت طفل

fajr42 — Tue, 30 Apr 2013 17:55:00 GMT

« بسم الله الرحمن الرحیم »

عنوان مقاله : حضانت طفل

محقق : محمد رضا فروزان

جلسه مکتب القران فجر بروجرد بتاریخ 10/2/1392

کلید واژگان : حضانت طفل بعد از فوت پدر

قال الله تعالی : " لا تضار والدة ٌ بولدها ولا مولود له بولده " بقره 233

یکی از مباحث کتاب النکاح ، مبحث حَضانت طفل است . که بر اساس قول فقهاء شیعی تا دوسال برای پسر ؛ ودختر تا 7سال حق مادر است . . هر چند که عده ای از بزرگان ؛ حضانت دختر وپسر را تا 7سال حق مادر میدانند . مادامی که پیوند زناشوئی بین زوجین برقرار است .طبق مصوبه مجمع تشخیص مصلحت در سال 82 ، حق حضانت طفل ، پسر ویا دختر تا 7سالگی بر عهده مادر است .

سید محمد عاملی در نهایة المرام گوید :

" ان الام احق بالولد مطلقاً الی سبع سنین من غیر فرق بین الذکر والانثی " 1/467

علماء عصر حاضر هم بنا بر ادله روحی وروانی ووابستگیهای عاطفی بین مادر وفرزند ؛ حضانت را تا حد بلوغ ، حق مادر میدانند ومعتقدند که این ارتباط نباید گسیخته شود که در آنصورت اثرات مخربی بجا میگذارد . ولی در هر صورت بر اسا س موازین شرعی ؛ حق حضانت بترتیب فوق الزامی است .

اقوال اهل سنت در خصوص مدت حضانت طفل ، مختلف است .حنفیان گویند ؛ مدت حضانت دختر 9سال واز آن پسر 7سال است . شافعیان گویند : برای حضانت مدت محدود وجود ندارد ، باید آنقدر بمانند تا خود احدی از والدین انتخاب کنند . مالکیان گویند : مدت حضانت پسر از بدو تولد است تا مرحله بلوغ . واز آن دختر تا روزی که ازدواج کند . حنبلیان هم گویند : مدت حضانت دخترو پسر7سال است .

واما تفصیل مطلب :

حضانت از ریشه ی «حضن- پهلو » است که حدفاصل بین سینه وبازو- زیر بغل- را می گویند . حکایت از به سینه چسباندن دارد.مثلاً گویند :" حضنت ولدها" : فرزند خودرا در آغوش گرفت .

به تعبیر دیگر ؛ حضانت ، باب حفظ طفل از خطرات وتربیت اوست .وصرف نظر از اینکه کدام مقدم هستند ، مراعات مصلحت کودک است . که اگر اقتضا کند ، میتوان پدر ویا مادر را در صورت احراز عدم صلاحیت از حضانت طفل محروم ساخت . ویا به تشخیص دادگاه مدت حضانت مادر را تا سالهای بعد از مدت مقرر تمدید کرد ویا حتی احد از والدین را از دیدار طفل بدلیل مصلحت محروم ساخت . ویا حد فاصل مدت بین دو دیدار

را طولانی ساخت . هر چند که فعلاً دورور آخر هفته ویا یکروز را زمان دیدار احد از والدین قرار میدهند .

وهر گاه فردی که طفل نزد اوست از ملاقات طرف دیگر جلوگیری کند ؛ به حسب مورد از 3ماه تا 6ماه حبس دارد .فاسق بودن طرف دیگر نمیتواند عامل جلوگیری از ملاقات طفل باشد . حداقل اینست که در زمان دیدار ؛ فرد دیگری را ناظر قرار میدهند . فلذا در هر حال ، ملاقات با طفل برای والدین امری لازم ومفید است .

« الحَضانة : ولایة علی الطفل والمجنون لفائدة تربیته وما یتعلق بها من مصلحته »

نوعی از ولایت است که در آن زنان بر مردان حق تقدم دارند .در واقع حضانت ناظر به نگهداری طفل است وولایت به سرپرستی ونظارت بر اموال وازدواج طفل .هر چند که بعض فقهاء در تعریف حضانت

لفظ ولایت را بکار میبرند .

« حضانت ؛ حق یاحکم ؟»

حضانت برای مادر حق است ونه حکم . میتواند آنرا از خود ساقط کند ؛. ولی نسبت به پدر حق است واو نمیتواند از خود سلب مسؤلیت کند .ودر صورت قبول نکردن ؛ حاکم او را مجبور به نگهداری ویا پرداخت مخارج حضانت می نماید . ولی نسبت بمادر جبر معنائی ندارد . مهر مادری مانع از قبول نکردن است .

شهید اول در قواعد گوید : " لو امتنعت الام من الحضانة صار الاب اولی ؛ ولو امتنعا معاً ، فالظاهر اجبارالاب"

اقول : با دو شرط میتوان مادر را بر حضانت اجبار کرد : 1- مصلحت طفل باشد .2- حضانت بر او متعیّن شود .

صاحب جواهر با استناد به خبر منقول از امام صادق ع در خصوص تعلیق حق حضانت از جانب مادر می گوید :

" ان التعلیق علی مشییتهاها والتعبیر بالاحقیة ظاهر علی الحضانة کالرضاع ، وحینئذ لا تکون واجبة علیها ؛ ولها ان تسقط هذا الحق ولها اسقاطه والمطالبة باجرته " وسپس از صاحب ریاض هم نقل میکند که ایشان هم چنین می فرمایند :

" لا شبهة فی کون الحضانة حقاً " ای یجوز اسقاطها . ریاض 10/529وجواهر الکلام 31ص284

بعض فقهاء قائلند که مادر نمیتواند حق حضانت را اسقاط کند .

شیخ انصاری گوید: " من ان لکل ذی حق اسقاط حقه " هر ذیحقی اختیار اسقاط حق خودرا دارد . ( انتهی کلامه)

البته در حقوقی که قائم بشخص است ، این امر جاری نیست . ودر هر کجا که شک داریم مورد از قبیل حق است که قابل اسقاط است ویا از قبیل حکم است که قابل اسقاط نیست ، باید بنا بگذاریم که قابل اسقاط نیست .

کما قال: " والمشکوک بین الحق والحکم لا یکون قابلا للاسقاط ؛ لاصالة بقائه " مصباح الفقاهة خوئی6/140

100قاعده فقهی سید مصطفوی ص39

نکته : حکم قابل اسقاط نیست . مثلاً ؛ نفقه زن حق است و قضا دارد ؛ ولی نفقه اقارب حکم است وقضا ندارد .

سوال : حق چیست ؟ وتکلیف چیست ؟

ج= حق ، اختیار واقتدار فرد برای اتیان ویا ترک فعل است که از سوی قانونگذار برای او مقرر شده ، ولی تکلیف ، وظایفی است که بر عهده اش گذاشته اند . تکلیف از باب اوامر ونواهی است .

گرد آورندگان دائرة المعارف فقهیه گویند :

" والحضانة شرعاً : هی حفظ من لا یَستقِل بامورهِ وتربیتهُ بما یُصلحُهُ "

حضانت یعنی , حفظ کسی که خود از عهده ی اینکار بر نمیاید وتربیت او به هر آنچه مصلحت اوست .

علامه در قواعد گوید : " الحضانة : وهی ولایة وسلطنته علی تربیة الطفل "

مشهور فقهاء گویند ؛ در بین دوسال اولیه عمر – حولین کاملین – حق حضانت طفل با مادر است ، مطلقاً . ولی ابن فهد در «مهذب » گوید ، اجماع است که این حق بین زن ومرد مشترک است . 3/426

حضانت طفل ؛ بعد از فوت پدر ویا ابوین :

[ 3 - وَأَمَّا الْحَضَانَةُ ] : فَالْأُمُّ أَحَقُّ بِالْوَلَدِ مُدَّةَ الرَّضَاعِ وَهِيَ حَوْلَانِ ، ذَكَرًا كَانَ أَوْ أُنْثَى ، إذَا كَانَتْ حُرَّةً مُسْلِمَةً ، وَلَا حَضَانَةَ لِلْأَمَةِ وَلَا لِلْكَافِرَةِ مَعَ الْمُسْلِمِ .

فَإِذَا فُصِلَ فَالْوَالِدُ أَحَقُّ بِالذَّكَرِ ، وَالْأُمُّ أَحَقُّ بِالْأُنْثَى حَتَّى تَبْلُغَ سَبْعَ سِنِينَ ، وَقِيلَ : تِسْعًا ، وَقِيلَ : الْأُمُّ أَحَقُّ بِهَا مَا لَمْ تَتَزَوَّجْ ، وَالْأَوَّلُ أَظْهَرُ ، ثُمَّ يَكُونُ الْأَبُ أَحَقَّ بِهَا ، وَلَوْ تَزَوَّجَتْ الْأُمُّ ، سَقَطَتْ حَضَانَتُهَا عَنْ الذَّكَرِ وَالْأُنْثَى ، وَكَانَ الْأَبُ أَحَقَّ بِهِمَا ، وَلَوْ مَاتَ ، كَانَتْ الْأُمُّ أَحَقَّ بِهِمَا مِنْ الْوَصِيِّ . شرایع الاسلام

قوله: (ولو مات الاب فالام أحق به من الوصي) المراد انه اذا مات اب الولد وقد صارت الحضانة له بان كان الولد ذكرا بعد الحولين او انثى بعد السبع فالام أحق به من الوصي المنصوب من قبل الاب إلى ان يكمل الولد.» نهایة المرام سید محمد 1/470

امام خمینی (ره) در تحریر الوسیله 2/318 می فرماید :

مسألة 17 : لو مات الاب بعد انتقال الحضانة إليه أو قبله كانت الام أحق بحضانة الولد و إن كانت مزوجة ذكرا كان أو أنثى من وصى أبيه ، و كذا من باقى أقاربه حتى أبى أبيه و أمه فضلا عن غيرهما

صاحب جواهر به استناد خبر داود بن حصین چنین گوید : ج31ص293

" فاذا مات الاب فالام احق به من العصبة " با مرگ پدر طفل ، مادر از تمام فامیل به تربیت او سزاوار تر است .

علامه حلی در قواعد می فرماید :

" فان مات فالام احق بالذکر والانثی من کل احد ، وصیاً کان او غیره الی ان یبلغاً " 3/102

در صورت فوت پدر؛ مادر حتی اگر شوهر کند ؛ حق حضانت او ساقط نمی شود .

( سقوط در زمان طلاق است)

در قانون مدنی هم این فرع بصورت ماده قانونی مضبوط است . ( ماده 1171). ماده 1168؛ حضانت طفل را در مدت معین شده ، برای مادروپدر هم حق وهم تکلیف میداند .ودر ماده 1172 اشعار میدارد که :

" هزینه ی حضانت به عهده ی پدر و در صورت فوت او؛ با مادر است "

نکته : در فقه اسلام ؛ طفل مرادف با نرسیدن به سن بلوغ است . و رشید ؛ یعنی انسان بالغ . سن بلوغ در دختر 9سال ودر پسر 15سال است . با رسیدن به این سن از قیمومیت خارج میشوند وخود حق گزینش دارند .{ سن قانونی در حال حاضر 18سال}

نکته دیگر ،حضانت طفل بعد از جدائی زوجین است :

هر گاه زن وشوهر از هم جدا شوند ؛ حَضانت طفل بر طبق حکم شرعی تا 2سال در خصوص پسر وتا 7سال در باب دختر با مادر طفل است . ولی اگر شوهر کند این حق ساقط شده وطفل به پدر تحویل داده میشود . واگر زن از شوهر دوم جدا شود ودر بین مدت فوق الذکر باشد ؛ مجدداً حضانت طفل به او عودت داده میشود . کما قال فی کشف اللثام : " فان طلقت الام عادت ولا یتها لزوال المانع خلافاً لابن ادریس استصحاباً " 7/552

شیخ طوسی در خلاف می گوید :

« اذا تزوجت الام سقط حقها من حضانة الولد وبه قال ابو حنیفة ، ومالک والشافعی . وقال الحسن البصری : لا یسقط حقها بالتزویج .

دلیلنا : اجماع الفرقة واخبارهم » خلاف الطوسی 5/133

در خبر وارده هم دارد که : " المراة احق بالولد ما لم یتزوج " تا ازدواج نکرده حق حضانت برای اوست .

حضانت در لسان فقهاء در دو جا کاربرد دارد : 1- باب تربیت طفل 2- اداره اموال طفل .

در قسم اول که این مقاله متکفل کلیاتی از آن است ودر دوم ؛ حق سرپرستی با پدر طفل است ودر غیاب او با جدّ پدری . مادر در اینمورد هیچگونه اختیاری ندارد ، مگر بحکم حاکم شرع ( در حال حاضر حکم دادستان ) .

طفل با رسیدن بسن بلوغ با شرایط؛ استقلال یافته وهر کدام از والدین را که خود بر گزیند ؛ حق دارد .ولی مستحب است که دختر تا ازدواج نکرده با مادرش زندگی کند .ضمناً

دلیل انتقال حق حضانت از مادر به پدر ، در بعد از مدت مقرر – دو سال و7سال – نیاز طفل به تربیت اجتماعی

است که معمولاً از عهده پدر بر می آید ومادران در اینمورد ضعبف هستند .

« آیا حضانت ، اجرت دارد؟»

در باب حضانت سوال مهمی مطرح است وآن اجرت حضانت است ؛ که آیا مادر استحقاق اجرت را دارد ویا خیر ؟

« هل للام اجرة علی الحضانة غیر اجرة الرضاع »؟

قول مشهور فقهاء شیعه اینست که مادر مستحق اجرت حضانت است . ولی فتوای شهید ثانی در مسالک خلاف اینست . ایشان مادر را مستحق اجرت حضانت نمیداند؛و می فرماید:

" ولها الاجرة علی الرضاع – علی ما فُُصِلَ – دون الحَضانة " 8/422

یعنی ، مادر مستحق اجرت شیر دادن طفل است- بدلالت آیه 233بقره وآیه 6سوره طلاق " فان ارضعن لکم فاتوهن اجورهن " اگر فرزندان شما را شیر دهند ؛ اجرتشان را بپردازید .- ولی حضانت مزدی ندارد .

در حال حاضر طبق قانون حمایت از خانواده ؛ مادر مستحق اجرت حضانت میباشد . ودر هر صورت نفقه طفل را پدر باید بپردازد . ( در صورت وقوع طلاق ) .

در فوق آوردیم که برابر ماده 1172 ق . م . حق حضانت با پدر است .

صاحب جواهرهم معتقد است که مادر در حضانت طفل ، مستحق اجرت میباشد . این فقیه بزرگ گوید : در بین قدما ؛ بحث اجرت حضانت وجود ندارد .( یعنی اصلاً مطرح نشده است ). رک : جواهر 31/283

در بین فقیهان اهل سنت هم این مسئله مورد اختلاف است . عده ای حضانت را عامل پرداخت اجرت بمادر میدانند وعده ای همچون فقیهان شیعی ، مادر را مستحق اجرت حضانت نمیدانند .

شیخ جواد مغنیه در فقه مذاهب خمسه گوید :

" شافعیه و حنابله برای مادر اجرت حضانت را قبول دارند . مالکیه وامامیه ؛ قبول ندارند .

« لا تستحق الحاضنة اجرة علی الحضانة » . ولی اجرت رضاعة را قبول دارند . ابو حنیفه گوید : مادامی که زوجیت برقرار نیست ، مادر مستحق اجرت است ( معنا چنین است ؛ با برقراری علاقه زوجیت ؛ مادر حق طلب اجرت را برای حضانت ندارد – ولی برای شیر دادن چنین حقی دارد - ) در صورتی که طفل مالی داشته باشد

از مال طفل ؛ اجرت حضانت را باید بمادر بدهند . ص 380فقه مذاهب خمسه

منابع سنی مذهب در خصوص اجرت حضانت :

قال : " تجب علی الاب ثلاثة اجرة الرضاع واجرة الحضانة ونفقة الولد " البحر الرائق 4/347

پدر باید سه نوع اجرت بپردازد : اجرت شیردادن ؛ حضانت و نفقه فرزند .

« وتستحق الحاضنة اجرة الحضانة اذا لم تکن منکوحة ولا معتدة لابیه » الدر المختار 3/615

زن مستحق اجرت حضانت است ، مشروط بر اینکه مطلقه باشد ویا در عده ی پدر طفل .

قال سید السابق : " اجرة الحضانة مثل اجرة الرضاع ؛ لا تستحقها الام ما دامت زوجة ؛ او معتدة لان لها نفقة الزوجیة او نفقة العدة ؛ اما بعد انقضاء العدة فانها تستحق الاجرة کما تستحق اجرة الرضاع ... وغیر الام تستحق اجرة الحضانة من وقت حضانتها " فقه السنة 2/345

پایان منابع اهل سنت )

آیت الله خوئی ، مادر طفل را مستحق اجرت حضانت میداند .

قاله :" الظاهر ان الام تستحق الاجرة علی الحضانة " م 1395 جلد 2 منهاج

فتوای سید سیستانی هم مشابه فتوای خوئی است . رک : منهاج جلد 3م 411

شیخ وحید خراسانی هم با فتوای سید خوئی موافق است . منهاج 3/325

فتوای مرحوم فاضل چنین است : " مادر در مقابل حضانت ؛ چیزی استحقاق ندارد " جامع المسائل 1/439

آیت الله فاضل در کتاب « تفصیل الشریعة » هم گوید : " لا یبعد ان یقال بعدم استحقاق الاجرة "

فتوای آقای مکارم درباب اجرت حضانت طفل چنین است " میتواند مطالبه اجرت کند "

من الله التوفیق

09369319570

کوثر

fajr42 — Fri, 19 Apr 2013 16:02:00 GMT

بسم الله الرحمن الرحیم *

انا اعطیناک الکوثر * فصل لربک وانحر * ان شانئک هو الابتر * صدق الله العلی العظیم *

اللهم صل علی فاطمة وابیها وبعلها وبنیها والسر المستودع فیها بعدد ما احاط به علمک .

با عرض ارادت خالصانه به محضر پاک ومطهرعصاره تمام فضایل بی بی دو عالم حضرت فاطمه ی زهرا ع

بی شک فاطمه زهرا ع خیر کثیر است . مصداق اتم واکمل خیرات وبرکاتی است که به رسول الله ص عنایت شده است .

چه دلیلی بهتر وروشن تر از اینکه عالم اسلام به نور وجود وعطر خوشبوی عترت وذریه پیغمبر ص معطر است .عالم در انتظار عدالت است وعدالت چشم براه مهدی موعود علیه السلام . شعار عاشقان اهل بیت ع چنین است :

" اللهم عجل فی فرج مولانا المهدی علیه السلام "

همان کسی که در بابش گویند :

" وبیمنه رزق الوری وبوجوده ثبتت الارض والسماء ؛وبه یملا ء الله الارض قسطا وعدلا بعد ما ملئت ظلما وجورا "

در هر کجای عالم بنگرید شعاعی از انوار وجود نوریه فاطمه ع تلئ لؤ دارد .

سادات ربانی یادگارهای ذریه پاک وانور فاطمه ع هستند که درهر جامعه ای مایه خیرات وبرکات می باشند . در تمامی عرصه های

اجتماعی ؛ فرهنگی ؛ سیاسی و هر آنچه نشانی از شریعت الهی داشته باشد حضور ذریه ی پاک رسول خدا ص خیر است وبرکت .

ذکر جمیل رسول الله ص که در هر شبانه روز چندین مرتبه از گلدسته های مساجد طنین انداز است ؛ مصداقی از خیر کثیر است.خدای تعالی از آینده عالم اسلام وگسترش سادات فاطمی در جای جای جهان خبر داد . با نزول اعطیناک الکوثر به نبی اش نوید را داد که هرچند انک میت وانهم میتون حق است اما نام نیک تو وذریه ی مطهر تو تا قیامت نور افشان است . فاطمه مرضیه ع هرچند یک دختر است اما مایه خیر کثیر خواهد شد . در علو مقام ومنزلت ذریه زهرا ع همین بس که اخبار ذیل در شان سادات نقل شده است .

في اكرام اولاد النبي (صلّى الله عليه وآله) « من اکرم اولادی فقد اکرمنی »

(1095|1) قال رسول الله (صلى الله عليه وآله) : « حقت شفاعتي لمن أعان ذريتي بيده ولسانه وماله » .

(1096|2) وروي عنه (عليه السّلام) أنه قال : « أربعة أنا لهم شفيع يوم القيامة ولو جاؤوا بذنوب أهل الدنيا ، المكرم لذريتي ، والقاضي لهم حوائجهم ، والساعي لهم عند اضطرارهم ، والمحب لهم بقلبه ولسانه » .

(1097|3) وقال (عليه السلام) : « اكرموا أولادي وحسنوا أدابي » .

(1098|4) وقال (عليه السّلام) : « اكرموا أولادي ، الصالحون لله والطالحون لي» .مستدرک الوسایل 12/376از جامع الاخبار( مرسلا )

واما سال نزول سوره کوثر

سوره کوثر مکی است ویا مدنی ؟

قول مشهور واصح مکی بودن سوره است ونزول آنرا اوایل بعثت گویند .

نکته مهم اینکه نزول سوره کوثر بعد از سوره ماعون نشان از خیر کثیر بودن آن دارد . بدین معنا :

در سوره ماعون وصف پستی مکذبین است " ولا یحض علی طعام المسکین " و عدم گرامیداشت عظمت خدای متعال " فویل للمصلین . الذین عن صلاتهم ساهون " وهمچنین ترک انتفاع ورساندن خیر به مردم " ویمنعون الماعون " .

حالا با نزول سوره کوثر امر به انتفاع وبه دیگران ونماز برای پاسداشت عظمت خدا داد .

« مختصری از تفسیر آیات سوره ی شریف کوثر »

« ِانا » تارة یراد بها الجمع وتارة یراد بها التعظیم .

فرق اعطیناک با آتیناک چیست ؟

آتیناک از ریشه ی « ایتاء » است که احتمال دارد از دو جا نشئات بگیرد :

اول – واجبا دوم – تفضلا . یعنی از باب وجوب داده می شود ویا از باب تفضل .

واما الاعطاء فانه بالتفضل . واما اعطا همیشه از باب تفضل وبزرگواری است .

فلذا اعطیناک محض تفضل منا الیک ولیس منه شئ علی سبیل الاستحقاق والوجوب .

فلذا وقتی شخص کریم از سر تفضل شروع به تربیت می کند " لا یبطلها بل کان کل یوم یزید فیها "

واما اگر از باب استحقاق باشد " فانه یتقدر بقدر الاستحقاق ؛ فیکون الاستحقاق الحاصل بسببه متناهیا .

واما تفضل کرم الله لا متناهیا ً .

در اینجا این سوال مطرح می شود : با توجه به لزوم کاربرد آتیناک در شئ عظیم باید بفرماید " آتیناک الکوثر " ؟

جواب : « قالوا » اعطاء بطور صد درصد از باب تفضل است ونه وجوب واستحقاق .

سوال : پس چرا فرمود : " ولقد آتیناک السبع من المثانی والقران العظیم " 87 حجر

جواب : برای تشریع نماز . کسی که وجوب نماز را فرموده باید کیفیت آنرا هم بیاموزد والا تکلیف بما لا یطاق می شود .!

سوال : چرا نفرمود " فاشکر لربک " ؟

جواب : شکر در واقع یعنی تعظیم منعم . از3 جا ریشه می گیرد : قلبی و زبانی وجوارحی . کاملترین آنها وجه سوم است .

دیگر آنکه شکر منعم وجوب فوری دارد لا علی التراخی .

ولی نماز در اصل باب تراخی است ودر حالت اضطرار فوری . نماز مصداق اتم ّ واکمل شکر گزاری است .هر سه را دارد .

شیخ طوسی در تبیان ذیل آیه " فسبح بحمد ربک " می نویسد . وقیل : صِل شکرا له ما جدد لک من نعمة " 10/425

مسئلة ٌ : مستحب آن است که درقبال اعطای نعمت از سوی خدای متعال ، دو رکعت نماز بجا آورده شود .

قربانی کردن هم بخاطر رسیدن نعمت پروردگار ونه از باب « ذبیحة الجن » ثواب بسیار دارد .

دقت کنید فرمود " فصل لربک وانحر " یعنی نماز بپای دار برای تعظیم ذات اقدس الهی و قربانی کن , یعنی اطعام فقرا .

رحم وشفقت بر بندگان در کنار تعظیم الله .

سوال : " وانحر " یعنی چه ؟

سه معنا گفته اند : رفع الیدین حین تکبیرات نماز . دست روی دست گذاشتن ( تکتف ) که عامه گویند وسوم قربانی کردن.

اگر از ما بپرسند بین رفع الیدین و« وانحر» چه ارتباطی وجود دارد ؟ گوئیم « نحر » یعنی بالای سینه و محاذی گلو . نحر شتر هم که می گویند اشاره به زیر گلو دارد . پس وانحر یعنی دستها را وقت گفتن تکبیر تا محاذی شانه وگلو بالابردن مستحب است .

سوال: قصه شانئک چیست ؟

شانئک یعنی تشانوا : دشمنی ورزیدن . قوله تعالی "ولا یجرمنکم شنئان قوم علی الّا تعدلوا اعدلوا هو اقرب لتقوی" مائده 8

وقتی در مکه دو پسر پیغمبر ص ؛ قاسم وعبد الله از دنیا رفتند دشمنان گفتند اجاق پیغمبر کور است , یعنی عقبه ای ندارد

خداوند با نزول این سوره به پیغمبر ص نوید خیر کثیری را عنایت کرد . وگوئیا فهمانید که عقبه و خیردنیا وآخرت از ناحیه پسر ویا هر نوع فرزندی نیست بلکه از ناحیه فضل خداست ." هذا من فضل ربی "

بعضی گویند آن شخصی که سرکوفت زد عاص بن وائل بود .

دکتر آیتی در تاریخ پیامبر ص 64؛ گزارش فوت عبد الله ملقب به طاهر فرزند رسول الله ص را در مکه می نویسد .

واما معنای ابتر را زمخشری در کشاف چنین گوید:« الحمار الذی لا ذََنبَ له » 4/808

گرد آورنده : محمد رضا فروزان . جلسه مکتب القران فجر بروجرد

در نوشتار فوق از تفاسیر مختلف بهره برده شده است .

برهان خلافت

fajr42 — Wed, 17 Apr 2013 18:24:00 GMT

Normal 0 false false false EN-US X-NONE AR-SA /* Style Definitions */ table.MsoNormalTable {mso-style-name:"Table Normal"; mso-tstyle-rowband-size:0; mso-tstyle-colband-size:0; mso-style-noshow:yes; mso-style-priority:99; mso-style-qformat:yes; mso-style-parent:""; mso-padding-alt:0cm 5.4pt 0cm 5.4pt; mso-para-margin-top:0cm; mso-para-margin-right:0cm; mso-para-margin-bottom:10.0pt; mso-para-margin-left:0cm; line-height:115%; mso-pagination:widow-orphan; font-size:11.0pt; font-family:"Calibri","sans-serif"; mso-ascii-font-family:Calibri; mso-ascii-theme-font:minor-latin; mso-fareast-font-family:"Times New Roman"; mso-fareast-theme-font:minor-fareast; mso-hansi-font-family:Calibri; mso-hansi-theme-font:minor-latin;}

«بسم الله الرحمن الرحیم »

برهان خلافت امیر مؤمنان علی علیه السلام

محقق: محمد رضا فروزان

جلسه مکتب القران فجر بروجرد بتاریخ 27/1/1392

بنا بر وظیفه وادای تکلیف در خدمت به حریم ولایت علی ع تقریربرهان عقلی ونقلی در اثبات خلافت وولایت بلا فصل علی ع

را آورده واز خدای منان برای استادمرحوم خودمان که احدی از اولیاء الله بودوبرهان عقلی از اوست طلب مغفرت می نمائیم . ( حضرت آیت الله صاحب الزمانی از علمای بروجرد )

اساس کاربرهان نقلی را خبری قرار می دهیم که ابن ابی شیبه کوفی متوفی 235 قمری در « المصنف » خودش آورده است .

یادآوری شود که ابن ابی شیبه مورد وثوق اهل سنت قرار داشته واز احترام خاصی برخوردار است . فلذا جای شبهه وتشکیک وجود ندارد .

32013 - حدثنا بن إدريس عن إسماعيل عن زبيد قال لما حضرت أبا بكر الوفاة أرسل إلى عمر ليستخلفه قال فقال الناس أتستخلف علينا فظا غليظا فلو ملكنا كان أفظ وأغلظ ماذا تقول لربك إذا أتيته وقد استخلفته علينا قال تخوفوني بربي أقول اللهم أمَّرتُ عليهم خير أهلك » مصنف ابی ابی شیبه کوفی7/ 485

زبید می گوید : ابی بکر در روزهای پایانی عمرش , عمر را بر مردم خلیفه معین کرد مردم اعتراض کردند وگفتند کسی را بر ما مسلط می کنی که درشتخوست وبدتر هم می شود ؛ جواب خدا را چه می دهی ؟ گفت : مرا می ترسانید همانا بهترین را بر شما امارت دادم .

اقول : در جائی که مولای متقیان علی ع حضور دارد ؛ از او بهتر کسی وجود دارد ؟

« برهان عقلی »

سوال : حال که ابو بکر مقید ومتعهد به نصب جانشین برای سرپرستی دین ودنیای مردم است وخود را موظف می داند

آیا رسول خدا ص هم چنین بود ویا نبود ؟ اگر بوده چه کسی را تعیین کرد ؟

واگر نبود وتعیین نکرد لازم بود ونکرد ویا لازم نبوده ونکرد ؟

قطعا در هر جوابی چالشی برای مخالفین بوجود می آید که خروج از آن دشوار است .

بلاشک جانشین رسول خدا ص کسی نیست الا امیر المومنین علی ع . انتهی کلامه (ره)

تفصیل برهان نقلی :

مااز مخالفین می خواهیم تا یک حدیث صحیح ومتواتر در اثبات استخلاف ابی بکر توسط رسول الله ص بیاورند که نمی توانند

زیرا چنین سندی وجود ندارد .

اگر بود پس چرا سقیفه را تشکیل دادند ؟ اگرمشروعیت ریاست ابی بکر از اجماع صحابه بود پس چرا بر ای عمر اجماع نکردند ؟

علاوه بر این شخص ابن تیمیه در منهاج السنه بر محبوبیت علی ع در میان مسلمین اعتراف می کند . پس اجماع واقعی نبوده است .

« و بايع المسلمون أبا بكر و كان اكثر بني عبد مناف من بني أمية و بني هاشم و غيرهم لهم ميل قوي إلى علي بن أبي طالب يختارون ولايته » 7/49

ابو جعفر طبری در تاریخ معروف خودش بر این تخریق اجماع اعتراف می کند :

فبايعه عمر وبايعه الناس فقالت الانصار أو بعض الانصار لا نبايع إلا عليا * 2/443

ابن حزم اندلسی فقیه ظاهری در المحلی ج9ص 345کتاب الوصایا بر این حقیقت کلام جالبی دارد :

وَلَعْنَةُ اللَّهِ عَلَى كُلِّ إجْمَاعٍ يَخْرُجُ عَنْهُ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ

ابی بکر چه حقی داشت که برای دیگران تصمیم گرفت . مگر پیغمبر ص حدیث منزلت را نفرمود ؟ مگر در غدیر خم ولایت علی ع را نفرمود ؟

برای اثبات مدعای ما همین دو حدیث متواتر کافیست .

ابن کثیر سلفی شاگرد ابن تیمیه در سیرة النبویة 4/493 می نویسد :

فبايع الناس أبا بكر بيعة العامة بعد بيعة السقيفة.ثم تکلم ابو بکر

ثم قال: أما بعد، أيها الناس فإنى قد وليت عليكم ولست بخيركم » { برگردیدویک مرتبه ی دیگر کلام ابن تیمیه را بخوانید }

بیهقی هم در سنن کبری تحت رقم 13390 همین مطلب را می آورد :

أَلاَ وَإِنِّى قَدْ وُلِّيتُ عَلَيْكُمْ وَلَسْتُ بِأَخْيَرِكُمْ.{اقول : او بخیرکم }

سنددیگر در محکومیت عمل ابی بکر در غصب خلافت ، این کلام عایشه است که به ابن عمر گفته و دینوری در الامامة والسیاسة آنرانوشته است :

قالت: يا بني أبلغ عمر سلامي، وقل له: لا تدع أمة محمد بلا راع، استخلف عليهم، ولا تدعهم بعدك ا هملا، فإني أخشى عليهم الفتنة »

سوال ما این است : چطور حالا می گوئید امت را بدون سرپرست رها نکند ، خوف وقوع فتنه می رود ؛ اما رسول الله امت را بدون جانشین رها کرد ورفت ؟!

در سقیفه سفارشهای پیغمبر ص را فراموش کردید ( البته تجاهل عارفانه ) ولی امروز دلسوز امت.

نکته : برگردید وبرهان عقلی بار دیگر مرور کنید !

نتیجه ای که میتوان گرفت این است که هیچ دلیلی در توجیه غصب خلافت مولای متقیان علی ع وجود ندارد .فقط بایدبه برادران گفت :

فَرَجَعُوا إِلَى أَنْفُسِکمْ

"وَسَيَعْلَمُ الَّذِينَ ظَلَمُوا أَيَّ مُنْقَلَبٍ يَنْقَلِبُونَ " (227) شعراء

من الله التوفیق

ابلاغ سلام

fajr42 — Thu, 21 Mar 2013 22:53:00 GMT

Normal 0 false false false EN-US X-NONE AR-SA MicrosoftInternetExplorer4 /* Style Definitions */ table.MsoNormalTable {mso-style-name:"Table Normal"; mso-tstyle-rowband-size:0; mso-tstyle-colband-size:0; mso-style-noshow:yes; mso-style-priority:99; mso-style-qformat:yes; mso-style-parent:""; mso-padding-alt:0in 5.4pt 0in 5.4pt; mso-para-margin:0in; mso-para-margin-bottom:.0001pt; mso-pagination:widow-orphan; font-size:11.0pt; font-family:"Calibri","sans-serif"; mso-ascii-font-family:Calibri; mso-ascii-theme-font:minor-latin; mso-fareast-font-family:"Times New Roman"; mso-fareast-theme-font:minor-fareast; mso-hansi-font-family:Calibri; mso-hansi-theme-font:minor-latin; mso-bidi-font-family:Arial; mso-bidi-theme-font:minor-bidi;}

«بسم الله الرحمن الرحیم »

« ابلاغ سلام دیگران »

سلام مرا برسانید

یکی ا ز عادات ما در جداشدن از همدیگر اینست که می گوئیم سلام برسانید . گاهی مشخص می شود به چه کسی ، وگاهی خیر . براستی وظیفه آن طرف چیست ؟

ایا واجب است که سلام شما را برساند یاخیر ؟

آیا کسی که سلام را دریافت می کند واجب است که جواب بدهد یا خیر ؟

( کسی که سلام را باید برساند اصطلاحا رسول می گویند).

سلام بر 3قسم است : 1- سلا م تحییتی

"واذا حییتم بتحیة فحیو با حسن منها اوردوها ان الله کان علی کل شی حسیبا" نساء 86

« والواجب ردّ سلام التحیة » فقیه 1/321

2- سلام دعائی ( در پایان سخنرانی می گویند :والسلام علیکم ) تذکره حلی 1/406

3- سلام استیذانی . موقع ورود به منزل دیگری می گویند :السلام علیکم . قال الله تعالی :

" فاذا دخلتم بیوتا ً فسلموا علی انفسکم تحیة من عند الله " نور 61

فقط جواب اولی واجب است .کما قال فی التذکرة:

وما یعتاده الناس من السلام عند القیام ومفارقة الجماعة دعاء لا تحیة یستحب الجواب عنه ولا یجب . 9/23

ودر شرح فقیه می گویند : "هذا سلام الاستیذان ووجوب الرد فیه لم تثبت بل عدمه مشهور لان صاحب البیت مخیر .والواجب رد سلام التحیة " هامش فقیه 1/321

مستند هم عمل پیامبر ص در ورود به منزل حضرت زهراع است .

شیخ طوسی در تبیان 7/464 نقل کند که :

" اذا دخلت بیتاً – [مسجد ویا عموم منازل ؛ تخصیص مورد ندارد] – لیس فیه احد فقل: "

"السلام علینا وعلی عباد الله الصالحین "در ورود مسجد بگو" السلام علیک ایها النبی ورحمة الله وبرکاته"

نکته : در همین رابطه صیغه « السلام علینا من ربنا » وارد شده است . رک : جامع البیان طبری 18/231

نکته : از قید فسلموا علی انفسکم چنین بر آید که خداوند مؤمنین را بمنزله یک نفس واحد میداند که فرمود:

« انفسکم». ( قال الجصاص : انه جعل المؤمنین کالنفس الواحدة" احکام القران 3/397)

شهید ثانی در رساله عدالت ، مسئله سلام رساندن را چنین مطرح می سازد :

« اذا ارسل سلاما مع غیره هل یجوز للرسول ان یصلی مع سعة الوقت ام لا ؟

ج : نعم الصلاة صحیحة وان کان اداء الامانة قبلها اقوی .م 92»

دقت کنید ، شهید ثانی رساندن سلام را توسط رسول اداء امانت می داند .

وإذا أرسل غائب سلامه لآخر فإنه يجب عليه أن يرد السلام ويستحب أن يبدأ في رده بالرسول المبلغ فيقول : وعليك وعليه السلام

رک : فقه المذاهب الاربعه 2/50

قال فی الجواهر :" لو ناداه من وراء سترا و حائط فقال :

السلام علیکم او کتب وسلم فیه او ارسل رسولا فقال : سلّم علی فلان فبلغه الکتاب والرسالة قال بعض الشافعیة : یجب علیه الجواب .

والوجه انه ان سمع النداء وجب الجواب والا فلا . وهم جید .

ضرورة عدم صدق التحیة علی الکتابة التی هی النقوش بل ولا علی الرسالة التی هی نقل السلام لا الاستنابة من الرسول فی التحیة .

اذ الثانیة لا ریب فی انها تحیة بخلا ف الاولی و خبر ابی کهمس قلت الصادق ع عبد الله بن یعفور یقرئک السلام . فقال : علیک وعلیه السلام اذا اتیت عبد الله فاقراه السلام . وقل له ... 11/110

فلذا محقق نجفی می فرماید :

لا دلالة فیه علی وجوب قول ذلک عند تبلیغ الرسالة فضلا عن وجوب ارسال رد سلام له عوض سلامه .

یعنی فقط جواب سلام زمانی واجب است که شما سلام را با گوشهای خود بشنوید . در ارسال و نوشته جواب واجب نیست .

ولی صاحب حدائق جواب نوشته را واجب میداند . 9/82

نووی در مجموع می گوید : ابلاغ سلام توسط رسول واجب ورد جواب هم واجب است .

(الرابعة) يسن بعث السلام الي من غاب عنه وفيه احاديث صحيحة ويلزم الرسول تبليغه لانه امانة وقد قال الله تعالى (ان الله يأمركم ان تؤدوا الامانات الي اهلها) وإذا ناداه من وراء حائط أو نحوه فقال السلام عليك يا فلان أو كتب كتابا وسلم فيه عليه أو ارسل رسولا وقال سلم علي فلان فبلغه الكتاب والرسول وجب عليه رد الجواب علي الفور صرح به اصحابنا » 4/594

علامه حلی در تذکره می فرماید:

ولو ناداه من وراء ستر أو حائط وقال: السلام عليكم يا فلان، أو

كتب كتابا وسلم فيه عليه، أو أرسل رسولا فقال: سلم على فلان، فبلغه الكتاب والرسالة، قال بعض الشافعية: يجب عليه الجواب، لأن تحية الغائب إنما تكون بالمناداة أو الكتاب أو الرسالة، وقد قال تعالى: * (وإذا حييتم بتحية)( الآية 86 نساء) والوجه أنه إن سمع النداء، وجب الجواب، وإلا فلا. 1/406

صاحب جواهر بعد از نقل کلام علامه می فرماید :

وهو جيد ، ضرورة عدم

صدق التحية على الكتابة التي هي النقوش بل ولاعلى الرسالة التي هي نقل السلام

لاالاستنابة من الرسول في التحية ، إذ الثانية لاريب في أنها تحية بخلاف الاولى » 11/111

« جواب سلام نوشته بر کاغذ »

کلینی در کافی از امام صادق ع نقل کند : " رد جواب الکتّاب واجب کوجوب ردّ السلام " 2/670

صاحب جواهر در شرح این حدیث می فرماید :

لكنك خبير أنه بمثله لايخرج عن

السيرة القطعية ، وظهور عدم صدق التحية والاصول العقلية ، فلابد حينئذ من حمله على

إرادة شدة التأكد مراعاة لمكارم الاخلاق وجزاء الاحسان بالاحسان »

میرزای قمی هم در وجوب رد سلام غائب - سلام ارسالی -اشکال دارد .

بعض فقهاء گویند : عدم ارسال سلام توسط رسول کراهت دارد ، بل از باب رد امانت واجب است .

قال القرطبی : وفی حدیث عائشه من الفقه ان الرجل اذا ارسل الی رجل سلامه فعلیه ان یرد کما یرد علیه اذا شافهه وجاء رجل الی النبی ص وقال : "ان ابی یقرئک السلام فقال وعلیک السلام وعلی ابیک السلام "

احمد در مسند چنین نقل می کند:

22025 - حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ قَالَ سَمِعْتُ غَالِبًا الْقَطَّانَ يُحَدِّثُ عَنْ رَجُلٍ مِنْ بَنِي نُمَيْرٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ أَنَّهُ

أَتَى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ واله وَسَلَّمَ فَقَالَ إِنَّ أَبِي يَقْرَأُ عَلَيْكَ السَّلَامَ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ واله وَسَلَّمَ عَلَيْكَ وَعَلَى أَبِيكَ السَّلَامُ »

حاصل کلام : اگر مشخصا گفتند سلام مرا به فلانی برسانید وشما گفتید ؛ حتما ؛ لازم است اینکار را به انجام برسانید زیرا رساندن امانتی را قبول کردیدولی اگر لقلقه زبان گوینده بود ، که هیچ .

فراموش نکنید که سلام کردن در جلب قلوب دیگران اثر بسزائی دارد . فرمود :

" اذا تلاقیتم فتلاقو ا بالتسلیم والتصافح " ( سلام کردن توام با دست دادن) کافی 2/181

وسئل النبی ص عن التصافح فی التعزیة فقال" هو سَکَنٌ للمومن ". مستدرک الوسایل 2/348

مصافحه با مومن مصیبت دیده ،باعث تسکین دل اواست .

از موارد محبوب خداوند ، افشاء سلام است ." هوالله الذی لا اله الا هو الملک القدوس السلام " حشر 23

سُئِلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ أَفْضَلِ الْأَعْمَالِ قَالَ إفْشَاءُ السَّلَامِ وَإِطْعَامُ الطَّعَامِ وَالصَّلَاةُ بِاللَّيْلِ وَالنَّاسُ نِيَامٌ »

المبسوط السرخسی 30/271

ملا محسن فیض در تفسیر صافی 1/417 دو حدیث را چنین نقل کند:

عن الباقر ع : ان الله یحب ُ افشاء السلام "

وعن النبی ص :" اولی الناس بالله وبرسوله من بدء بالسلام "

ودر شرح کلام می فرماید :

اقول : الافشاء وان یسلم علی من لقی کائنا من کان "

ابن حجر عسقلانی در فتح الباری می گوید:

" إِفْشَاء السَّلَام " وَالْمُرَاد بِإِفْشَائِهِ نَشْره سِرًّا أَوْ جَهْرًا ، وَهُوَ مُطَابِق لِلْمَرْفُوعِ فِي قَوْله " عَلَى مَنْ عَرَفْت وَمَنْ لَمْ تَعْرِف "

" قَالَ اِبْن الْعَرَبِيّ : فِيهِ أَنَّ مِنْ فَوَائِد إِفْشَاء السَّلَام حُصُول الْمَحَبَّة بَيْنَ الْمُتَسَالِمَيْنِ » 11/16

وایضا رک : مجمع الزوائد هیثمی 8/30

یعنی رساندن سلام به دیگران موجب ازدیاد محبت بین مسلمین می شود .

من الله التوفیق – مکتب القران فجر بروجرد – محمد رضا فروزان 6/6/1390

تجاوز به عنف

fajr42 — Tue, 05 Feb 2013 17:15:00 GMT

« بسم الله الرحمن الرحیم »

عنوان مقاله : تجاوز به عنف

محقق : محمد رضا فروزان

جلسه مکتب القران فجر بروجرد بتاریخ 17/11/1391

بنا بر نقل سید مرتضی در انتصارص527 ، یکی از منفردات شیعه حکم به کشتن متجاوز به عنف است .

یعنی هرگاه مردی زنی ویا دختری را به زور تصاحب کرده واورا مورد تجاوز جنسی قرار دهد حکم او این است که باید به قتل برسد . محصن وغیر محصن هم ندارد (مجرد ومتاهل فرقی نمی کند ) برخلاف آن زمانی است که العیاذ بالله زن با میل خود تن به چنین عمل شنیعی دهد که در آنصورت اگر مجرد باشند 100 تازیانه طبق ایه 2 سوره نور شلاق می زنند .

تجاوز به عنف یعنی زنا به طریق خشونت آمیز با زور وبدون مطاوعه زانیه .

در ماده 82 قانون مجازات اسلامی بصورتی کلی وارد شده وظاهرا از خلاء مصادیق گله مند است .امید که رفع شود .

از آنجا که حکم به قتل بسیار سنگین بوده وگرفتن جان انسانها نباید ساده انگاشته شود وهمچنین تحقق وقوع زنا بر اساس

شهود استوار بوده ، واجب می باشد قانونگزار در تبیین هر چه بیشتر ماده 82 تمهیداتی را بیندیشد . قال الله تعالی :

الزَّانِيَةُ وَالزَّانِي فَاجْلِدُوا كُلَّ وَاحِدٍ مِنْهُمَا مِئَةَ جَلْدَةٍ وَلَا تَأْخُذْكُمْ بِهِمَا رَأْفَةٌ فِي دِينِ اللَّهِ إِنْ كُنْتُمْ تُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآَخِرِ وَلْيَشْهَدْ عَذَابَهُمَا طَائِفَةٌ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ

محقق حلی در شرایع می فرماید :

النَّظَرُ الثَّانِي فِي : الْحَدِّ وَفِيهِ مَقَامَانِ : الْأَوَّلُ : فِي أَقْسَامِهِ وَهُوَ : قَتْلٌ ، أَوْ رَجْمٌ ، أَوْ جَلْدٌ وَجَزٌّ وَتَغْرِيبٌ أَمَّا الْقَتْلُ : فَيَجِبُ عَلَى : مَنْ زَنَى بِذَاتِ مَحْرَمٍ ، كَالْأُمِّ وَالْبِنْتِ وَشِبْهِهِمَا ؛ وَالذِّمِّيِّ إذَا زَنَى بِمُسْلِمَةٍ وَكَذَا بِامْرَأَةٍ مُكْرِهًا لَهَا وَلَا يُعْتَبَرُ فِي هَذِهِ الْمَوَاضِعِ الْإِحْصَانُ ، بَلْ يُقْتَلُ عَلَى كُلِّ حَالٍ ، شَيْخًا كَانَ أَوْ شَابًّا وَيَتَسَاوَى فِيهِ الْحُرُّ وَالْعَبْدُ وَالْمُسْلِمُ وَالْكَافِرُ

مسألة 36: إذا استكره امرأة على الزنا فلا حد عليها بلا خلاف، وعليه الحد، ولا مهر لها. وبه قال أبو حنيفة .وقال الشافعي: لها مهر مثلها.دليلنا: إجماع الفرقة وأخبارهم وأيضا أن الاصل براءة الذمة فمن شغلها فعليه الدلالة. وروى الحجاج بن ارطاة، عن عبد الجبار بن وائل بن حجرعن أبيه: أن امرأة استكرهت على عهد رسول الله صلى الله عليه وآله، فدرأ النبي عليه السلام عنها الحد، وحد الذي اصابها . ولم ينقل أنه جعل لها مهرا، فلو كان واجبا أوجبه لها. خلاف طوسی 5/393

حدیثی که مورد استدلال شیخ قرار گرفته در ذیل می آوریم . دقت فرمائید :

18117 - حَدَّثَنَا مَعْمَرُ بْنُ سُلَيْمَانَ الرَّقِّيُّ حَدَّثَنَا الْحَجَّاجُ عَنْ عَبْدِ الْجَبَّارِ عَنْ أَبِيهِ قَالَ

اسْتُكْرِهَتْ امْرَأَةٌ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ ص فَدَرَأَ عَنْهَا الْحَدَّ وَأَقَامَهُ عَلَى الَّذِي أَصَابَهَا وَلَمْ يَذْكُرْ أَنَّهُ جَعَلَ لَهَا مَهْرًا( مسند احمد)

17390- أَخْبَرَنَا عَلِىُّ بْنُ بِشْرَانَ أَخْبَرَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ مُحَمَّدٍ الصَّفَّارُ حَدَّثَنَا سَعْدَانُ بْنُ نَصْرٍ حَدَّثَنَا مُعَمَّرُ بْنُ سُلَيْمَانَ ح وَأَخْبَرَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ الْحَارِثِ الْفَقِيهُ أَخْبَرَنَا عَلِىُّ بْنُ عُمَرَ الْحَافِظُ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ هَارُونَ أَبُو حَامِدٍ حَدَّثَنَا عُمَرُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ بْنِ مُجَالِدٍ حَدَّثَنَا مُعَمَّرُ بْنُ سُلَيْمَانَ الرَّقِّىُّ عَنِ الْحَجَّاجِ عَنْ عَبْدِ الْجَبَّارِ بْنِ وَائِلٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَ : اسْتُكْرِهَتِ امْرَأَةٌ عَلَى عَهْدِ النَّبِىِّ فَدَرَأَ عَنْهَا الْحَدَّ وَأَقَامَهُ عَلَى الَّذِى أَصَابَهَا.

سنن بیهقی

3176 - حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ هَارُونَ بْنِ مَيَّاحٍ أَبُو حَامِدٍ حَدَّثَنَا عُمَرُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ بْنِ مُجَالِدٍ حَدَّثَنَا مُعَمَّرُ بْنُ سُلَيْمَانَ الرَّقِّىُّ عَنِ الْحَجَّاجِ عَنْ عَبْدِ الْجَبَّارِ بْنِ وَائِلٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَ اسْتُكْرِهَتِ امْرَأَةٌ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ ص فَدَرَأَ عَنْهَا الْحَدَّ وَأَقَامَهُ عَلَى الَّذِى أَصَابَهَا وَلَمْ يَذْكُرْ أَنَّهُ جَعَلَ لَهَا مَهْرًا.

سنن الدار قطنی

فلذا همانطوری که از کلام شیخ بر می آید با اجرای حدّ بر فرد زان به عنف موافق بوده ولی با مهر المثل زن موافق نیست.( حدّ در لغت یعنی فاصل ومانع بین شیئین .تلک حدود الله فلا تعتدوها "بقره /229 )

در النهایه ص 693 می گوید :

" ومن غصب امراة فرجها فانه یجب علیه القتل علی کل حال محصنا کان او غیر محصن "

اقول : ظاهر فتوای شیخ در النهایه با خلاف فرق دارد . در آنجا بصراحت از لفظ « قتل » استفاده می کند ودر خلاف

از « حدّ » . با توجه به جمله وبه قال ابو حنیفه استنباط راقم این سطور این است که شیخ با قتل متجاوز به عنف موافق نبوده وبه سان اهل سنت فتوا بر حدّ ( شلاق زدن ) دارد ،والا باید بنویسد « یجب علیه القتل » .

درست است که از معنای اجرای حد می توان قتل را هم برداشت کرد ؛ ولی در بیان احکام صراحت حرف اول را می زند

غیر از اینمورد شیخ در خلاف و کلام او در مبسوط که می فرماید :

إذا استكره امرأة على الزنا فلا حد عليها لأنها ليست بزانية وعليه الحد لأنه زان فأما المهر فلها مهر مثلها عند قوم،

وقال آخرون لا مهر لها وهو مذهبنا لأن الأصل براءة الذمة. 8/10

ابن ادریس حلی در خصوص فتوای شیخ در خلاف ومبسوط وتغییر آن چنین می فرماید :

إذا استكره امرأة على الزنا، فلا حد عليها بلا خلاف، وعليه الحد، ولها مهر المثل عندنا، وهو العقر الذي رواه أصحابنا إنه دية الفرج المغصوب. وقال أبو حنيفة لا مهر لها، واختاره شيخنا أبو جعفر في كتاب الحدود من مسائل خلافه .إلا أنه رجع عنه في مبسوطه،

وفي موضع آخر من مسائل خلافه . السرایر 3/436

سایر فقها فتوا بر قتل متجاوز به عنف وووجوب پرداخت مهر المثل را دارند .

محل تغییرفتوای شیخ :در خلاف 5/257 م 67( اکراه زن بر زنا ) ودر مبسوط 3/73 کتاب غصب ( اکراه زن بر زنا ) .

برای اطلاع بیشترفراجع : المقنعه مفید ؛ جواهر 41/315 ؛ مسالک و تحریر الوسیله وتکمله سید خوئی و...

شیخ کلینی در کافی 7/189 بابی ترتیب داده تحت عنوان « باب الرجل یَغتَصبُ المراة فرجها »

در این باب 5 حدیث نقل کرده که یکی از آنها مستند فتوای فقها در صدور حکم قتل برای زان متجاوز قرار دارد.

باب الرجل يغتصب المرأة فرجها

732، 13 - 1 علي بن إبراهيم، عن أبيه، ومحمد بن يحيى، عن أحمد بن محمد جميعا، عن ابن محبوب، عن أبي أيوب، عن بريد العجلي قال: سئل أبوجعفر عليه السلام عن رجل اِغتَصَبَ امرأةً فرجها، قال: يُقتَلُ مُحصِناً كان أو غير مُحصِن.

733، 13 - 2 أبوعلي الاشعري، عن محمد بن عبدالجبار، عن علي بن حديد، عن جميل، عن زرارة، عن أبي جعفر عليه السلام في رجل غصب امرأة نفسها قال: قال: يضرب ضربة بالسيف بلغت منه ما بلغت.{ علی بن حدید توثیق ندارد « صه » }

734، 13 - 3 علي بن إبراهيم، عن أبيه، عن ابن أبي عمير، عن جميل، عن زرارة، عن أحدهما عليهما السلام في رجل غصب امرأة نفسها

قال: يقتل.

735، 13 - 4 علي بن إبراهيم، عن محمد بن عيسى، عن يونس، عن أبي بصير، عن أبي عبدالله عليه السلام قال: إذا كابر الرجل المرأة على نفسها ضرب ضربة بالسيف مات منها أوعاش.

736، 13 - 5 محمد بن يحيى، عن أحمد بن محمد بن عيسى، عن ابن أبي نجران، عن جميل بن دراج، ومحمد بن حمران جميعا، عن زرارة قال: قلت لابي جعفر عليه السلام: الرجل يغصب المرأة نفسها؟ قال: يقتل.

علامه مجلسی در مرآت العقول این 5 حدیث را چنین معرفی می کند :

حدیث اول : صحیح ٌ . حدیث دوم : ضعیف ٌ . حدیث سوم : حسن ٌ . حدیث چهارم : صحیح ٌ . حدیث پنجم : صحیح ٌ .23/278

حدیث اول معروف است به صحیحه برید العجلی که مجتهدین به آن استدلال می کنند .

در قانون مجازات اسلامی ماده 82 هم جرم متجاوز به عنف را قتل بیان کرده است .

(47) 47 - احمد بن محمد عن ابن محبوب عن ابي ايوب عن بريد العجلى قال: سئل ابوجعفر عليه السلام عن رجل اغتصب امرأة فرجها قال:

يُقتل محصنا كان أو غيره محصن. تهذیب الاحکام

5042 وفى رواية ابن محبوب، عن ابى ايوب، عن بريد عن ابى جعفر عليه السلام (في رجل اغتصب امرأة فرجها، قال يُقتل محصناكان أو غيرمحصن)

من لا یحضره الفقیه 4/41 ح 5045

در واقع بدون هیچ شائبه ای می توان گفت؛ تجاوز به عنف از مصادیق بارز افساد درارض بوده وپاکسازی جامعه از لوث وجود چنین حیوانهای انسان نما حکمی غیر از این را هم بر نمی تابد ( 33 مائده : انما جزاءالذین یحاربون الله ورسوله ویسعون فی الاض)

البته ما با کار فرهنگی و طی راههای پیشگیرانه موافق بوده ومعتقدیم که باید ابتدا جامعه از عوامل انگیزشی

وزیر ساختهای فساد تهی شود . این که امری عقلائی بوده ونمی توان منکر شد .هیچ انسان عاقل وبا غیرتی با اختلال امنیتی برای نوامیس در سطح جامعه همراه نبوده ونیست .خصوصا در اجتماع مسلمین عالم .

شما بنگرید که در میان تمامی جانداران دفاع از ناموس امری شایع ورایج است .

در اینجا این سوال مهم پیش می آید که اگر چند نفر – دسته جمعی – به تعرض دست زده وزنی را مورد تجاوز قرار دهند

آیا حکم همه اعدام است ویا خیر ؟

اقول : در کلمات فقها به مورد دسته جمعی برخورد نکردم وشاید قدمای ما چنین تصوری را نداشته اند . لیکن از مفاد نصوص

موجود در کتب اربعه چنین هویداست که در تجاوز گروهی هم اگر اثبات شود که هر نفر به تنهائی به تجاوز اقدام کرده

حکمش قطعا اعدام است . طریق رسیدن به چنین علمی هم مشخص است :

شهود عادل که 4 نفر باید باشند . ویا علم قاضی .

علم قاضی از هر طریقی ممکن الوصول است , مثلا : آزمایشهای دقیق وعلمی .

نکته : در نص صحیحه برید العجلی ؛ اغتصاب فرج عنوان شده که در حق چند نفر ممکن الوقوع است .

بین اولی با دومی ویا دهمین نفر فرقی وجود ندارد میزان غصب فرج است .

واما کاوش این مسئله در فقه اهل سنت

ابن قدامه حنبلی در المغنی می نویسد :

( 3971 ) فَصْلٌ : وَمَنْ اسْتَكْرَهَ امْرَأَةً عَلَى الزِّنَى ، فَعَلَيْهِ الْحَدُّ دُونَهَا ؛ لِأَنَّهَا مَعْذُورَةٌ ، وَعَلَيْهِ مَهْرُهَا حُرَّةً كَانَتْ أَوْ أَمَةً ، فَإِنْ كَانَتْ حُرَّةً كَانَ الْمَهْرُ لَهَا ، وَإِنْ كَانَتْ أَمَةً كَانَ لِسَيِّدِهَا .

وَبِهِ قَالَ مَالِكٌ ، وَالشَّافِعِيُّ وَقَالَ أَبُو حَنِيفَةَ لَا يَجِبُ الْمَهْرُ ؛ لِأَنَّهُ وَطْءٌ يَتَعَلَّقُ بِهِ وُجُوبُ الْحَدِّ ، فَلَمْ يَجِبْ بِهِ الْمَهْرُ ، كَمَا لَوْ طَاوَعَتْهُ .8/98

صاحب فقه علی المذاهب الاربعه می گوید :

استكراه الرجل المرأة على الزنا

الشافعية - قالوا : إذا استكره الرجل المرأة على الزنا أقيم عليه الحد ولا يقام عليها لأنها مستكرهة مغلوبة على أمرها ولها مهر مثلها حرة كانت أو أمة ويثبت النسب منه إذا حملت المرأة ... » 5/72

سرخسی در مبسوط خودش می نویسد :

رَجُلٌ زَنَى بِامْرَأَةٍ مُسْتَكْرَهَةٍ فَأَفْضَاهَا فَعَلَيْهِ الْحَدُّ لِلزِّنَا » 11/71

من الله التوفیق

عشره مبشره 1

fajr42 — Sun, 02 Sep 2012 09:09:00 GMT

بسم الله الرحمن الرحیم عنوان مقاله : « تحقیق پیرامون حدیث عشره ی مبشره » محقق : محمد رضا فروزان جلسه مکتب القران فجر بروجرد بتاریخ 27/7/1391 قال الله تعالی : " اولئک الذین اشتروا الضلالة بالهدی فما ربحت تجارتهم وما کانوا مهتدین " بقره 16 وایضاً " اولئک الذین اشتروا الحیوة الدنیا بالاخرة فلا یخفف عنهم العذاب ولا هم ینصرون " بقره 86 قال رسول الله ص " من کذب علی ( من قال علی مالم اقل ) متعمداً فلیتبوء مقعده من النار " رک : البدایة ابن کثیر 2/157؛ مسند احمد 1/65؛ صحیح البخاری 1/35و المستدرک الحاکم 1/103 پیغمبر ص فرمود : هر کس از زبان من دروغی بگوید ؛ جایگاه خویش را در جهنم فراهم کرده است . 107 - حَدَّثَنَا أَبُو الْوَلِيدِ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ جَامِعِ بْنِ شَدَّادٍ عَنْ عَامِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الزُّبَيْرِ عَنْ أَبِيهِ قَالَ قُلْتُ لِلزُّبَيْرِ إِنِّى لاَ أَسْمَعُكَ تُحَدِّثُ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ - ص- كَمَا يُحَدِّثُ فُلاَنٌ وَفُلاَنٌ . قَالَ أَمَا إِنِّى لَمْ أُفَارِقْهُ وَلَكِنْ سَمِعْتُهُ يَقُولُ : « مَنْ كَذَبَ عَلَىَّ فَلْيَتَبَوَّأْ مَقْعَدَهُ مِنَ النَّارِ » بخاری علمای عامه حدیثی را از لسان پیغمبر "ص" جعل کرده ودر آن برای 9نفر از سران خودشان فضیلت دروغین تراشیده وگویند ؛ رسول خدا ایشان را از اهل بهشت معرفی کرده است .جای بسی تاسف است که اسامی اینها را در کنار نام مبارک امیر المومنین علی ع ذکر می کنند .در جائی خواندم که فرموده بود: "الدهر انزلنی یقولون علی ومعاویة " اسامی این 10نفر برابر مشهور اخبار چنین است : اول- علی "ع" دوم – ابوبکر سوم – عمر بن الخطاب چهارم - عثمان بن عفان پنجم – طلحة ششم - زبیر بن العوام هفتم – سعد بن ابی وقاص هشتم – سعید بن زید بن نفیل( ابن عم عمر) نهم - عبد الرحمن بن عوف دهم - ابو عبیدة بن جراح . البته ما دعای معروف " اللهم العن صنمی قریش " را هم داریم . مصباح کفعمی ص 552 شکی نیست که سعد ابن ابی وقاص از مخالفین علی ع بوده وفرزند ناخلف او ،عمر سعد جنایت کربلا را آفرید . اهل سنت برای سعد این خبر را جعل کرده اند : 2428 - أخبرني إسماعيل بن محمد بن الفضل ، ثنا جدي ، ثنا إبراهيم بن المنذر الحزامي ، ثنا إبراهيم بن سعد ، عن إسماعيل بن محمد بن سعد ، عن عامر بن سعد ، عن سعد ، قال : قال رسول الله ص يوم أحد للمسلمين : « أنبلوا سعدا ، ارم يا سعد رمى الله لك ارم فداك أبي وأمي « هذا حديث صحيح على شرط الشيخين ولم يخرجاه بهذه السياقة » مستدرک حاکم واما اصل روایت را هم چنین گویند که پیغمبر "ص" فرمود : « عشرة من اصحابی فی الجنة» قال فی سنن الترمذی : عن عبد الرحمن عوف قال قال رسول الله ص : ابوبکر فی الجنة ، وعمر فی الجنة ، وعثمان فی الجنة ، وعلی فی الجنة ، وطلحة فی الجنة ، والزبیر فی الجنة ؛ وعبد الرحمن عوف فی الجنة ؛ وسعد بن ابی وقاص فی الجنة وابوعبیدة بن الجراح فی الجنة ؛ وسعید بن زید فی الجنة . ج5ص311 ابتدااً منابع خبر عشره مبشره : اول- مسند احمد بن حنبل 1/187. دوم- فضائل الصحابه احمد ص28. سوم- المعجم الاوسط الطبرانی 2/290. چهارم – سنن ابن ماجه 1/48 پنجم – مسند الحمیدی 1/45 ششم – جامع الصغیر السیوطی 1/16 هفتم – کنز العمال 11/638 هشتم – تاریخ دمشق ابن عساگر 7/118 نهم – اُسدُ الغابة 2/307 دهم – تهذیب الکمال 9/325 یازدهم – سیر اعلام النبلاء 1/103 دوازدهم - سبل الهدی والرشاد 11/240 سیزدهم - سنن الترمذی 5/311 دقت کنید که تمام منابع از معتبر ترین کتب اهل سنت هستند .و اين نكته ي مهم را در نظر داشته باشید که از منظر علمای اهل سنت ؛ معتبر ترین کتاب بعد از قران کریم ؛ صحیح مسلم وبخاری است . مخصوصاً صحیح بخاری . ودر خصوص مسند احمد بن حنبل هم گویند ؛ ممکن است حدیث ضعیف داشته باشد ؛ لیکن حدیث موضوع ندارد . جالب اینجاست که حدیث عشره مبشره در صحیحین وارد نشده بلکه خبر ناقض آن وارد شده که در سطور آتی بیاوریم . بنابراین مطالبی را که از این سه کتاب می آوریم ، چشم بسته بگوئید؛ که خودشان قبول دارند . برای شاهد عرایضمان به کلام شیخ الامام محیی الدین النووی صاحب کتاب " المجموع " و " التبیان فی آداب حملة القران " و" شرح مسلم توجه فرمائید: قال النووی فی شرح مسلم :" اتفق العلماء علی ان اصح الکتب بعد القران الکریم ؛ الصحیحان ؛ البخاری ومسلم و تلقتهما الامة بالقبول " مقدمه شرح مسلم 1/1 ابن تیمیه مقتدای وهابیون در عصر حاضر بخاری را بر مسلم ترجیح داده وگوید : " اذ البخاری وابو داود افقه اهل الصحیح والسنن المشهورة ...... فتاوای ابن تیمیه 4/304 وایضاً گوید : اتفق علیه اهل العلم انه لیس بعد القران کتاب ٌ اصح ُ من کتاب البخاری ومسلم " مدرک قبل 8/11 حاجی خلیفه ( سنی) در کتاب « کشف الظنون » گوید : " قال الامام النووی فی شرح مسلم ؛ اتفق العلماء علی ان اصح الکتب .... وکتاب البخاری اصحهما صحیحاً واکثرهما فوائد وقد صح ان مسلماً کان ممن یستفید منه ویعترف بانه لیس له نظیر فی علم الحدیث وهذا الترجیح هو المختار الذی قاله الجمهور " کشف الظنون ج1ص541 اقول : مسلم نیسابوری – نیشابوری – مولف صحیح مسلم ؛ شاگرد بخاری بوده است . گویند ، جناب بخاری متوفی 256هیچ حدیثی را نقل نمی کرده الا این که راوی می بایست راوی قبل خود را دیده باشد ؛ لهذا دقیقترین طریق نقل است . در تائید صحت گفتار بخاری این فتوای شاذه را از ایشان نقل کنیم که فرمود : اگر دو طفل( پسر ودختر) همزمان از شیر یک ماده گاو بخورند ؛ با هم محرم میشوند .یعنی ، شیر ماده گاو با شرایط فقهی ؛ رضاع آور است . ! رک :وقایع الایام عباس قمی /12 اضواء علی الصحیحین – ص67 این در حالی است که بزرگان خودشان گویند : رضاع ؛ فرع بر اُمُوَت و اُبَُوَت و از طریق شیر آدمی است ونه حیوان . به اسناد ومدارک متقن از متون معروف عامه دقت کنید: قال ابن قدامه فی « المغنی » : ( 6423 ) فَصْلٌ : وَلَا تَنْتَشِرُ الْحُرْمَةُ بِغَيْرِ لَبَنِ الْآدَمِيَّةِ بِحَالٍ ، فَلَوْ ارْتَضَعَ اثْنَانِ مِنْ لَبَنِ بَهِيمَةٍ ، لَمْ يَصِيرَا أَخَوَيْنِ ، فِي قَوْلِ عَامَّةِ أَهْلِ الْعِلْمِ ؛ مِنْهُمْ الشَّافِعِيُّ ، وَابْنُ الْقَاسِمِ وَأَبُو ثَوْرٍ ، وَأَصْحَابُ الرَّأْيِ . وَلَوْ ارْتَضَعَا مِنْ رَجُلٍ ، لَمْ يَصِيرَا أَخَوَيْنِ ، وَلَمْ تَنْتَشِرْ الْحُرْمَةُ بَيْنَهُ وَبَيْنَهُمَا ، فِي قَوْل عَامَّتِهِمْ . وَقَالَ الْكَرَابِيسِيُّ : يَتَعَلَّقُ بِهِ التَّحْرِيمُ ؛ لِأَنَّهُ لَبَنُ آدَمِيٍّ ، أَشْبَهَ لَبَنَ الْآدَمِيَّةِ . وَحُكِيَ عَنْ بَعْضِ السَّلَفِ ، أَنَّهُمَا إذَا ارْتَضَعَا مِنْ لَبَنِ بَهِيمَةٍ ، صَارَا أَخَوَيْنِ . وَلَيْسَ بِصَحِيحِ ؛ لِأَنَّ هَذَا لَا يَتَعَلَّقُ بِهِ تَحْرِيمُ الْأُمُومَةِ ، فَلَا يَثْبُتُ بِهِ تَحْرِيمُ الْأُخُوَّةِ ، لِأَنَّ الْأُخُوَّةَ فَرْعٌ عَلَى الْأُمُومَةِ ، وَكَذَلِكَ لَا يَتَعَلَّقُ بِهِ تَحْرِيمُ الْأُبُوَّةِ لِذَلِكَ ، وَلِأَنَّ هَذَا اللَّبَنَ لَمْ يُخْلَقْ لِغِذَاءِ الْمَوْلُودِ ، فَلَمْ يَتَعَلَّقْ بِهِ التَّحْرِيمُ ، كَسَائِرِ الطَّعَامِ .» 9/205 فقیه بزرگ حنبلی وصاحب دائرة المعارف فقه اربعه مذاهب اهل سنت ؛ به فتوای بخاری اشاره دارد . هر چند که تصریح نکرده ، لیکن منظورش از « بعض السلف » ظاهرا اوست زیرا از کس دیگری نقل نشده است . سرخسی فقیه شهیر احناف براین ادعای ما صحه می گذارد : ( قَالَ : ) وَلَوْ أُرْضِعَ الصَّبِيَّانِ مِنْ بَهِيمَةٍ لَمْ يَكُنْ ذَلِكَ رَضَاعًا ، وَكَانَ بِمَنْزِلَةِ طَعَامٍ أَكَلَاهُ مِنْ إنَاءٍ وَاحِدٍ ، وَمُحَمَّدُ بْنُ إسْمَاعِيلَ صَاحِبُ الْأَخْبَارِ يَقُولُ ، يَثْبُتُ بِهِ حُرْمَةُ الرَّضَاعِ ، فَإِنَّهُ دَخَلَ بُخَارَى فِي زَمَنِ الشَّيْخِ الْإِمَامِ أَبِي حَفْصٍ رَحِمَهُ اللَّهُ تَعَالَى وَجَعَلَ يُفْتِي فَقَالَ لَهُ الشَّيْخُ : رَحِمَهُ اللَّهُ تَعَالَى لَا تَفْعَلْ فَلَسْتَ هُنَالِكَ ، فَأَبَى أَنْ يَقْبَلَ نُصْحَهُ حَتَّى اُسْتُفْتِيَ عَنْ هَذِهِ الْمَسْأَلَةِ ، إذَا أُرْضِعَ صَبِيَّانِ بِلَبَنِ شَاةٍ فَأَفْتَى بِثُبُوتِ الْحُرْمَةِ ، فَاجْتَمَعُوا وَأَخْرَجُوهُ مِنْ بُخَارَى بِسَبَبِ هَذِهِ الْفَتْوَى ، وَهَذَا لِأَنَّ ثُبُوتَ الْحُرْمَةِ بِسَبَبِ الْكَرَامَةِ ، وَذَلِكَ يَخْتَصُّ بِلَبَنِ الْآدَمِيَّةِ دُونَ لَبَنِ الْأَنْعَامِ ، وَشُبْهَةُ الْجُزْئِيَّةِ لَا يَثْبُتُ بَيْنَ الْآدَمِيِّ وَالْأَنْعَامِ بِشُرْبِ لَبَنِهَا فَكَذَلِكَ لَا تَثْبُتُ بَيْنَ الْآدَمِيِّينَ بِشُرْبِ لَبَنِ بَهِيمَةٍ ، وَهَذَا قِيَاسُ حُرْمَةِ الْمُصَاهَرَةِ الَّتِي تَثْبُتُ بِالْوَطْءِ ، وَلَا تَثْبُتُ بِوَطْءِ الْبَهَائِمِ فَكَذَلِكَ هُنَا » المبسوط 6/387 در جای دیگری از کتاب معروف « المبسوط » ج 30ص 297 می نویسد : وَلَوْ أَنَّ صَبِيَّيْنِ شَرِبَا مِنْ لَبَنِ شَاةٍ أَوْ بَقَرَةٍ لَمْ تَثْبُتْ بِهِ حُرْمَةُ الرَّضَاعِ ؛ لِأَنَّ الرَّضَاعَ مُعْتَبَرٌ بِالنَّسَبِ ، وَكَمَا لَا يَتَحَقَّقُ النَّسَبُ بَيْنَ آدَمِيٍّ وَبَيْنَ الْبَهَائِمِ فَكَذَلِكَ لَا تَثْبُتُ حُرْمَةُ الرَّضَاعِ بِشُرْبِ لَبَنِ الْبَهَائِمِ وَكَانَ مُحَمَّدُ بْنُ إسْمَاعِيلَ الْبُخَارِيُّ صَاحِبُ التَّارِيخِ يَقُولُ تَثْبُتُ الْحُرْمَةُ وَهَذِهِ الْمَسْأَلَةُ كَانَتْ سَبَبَ إخْرَاجِهِ مِنْ بُخَارَى ، فَإِنَّهُ قَدِمَ بُخَارَى فِي زَمَنِ أَبِي حَفْصٍ الْكَبِيرِ وَجَعَلَ يُفْتِي فَنَهَاهُ أَبُو حَفْصٍ رَحِمَهُ اللَّهُ وَقَالَ لَسْت بِأَهْلٍ لَهُ فَلَمْ يَنْتَهِ حَتَّى سُئِلَ عَنْ هَذِهِ الْمَسْأَلَةِ فَأَفْتَى بِالْحُرْمَةِ فَاجْتَمَعَ النَّاسُ وَأَخْرَجُوهُ اگر دو تا كودك، از شير گوسفند يا گاوى بخورند، محرميت رضاعى بين آن‌ها محقق نمى‌شود؛ چرا كه در رضا نسب معتبر است؛ همان طورى بين آدمى و بهائم نسبب محقق نمى‌شود، محرميت رضاعى نيز با خوردن شير حيوانات محقق نمى‌شود. اما محمد بن اسماعيل بخارى صاحب تاريخ گفته است كه محرميت محقق مى‌شود و همين مسأله سبب اخراج او از بخارا شده است؛ چرا كه او در زمان أبى حفص كبير وارد بخارا شد تا فتوا دهد، ابوحفص او را منع كرد و گفت كه تو اهليت فتوا دادن نداري؛ ولى بخارى گوش نكرد، تا اين كه از اين مسأله سؤال شد و او فتوا به تحقق حرمت رضاعى از طريق خوردن شير حيوانات داد، پس مردم جمع شدند و او را از بخارا اخراج كردند. زیلعی در تبیین الحقایق 6/132 همین مطلب را می آورد : وَأَمَّا لَبَنُ الشَّاةِ ؛ فَلِأَنَّ الْحُرْمَةَ إنَّمَا تَثْبُتُ بِطَرِيقِ الْكَرَامَةِ بِوَاسِطَةِ شُبْهَةِ الْجُزْئِيَّةِ وَالْأَصْلُ فِيهِ الْمُرْضِعَةُ ، ثُمَّ يَتَعَدَّى إلَى غَيْرِهَا وَلَا جُزْئِيَّةَ بَيْنَ الْآدَمِيِّ وَالْبَهَائِمِ وِلَادًا فَكَذَا رَضَاعًا فَلَا يَتَعَدَّى إلَى غَيْرِهَا وَحَكَى شَمْسُ الْأَئِمَّةِ أَنَّ الْبُخَارِيَّ صَاحِبَ الْأَخْبَارِ دَخَلَ بُخَارَى وَجَعَلَ يُفْتِي فَقَالَ لَهُ أَبُو حَفْصٍ الْكَبِيرُ لَا تَفْعَلْ فَأَبَى أَنْ يَقْبَلَ نُصْحَهُ حَتَّى اُسْتُفْتِيَ فِي هَذِهِ الْمَسْأَلَةِ فَأَفْتَى بِثُبُوتِ الْحُرْمَةِ بَيْنَ صَبِيَّيْنِ ارْتَضَعَا مِنْ لَبَنِ شَاةٍ فَأَخْرَجُوهُ مِنْ بُخَارَى . ابن نُجیم مصری در بحر الرایق ج9ص76 همین مطلب را می نویسد : أَنَّ الْبُخَارِيَّ صَاحِبَ الْأَخْبَارِ دَخَلَ بُخَارَى وَجَعَلَ يُفْتِي فَقَالَ لَهُ أَبُو حَفْصٍ الْكَبِيرُ : لَا تَفْعَلْ فَأَبَى أَنْ يَقْبَلَ نَصِيحَتَهُ حَتَّى اسْتَفْتَى فِي هَذِهِ الْمَسْأَلَةِ فَأَفْتَى بِثُبُوتِ الْحُرْمَةِ بَيْنَ صَبِيَّيْنِ ارْتَضَعَا مِنْ ثَدْيِ لَبَنِ شَاةٍ تَمَسُّكًا بِقَوْلِهِ عَلَيْهِ السَّلَامُ { كُلُّ صَبِيَّيْنِ اجْتَمَعَا عَلَى ثَدْيٍ وَاحِدٍ حُرِّمَ أَحَدُهُمَا عَلَى الْآخَرِ } ، وَقَدْ أَخْطَأَ لِفَوَاتِ الرَّأْيِ وَهَوَائِهِ لَمْ يَتَأَمَّلْ أَنَّ الْحُكْمَ مُتَعَلِّقٌ بِالْجُزْئِيَّةِ ، وَالْبَعْضِيَّةِ فَأَخْرَجُوهُ مِنْ بُخَارَى » تقی الدین تمیمی در کتاب طبقات السنیه 1/103 می گوید: *قال شمس الأئمة: قدم محمد بن إسماعيل البخاري بخارى، في زمن أبي حفص الكبير، وجعل يُفتي فيها، فنهاه أبو حفص، وقال: لست بأهل لها. فلم ينته، حتى سئل عن صبيين شربا من لبن شاة أو بقرة، فأفتى بثبوت الحرمة. فاجتمع الناس، وأخرجوه.» ملا علی قاری در مرقاة المفاتیح 10/104 می نویسد : قال ابن الهمام نقل أن الإمام محمد بن إسماعيل البخاري صاحب الصحيح أفتى في بخار بثبوت الحرمة بين صبيين ارتضعا شاة فاجتمع علماؤها عليه وكان سبب خروجه منها » محیی الدین النووی هم در کتاب " المجموع " چنین گوید : ولا يثبت التحريم بلبن البهيمة " فإن شرب طفلان من لبن شاة لم يثبت بينهما حرمة الرضاع لان التحريم بالشرع ولم يرد الشرع إلا في لبن الآدمية والبهيمة دون الآدمية في الحرمة ولبنها دون لبن الآدمية في إصلاح البدن فلم يلحق به في التحريم، ولان الاخوة فرع على الامومة، فإذا لم يثبت بهذا الرضاع أمومة فلان لا يثبت به الاخوه أولى ولا يثبت التحريم بلبن الرجل.» 18/221 آری ، تمام این مدارک ومستندات حکایت از این دارند که صاحب صحیح بخاری چنین فتوائی صادر کردند . در ابتدا گوئیم که خبر عشره مبشره در میان راویان اهل سنت از یکسانی تعداد نفرات برخوردار نبوده وتزلزل دارد .فلذا از نظر متنی نخستین اشکال بر آن وارداست .اشکال مهم این است که در متون مورد قبول عامه ، احادیثی وجود دارد که صحت خبر « عشره مبشره » را به زیر سوال می برد . به این چند مدرک دقت کنید : 1374 - حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ عِيسَى حَدَّثَنِي مَالِكٌ يَعْنِي ابْنَ أَنَسٍ عَنْ سَالِمٍ أَبِي النَّضْرِ عَنْ عَامِرِ بْنِ سَعْدِ بْنِ أَبِي وَقَّاصٍ قَالَ سَمِعْتُ أَبِي يَقُولُ مَا سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ ص يَقُولُ لِحَيٍّ مِنْ النَّاسِ يَمْشِي إِنَّهُ فِي الْجَنَّةِ إِلَّا لِعَبْدِ اللَّهِ بْنِ سَلَامٍ مسند احمد بن حنبل ملاحظه می فرمائید ؛ شخص سعد بن ابی وقاص که گویند از عشره مبشره است خودش اعتراف می کند که پیغمبر ص فقط مژده به بهشتی بودن " عبد الله بن سلام " داده است ونه شخص دیگری ». حدثني أبو النضر عن عامر بن سعد عن أبيه قال ما سمعت رسول الله ص يقول لاحد يمشي على الارض إنه من أهل الجنة إلا لعبد الله بن سلام » سنن کبری نسائی 5/ 70 {«ما » نافیه است } 3812 - حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ قَالَ سَمِعْتُ مَالِكًا يُحَدِّثُ عَنْ أَبِى النَّضْرِ مَوْلَى عُمَرَ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ عَنْ عَامِرِ بْنِ سَعْدِ بْنِ أَبِى وَقَّاصٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَ مَا سَمِعْتُ النَّبِىَّ - ص- يَقُولُ لأَحَدٍ يَمْشِى عَلَى الأَرْضِ إِنَّهُ مِنْ أَهْلِ الْجَنَّةِ . إِلاَّ لِعَبْدِ اللَّهِ بْنِ سَلاَمٍ صحیح البخاری 55 - باب مَنْ أَثْنَى عَلَى أَخِيهِ بِمَا يَعْلَمُ . وَقَالَ سَعْدٌ مَا سَمِعْتُ النَّبِىَّ - ص- يَقُولُ لأَحَدٍ يَمْشِى عَلَى الأَرْضِ إِنَّهُ مِنْ أَهْلِ الْجَنَّةِ ، إِلاَّ لِعَبْدِ اللَّهِ بْنِ سَلاَمٍ .» مدرک قبل 6535 - حَدَّثَنِى زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ عِيسَى حَدَّثَنِى مَالِكٌ عَنْ أَبِى النَّضْرِ عَنْ عَامِرِ بْنِ سَعْدٍ قَالَ سَمِعْتُ أَبِى يَقُولُ مَا سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ -ص - يَقُولُ لِحَىٍّ يَمْشِى أَنَّهُ فِى الْجَنَّةِ إِلاَّ لِعَبْدِ اللَّهِ بْنِ سَلاَمٍ.» صحیح مسلم واما ترجمه عبد الله بن سلام : عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سَلَامٍ الَّذِي كَانَ يَهُودِيًّا ثُمَّ أَسْلَمَ فَإِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنَّهُ عَاشِرُ عَشَرَةٍ فِي الْجَنَّةِ ( مسند الصحابه فی الکتب التسعة – مسند معاذ بن جبل ) ابن حزم در « المحلّی » خبر توطئه ی عده ای از صحابه را برای ترور پیغمبر ص در برگشت از تبوک آورده وآنرا بدلیل وجود شخص « الولید بن جمیع » تضعیف می کند که در بعض کتب رجال عامه این شخص یعنی ولید بن جمیع را توثیق کرده اند . به نقل ابن حزم بنگرید وسپس توثیق اورا بیاوریم : وَأَمَّا حَدِيثُ حُذَيْفَةَ فَسَاقِطٌ، لأَنَّهُ مِنْ طَرِيقِ الْوَلِيدِ بْنِ جُمَيْعٍ - وَهُوَ هَالِكٌ - وَلا نَرَاهُ يَعْلَمُ مَنْ وَضَعَ الْحَدِيثَ فَإِنَّهُ قَدْ رَوَى أَخْبَارًا فِيهَا أَنَّ أَبَا بَكْرٍ، وَعُمَرَ، وَعُثْمَانَ، وَطَلْحَةَ، وَسَعْدَ بْنَ أَبِي وَقَّاصٍ أَرَادُوا قَتْلَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَآلِهِ وَسَلَّمَ وَإِلْقَاءَهُ مِنْ الْعَقَبَةِ فِي تَبُوكَ - وَهَذَا هُوَ الْكَذِبُ الْمَوْضُوعُ الَّذِي يَطْعَنُ اللَّهُ تَعَالَى وَاضِعَهُ - فَسَقَطَ التَّعَلُّقُ بِهِ - وَالْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ. » ابن معین گوید: 838 - وسألته عن الوليد بن جميع فقال ثقة ابن حجر درتقریب التهذیب نام را در زمره افراد موثق آورده ومی گوید: 7418 - الوليد بن ثعلب الطائي أو العبدي البصري ثقة من السادسة د س ق الوليد بن أبي ثور هو بن عبد الله يأتي الولید بن جمیع کذلک » 1/580 به چند اختلاف نقل هم توجه فرمائید : در کتاب « فضائل الصحابه » احمد بن حنبل ص33نام 9نفر را میبرد بدون ذکر نام ابو عبیدة بن الجراح . نسائی در سنن النسائی ج5ص60نام 9نفر ؛ بدون ابو عبیدة . الطبرانی در « المعجم الصغیر » ج1ص29 نام 9نفر ؛ بدون سعد بن ابی وقاص. علامه المتقی الهندی در کنز العمال ج11ص646 نام 9نفر ؛ بدون طلحة . ابن عساگر در تاریخ مدینه دمشق ج7ص118 نام 9نفر ؛ بدون نام سعید بن زید. در حالی که راوی اصلی ، شخص سعید بن زید در اکثر موارد است . وبقول سید بن طاوس در کتاب « الطرائف » جعل این خبر ( در زمان بنی امیه ) حیله همین سعید بن زید- پسر عموی عمر بن خطاب – برای پاک جلوه دادن خودش بوده است . حاکم نیشابوری در مستدرک اسامی عشره مبشره را چنین می گوید: 5391 - حدثنا أبو بكر بن إسحاق ، أنا علي بن عبد العزيز ، ومحمد بن غالب قالا : ثنا أبو حذيفة ، وثنا دعلج بن أحمد السجزي ، ببغداد ، ثنا عبد العزيز بن معاوية البصري ، ثنا أبو حذيفة ، ثنا سفيان الثوري ، عن منصور ، عن هلال بن يساف ، عن عبد الله بن ظالم ، عن سعيد بن زيد قال : قال رسول الله ص: « عشرة في الجنة : فذكر أبا بكر ، وعمر ، وعثمان ، وعليا ، وطلحة ، والزبير ، وعبد الرحمن بن عوف ، وسعد بن أبي وقاص ، وسعيد بن زيد ، وعبد الله بن مسعود » « هذا حديث تفرد بذكر ابن مسعود فيه أبو حذيفة وقد احتج البخاري بأبي حذيفة إلا أنهما لم يحتجا بعبد الله بن ظالم » مُفتیان الازهر در باب طلحة گویند : پیامبر ص در روز احد برای او دعا کرده؛ " وجبت له الجنة " وبرای ابو عبیده " لقبه الرسول ص بامین الامة ( طبری 3/292) " وسعید بن زید بن نفیل وسعد ابن ابی وقاص را هم مستجاب الدعوه میدانند . ( فتاوای الازهر 10/129) واقعاً دروغ از این بزرگتر در کجا می یابید ؟( حدیث " اُثبُت حِراء...در منقبت عشره مبشره ؛ مخصوصاً اعطای لقب صدیق از آن به ابو بکر را نگوئیم بهتر است ) ترمذی در سنن خود چنین می نویسد : " قال النبی ص : " طلحة والزبیر جارای فی الجنة " سنن الترمذی ج5ص308 یعنی ؛ پیغمبر ص فرمود : طلحه وزبیر در بهشت ؛ همسایه من هستند .جالب است که ناصر اللبانی این خبر را تضعیف کند 2311 - ( ضعيف ) [ طلحة والزبير جاراي في الجنة ] . ( ضعيف )السلسلة الضعیفه 5/337 جالب است بدانید که عثمان گفت ؛ پیغمبر ص فرمود :" ان الزبیر یقتل مرتداً عن الاسلام " و علی ع به عثمان فرمود : " سمعت ُ رسول الله یلعنک مرتین " ( کتاب سلیم بت قیس ص162) سوال کنیم ؛ چطور ممکن است ؛ کسانی که به جنگ علی ع – جنگ جمل – آمده اند وبر علیه مولای متقیان تیغ کشیده اند ؛ واز طرف دیگر ، رسول الله فرمود : یا علی حربک حربی وسلمک سلمی ، طلحه وزبیر همسایه پیغمبر در بهشت باشند ؟ مگر طلحه وزبیر وعائشه از سردمداران اصحاب جمل نیستند؟ این که دیگر روایت نیست ؛ بلکه عینیت جامعه است .زمخشری در ربیع الابرارنقل می کند که پیغمبر ص فرمود : علي مع الحق والقرآن، والحق والقرآن مع علي، ولن يتفرقا حتى يردا على الحوض. 1/133 سوال ما اینجاست : اصحاب جمل در کنار علی ع بودند ویا در مقابل او ؟ همین خبر را خطیب بغدادی در تاریخ بغداد 14/322 و ابن عساکر در تاریخ دمشق 42/449 وابن قتیبه دینوری در الامامة والسیاسة 1/98 نقل کرده اند . محمد بن ابی بکر برای اثبات حقانیت علی ع به همین حدیث در مقابل خواهرش عایشه استدلال کرد . رک : الامامة والسیاسة دینوری 1/98 . در بعض روایات دارد : " علی مع الحق والحق مع علی حیثُما دار " علی با حق است وحق با علی در هرکجا که باشد. 12027 - وعن أبي سعيد - يعني الخدري - قال : كنا عند بيت النبي صلى الله عليه واله سلم في نفر من المهاجرين والأنصار فقال : " ألا أخبركم بخياركم ؟ " . قالوا : بلى قال : " خياركم الموفون المطيبون إن الله يحب الخفي التقي " قال : ومر علي بن أبي طالب فقال : " الحق مع ذا الحق مع ذا " رواه أبو يعلى ورجاله ثقات » مجمع الزوائد هیثمی 7/475 ( الشامله ) تحت رقم 12027 1052 - حدثنا محمد بن عباد المكي حدثنا أبو سعيد عن صدقة بن الربيع عن عمارة بن غزية عن عبد الرحمن بن أبي سعيد : عن أبيه قال : كنا عند النبي صلى الله عليه واله سلم في نفر من المهاجرين والأنصار فخرج علينا فقال : ألا أخبركم بخياركم ؟ قالوا : بلى قال : خياركم الموفون المطيبون إن الله يحب الخفي التقي قال : ومر علي بن أبي طالب فقال : الحق مع ذا الحق مع ذا قال حسين سليم أسد : صدقة بن الربيع وثقه ابن حبان والهيثمي وباقي رجاله ثقات » مسند ابی یعلی 2/318 33018 - الحق مع ذا الحق مع ذا - يعني عليا ( ع ص - عن أبي سعيد ) کنز العمال 11/621 به نظر شما آیا می توان پذیرفت آن دسته افرادی که در مقابل امیر المومنین علی ع ایستادند وشمشیر به روی حضرت کشیدند از اهل بهشت باشند ؟با این حدیث مسلم چه می کنند ؟ 7212 - حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِى شَيْبَةَ حَدَّثَنَا أَسْوَدُ بْنُ عَامِرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ بْنُ الْحَجَّاجِ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَبِى نَضْرَةَ عَنْ قَيْسٍ قَالَ قُلْتُ لِعَمَّارٍ أَرَأَيْتُمْ صَنِيعَكُمْ هَذَا الَّذِى صَنَعْتُمْ فِى أَمْرِ عَلِىٍّ أَرَأْيًا رَأَيْتُمُوهُ أَوْ شَيْئًا عَهِدَهُ إِلَيْكُمْ رَسُولُ اللَّهِ -ص - فَقَالَ مَا عَهِدَ إِلَيْنَا رَسُولُ اللَّهِ -ص - شَيْئًا لَمْ يَعْهَدْهُ إِلَى النَّاسِ كَافَّةً وَلَكِنْ حُذَيْفَةُ أَخْبَرَنِى عَنِ النَّبِىِّ -ص - قَالَ قَالَ النَّبِىُّ -ص - « فِى أَصْحَابِى اثْنَا عَشَرَ مُنَافِقًا فِيهِمْ ثَمَانِيَةٌ لاَ يَدْخُلُونَ الْجَنَّةَ حَتَّى يَلِجَ الْجَمَلُ فِى سَمِّ الْخِيَاطِ ثَمَانِيَةٌ مِنْهُمْ تَكْفِيكَهُمُ الدُّبَيْلَةُ وَأَرْبَعَةٌ ». قال الطوسی فی الاقتصاد : " قال علی ع : والله لقد علمتُ صاحبة الهودج ان اصحاب الجمل ملعونون علی لسان الانبی ص..." ص228 پیغمبر ص ؛ اصحاب جمل را ملعون میداند؛و در مقابل جاعلان اخبار؛ آقایان عشره مبشره راهمسایه نبی خدا در بهشت . شما قضاوت کنید !!! شخص ابن ابی الحدید معتزلی سنی در شرح نهج البلاغه ج11ص122اصحاب جمل را فاسق میداند . کما قال : " یؤکد مذهب اصحابنا فی فسق اصحاب الجمل " ابن ابی الحدید با استناد به آیه 10سوره فتح " فمن نکث فانما ینکثُ علی نفسه " اصحاب الجمل را جزء ناکثین محسوب واز دین خارج میداند . کما قاله : « فکان الناکثون اصحاب الجمل لانهم نکثوا بیعته علیه السلام " ج13ص183شرح نهج البلاغه .(نکته: ابن ابی الحدید ؛ سنی منصف محب اهل البیت بوده واز دوستداران مهدی علیه السلام است . مخالفین اورا شیعه معتزلی می دانند .از اشعار او در مدح امام زمان ع است : « فیض الفیوض والامام الاکبر والمصلح المؤ مل المنتظر » « بقیة الله وذخراً الحجج وعجل الله له فی الفرج » مرحوم شهید سید قطب در تفسیر فی ظلال القران ج6ص3321گوید : " کسی که عهد و پیمان را بشکند خود را در معرض غضب الهی وعقاب آخرت قرار داده است ؛ « فیتعرض لغضبه وعقابه علی النکث فالله یحب الوفاء ویحب الاوفیاء » کما قال الله تعالی : " ومن اوفی بما عاهد علیه ُالله فسیؤ تیه اجراً عظیماً " فتح 10 نکته : سید قطب از اعضای « اخوان المسلمین » مصر بوده وبدلیل مبارزه با استعمار انگلیس بازداشت ودر زندان اعدام شد . گویند در دم مرگ این شعر را می سرود: " نشان مرد حق با تو چنین گویم که چون مرگش رسد خندان بمیرد " ( ترجمه فارسی ) آقای محب الطبری(فقیه شافعی اهل مکه 610-694 ) در کتاب « الریاض النضرة فی مناقب العشرة » طی 336صفحه، فضائل فراوانی برای عشره مبشره تراشیده وایشان را مافوق معصومین قرار داده است . فقط یک مورد آنرا نقل کنیم ؛ مشت نمونه خروار است . در فضیلت عمر از وجود نازنین علی ع مایه گذاشته ومی نویسد، " عن علی انه کان یقول : لا یبلغنی ان احداً فضلنی علی عمر الا ضربته حد المفتری " یعنی ، علی گفت , اگر بشنوم کسی مرا بر عمر ترجیح داده ؛ او را حد افترا می زنم !!!ودر جای دیگر از قول ابن مسعود گوید ؛ از پیغمبر سوال کردم , چه کسی نزد شما از همه عزیزتر است ؟ گفت : عائشه . گفتم از مردان چه کسی ؟ گفت ابوبکر ثم عمر ثم عثمان ثم علی ( در مرحله چهارم) ثم طلحه ثم زبیر ثم سعد ثم سعید ثم عبد الرحمن بن عوف ثم ابو عبیده بن جراح . بي مناسبت نيست شمه اي از فضائل جناب عمر را برایتان از معتبر ترین کتب سنیان بیاوریم تا مبرهن شود که واقعا از عشره مبشره است : خبر" لیهجر هذا الرجل" را حتماً شنیده اید ؛ در روز پنجشنبه ای که پیغمبر ص در حال شدت مرض بود( دو شنبه فوت کرد) ، گفت قلم وکاغذ بیاورید تا برایتان چیزی بنویسم که هرگز گمراه نشوید( اَکتُب لکم لا تضلوا بعده ، وایضاً بعدی) ؛ بناگاه حضرت عمر گفت : این مرد هذیان می گوید؛ حسبنا کتاب الله ؛ ویا به نقل بعضی ؛ گفت : درد بر او فشار آورده ؛ " غلبه الوجع " کسی که قران در باره او می گوید : " وما ینطق عن الهوی ان هو الا وحی یوحی" النجم 3-4 بقول ابن عباس، بزرگترین مصیبت اسلام از همین حرف جناب عمر شروع شد . " قال ابن عباس : ان الرزیة کل الرزیة ما حال بیننا وبین کتاب نبینا " صحیح البخاری 5/138 با حرف عمر بین حضار اختلاف شدید ایجاد شد؛ پیغمبر ص فرمود :" قوموا" بر خیزید وبروید ، عده ای طرفدار عمر شدند وعده ای طرفدار پیغمبرص . گویند " فاعرض النبی عنه مغضباً ثم التشاجر بین الصاحبة " ( تذکره علامه حلی ) « نکته ای بسیار مهم » خبر فوق الذکر که عمر گفت ؛ لِیهجُر هذا الرجل ؛ حسبنا کتاب الله درموارد زیادی از کتب اهل سنت آمده که لفظ " لا تضلوا بعده " را داردوعمر گفت : این مرد هذیان می گوید . فقط در نقل ابن حزم در کتاب « الاحکام » دارند که : "عن ابن عباس : لما اشتد برسول الله ص وجعه قال : اِئتونی بکتاب َاکتُب لکم کتاباً لا تضلوا بعدی ، فقال عمر : ان النبی غلبه الوجع وعندنا کتاب الله حسبنا " ج7ص984 دقت کنید ؛ کلمه « بعدی » یعنی بعد از من ، که دلالت بر موت ورخت بر بستن از دنیا دارد وقران هم بر آن تاکید دارد" انک میت وانهم میتون » زمر30 جناب عمر با شنیدن این حرف « بعدی » گفت : کتاب خدا ما را بس است . یعنی باور دارد که پیغمبر ص می میرد ، پس چرا در روز فوت رسو ل الله ص گفت : « ما مات رسو ل الله ولا یموت » صحیح البخاری 4/194 ویا گفت : - ان –" یتکلم احد بموته الا ضربته بسیفی " اگر کسی بگوید پیغمبر مرده ؛ گردن او را با شمشیرم می زنم . رک : سنن الکبری – النسائی 4/264و کتاب الوفاة – النسائی ص74 اسد الغابة 2/248و الاحاد – الضحاک ص13و...... وقتی که آیه " انک میت وانهم میتون " وآیه : " ما محمد الا رسول قد خلت من قبله الرسل افائن مات او قتل انقلبتم علی اعقابکم " آل عمران 144؛ را برایش خواندند ؛ گفت : کانه تاکنون این آیه را ندیده بودم .فقال عمر : هذه الایة فی القران ؟ فوالله ما علمت ُ ان هذه الایة نزلت قبل الیوم . ( کنز العمال 7/246و تفسیر القرطبی 4/223) سوال مهم اینجاست ؛ چرا آنروز گفت ، بعد از رسول الله ؛ کتاب خدا را ما کافیست ولی امروز می فرماید ؛ رسو ل الله نمی میر د ، بر می گردد وگردن مخالفان را میزند ، هر کس بگوید او مرده ؛ اورا می کشم ؟ ج= عمر آنقدر بیسواد نیست که نداند پیغمبر ص دنیا را ترک کرد ؛ شاهد ما هم تلاوت آیات جالبی است که بعد از شنیدن خبر فوت از زبان ابی بکر ؛ تلاوت کرد . فیلم بازی می کرد بالاتر ؛ بلکه از این ننه من غریبم در آوری ، قصد سیاسی داشته و می خواست جو آنروزرا ناامن؛ متشنج ومتلاطم ساخته و اذهان مردم را از نقشه شوم خود برای سقیفه گمراه ساخته وعلی ع را از رسیدن به حقش محروم سازد . مردم را به چیزی سرگرم کرده تا ابی بکر از منزل خود واقع در حوالی مدینه بنان « سُنح » باز آید. وازاین طریق ، حزب شیطان را بر رقاب مردم مستولی کند . بقول امروزیها « مردم را دور زد » .به ادله ما در این ادعا توجه کنید: زمان فوت پیغمبر ص ؛ ابی بکر در محل نیست ؛ عمر حضور دارد ؛ میبایست اذهان مردم به چیزی مشغول باشد تا او برسد ، افکار مردم نباید روی علی ع متمرکز شود ؛ فلذا جناب عمر با تشویش افکار مردم ؛ تفکر واتخاذ تصمیم را از ایشان گرفت ؛ طبیعتاً در محیط نا آرام ومتشنج ، قدرت تصمیم گیری درست ؛ کاهش می یابد ؛ قسمت اعظمی از انرژی نیروهای کاری ودلسوز باید صرف برقراری آرامش وفرو کش کردن التهابات رخداد شود ؛ که در این حال پیشروی دشمن آسانتر میشود. ابی بکر وارد شد ورفت داخل حجره وبیرون آمده وتائید کرد که پیغمبر ص رحلت کرد ؛ رفت مسجد بالای منبر واعلان عمومی داد . عمر خیالش راحت شد وفوراً تغییر موضع داده وگفت : "یا ایها الناس هذا ابو بکر وهو ذو شیبة المسلمین ،فبایعوه فبایعوه " رک : سیره النبی ابن کثیر 4/480و کنز العمال 7/233 ملاحظه کنید ، سنی ناصبی چون ابن کثیر می گوید ؛ فبایعوه . فبایعوه . اقول: هنوز ؛ نه به داره ونه بباره ، عمر ؛ ابی بکر را کاندیدای خلافت کرد وتوصیه رای دادن به او . هنوز بدن مطهر رسول الله ص روی زمین مانده , جناب عمر ؛ واحد ی از عشره مبشره گفت ، مردم بیعت کنید با ابی بکر. جناب عمر چه حقی داشت که برای مردم تصمیم گرفت ؟آیا ترس از گرایش مردم به اهل البیت نبود ؟ عجله ی عمر برای غصب حق علی ع بود . بقول معروف ؛ از آب گل آلود ماهی گرفت ؛ آنهم چه ماهی ی چاق وچله ای . آری ؛ این نکته ای بس مهم وروشنگر حقایق تلخی از تاریخ است که شهید والامقام سید محمد باقر صدر (ره) هم در کتاب « فدک فی التاریخ»برآن اشارت کرده اند . کما قاله الشهید : " ان عمر شاء ان تشیع الاضطراب بمقالته بین الناس لینصرفوا الیها ..." ص77 جالب است که در همانروز جناب ابوبکر هم فریاد بر آورد : « من کان یعبد محمداً فانه قد مات » سنن ابن ماجه 1/520و صحیح البخاری 2/70و مسند احمد بن حنبل 6/220 یعنی ؛ ای کسانی که محمد را می پرستیدید ؛ بدانید که پیغمبر مُرد . راستی ؛ چه کسی محمدص را می پرستید ؟ برای اطلاع از مطاعن عمر وابوبکر وعثمان وطلحه وزبیر به کتاب" الرسول الاعظم مع خلفائه" از شیخ قرشی مراجعه کنید . این خبر دردناک که قلب پیغمبر ص را وتمامی محبین او را سوزانده در کتب اهل سنت ذیل وارد شده ؛ می آوریم وسپس شیطنت ابن کثیر را تذکر دهیم : سرالعالمین غزالی ص20- عمربن الخطاب احمد البکری ص64- مسند احمد 1/355 صحیح البخاری 1/37و5/138و/161- شرح ابن ابی الحدید معتزلی 11/49 و تذکرة الخواص – سبط ابن الجوزی ص65و البدایة والنهایة 5/247و سیره النبویة ابن کثیر ج4ص451و... ودر تمام کتب اخباری شیعه از جمله تذکرة الفقهاء 2/469 واما شیطنت ابن کثیر: در کتاب البدایه وسیره نبوی ؛ خبر فوق را از صحیح البخاری نقل کرده ؛ اما کلمه « قال عمر » را حذف نموده ومی نویسد : « فقال بعضهم » . جالب اینجاست که بخاری در مجلد اول گوید : " قال عمر " در مجلد پنجم گوید : فقال بعضهم " ودر مجلد هشتم گوید : " قال عمر " حالیه این آقای ابن کثیر از سه نقل بخاری ؛ نقل" فقال بعضهم" را اخذ واز دوتای دیگر چشم ...خودرا بسته است . بنده هم می گویم : " من کان فی هذه اعمی فهو فی الاخرة اعمی واضل سبیلا ً " اسراء 72 اما از آنجائی که دشمنان اسلام حافظه ی خوبی ندارند ؛ در چند جای تاریخ منقبتی را برای عمر بیان کنند که شاهد خوبی بر عشره مبشره بودن اوست ! گویند وقتی به قدرت رسید گفت : هرکس که با پیغمبر عهد وپیمان داشته محترم ومن هم بدان وفادارم ، ولی هر کس پیمانی ندارد ؛ در این مملکت نماند وبرود : « فلیتهجز للجلاء » فلذا برای او می گویند: " فاجلی عمر من یهود من لم یکن عنده عهد رسول الله ص" تاریخ طبری 2/307و البدایه والنهایة ابن کثیر 4/249 و سیرة النبویة ابن کثیر 3/415و الکامل فی التاریخ 3/224و سیره ابن هشام 3/817 وکتابهای فراوانی از شیعه که از نام آنها خودداری کنیم ؛ زیرا قول دادیم که از منابع عامه استفاده کنیم . به این منقبت پوشالی ؛ ساختگی توسط عمال حکومت اموی دقت کنید : « قال عمر لابی بکر : یا خیر الناس بعد رسول الله علیه الصلاة والسلام .قال ابوبکر : اما انک ان قلت ذاک فلقد سمعته یقول : ما طلعت الشمس علی رجل خیر من عمر» ( المستدرک الحاکم 3/90؛ کنز العمال 13/5؛ تاریخ دمشق 44/193وتاریخ خلفای سیوطی ص42) جالب است که محمد ناصر الالبانی می گوید : حدیث موضوعه است . 2311 - ( ضعيف ) [ طلحة والزبير جاراي في الجنة ] . ( ضعيف ) سلسله ضعیفه 3/533 6037 - [ 12 ] ( باطل ) وعن جابر قال : قال عمر لأبي بكر : يا خير الناس بعد رسول الله صلى الله عليه وسلم . فقال أبو بكر : أما إنك إن قلت ذلك فلقد سمعت رسول الله صلى الله عليه وسلم يقول : " ما طلعت الشمس على رجل خير من عمر " رواه الترمذي وقال : هذا حديث غريب » مشکاة المصابیح- خطیب تبریزی - 3/316 خبر دیگر « ابوجُحَیفة بر علی ع وارد شد وگفت : یا خیر الناس بعد رسول الله ص؛ فقال : مهلاً ویحک یا ابو جحیفة الا اخبرک بخیر الناس بعد رسول الله ؟ ابوبکر وعمر ویحک یا ابا جحیفة لا یجتمع حبی وبغض ابی بکر وعمر فی قلب مومن » رک : المعجم الاوسط – الطبرانی 4/183و تاریخ ابن عساگر 3/356 ابو جحیفه به علی ع گفت ؛ ای بهترین انسان بعد رسول الله ص؛ علی در مقابل گفت : بتو بگویم که بهترین انسان بعد از پیغمبر ابی بکر وعمر است . وحب من وبغض ابی بکر وعمر درقلب مومن جمع نمشود .( کنایه ازاین است ؛ کسی که حب علی وبغض ابی بکر وعمر را دارد مومن نیست ) . جناب عمر با تکیه به د انش واستدراکات شخصی در مواردی به بلیه « اجتهاد مقابل نص » و« اجتهاد مقابل سنت» گرفتار شده وچنین می نماید که جناب ایشان با آیات قران آشنا نبوده اند . برای مثال ، ظاهر آیه 6سوره مائده که دستور تیمم را دارد ومی فرماید : " وان لم تجدوا مائاً فتیمموا صعیدا طیباً " . حالا بداستانی توجه کنید ؛ شخصی به خدمت عمر رسید وعرض کرد: " انی اجنبت فلم اجد ماء ً ؛ فقلت له لا تصل " گفت ؛ جنب شده وآب نیافتم ؛ تکلیفم چیست ؟ فرمود : نماز نخوان! 846 - حَدَّثَنِى عَبْدُ اللَّهِ بْنُ هَاشِمٍ الْعَبْدِىُّ حَدَّثَنَا يَحْيَى - يَعْنِى ابْنَ سَعِيدٍ الْقَطَّانَ - عَنْ شُعْبَةَ قَالَ حَدَّثَنِى الْحَكَمُ عَنْ ذَرٍّ عَنْ سَعِيدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبْزَى عَنْ أَبِيهِ أَنَّ رَجُلاً أَتَى عُمَرَ فَقَالَ إِنِّى أَجْنَبْتُ فَلَمْ أَجِدْ مَاءً. فَقَالَ لاَ تُصَلِّ. فَقَالَ عَمَّارٌ أَمَا تَذْكُرُ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ إِذْ أَنَا وَأَنْتَ فِى سَرِيَّةٍ فَأَجْنَبْنَا فَلَمْ نَجِدْ مَاءً فَأَمَّا أَنْتَ فَلَمْ تُصَلِّ وَأَمَّا أَنَا فَتَمَعَّكْتُ فِى التُّرَابِ وَصَلَّيْتُ. فَقَالَ النَّبِىُّ -ص - « إِنَّمَا كَانَ يَكْفِيكَ أَنْ تَضْرِبَ بِيَدَيْكَ الأَرْضَ ثُمَّ تَنْفُخَ ثُمَّ تَمْسَحَ بِهِمَا وَجْهَكَ وَكَفَّيْكَ ». فَقَالَ عُمَرُ اتَّقِ اللَّهَ يَا عَمَّارُ. صحیح مسلم قَالَ إِنْ شِئْتَ لَمْ أُحَدِّثْ بِهِ نقل از : صحیح مسلم 1/193؛ سنن ابن ماجه 1/188ح569؛ سنن النسائی 1/166و نصب الرایة – الزیعلی 1/226وعمر بن الخطاب – البکری ص138و صحیح البخاری 1/87بدون لفظ " لا تصل " ودر نقل دیگری قصه را رنگینتر بیان کنند : شخصی سوال کرد .... عمر گفت : « اما انا فلم اکن اصلی حتی اجد الماء » اگر چنین شود ؛ من نماز نمی خوانم تا به آب دسترسی پیدا کنم . ( پس تیمم چی؟) سنن ابی داوود 1/81ح321؛ مسند ابی یعلی 3/181ح1606 در همه نقلها دارند که عمار یاسر به جناب عمر گفت ؛ مگر روزی در سفر نبودیم وچنین اتفاقی برای ما افتاد ومن خود را درخاک غلطانده ونماز م را خواندم ، زمانی که بخدمت پیغمبر ص رسیده وعرض داستان کردیم ، ایشان دستور تیمم را داد قال النبی ص : " انما کان یکفیک ان تضرب بیدیک الارض ؛ ثم تنفخ ؛ ثم تمسح بهما وجهک وکفیک " 338 - حَدَّثَنَا آدَمُ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ حَدَّثَنَا الْحَكَمُ عَنْ ذَرٍّ عَنْ سَعِيدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبْزَى عَنْ أَبِيهِ قَالَ جَاءَ رَجُلٌ إِلَى عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ فَقَالَ إِنِّى أَجْنَبْتُ فَلَمْ أُصِبِ الْمَاءَ . فَقَالَ عَمَّارُ بْنُ يَاسِرٍ لِعُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ أَمَا تَذْكُرُ أَنَّا كُنَّا فِى سَفَرٍ أَنَا وَأَنْتَ فَأَمَّا أَنْتَ فَلَمْ تُصَلِّ ، وَأَمَّا أَنَا فَتَمَعَّكْتُ فَصَلَّيْتُ ، فَذَكَرْتُ لِلنَّبِىِّ - ص- فَقَالَ النَّبِىُّ - ص- « إِنَّمَا كَانَ يَكْفِيكَ هَكَذَا » . فَضَرَبَ النَّبِىُّ - ص - بِكَفَّيْهِ الأَرْضَ ، وَنَفَخَ فِيهِمَا ثُمَّ مَسَحَ بِهِمَا وَجْهَهُ وَكَفَّيْهِ .صحیح البخاری نکته : این قضیه را جزء مطاعن عمر وبنام « اسقاط فریضة الصلاة لفاقد الماء » گویند. وسید بن طاوس هم در کتاب « الطرائف » ص464نوشته است . واما اجتهادعمربن الخطاب در مقابل نص : شخصی شراب نوش جان کرده بود ؛ آوردند به " مطیع بن الاسود " دستور داد او را حد بزند ؛ شروع کرد ؛ ضربات را شدید میزد ؛ عمر گفت : چکار می کنی ؛ او را کشتی ؛ " قتلت الرجل ؛ کم ضربته ؟ " تا حالا چند تا زدی ؟ گفت " ستین " 60تا عمر هم گفت : 20تا را بخشش ؛( گناه دارد)؛ ِانقص عنه بعشرین ! رک : سنن الکبری 8/317؛ فتح الباری – ابن حجر 12/64؛ تفسیر القرطبی 12/163؛ الفایق فی غریب الحدیث – الزمخشری 3/413؛ غریب الحدیث – ابن سلام 3/306 ولسان العرب – ابن منظور 7/76واز شیعه وسائل 1/22 خدا وکیلی حالا چه بگوئیم ؟ باز هم « عشره مبشره » ؟! ابوبکری که در آخرین لحظات عمر خویش آرزو می کرد , ای کاش به خانه زهرا ع هجوم نمی آورد . کسی که شخصاً حدیث جعل کرد وگفت : قال رسول الله ص: نحن معاشر الانبیاء لا نُورِثُ " ما پیغمبران میراث نمی گذاریم . رک : مسند احمد 1/4وصحیح البخاری 4/42وصحیح مسلم 5/153و..... بنگرید ؛ آیه 16نمل " وورث سلیمان داود " ابوبکر با جعل حدیث ؛ ظاهر قران را نقض کرد. فقط برای تضعیف بنیه مالی اهل البیت ؛ تا از این راه ایشان را مستاصل سازد . ( رک : فدک فی التاریخ – شهید سید محمد باقر صدرم 1400هج ) مفسرین اهل سنت برای توجیه عمل ابی بکر در غصب فدک گویند : خلیفه درآمد فدک را در راه مصالح عامه مصرف کرده ؛ ضمن این که به حدیث پیغمبر هم تمسک جسته است . پیغمبران مال به ارث نمی گذارند. "حسن "از مفسرین عامه در ذیل " ورث سلیمان داوود" گوید : « ورث المال والملک» .آلوسی در روح المعانی کلام او را رد کرده ومی نویسد: "آنچه حسن گفته واخبار اهل البیت – درباب ارث مالی انبیاء – ثابت نیست . روح المعانی 10/167 در تفسیر " المظهری " هم در شرح وتفسیر حدیث " لانُورِثُ " وذیل آیه" وورث سلیمان داوود" می نویسد : « لا نورث یعنی لا یملک احد من الناس مال نبی بعد موته بل یکون ماله موقوفاً محبوساً علی ملک الله تعالی » ج7ص104 اقول : حالا بگو ؛ بابا گلی به جمال جناب " عمر بن عبد العزیز " که فدک را به اولاد فاطمه ع بر گرداند وگفت " ان فدک کانت مما افاءالله علی رسوله ولم یوجف المسلمون علیه بخیل ولا رکاب " فتوح البلدان – البلاذری 1/37 یعنی ؛ فدک « فیء» بوده وتعلق به شخص پیغمبر –ص- دارد .هیچکس در آن حقی نداشته وملک طلق فاطمه ع است . ابو بکر به جنگ عقل سلیم آمد که حکم برحجیت" امارة الید"دارد او گواهی علی ع وفاطمه ع را که به حکم قران شریف " انما یرید الله لیذهب عنکم الرجس اهل البیت ویطهرکم تطیرا" از هرگونه هوای نفس بدورند ؛ نپذیرفت . اماره ی ید را فقهای بزرگ عامه نشان مالکیت می دانند . به موارد ذیل ؛ برای تقبیح کار عضو ارشد عشره مبشره ؛ جناب خلیفه اول بنگرید وتعمق کنید : شیروانی در کتاب " حواشی الشیروانی " در بحث نزاع بین مالک وخریدار بر سر گنج پیدا شده در زمین مورد معامله گوید : « تصدیق ذی الید ...ان احتمل صدقه » 3/291 فدک که در دست زهراع بود ؛ پدرش به او بخشیده بود . آیا استیلای ید و گواهی دادن دو معصوم ع ؛ برای صحت کافی نبود جناب ابی بکر ؟؟؟ واما بعدی : سرخسی فقیه بزرگ حنفی در کتاب " المبسوط" که انصافاً مبسوط است؛ در بحث نزاع بر سر لباس ؛ برای مصلی گوید : « فان الشرع جعل صاحب الید مالکا باعتبار یده » ج10ص172 ودر جای دیگر گوید : « فان لم یکن للمدعی بینة کان له ان یستحلف الذی فی یده الثوب لان الید مستحق له باعتبار یده ظاهراً » ج15ص65 ملاحظه فرمودید ؛ خودشان استیلای ید را بشرط اطمینان از صدق گفتار قبول دارند . البته برای دیگران گویند ؛ به حضرت زهرا ع که میرسند ؛ انصاف را فراموش کنند . نکته ای را از فقیه بزرگ شیعی شیخ انصاری هم بیاوریم تا عمق شرعیت وعقلانیت اماره ید مبرهن می شود. ایشان در فرائد الاصول گویند : ان امر الید کان علی عمل الناس فی امورهم وقد امضاه الشارع ولا یخفی ان عمل العرف علیها من باب الامارة وترتیب آثار الملکیة علی ما فی الید لصاحبها ... لا من باب اصل التعبدی . ... شرط قبول اماره ید را هم رکون نفس به گفته صاحب ید میداند که منطقی است . مورد ی که در مظان اتهام باشد ؛ از بحث خارج است . « من استولی علی شیئ منه فهو له » مفسرین عامه گویند : " ورث " در آیه ؛ منظور ؛ علم ونبوت وحکومت است . وما در جواب می گوئیم : علم که وراثتی نیست وبه جهد بلیغ نیاز دارد . نبوت هم که منوط به مصلحت عامه است .که بسیاری از فرزندان انبیاء ؛ به نبوت نرسیدند . حکومت ؛ ممکن است ؛ در تقدیر باشد . لیکن ؛ ملاک در تفسیر قران پرهیز از تفسیر به رای است . که فرمودند : « انما یَعرف ُ القران من خُوِطب بِهِ» . خوطب به ؛ یعنی پیغمبر ص وآله. بدلالات آیات قران " یا ایها النبی " ویا اایها الرسول" و" انی تارک فیکم الثقلین کتاب الله وعترتی اهل بیتی لن یفترقا حتی یردا علی الحوض " کتاب خدا واهل البیت علیهم السلام . برای اطلاع از مستندات مالکیت فاطمه ع بر فدک به آخر مقاله رجوع کنید . بعلاوه ظاهر قران حجیت دارد . فلذا از " ورث " همان ارث بری ظاهری برداشت شود. آری ، ما بالاخره ندانستیم ، این آقای ابی بکر که خود گفت : « فان لی شیطاناً یعترینی عند غضبی » کنز العمال 5/590و تاریخ ابن عساگر 30/303و البدایة والنهایظ 6/334و الامامة والسیاسة – الدینوری 1/34 ویا در جای دیگری گفت : « اقیلونی فلستُ بخیرکم » تفسیر القرطبی 7/172 مرا رها کنید که بهترین شما نیستم .ومعنای خبر اول هم چنین است : برای من شیطانی است که مرا اغوا کند . حالا بگوئید : چطور صلاحیت اداره جامه را دارد ؟ کلام این عضو عشره مبشره ؛ از دو حالت خارج نیست : یا راست می گوید ویا دروغ, اگر راست است ؛ پس صلاحیت حکومت را ندارد ؛ واگر دروغ می گوید ؛ که باز هم صلاحیت ندارد البته پیروانش گویند ؛ او ورفیق شفیقش عمر در جمله « لولا علی لهلک عمر » قصد تواضع دارند ؟ سوال : برادران سنی معتقدند که عمل ابی بکر وعمر ( تواضع ایندو) شبیه کلام رسول الله ص است که فرمود : " لا تفضلونی علی یونس بن متی " بحار 30/505 گوئیم ؛ قیاس مع الفارق است .چرا؟ اولاً جمله پیغمبر ص انشائی است وجمله ابی بکر خبری . فرق ایندو اینست که جمله انشائی لا یحتمل الصدق والکذب ؛ بخلاف خبری که ؛ یحتمل الصدق والکذب . واز اینجا استدلال کنیم که , ابی بکر در کلامش یا صادق است ویا کاذب ؟ اگر صادق است که نظر ماهم چنین است ، پس او را با خلافت وجانشینی رسول الله چکار؟ واگر دروغ می گوید ، که ما قبول نداریم ؛ پس لیاقت خلافت کبری را ندارند . واما توضیح حدیث پیامبر ص مبنی بر « لا تُفضلونی علی یونس » :پیغمبر فرمود ؛ مرا بر یونس بن متی بر تری ندهید. محی الدین النووی در کتاب " المجموع " 5 نکته را بیان می کند که راقم این سطور پسندیده واز باب انصاف که برای ما سنی وشیعه در گفتن حقیقت فرقی ندارد ؛ در اینجا می آوریم: اول- نهی از تنقیص مفضول است . دوم- نهی ؛ قبل از حدیث " انا سید ولد آدم " است. سوم- ادب وتواضع است ( کار فرهنگی) چهارم – پرهیز از بروز خصومت است . پنجم - میزان , یکسانی در نفس الامر نبوت است ونه در خصائص ؛ چراکه قران فرمود : " تلک الرسل فضلنا بعضهم علی بعض منهم من کلم الله ورفع بعضهم درجات " بقره 253 حاصل مناقب واجتهاد اولی ؛ کلام شیرین قاضی نورالله التستری است : « فالحدیث حجة علی شیخ الجاهل لا له » الصوارم المهرقة ص65 قال الله تعالی " ومکروا ومکرالله والله خیر الماکرین " آل عمران 54 وایضاً " استکباراً فی الارض ومکرالسیء ولا یحیق المکر السیء الا باهله " فاطر43 از عثمان هم برایتان نقل کنم ؛جناب عثمان با عائشه ؛ چپ افتاد ؛ مثل اورا به زن نوح ولوط تشبیه کرد ؛ در جریان شورش وبلوا بر علیه عثمان وورود اشرار از مصر وشام برای ترور عثمان ؛ یکی از کسانی که ایشان را از بیرون تحریک می کرد ؛ عائشه دشمن سرسخت اهل البیت بود( ساکن مکه شده بود) ؛ کسی که تا دیروز بر علیه علی ع وزهرا ع توطئه میکرد ، حالا نوک پیکان را بطرف عثمان نشانه رفته واز موقعیت سوء استفاده ها کرد ومی دانید که بعد از قتل عثمان ؛ پیراهن خونین اورا علم مخالفت بر علیه علی ع ساخت وچه ها که نکرد . بگذریم ؛ عائشه فرمان داد :" اُقتلوا نعثلاً فقد کفر " منظور از نعثل عثمان است . شارح معتزلی گوید : "اول من سُمی عثمان نعثلاً عائشة " شرح نهج 6/215 نعثل دو معنا دارد : اول- مردی مصری با ریش بلند . دوم – شیخ احمق . رازی در کتاب « المحصول» گوید ، عائشه می گفت ؛ این نعثل را بکشید ؛ هنوز آب کفن رسول الله خشک نشده ، سنت اورا تغییر داد . ج4ص343 به عائشه گفتند ؛ مگر تو نبودی که می گفتی :" اُقتلوا نعثلاً فقد کفر " یعنی بکشید این پیر احمق را! حالا چطور خون خواه او شدی ؟ گفت چرا من بودم ، لیکن توبه کرد ومرد . « قالت انهم استتابوه ثم قتلوه ... وقولی الاخیر خیر من قولی الاول » واین حرفِ الان بهتر از قبلی است .( گر خواهی نشوا رسوا * همرنگ جماعت شو ) رک : تاریخ طبری 3/477؛ مقتل عثمان بن عفان – سیف بن عمر ص115 و کتاب العبر – ابن خلدون 2/154و الامامة والسیاسة – الدینوری 1/72 از عجایب جناب عثمان بیشتر بخوانید : اول- نماز مسافر در سفر حج( سال ششم خلافتش) تمام خواند . ( اجتهاد مقابل نص ) . دوم – فرمود ؛ اگر مردی با همسرش جمع شده ولی انزال نشود ؛ غسل جنابت بر او واجب نیست . فقط « یغسل ذکره» ووضوهم بگیرد .- تازه به مرگ شما نباشه – خودم از پیغمبر شنیدم ." وقلت انی سمعته من رسول الله ص . ( نقل از مسند احمد بن حنبل 1/63؛ سنن النسائی 1/165 و صحیح البخاری 1/76و...) در حالتی که تمام فقهاء عامه این حدیث پیغمبر ص را نقل کرده وگفته اند ؛ با جماع ؛ غسل واجب است ، شیطانی بشوی ویا نشوی . کتاب الام الشافعی 1/52و المغنی لابن قدامه 1/71و1/205 حدیث را بیاوریم وسپس فتوای شیخ طوسی از خلاف : قال النبی ص : " اذا التقی الختانان وجب الغسل " ( تمام کتب روائی نقل کنند) قال فی الخلاف : " اذا التقی الختانان وجب الغسل ، سواء انزل او لم ینزل . وبه قال جمیع الفقهاء . الا.... چند نفر از صحابه " خلاف ج1ص124 سوم – خانمی 6ماهه فارغ شد . حکم رجم اورا صادر کرد . گفتند ؛ این چکاری است که میکنی ؟ مگر قران نخوانده ای ؟ " و حمله وفصاله ثلاثون شهراً " احقاف 15 و" والوالدات یرضعن او لادهن حولین کاملین " بقره 233 پس ؛ شیردادن 24ماه است . واقل حمل میشود 6ماه . فبهت. فی البحار الانوار : عن محمد بن بشر قال : سمعت محمد بن الحنفیة یلعن عثمان ویقول : کانت ابواب الضلالة مغلقة حتی فتحها عثمان " ج31ص308 محمد حنفیه عثمان را لعن می کرد ومی گفت : ضلالت وگمراهی – در خانه ای – مغفل بود ( سربسته) تا وقتی که عثمان درب آنرا گشود . استدعای راقم این سطور این است که منقولات تاریخی را با وقایع وحقایق سنجیده واز هر گونه پیش داوری اجتناب ورزید . قبل از هر تصمیم ذهن خود را از تعصب خالی کنید .( قال النبی ص : لیس منا من دعا الی العصبیة) هرگز حقی را از کسی ولو دشمن ضایع نکنید . بیاد داشته باشیم که ما واهل سنت جزء یک خانواده ایم . هدف اصلی اصلاح باشد وتقریب جایگاه وزدودن غبارهای اختلاف وکینه توزی . منابع سنی وشیعی را باهم بسنجیم وبر قران عرضه کنیم . مهمترین رکن در مناظرات را که همانا احترام متقابل وپرهیز از اهانت است را در هر حالی ملحوظ داریم ؛ خصوصا ما پیروان مکتب اهل البیت که وظیفه سنگین تری بر دوشمان نهاده اند . کما قال الصادق ع : " کونوا لنا زینا ولا تکونوا علینا شینا" ما استدلالات ومستدرکات خویش را می آوریم وقضاوت را بر عهده خوانند گان می گذاریم . ما بر آنیم تا بدون لحاظ داشتن تعصب ، صحت وسقم این خبر را حتی المقدور از کتب برادران اهل سنت بر کاویم . نکته مهم دیگر اینکه در کتب برادران اهل سنت خبر دیگری در خصوص 4نفر از رسول الله ص آورده اند که بغیر از علی ع جزء عشره مبشره نیستند . شما ملاحظه بفرمائید : « وعن علی ع قال سمعت رسول الله ص دم عمار ولحمه حرام ٌ علی النار » ( مجمع الزوائد – الهیثمی 9/295؛ الجامع الصغیر 1/651؛ کنز العمال 11/721؛علل دار قطنی 4/152و تاریخ دمشق 43/401) حدیث دوم - « عن انس قال قال رسول الله ص اشتاقت الجنة الی ثلاثة علی وعمار وسلمان » * هذا حدیث صحیح الاسناد * المستدرک الحاکم النیسابوری 3/137 و شرح ابن ابی الحدید 10/104، سیر اعلام النبلاء 1/355؛ سبل الهدی والرشاد –الصالحی الشامی . 11/294 علامه متقی الهندی در کنزالعما ل روایت را چنین نقل کند : « قال رسول الله ص : الا ان الجنة اشتاقت لاربعة من اصحابی : علی والمقداد وسلمان وابی ذر » 11/754ح33522 با توجه به این دو خبر از منابع مورد قبول اهل سنت ، چرا سلمان ؛ ابی ذر و عمار ومقداد ، در شمار عشره مبشره نیامده اند ؟ زمانی که می گویند ؛ "عشرة من قریش فی الجنة " ؛ ودر جای دیگر هم می گویند ؛ این 4نفر اهل بهشتند ، پس نتیجه می گیریم ؛ عشره مبشره غلط وباید گفت ؛ الاربعة عشر .! نکته مهم دیگر که در نظر داشته باشید وما در سطور آتی می آوریم ؛ بیان واقعیات تلخ در خصوص 9نفر از عشره مبشره هست که از کتب اهل سنت می آوریم ، در حالتی که نسبت به این 4نفر – سلمان وابوذر ومقداد وعمار – خلافی نگفته اند ؛ اگر محمدبن عبد الله "ص" است؛ که فرمود : هر کس حسنین را دوست داشته باشد ؛ بهشتی است . کما قال : " الحسن والحسین سیدا شباب اهل الجنة ...ومن احبهما فی الجنة » الغدیر امینی ج10ص121والمعجم الکبیر – الطبرانی 3/67 و ترجمه امام حسن ع لابن عساگرص122 برای نمونه به یک خبر از شرح ابن ابی الحدید معتزلی ج1ص186در مذمت طلحة الخیر می آورد که بسیار زشت وزننده است : گویند وقتی آیه حجاب نازل شد ؛ جناب طلحه گفت ؛ هر گاه پیغمبر بمیرد ، زنان او را می گیریم . که پیغمبر با شنیدن آن بسیار ناراحت شد . طلحة قال : ...وسیموت غداً فننکحهن " ج1ص186 واز کتاب عمر بن الخطاب نوشته عبد الرحمن احمد البکری ص307 مقاتل بن عطیة هم در المناظرات داستان را چنین آورد : ( المناظرات ص38) « ان طلحة قال : لئن مات محمد لننکحهن ازواجه من بعده – او – لاتزوجن عائشة » که پیامبر ص با شنیدن این حرف از طلحه ناراحت شد وآیه نازل شد که : " وما کان لکم ان توذوا رسول الله ولا ان تنکحوا ازواجه من بعده ابداً " احزاب 53 ویا عثمان که ابن مسعود را بدلیل شرکت در دفن ابوذر غفاری 40ضربه تازیانه زد. سوال ما این است ؛ چرا با توجه به خبر مجعول دیگر از زبان پیغمبر که محب طبری در « الریاض النضرة » آنرا چنین نقل کند که ایشان به عایشه فرمودند : « یا عایشه انا سید المرسلین وابوک افضل الصدیقین وانتِ ام المومنین » ج1ص20 منقولات تاریخی در بابِ ده نفر گویای واقعیات غیر قابل انکاری است . مشروط بر اینکه در قضاوتهای خویش ، انصاف را مراعات کنیم .برای مثال ؛ قضیه نصب شورای 6نفری خلافت توسط عمر وحاکم نمودن شروط مورد نظر خویش از حقایق تاریخ اسلامی است که در تاریخ طبری ج3ص294وارد است . حمله ی عمر وقنفذ وسایر مهاجمین به بیت فاطمه ی زهرا ع چیزی نیست که بتوان انکار کرد . کلام خودش است که گفت :" متعتان فی زمن رسول الله وانا احرمهماواعاقب علیهما" مسند احمد بن حنبل 1/52و الدر المنثور السیوطی 2/141وبدایة المجتهد ابن رشد الحفید 1/268؛ المغنی ابن قدامه 7/572والمبسوط السرخسی 4/27 شرح الاثار 2/144 قال فی الجواهر الکلام : " وهو صریح فی تحریمه ما روی عن رسول الله ص شرعیته " ج30ص140--- یعنی کلام عمر , صراحت دارد که در زمان رسو ل الله ص حلال بود ومن آن دو را حرام اعلام میکنم . جالب است که از فرزند برومندش عبد الله بن عمر – معروف به ابن عمر – در باب متعه حج سوال کردند ، گفت : جایز است . گفتند ، پدرت حرام کرد؛ گفت ؛ اگر از شما سوال کنند که به دستور رسول الله عمل می کنید ویا دستور عمر ؛ کدام مقدم است ؟ گفتند : دستور رسول الله . گفت : پس عمل کنید . شرح الازهار – الامام احمد المرتضی 2/139 خبردیگری که دینوری در الامامة والسیاسة والبکری در کتاب « عمربن الخطاب » نقل کرده اند . روزی که عمر به بیت زهرا ع حمله کرد با صدای بلند فریاد میزد هیزم بیاورید تا خانه را با اهلش بسوزانم ؛ گفتند فاطمه در خانه است ؛ گفت : ولو در خانه باشد . واما اصل خبر : " قال عمر : والذی نفس عمر بیده لیخرجن اولاحرقنها علی من فیها ؛ - قالوا له – ان فی الدار فاطمة ؛- قال عمر : وان ؛ وان » الامامة والسیاسة ج1ص30--- عمر بن الخطاب – البکری – ص86 واز کتب شیعه بنگرید : الغدیر امینی 5/372 آری خبر عشره مبشره فی حد ذاته محتوی اشکالات فنی متعددی است که به آن اشارت کنیم . وخواننده خوش ذوق وفهیم را به داوری فرا خوانیم . کسی که علیرغم روشن شدن حقیقت ؛ همچنان بر جهود وجمود اصرار می ورزد از دایره انسانیت خارج ودر گروه بهائم جای دارد . شما ملاحظه کنید ؛ بنا بر نقل ابن ابی الحدید معتزلی از استادش ابن الاسکافی و دیگر بزرگان اهل سنت ، شخص آقای ابی هریره مورد نکوهش بزرگان سنیان از جمله ؛ عمر ( حتی عمر او را با شلاق کتک زد) عثمان ، ابو یوسف ، ابی حنیفه وسفیان ثوری قرار گرفته وسفیان در حق او گوید ، فقط اخباری که مضمن ذکر بهشت ودوزخ است از او بگیرید – ولا غیر – شارح محترم گوید : قال ابو جعفر الاسکافی :" وابو هریرة مدخول عند شیوخنا غیر مرضی الروایة ؛ ضربه عمر بالدرة " . وایضاً : در مدینه قدم میزد ومی گفت : الطریق الطریق ؛ جاء الامیر . یعنی کنار بروید که امیر می آید ( خودش را می گفت وقتی که والی مدینه شده بود ) . سال هفتم بعد از فتح خیبر مسلمان شد . ودر منبر سرود : الحمد لله الذی جعل دینا قیاما و ابا هریرة اماماً . ومردم می خندیدند ! رک : شرح نهج البلاغه ج4ص67-68 حال اگر به کتب فقه واصول وتاریخ ومسانید وصحاح برادران اهل سنت سری بزنید می بینید که چقدر روایت از پیامبر ص از طریق همین ابی هریره نقل کرده اند . البته بعضی با " عن النبی " بعضی با " قال النبی " وبعضی با " کان النبی " است. بقول آیت الله سبحانی که فرموده بودند ؛ اگر این روایات پیغمبر ص را بر روزهای عمر مبارک ایشان تقسیم کنیم ، با توجه به اوقات کار ومبارزه و ... بنده خدا خیلی وقت کم می آورد . آری خواننده گرامی : خبر« عشره مبشره» از چند طریق وارد شده که با همدیگر تباین دارند واین خود دلیلی بر عدم صحت میباشد . مقاتل بن عطیة در « المناظرات » حقایق جالبی را از مجلس مناظره دانشمند شیعی با خواجه نظام الملک وآن شخص سنی ارائه داده که بسیار شیرین وآموزنده است . نکته : در قرن پنجم توسط خواجه نظام الملک ( مقتول سال 486هج) وزیر دانشمند ملکشاه سلجوقی ؛مجلس مناظره ای بین یکی از دانشمندان شیعی واحدی از علمای سنی با نظارت ومجلس گردانی خواجه نظام واشراف ملکشاه صورت گرفت که بنظر راقم این سطور از افتخارات اسلام وتقدم دین حنیف در امر مناظره است . در این مجلس باشکوه طرفین ادله ی خود را در باب حقانیت شیعه وخلاف آن ؛ عنوان کرده وکاتب واقعه ؛ جناب مقاتل بن عطیة ؛ شاعر زبر دست است . که برای آیندگان آنرا تدوین نمود . والان از گنجینه های شیعی در اثبات حقانیت واشکالات خطرناک اهل سنت است .اخیراً دکتر " حامد حفنی داود" این کتاب را تائید نموده وچاپ مجدد نموده اند . ایشان سه نقل مختلف را آورده وسپس گوید : در یک خبر سعد بن ابی وقاص وجود دارد ودر نقل دیگری نیست ؛ در خبر دیگری علی –ع- نیست ( لیس فیها علی ) . وفیها النبی وهذا لا یصح فالنبی هو المبشر . ( بجای نام علی ؛ نام پیغمبر هست که همین دلیل بر کذب خبر است ؛ زیرا پیغمبر خودش مبشر است ؛ نامش نباید جزء باشد." وهذا کاف لا ثبات بطلان الروایة ونقضها من اساسها ". ص40المناظرات علیرغم اینکه خبر را از سعید بن زید وابن عمر و عبد الرحمن عوف نقل کرده اند لیکن قول مشهور بر اساس نقل سعیدبن زید است که گویند نامبرده برای تزکیه وتراشیدن منزلت جهت خودش ودیگران این خبر را جعل کرده است .کما قال مقاتل بن عطیة : " ان الراوی وهو سعید بن زید هو العاشر او بمعنی اصح وضع نفسه فی العشرة " .این نکته مهم در سنن ابن ماجه آمده است ؛ بنگرید : « سمع سعید بن زید عمروبن نفیل یقول : کان رسوا الله ص عاشر عشرة ؛ فقال ابوبکر فی الجنة ، وعمر فی الجنة ، وعثمان فی الجنة ، وعلی فی الجنة ؛ وطلحة فی الجنة ، والزبیر فی الجنة ؛ وسعد فی الجنة ، وعبد الرحمن فی الجنة " فقیل له : من التاسع ؟ قال : انا » سنن ابن ماجه ج 1ص48ح 134 یعنی گفت : نهمین نفر خودم هستم . ! مقاتل بن عطیة ؛ مدوِن مجلس می نویسد ، اگر این ده نفر بهشتی اند ، پس بقیه اصحاب کجا میروند .؟ بعلاوه در میان اصحاب بودند کسانی که شان ومنزلت رفیعی داشته واز سعد وابو عبیده و...( غیر از علی ع ) بالاترند ، مثل : عمار ، ابوذر ؛ مقداد وسلمان وبلال وحذیفه و... آری از دلایل رد خبر عشره مبشره ؛ این مواردی بود که مقاتل بن عطیه مدون مجلس مناظره ؛ عالم شیعی وسنی عنوان داشتند که منطقی است . ودر ادامه میتوانیم به حدیث مشهور 12نفر منافق از میان صحابه که خود اهل سنت نقل کنند استناد کرده وچنین گوئیم که حدیث عشره مبشره کذب است . ضمن اینکه بخاری در صحیح خود خبری را دال بر دوزخی بودن بعض صحابه عنوان میدارد که زنگ خطری برای کوردلان دور افتاده از مکتب اهل البیت است . فی مسند احمد بن حنبل :" حدثنی حذیفة ان فی امتی اثنی عشر منافقاً فقال لا یدخلون الجنة ولا یجدون ریحها حتی یلج الجمل فی سم الخیاط " ج4ص320 حذیفه از پیغمبر ص نقل کند که فرمود 12نفر از اصحاب من هستند که داخل بهشت نشده وحتی بوی آنرا هم استشمام نمی کنند ؛ مگر زمانی که شتر از سوراخ سوزن بگذرد .( کنایه از محال بودن چنین کاری است ) . همین خبر در کتب معتبر اهل سنت ذیل وارد شده است , بنگرید : اول- صحیح مسلم 8/123 دوم – سنن الکبری – البیهقی 8/198 سوم- شرح مسلم – النووی 17/125 چهارم – الدیباج علی مسلم – السیوطی 6/137 پنجم – مسند ابی یعلی 3/190 ششم – الجامع الصغیر – السیوطی 2/225 هفتم – کنز العمال 1/169 هشتم – فیض القدیر المناوی 4/596 نهم – تفسیر ابن کثیر 2/387 دهم – البدایة والنهایة 5/26 یازدهم – السیرة النبویة ابن کثیر 4/37و....... واما خبر صحیح بخاری : " فیقال اصحابی اصحابی یقول : لا تدری ما احدثوا بعدک ". در روز قیامت پیغمبر ص ؛ سراغ بعض اصحاب را می گیرد؛ ندا می آید ؛ چه دانی که بعد از تو گمراه شدند ؛بدعتها گذاشتند وبه قهقرا برگشتند . ( رک : صحیح البخاری 4/110و صحیح المسلم 7/68و مستدرک الحاکم 2/447و... از کتب شیعی ؛ معالم المدرستین – العسگری 1/106وتفسیر القمی 1/172والدرجات الرفیعه ص29و الاستغاثه – الکوفی 2/8وبحار الانوار 8/27) پایان قسمت اول

عشره مبشره 2

fajr42 — Sun, 02 Sep 2012 09:06:00 GMT

) سوال : صحابه یا صحابی ؛ به چه کسی می گویند ؟ ج= " صاحب " در لغت عرب به معنای ملازم ومعاشر وهمراه است . وتنها به کسی گفته میشود که ملازمت وهمراهیش بسیار باشد . و " صحبت ومصاحبت " نسبتی دو طرفه بوده وهمیشه بصورت " مضاف " می آید ؛ مثل : " اصحاب موسی " ویا " یا صاحبی السجن " ودر زمان رسول خدا هم می گفتند : صاحب رسول خدا واصحاب رسول خدا .ویا مثل " اصحاب الصفه" . ولی بعد از رسول خدا بصورت " صحابی " استعمال شده وبدون مضافٌ الیه تکرار شد . فلذا گویند : صحابی وصحابه از مصطلحات شرعی نبوده واز نامگذاری مسلمین است . در مکتب خلفا " صحابی به کسی گویند که پیامبر را دیده وبه او ایمان آورده ومسلمان از دنیا رفته باشد . پیروان این مکتب همه صحابه را عادل میدانند وخدشه واشکال بر آنها را روا نمی دارند ؛ وهر کس یکی از آنها را مورد خدشه قرار دهد ؛ زندیقش می نامند . در نتیجه به هر چه که این صحابی روایت کنند خود را ملتزم دانسته ومعالم دین خود را از همگی آنها دریافت می کنند . خبر جعلی: " اصحابی کالنجوم بایهم اقتدیتم" را هم گرامی داشته وامثال ابی هریره را تقدیس کنند . در خبر جعلی دارند که : قال النبی ص: لا تسبوا احداً من اصحابی ؛ فان احدکم لو انفق مثل اُحد ذهباً ما ادرک مُد احدهم ولا نصیفه " صحیح مسلم 7/188- مسند احمد 3/11- صحیح البخاری 4/195- سنن ابن ماجه 1/57- سنن الترمذی 5/358وسنن ابی داود 2/404و شرح مسلم – النووی الشافعی 3/139 اما وجه صدور روایت چیست ؟ ج= گویند عبد الرحمن بن عوف با خالد بن ولید ( به زعم برادران اهل سنت ؛ سیف الاسلام . ولی بر اساس نص تاریخ ؛ قاتل مالک بن نویره ومتجاوز به همسر او ، در شب قتل مالک ) دعوایشان میشود ؛ ابن عوف ، خالد را لعن می کند ، پیغمبر شنیده وبلافاصله این فرمان را صادر می کند که هیچکس حق ندارد به احدی از اصحاب من لعنت بفرستد . والان هم ملاحظه می کنید یکی از موارد اشکال برادران اهل سنت بر شیعه ، زیارت عاشورا است . نووی در شرح مسلم ؛ افراط را بجائی میرساند که می گوید ؛ اگر کسی ولو یکبار مصاحبت پیامبر را درک کرده باشد ؛ صاحب افضل الاعمال شده , " واحتجوا بقوله ص : " لو انفق احدکم مثل احد ذهباً ما بلغ مُد احدهم ولا نصیفه " ج3ص193 یعنی ، اگر به اندازه کوه احد طلا انفاق کنید ، به اندازه یک مُد ویا حتی نصف یک مد ثواب اصحاب نمی رسید . اقول : دروغ گو خیر نبیند ان شاء الله . در جای دیگری گویند که پیغمبر فرمود : « الله الله فی اصحابی ... فمن احبهم فبحبی احبهم ... هر کس اصحابم را دوست بدارد مرا دوست داشته است . ویا گویند ؛ خدای تعالی « بدریون » را آمرزیده ؛ پس " اعملوا ماشئتم فقد غفرت لکم" هر کاری دوست دارید انجام دهید ، شما را خدا بخشید . کتاب الام الشافعی 4/264 ولی پیروان مکتب اهل البیت گویند : در میان صحابه منافقانی هم بوده اند که حتی به همسر پیغمبر تهمت زده واو را آزردند( داستان افک: رک : نور آیه 11) خداوند تعالی در آیه 101 توبه به صراحت کامل اوضاع مدینه آن زمان را تبیین می کند: وَمِمَّنْ حَوْلَكُمْ مِنَ الْأَعْرَابِ مُنَافِقُونَ وَمِنْ أَهْلِ الْمَدِينَةِ مَرَدُوا عَلَى النِّفَاقِ لَا تَعْلَمُهُمْ نَحْنُ نَعْلَمُهُمْ سَنُعَذِّبُهُمْ مَرَّتَيْنِ ثُمَّ يُرَدُّونَ إِلَى عَذَابٍ عَظِيمٍ" راقم سطور هم چنین گوید که در مکتب اهل البیت دستور بر اخذ معالم دین از فقهاء ومجتهدین ربانی مستقر شده است ؛ همانانی که بر دیانت وولایت مداریشان ، توثیق صورت گرفته باشد ونه تنها نامی ونشانی وشهرتی ؛ کافی به موضوع بوده باشد . از امام کاظم علیه السلام سوال کردند ؛ معالم دین خود را از چه کسی بگیریم ؟ فرمودند : " اعتمدا فی دینکما علی کل مسنٍ فی حبنا کثیر القدم فی امرنا فانهم کافوکما ان شاء الله تعالی " وسایل 27/151 و در تفسیر کلمه " امرنا " روایت چنین است : « رحم الله عبداً احیا امِرنا قلتُ کیف یحیی اَمرکم . قال : یَتعلم علومنا ویُعلمهَا الناس لو عَلموا محاسن کلامنا لا تبِعُونا " وسائل الشیعه 27/92روایت از امام رضاع فرمود : خدا رحمت کند هر آنکسی که امر ما را زنده نگه دارد . سوال کردند ؛ زنده نگه داشتن به چیست ؟ فرمود : علوم ما را یاد گرفته وبه دیگران بیاموزد . همانا اگر مردم محاسن کلام مارا بدانند ؛ از ما تبعیت می کنند . آری , اینست فرق بین پیروی در مکتب اهل البیت ومکتب خلفا . نکته : اگر فردی گوید که خبر پیامبر از عشره مبشره در زمانی بوده که ایشان اهل دیانت بوده ومورد تایید خدا بوده اند ؛ چه جوابی داریم ؟ ج= میزان اطاعت خدا ورسول در حیات ومردن بر سنت نبوی است . اهل سنت برای تقدس صحابه رسول الله ص و اهل جنت دانستن ایشان در هر حالی به آیه 100سوره توبه تمسک می جویند که صد البته سخت در گمراهی اند . قال الله تعالی " والسابقون الاولون من المهاجرین والانصار والذین اتبعوهم باحسان رضی الله عنهم ورضوا عنه واعد لهم جنات تجری من تحتها الانهار خالدین فیها ابداً ذالک الفوز العظیم " اقول : اولاً ؛ " من " در آیه تبعیضیه بوده ونه بیانیه . یعنی بعض مهاجرین وانصار اهل بهشت هستند .ونه کل ایشان . علامه صاحب المیزان و ابن عاشور از مفسرین عامه در کتاب « التحریر والتنویر » بر این قید مهر تایید گذاشته اند . وحق هم همین است . ثانیاً ؛ بهشتی بودن را منوط به رضایت خداوند قرار داده که فرمود : « رضی الله عنهم ورضوا عنه » . بعلاوه در آیات دیگر چنین فرماید : " فان الله لا یرضی عن القوم الفاسقین " توبه 96 " والله لا یحب الظالمین " آل عمران 57 " والله لا یهدی القوم الفاسقین " توبه 80 چطور ممکن است افرادی که مورد لعن پیامبر باشند ؛ اهل بهشت شوند . ابوبکری که غاضب خلافت شد؟ ابوبکری که غاضب فدک شد ؟ عمری که غاضب خلافت وحق علی ع شد ؟ کسی که شورای خلافت را بنا گذاشت عثمانی که ابوذر را کتک زد وتبعید نمود ؛ تا شهید شد ؟ طلحه وزبیری که بجنگ علی ع ومسلمین آمدند وخون هزاران نفر را بر زمین ریختند ؟ همانانی که پیامبر ص در حقشان فرمود : « یا علی ستقاتل بعدی الناکثین والقاسطین والمارقین » شرح ابن ابی الحدید 13/183 بنا بر نص کلام نبوی ؛ طلحه وزبیر جزء ناکثین هستند که جنگ جمل را راه انداختند .به کلام ابن ابی الحدید توجه کنید که گفت : « وهذا الحدیث یؤ کد مذهب اصحابنا فی فسق اصحاب الجمل الا من ثبتت توبته منهم وهم الثلاثة » 11/122 در مجلد 1ص9 گوید : « اما اصحاب الجمل فهم عنداصحابنا هالکون کلهم الا عائشة وطلحه وزبیر » اقول : ما توبه این سه نفر را قبول نداریم ؛ زیرا عملکرد ایشان گواه نفاق ایشان است ضمن این که طبرسی در احتجاج فرمود : « ان اصحاب الجمل واصحاب صفین واصحاب النهروان لعنوا علی لسان النبی » مرحوم سلیم بن قیس هلالی در کتاب شریف " سلیم ویا اسرار آل محمد ص " بیانات شافی ووافی در کفر وارتداد بعض عشره مبشره دارد که به پاره ای ازآنها اشارت می کنیم . هر چند که طالبین باید به کتب فراوانی مراجعه کنند . با یک کتاب ویک صفحه هرگز نمی توان به عمق داستان مهمی چون کذب خبر عشره مبشره رسید . سلیم بن قیس نقل کند که عثمان گفت : زبیر در حال ارتداد از اسلام کشته میشود . " فقال عثمان : فوالله سمعت ُ من رسول الله ص یقول : ان الزبیر یقتل مرتداً عن الاسلام » کتاب سلیم ص162 شخص عثمان اعتراف بر مرتد شدن زبیر دارد از قول نبی مکرم ص . با این وصف میتوان او را از عشره مبشره دانست .؟ داستان صحیفه ملعونه که در تاریخ مشهور بوده وگواه کفر ونفاق بعض عشره مبشره است ! داستان از این قرار است که ابوبکر وعمر هم پیمان شدند که اگر محمد کشته شود ویا بمیرد ؛ امر خلافت را از اهل بیتش گرفته وتا زنده هستند نگذارند که احدی از اهل بیت به خلافت برسد . بعد از این دو ابو عبیده جراح ومعاذبن جبل وسالم ابی مولی حذیفه هم به ایشان پیوستند .و5نفر شدند . داخل کعبه رفتند وپیمان نامه را نوشتند . توطئه ترور پیغمبر در راه بازگشت از حجة الوداع هم در همان پیمان مقرر شد . مجدداً پیمان نامه ای نوشته ومتعهد شدند که تعهد به خلافت علی ع را که در غدیر خم تقبل کردند ، شکسته وابوبکر را به خلافت برسانند . نویسنده این صحیفه ملعون سعیدبن عاص ودرمحرم سال دهم هجرت مکتوب شد . ابو عبیده آنرا در کعبه مدفون کرد ودر زمان عمر آنرا از محلش بیرون آورد . ( رک : کتاب سلیم ص232) آیا نفرین حضرت زهرا ع به ابوبکر وعمر ؛ شاهدی بر کفر ونفاق این دو نیست ؟ عرضه داشت : خدایا این دو نفر مرا آزردند من شکایت این دو را به پیشگاه تو وپیامبرت می نمایم . نه بخدا قسم ؛ هر گز از شما راضی نمیشوم تا پدرم را ملاقات کنم وآنچه شما انجان دادید به او خبر دهم ؛ تا در باره ی شما حکم کند . ص568سلیم آیا عمر قصد نبش قبر زهرا ع را نکرد ؟ آیا ابوبکر نبود که در دقایق پایانی حیات خود گفت : خدا پسر صهاک ( منظور عمر است که نام مادرش صهاک است ) را لعنت کند ؛ او بود که مرا از یاد خدا باز داشت ...واو بد رفیقی بود . البته در مقابل عمر هم گفته بود : خدا ما را از شر خلافت ابوبکر حفظ کند ." ان بیعة ابی بکر کانت فلتة وقی الله شرها من عاد الی مثلها فاقتلوه " – فلتة یعنی : فجائة ً. دفعتاً ؛ بدون تامل وتفکر وعاقبت اندیشی . این اعتراف عمر را بزرگان اهل سنت نقل کرده اند ؛ برای نمونه چند مورد را متذکر میشویم : مسند احمد بن حنبل 1/55--- سنن الکبری – النسائی 4/272—الفایق – الزمخشری 3/50-- شرح ابن ابی الحدید معتزلی 2/23وتاریخ طبری 2/446 از کتب شیعی : الغدیر امینی 5/370 مستدرک سفینه 1/391—المراجعات سید شرف الدین ص338 ایضاح ابن شاذان ص138و... دهها کتاب معتبر دیگر .حال بگوئید ؛ با این اوصاف میتوان آقایان را جزء عشره مبشره محسوب داشت ؟ ما هم می گوئیم : اللهم اشغل الظالمین بالظالمین " ( امام علی ع فی آراء الخلفاء- مهدی فقیه ایمانی- ص 152) در کتاب سلیم ؛ حقایق تلخ وناگواری از اعمال این نانجیب مردمان دغل که غصب حق فاطمه ع وخلافت علی ع رانمودند وارد شده که شایسته است هر مسلمان شیفته مکتب اهل البیت عمیقاً مطالعه کند . ویژگی ارزنده این کتب ؛ قربش به زمان وقایع بوده وشخص سلیم بن قیس از یاران علی ع است . آیت الله احمد میانجی در کتاب " مواقف الشیعه " ج3ص112هم چنین گویند : « ان طلحة والزبیر سعیاً فی قتل عثمان ، فهل من الممکن ان یکون عثمان وطلحة والزبیر کلهم فی الجنة وقد قاتل بعضهم بعضاً » ودر سطر دیگری نقل کند که : ان طلحة والزبیر قاتلا الامام علی ع ، وقد قال رسول الله ص فی حق علی ع : یا علی حربک حربی وسلمک سلمی . و قال : من اطاع علیاً فقد اطاعنی ومن عصی علیا فقد عصانی . ویا حدیث مشهور : ألا إني مخلف فيكم كتاب ربي عز و جل وعترتي أهل بيتي ثم أخذ بيد علي فرفعها فقال هذا علي مع القرآن والقرآن مع علي لا يفترقان حتى يردا علي الحوض » الصواعق المحرقه 2/367 علامه امینی در کتاب قیم " الغدیر " جلد 10از ص 118تا ص132 بحث مستوفی حول خبر حدیث " عشره مبشره " ترتیب داده وادله ی متقنی در تکذیب آن آورده است سعیه مشکور . ان شاء الله تعالی . ایشان با استناد به آیات " استبشار مومنین به بهشت " وخبر جبرئیل ؛ عنوان دارند که در واقع هیچ خصوصتی ؛ خبر " عشره مبشره " ایجاد نمی کند ؛ چرا که خداوند فرمود : " من آمن بالله وعملا صالحا وانه فی الجنه" و" وبشر الذین آمنوا وعملوا الصالحات ان لهم جنات تجری من تحتها الانهار " ویا " ان الله اشتری من المومنین انفسهم واموالهم بان لهم الجنة " توبه 111وآیات دیگر که همه دلالت بر نصیب مومنین صالح از بهشت دارد . اقول : ترکیب بندی این جمله که 10نفر از یاران من بهشتی اند ؛ از فصاحت وبلاغت بدور است . ودر واقع هتک حرمت دیگران است ، چرا که مفهوم مخالف آن این است که بقیه دوزخی اند . آری ؛ اگر می فرمود : فلانی وفلانی وفلانی از جمله یاران بهشتی من هستند ، فصیح بود . زیرا نفی دیگری نیست . از پیامبر ص منقول است که فرمود : « آتانی جبرییل فقال : بَشر اُمتک انه من مات لا یشرک بالله شیئاً دخل الجنة " ویا حدیث دیگر : " من قال لا اله الا الله خالصاً مخلصاً دخل الجنة " ویا " من اطاعنی دخل الجنة ومن عصانی دخل النار " علامه امینی گوید : چطور میشود که پیامبر ص خود فرمود : اشتیاق بهشت به علی ع وعمار وسلمان ومقداد وبلال را ؛ ولی ایشان جزء عشره مبشره نباشند ؟ حدیث " الحسن والحسین سیدا شباب اهل الجنة " که مورد توافق فریقین است ؛ پس چرا حسنین ع جزء نیستند . ؟ ودهها دلیل دیگر که بیان آنها تطویل کلام است . سید بن طاوس هم در کتاب شریف « الطرائف » می نویسد : " فیما رووا فی العشرة ومن طرائف الامور المتناقضة انهم یذکرون ان سعید بن نفیل روی عن نبیهم انه شهد ولابی بکر وعمر وعثمان وطلحة والزبیر وسعد بن ابی وقاص وعبد الرحمن بن عوف وابی عبیدة بن الجراح ولعلی بالجنة مع ما وقع من ابی بکر وعمر وعثمان وطلحة والزبیر وعبد الرحمن وابی عبیدة من المخالفات لعلی بن ابی طالب علیه السلام وظهور العداوة بینهم ؛ ...ومن طریف هذه الروایة ان سعید بن نفیل راوی هذه الروایة وهو من جملة العشرة ، روی هذه الروایة لتزکیة نفسه ولم یسقط شهادته بالتهمة وشهود فاطمة ع ... یعنی ؛ توطئه ای بود برای آینده وفراهم نمودن زمینه استشهاد دروغ بر علیه فاطمه ع در راه غصب فدک . الطرائف ص522-523 علامه باقر شریف قرشی در کتاب وزین « الرسول الاعظم مع خلفائه» مطاعن ابوبکر , عمر ، عثمان , طلحه وزبیر وعائشه را بیان کرده که انصافاً حق مطلب را ادا کرده است . اعمال خلاف شرع ؛ بدعت محرمه قلت فقه وسیاسات شرعیه حاکمان جور وغاصبان خلافت ؛ فساد بیکران اداری عثمان ؛ غارت بیت المال توسط اطرافیان ، بذل وبخشش بی حد وحصر عثمان به خاندان اموی از جیب بیت المال مسلمین ؛ حبس وجرح یاران علی ع واولاد زهراع , ممانعت از اجرای حد ولید مشروب خوار ؛ ممانعت از اجرای حد خالدبن ولید ، قاتل وزناکار ( داستان قتل مالک بن نویره وزنا با همسرش در شب کشتار) فراهم نمودن زمینه تسلط خاندان پلید اموی بر رقاب مسلمین با تشکیل شورا ودفع انسانهای شایسته از حقشان ؛ منع از تدوین حدیث واحراق احادیث موجود توسط ابی بکر بر طبق نقل " الذهبی " در کتاب « تذکرة الحفاظ» ج1ص5 ؛ راوی این خبر هم عائشه است که گوید : پدرم 500حدیث از پیامبر ص را جمع آوری وسوزاند. ظلم بیشمار بر اهل البیت که سزای هر دانه ی آن توقف سالیان دور ودراز در دوزخ است . سوال : اخیراً مبلغین اهل سنت چنین شایع کنند که به استناد آیه 18سوره فتح صحابی رسول الله ص کلهم بهشتی بوده و رضایت خداوند ؛ تاریخ مصرف ندارد ؛ امروز بگوید از شما راضیم وفردا پشیمان شده وفرد را بدوزخ برد ؛ آیا این مطلب با تعالیم دینی سازگار است ؟ ج= اولاً نزول آیات قران بر اساس مصلحت ومتناسب با شان نزول است . شان نزول آیه 18فتح ؛ بیعت حدیبیه ( بیعت رضوان ) در سال ششم بوده ومتبایعین متعهد شدند که از جنگ فرار نکرده ورسول الله ص را تنها نگذارند . که متاسفانه به فاصله اندکی ؛ یعنی در سال هفتم ، در طی جنگ خیبر ابوبکر وعمر از مقابل مرحب بن الحارث الیهودی خیبری فرار کرده وپیامبر ص را آزردند .اینجا بود که پیغمبر ص فرمود : " لاعطین الرایة غداً رجلاً یحب الله ورسوله کرار غیر فرار لا یرجع حتی یفتح الله علی یدیه " فردا پرچم را بدست مردی دهم که کرار است وغیر فرار ؛ خدا ورسول از او راضی اند ؛ بر نمی گردد مگر با پیروزی .متاسفانه مورخین متعصب سنی غیر منصف از بیان فرار اولی ودومی در کتب خویش امتناع ورزیده وبعضاً فقط حدیث " کرار غیر فرار " را می آورند ( منابع اهل سنت که حدیث را نقل کرده اند : مناقب ابن المغازلی ص183و العمدة – ابن البطریق ص154ومسند احمد بن حنبل 1/99؛ صحیح البخاری 5/76؛ صحیح مسلم 5/196؛ سنن الترمذی 5/302؛ سنن النسائی 5/46؛ خصائص علی – النسائی ص49و تاریخ دمشق ابن عساگر 41/219و تاریخ یعقوبی 2/56واز شیعیان قصص الانبیاء قطب الراوندی ص344, نهج الایمان – ابن جبر ص316و بحار الانوار 26/310).فلذا گوئیم: رضایت خداوند از متبایعین بیعت رضوان که امری دائمی وابدی نیست . کدام انسان عاقلی میتواند تصور کند که غیر معصوم در ادامه حیات خود مبتلا به گناهان صغیره نشود . ؟ دکتر حامد حفنی داود ؛ در شرح " المناظرات " عدول بودن تمام صحابه را مردود میشمارد .قال : هم صحبتی فرد با پیغمبر برای او منقبتی نیست ؛ مادامی که اهل عمل نباشد .« لا تعطی لصاحبها منقبة الا اذا کان اهلاً لهذه المنقبة » ص145المناظرات . خبر بسیار جالب دیگری از بایعین تحت شجره – بیعت رضوان – از معتبر ترین کتاب اهل سنت ؛ بقول خودشان " اصح الکتب بعد القران " صحیح البخاری می آوریم : بخاری از علاء بن مسیب از پدرش نقل کند که ؛ براء بن عازب را دیدم وگفتم خوش بحالتان که صحبت پیغمبر را درک کرده وبا او زیر درخت بیعت کردید ( بیعت رضوان) واو در مقابلم گفت : تو چه می دانی که بعد ازآن چه کردیم ؟ 4170 - حَدَّثَنِى أَحْمَدُ بْنُ إِشْكَابٍ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ فُضَيْلٍ عَنِ الْعَلاَءِ بْنِ الْمُسَيَّبِ عَنْ أَبِيهِ قَالَ لَقِيتُ الْبَرَاءَ بْنَ عَازِبٍ - رضى الله عنهما - فَقُلْتُ طُوبَى لَكَ صَحِبْتَ النَّبِىَّ - ص- وَبَايَعْتَهُ تَحْتَ الشَّجَرَةِ . فَقَالَ يَا ابْنَ أَخِى إِنَّكَ لاَ تَدْرِى مَا أَحْدَثْنَا بَعْدَهُ » بخاری جالبتر از آن این است که ابن حجر در فتح الباری کلام « براء بن عازب » را حمل بر تواضع کرده وواقعی نمی داند . بنگرید : غَبَطَهُ التَّابِعِيّ بِصُحْبَةِ رَسُول اللَّه صَلَّى اللَّه عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ، وَهُوَ مِمَّا يُغْبَطُ بِهِ ، لَكِنْ سَلَكَ الصَّحَابِيُّ مَسْلَك التَّوَاضُعِ فِي جَوَابِهِ » 7/347 بیش از 1500نفر ویا 1600نفر در آنروز با رسول الله ص بیعت کردند که از جنگ نگریزند ، پس چرا اولی ودومی گریختند ؟ آن هم بفاصله اندکی بعد از این بیعت ودر جریان جنگ خیبر . بعلاوه به کلام بزرگان اهل سنت در ذیل آیه 18فتح بنگرید ؛ ایشان چه می گویند : « ای : رضی الله عنهم وقت تلک البیعة » فتح القدیر – شوکانی 5/60 واز قتاده هم نقل کند که : "هی الرضی بامر البیعة علی ان لا یفروا" ولی عمر وابوبکر از نبرد با مرحب خیبری ترسیده ونبی خدا را تنها گذاشتند . علامه متقی الهندی مؤلف کتاب کنزالعمال ؛ از علمای عامه در ج10ص462 بر این فرار ابوبکر وعمر صحه میگذارد. ( عمر ؛ سربازان اسلام را میترساند که مرحب خیبری چنین وچنان است ) یعنی تضعیف روحیه می کرد . یعنی ، با این فرار باز خدا می گوید ؛ از شما راضی هستم ؟ خبری را جعل کرده وبه پیامبر ص نسبت دهند؛ وآن چنین است : « لا یدخل النار احد ممن بایع تحت الشجرة » مسند احمد بن حنبل 3/350-- سنن ابی داوود 2/402—سنن الترمذی 5/357و.... واین در حالی است که اهل سنت هم قبول دارند ؛ هر حدیثی که با قواعد وقوانین قران ناسازگار بود ، متروک گذارید . خدا وکیلی این حدیث با قران میسازد؟ شما بظاهر قران مراجعه کنید ؛ فرمود : " لقد رضی الله عن المومنین اذ یبایعونک تحت الشجرة فعلم ما فی قلوبهم فانزل السکینة علیهم واثابهم فتحاً قریباً " فتح 18 فتح قریب پیروزی وفتح خیبر را می گوید . خداوند ؛ ایمان را مقدم بر رضایت خود قرار داد تا هر کسی داخل این مقام نشود . ببیان دیگر ؛ رضایت خدا , متفرع بر ایمان به خدا ورسول است .ضمن این که قید ، فعلم ما فی قلوبهم " هم دارای نکات بسیاری است . ودر آیه ی دیگری می فرماید " ان الذین قالوا ربنا الله ثم استقاموا تتنزل علیهم الملائکة ان لا تخافوا ولا تحزنوا وابشروا بالجنة التی کنتم توعدون" فصلت 30 استقرار بر ایمان لازمه ی بهشت است . در تفسیر جوهر الثمین هم ( شیعی است ) دارد که : « خصصوا رضوان الله بوقت المبایعة » ج6ص46 برای تقریب ذهن مثال روشنی بیاوریم : شما در سیر تکاملی رشد فرزندان خود به تناسب ایام واعمال مختلف ، مواضع عدیده اتخاذ می کنید ؛ وقتی کار خوب کند اورا تشویق وهر گاه خطائی کند ؛ برخورد منطقی کنید .چرا که برای انسان تشویق وتنبیه ِ بجا وبه اندازه ؛ مفید وکار ساز است . جابجائی این دو ضررهای غیر قابل جبرانی بدنبال دارد . آن روز آن جمعیت بیعت کردند که بمانند وبجنگند ؛ خداوند هم آیه نازل وایشان را تشویق کرد ؛ که اگر چنین نمی شد , اسلام بدست ما اکنون نمی رسید .گفتیم ، یکی از موارد نزول آیات ؛ شان نزول است که باید متناسب با واقعه باشد . بقول ادبا « قضیة فی واقعة » است . با لحاظ نمودن این که عمر از متبایعین بود به کلام احمد بن علی جصاص مؤلف احکام القران ؛ دقت کنید ؛ می گوید : تعریف وتمجید خداوند بر اساس واقعیت بوده وهر گاه کسی را مورد تمجید قرار دهد ، آن شخص ظاهر وباطنش یکی است . او حقیقتاًاز مومنین واز اولیاء الله است . ج 5ص273 نکته بسیار مهم : عوامل تولید اخبار جعلی زیاد بوده وبعض آنها ریشه در حکومت امویان دارد . ایشان برای موجه جلوه دادن کارهای خویش ؛ مجبور از اخذ تائیدیه علماء و افراد وجیه الملة بوده وناگزیر از اتخاذ شیوه های مبارزه با اهل البیت بوده اند . وچه حربه ای بهتر از کلام پیامبر ص . در واقع با حربه دین بر سر دین کوبیدند. برای مثال ، ابو یوسف ، قاضی القضات هارون الرشید وشاگرد ابو حنیفه ، کسی است که از معارف دین برای توجیه کارهای هارون استفاده های فراوان برده وهمین شخص در باب ابا هریره گوید : والصحابه کلهم عدول ما عدا رجالاً ثم عد منهم اباهریره وانس بن مالک " شرح ابن ابی الحدید 4/68 ابن ابی الحدید از قول جاحظ نقل کند " ان ابا هریره لیس بثقة فی الروایة عن رسول الله " 20/31 ابو یوسف ( همجنس گرائی که مامون مچ او راگرفت) حامی هارون الرشید بود وابا هریره وکعب الاحبار یهودی حامی معاویة ابن ابی سفیان . نکته : یکی از پرکارترین جاعلین احادیث نبوی ؛ همین آقای ابی هریره است . کسی که یهودی بود ودر سال هفتم ؛ بعد از فتح خیبر مسلمان شد ؛ جزء اصحاب صفه بود وبسیار فقیر ؛ ولی در زمان عمر وحکومت معاویه از طریق تولیدات اخبار آنچنانی ثروتمند شد . صاحبان « مسند الجامع » از او 2740حدیث از پیغمبر ص نقل کرده اند ؛ در حالی که در همین مجموعه از علی ع ؛ تنها 424حدیث از پیامبر ص آورده اند . حالیه چطور ممکن است داماد پیغمبر واولین مجاهد اسلام 424خبر از رسول الله شنیده وابو هریره که فقط 3سال درک محضر پیغمبر را نمود 2740خبر . در مجموع 5374خبر از این جاعل حدیث در کتب اهل سنت موجود است . بهترین راوی خبر وبیشترین بار احکام دینی سنیان بر منقولات او قرار دارد . شیخ عباس قمی در کتاب « اللکنی واللقاب » ج1 ص 181 می نویسد : وقد عن ابی حنیفة انه سئل فقیل له اذا قلت قولا وکتاب الله تعالی یخالف قولک ؟ قال : اترک قولی بکتاب الله . فقیل له اذا کان الصحابی یخالف قولک ؟ قال : اترک قولی بجمیع الصحابی به الا ثلاثة منهم : " ابو هریره ؛ وانس بن مالک وسمرة بن جندب " اقول : سند این داستان را نقل نمی کند .! سوال : وجه تسمیه " ابی هریرة " ( پدر گربه ) چیست ؟ ج= فیروز آبادی در قاموس المحیط ؛ ماده « الهرة » گوید : وقتی بحضور پیغمبر ص رسید ؛ در آستین خود گربه کوچکی پنهان کرده بود . « فی کمه هرة » ج2ص160 آیت الله سید شرف الدین در کتاب « ابی هریرة » می نویسد : برابر نقل واعتراف خودش ؛ گربه کوچکی داشته که او را دوست میداشت . وغالباً با این گربه بازی می کرد . شبها او را بر سر درخت می گذاشت وروزها خود را با او سرگرم میکرد. با کمال تاسف این دو نفر ؛ ابو هریره وکعب الاحباربدلیل نزدیکی با مرکز قدرت سیاسی وحمایت بیدریغ حاکمان ظالم وبی پروا ؛ تاثیر شگرفی بر تفکرات پیروان مکتب خلفا برجای گذاشته وبا جعل اخبار فراوان؛ اسلام را با چالش خطرناکی در گیر ساختند . ( معالم المدرستین علامه عسگری 2/67) تشریح نام مقدس « صاحب الزمان ع » برادران اهل سنت به نام " صاحب الزمان " اشکال وارد کرده وگویند : شرک است و مالک زمان خداست . ایشان یا غافلند ویا خود را به غفلت زده وقصد شیطنت وگمراهی عوام همچون خودشان را دارند والا معنای صاحب زمان چیز دیگری است به تشریح آن عنایت مبذول داشته باشید : صاحب یعنی ملازم . صاحب الشیء یعنی ملازم له . ( همراه هر چیزی را ملازم آن شیء گویند . ) در روایت نبوی دارد که : یقال لصاحب القران اقراء وارق . یعنی ؛ به کسی که ملازم قران بوده ومانوس را او ؛ در قیامت گویند ، بخوان وبالا برو . این خبر در جوامع روائی اهل سنت وارد است ؛ رک: صحیح ابن حیان 3/43وشرح ابن ابی الحدید 8/287وفتح الباری ابن حجر 13/349و سنن الکبری النسائی 5/22و الاحکام – امام یحیی بن الحسین 2/526و..../. حالا سوال کنیم ؛ این که پیغمبرمان ص فرمود ، ای صاحب قران ؛ بخوان وبالا برو شرک است ؛ یعنی ای مالک قران ؟؟؟ راغب اصفهانی – که تصادفاً سنی است – در مفردات گوید : " الصاحب : الملازم انساناً ...ولا فرق بین ان تکون مصاحبته بالبدن ، وهو الاکثر والاصل . او بالعنایة والهمة . ولا یقال فی العرف الا لمن کثرت ملازمته " یکی از نامهای خداوند صاحب است ؛ در دعا داردکه « اللهم انت الصاحب فی السفر» یعنی ؛ الهی تو در سفر یار ورفیق وهمراه من هستی .برادران سنی هم این دعا را نقل کنند . رک : المجموع النووی 4/389- سنن الدارمی 2/287- صحیح مسلم 4/104- سنن النسائی 8/274- المستدرک الحاکم 2/99و سنن الکبری – البیهقی 5/250/. حضرت یوسف به رفیق زندانی خود گفت : " یا صاحبی السجن ء ارباب متفرقون خیر ام الله الواحد القهار " این معنای صاحب . واما معنای زمان چیست ؟ زمان یعنی قطعه ای از زمان . ویا مدت ولایت مرد وشبیه آن . قال فی مجمع البحرین : « والزمان یقع علی الفصل من فصول السنة وعلی مدة ولایة الرجل وما اشبهه » . بنابر این معنای صاحب الزمان میشود ؛ مدت زمانِ ولایت وسرپرستی امام زمان ع . ( مثل افسر نگهبان پادگان ) هر امامی در زمان خودش ؛ صاحب آن زمان است . این لقب شریف در روایات وارد شده که مشهور ترین آن دعای عهد امام زمان-ع- است که در پایان دعا 3بار بر ران خود دست زده وگوئی : العجل العجل یا مولای یا صاحب الزمان . آری ؛ با این بیان شما قضاوت کنید ؛ گفتن ؛ یا صاحب الزمان ؛ کجا اشکال دارد؟! واما از ابن تیمیه بخوانید که : ایشان مخالف زیارت قبور ائمه ع ، صلحا واولیاء الله بوده ومحمد بن عبد الوهاب سرگروه وبنیان گذار وهابیت ، پیرو این ناصبی بوده وتخریب قبور ائمه بقیع را به انجام رساند . در حال حاضر هم مذهب رسمی سرزمین وحی ، حنبلی با مسلک وهابیت است .ما کلام ابن تیمیه را آورده ووجه مخالف آنرا از کتب معتبر سنیان می آوریم : قال ابن تیمیه :" من طاف بقبور الصالحین او تمسح بها کان مرتکباً اعظم العظائم " یعنی ، زیارت قبر صلحا ومسح قبر ( ضریح ) از بزرگترین گناهان کبیره است . این شخص حتی مسافرت به قصد زیارت پیغمبر ص را هم معصیت میداند وگوید بدعت است . ( الغدیر 5/155) وكره مالك بن أنس وغيره أن يقول القائل زرت قبر النبي ص وذلك أن هذا اللفظ قد يراد به ما هو منهى عنه من الزيارة البدعية » منهاج السنه 2/444 وزيارة القبور على وجهين زيارة أهل التوحيد المتبعين للرسل وزيارة أهل البدع والشرك فالأولى مقصودها أن يسلم على الميت ويدعى له وزيارة قبره بمنزلة الصلاة عليه إذا مات يقصد بها الدعاء له والله سبحانه يثيب هذا الداعي له عند قبره كما يثيب الداعي إذا صلى عليه وهو على سريره والثانية مقصودها أن يطلب منه الحوائج أو يقسم على الله أو يظن أن دعاء الله عند قبره أقرب إلى الإجابة فهذا كله من البدع المنكرة باتفاق أئمة المسلمين ولم يكن شيء من هذا على عهد الرسول صلى الله عليه و سلم وأصحابه والتابعين مدرک قبل 2/438 اهل علم سنیان امروز هم چنین عقیده ای داشته وعرض حاجت در نزد قبور صلحا وضرائح ائمه ع را کفر وشرک می دانند ومی گویند به استناد آیات 8نحل و22فاطر اموات نه می شنوند ونه قادر به انجام کاری هستند . آیه 22فاطر " وما انت بمسمع من فی القبور " ؛ مفسرین اهل سنت در ذیل این آیه گویند : " فکما ان الموتی لا یجیبون الدعوة " تفسیر بیان المعانی – عبد القادر ملا حویش ج2ص123 قال ابن عاشور : لان من فی القبور اعرق فی الابتعاد عن بلوغ الاصوات لان بینهم وبین المنادی حاجز الارض " التنویر 22/151 ابن قدامه در کتاب " المغنی " گوید هر چند که زیارت قبور حرام است ؛ لیکن قبر پیغمبر ص از این قاعده استثناء است . وَلَنَا ، قَوْله تَعَالَى : { وَمَا أَنْتَ بِمُسْمِعٍ مَنْ فِي الْقُبُورِ } . وَلِأَنَّهُ قَدْ بَطَلَتْ حَوَاسُّهُ ، وَذَهَبَتْ نَفْسُهُ ، فَكَانَ أَبْعَدَ مِنْ السَّمَاعِ مِنْ الْغَائِبِ الْبَعِيدِ ، لِبَقَاءِ الْحَوَاسِّ فِي حَقِّهِ ، وَإِنَّمَا كَانَ ذَلِكَ مِنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ – واله - وَسَلَّمَ كَرَامَةً لَهُ ، وَأَمْرًا اخْتَصَّ بِهِ ، فَلَا يُقَاسُ عَلَيْهِ غَيْرُهُ . 11/328 همو گوید ؛ به زیارت قبر پیغمبر ص که رسیدی ؛ در کنار قبر ابی بکر وعمر هم برو وسلام بده : السلام علیک یا ابا بکر الصدیق ، السلام علیک یا عمر الفاروق " المغنی ج3ص591 سوال ما این است : اگر بنا بر اعتقاد خودتان اموات نمی شنوند وکارساز نیستند ؛ پس چرا این آقای عبدالله بن قدامه می گوید به ابی بکر وعمر سلام بده ؟ آیا کسی که نمی شنود ؛ مستحق سلام است ؟ یا خیر ؟ اگر کسی بما بگوید ؛ به دیوار خطاب کرده وبگو : السلام علیک ایها الجدار ، ما در عقل او شک نمی کنیم ؟ شخص عمر بن الخطاب در ایام قحط آب به عباس بن عبد المطلب متوسل میشد ؛ مطلبی که بزرگان اهل سنت نقل کرده ولی این اولاد ناخلف امروزی ، منکر شده وگویند شرک است ؛ غافل از این که اگر شرک باشد ؛ پس چطور جناب عمر میشود ؛ عضوگروه عشره مبشره ؟ قال عمر : " اللهم انا کنا نتوسل بنینا فتسقینا وانا نتوسل الیک بعم نبینا فاسقنا ؛ قال فیسقون " رک : صحیح البخاری 2/16, سنن الکبری – بیهقی 3/352؛ الاقناع 1/178، سبل السلام العسقلانی 2/81و کنز العما ل 13/504 سوال کنیم ؛ توسل به عباس عموی پیغمبر مباح است ؛ اما توسل به فاطمه زهرا ع وائمه هدی ع حرام ؟ اگر عمر از عشره مبشره است ومتوسل به عموی پیغمبر میشود وحاجت خود را هم میگیرد ، ما هم به علی ع متوسل میشویم . علامه امینی در الغدیر ج5ص158 منقولات جالبی از سنیان دارد که واقعاً خواندنی است . این دانشمند بزرگ شیعی از کتاب " مراقی الفلاح " آقای شرنبلانی الحنفی نقل کند که ؛ زائر قبر شیخین بگوید : " جئنا بکما نتوسل بکما الی رسو ل الله ص لیشفع لنا ویسال ربنا ان یتقبل سعینا ویحینا علی ملته ویمیتنا علیها ویحشرنا فی زمرته " ملاحظه فرمودید ؛ نوکران استعمار ، برای گمراه نمودن عوام از هر کوششی دریغ ندارند ، ولی ما می گوئیم ؛ ای خواننده عزیز ، با این مطالب که کلام ائمه ی سنیان هستند به سلاح علم ومعرفت دینی مجهز شده وتوطئه دشمنان دین را خنثی سازیم . سوال مهم : اهل سنت گویند ، حدیث نبوی " ارتد الناس بعد النبی الا ثلاثة نفر : المقداد وابوذر وسلمان " ( اختصاص مفید ص6) صحیح نیست ، زیرا نشان از عدم موفقیت رسول الله ص در امر رسالت دارد ؛ بقول ادبیات روز ؛ مدیریت نیروی انسانی او جواب نداده است ؛ اگر ثمره تبلیغ فقط چند نفر باشد . ج= اولاً ، منظور مرتد در ولایت است ونه دین . ثانیاً قران خبر موسی وقومش را چنین دهد ؛ حضرت برای چند روز رفت کوه طور مناجات ؛ وقتی برگشت مردم گوساله پرست شده بودند . قال الله تعالی " واتخذ قوم موسی من بعده حلیهم عجلاً له خوار " اعراف 148 فخر رازی در مفاتیح الغیب گوید :" قال الحسن : کلهم عبدو العجل غیر هارون" ج15ص368 ملاحظه کنید ؛ از قوم محمد ص 3نفر ماند ؛ قوم موسی یک نفر . پس چنین اتفاقی بعید نیست . ابن عاشور مفسر دیگر سنی گوید : من بعد " یعنی : من بعد مغیبه"8/291التحریر والتنویر حضرت موسی پایش را بیرون گذاشت ؛ اینها مرتد شدند .حالیه از این قوم جاهل سوال کنیم ؛ چه جوابی دارید ؟ این شما واین کلام پیشروان خودتان . مضافا بر اینکه اهل سنت هم گویند مردم بعد از رحلت نبی الله ص مرتد شدند : " فلما قبض الله نبیه ارتد الناس عن الاسلام فقالوا نصلی ولا نعطی الزکاة " اسد الغابه 4/68 *مستندات مالکیت فاطمه ع بر فدک * نوعا ً مورخین سنی ومفسرین ودانشمندان منصف ایشان با استدلال به آیه " فآت ذی القربی حقه"روم 38و آیه "وات ذی القربی حقه " 26الاسراء این روایت را از پیغمبر ص نقل کنند که ؛ حضرت زهرا ع را طلبیده وفدک را که بدون جنگ به پیغمبر ص رسیده بودبه او بخشید .قا ل فی مجمع البیان : " عن ابی سعید الخُدری قال : لما نزل قوله " وآت ذی القربی حقه " اعطی رسول الله ص فاطمة فدکاً ." ج6ص634 همین روایت وداستان بخشش فدک به فاطمه ع با نزول آیه " اعطای حق ذوی القربی"در تفاسیر معتبر شیعی ذیل وارد شده است : جوامع الجامع طبرسی 3/454- التبیان الطوسی 6/469: روی انه لما نزلت هذه الایة استدعی النبی ص فاطمة واعطاها فدکاً وسلمه الیها . وکان وکلاؤها فیها طول حیات النبی ص ، فلما مضی النبی اخذها ابی بکر " ودر تفسیر منهج الصادقین 5/268- تفسیر نور قرائتی 7/44- روض الجنان 12/214 الدر المنثور سیوطی 4/177( سیوطی گوید : اقطع رسول الله ص فاطمة فدکاً )صافی ملا محسن فیض 4/133واحتجاج طبرسی 1/122 وبسیاری از تفاسیر کتب اعتقادی شیعه مثل منهاج الکرامة علامه حلی، کشف الغمه الاربلی النص والاجتهاد سید شرف الدین ، مقاتل بن عطیة ، غایة المرام البحرانی ؛ شرح احقاق الحق مرعشی ، معالم فتن سعید ایوب و الانتصار – عاملی و الشافی سید مرتضی والطرائف سید بن طاوس والمسانید محمد حیاة الانصاری پاکستانی...وارد شده است . محمد حیاة الانصاری در خصوص خبر بخشش گوید : " لما نزلت هذه الایة " وآت ذی القربی حقه" « دعا النبی ص فاطمة ع فاعطاها فدک» هذا حدیث صحیح بهذا الاسناد رجاله کلهم ثقاة ." نکته ای مهم : ابن کثیر در تفسیر خود ج3ص39در خصوص روایت ، بخشیدن فدک به فاطمه از جانب پیغمبر ص بعد از فتح خیبر ؛ اشکال وارد کرده وآنرا قبول ندارد ؛ زیرا معتقد است که همانطور یکه سوره اسراء مکی است ؛ آیه 26 " وآت ذی القربی حقه " هم مکی است ؛ پس چطور جمع میشود ، بخشیدن در سال هفتم از هجرت ومکی بودن آیه ؟ کما قال : " وهذا الحدیث مشکل لو صح اسناده لان الایة مکیة وفدک انما فتحت مع خیبر سنة سبع من الهجرة فکیف یلتئم هذا مع هذا ؟ بعد از او سایر مفسرین هم که مکی بودن آیه را قبول دارند ، به تبعیت از ابن کثیر ، خبر بخشیدن فدک را با نزول آیه " وآت ذی القربی حقه " مغایر میدانند . علامه در المیزان می فرماید : " سورة الاسراء : والسورة مکیة لشهادة مضامین آیاتها بذلک ولا دلالة فی مضامین الایا ت علی کونها مدنیة " ج13ص5و6 وایضاً فرمود : « وبالایة یظهر ان ایتاء ذی القربی والمسکین وابن سبیل مما شرع قبل الهجرة لانها آیة مکیة من سورة مکیة » ج13ص81 شیخ المفسرین طبرسی در ابتدای سوره اسرا ء گوید : " هی مکیة کلها وقیل مکیة الا خمس آیات : 33و32و57و78و26که همان " وآت ذی القربی حقه " است . با این وجه ؛ مدنی بودن آیه وتقارن نزول آن وفتح خیبر وبخشش فدک ؛ جور در می آید ؛ ولی فرمود : هی مکیة کلها وقیل مکیة الا خمس آیات " فتامل شیخ الطائفة الطوسی هم در تفسیر " التبیان " ابتدای سوره اسراء می فرماید : " هی مکیة فی قول مجاهد وقتادة " وهیچ استثنائی را هم بیان نمی کند ؛ ولی در ذیل آیه " وآت " روایت بخشیدن را از ابی سعید الخُدری نقل می کند .! سید محمود آلوسی در « روح المعانی» از سوره اسراء فقط دو آیه را مدنی میداند : 73و76 ایشان هم طرفدار قول ابن کثیر است . محمد ثناء الله مظهری در تفسیر " المظهری " ج5ص433و434طرفدار قول ابن کثیر بوده و اصولاً بخشش فدک را منکر است . جالب است که چنین استدلال می کند : اگر پیغمبرص بخشیده بود ؛ خلفا مصادره نمی کردند !!! اقول : جداً باید به اینهمه هوش وذکاوت جناب مُظهری آفرین گفت .! ولی بعقیده راقم این سطور ؛ بهترین توجیه برای جمع بین آیه " وآت " و خبر بخشیدن فدک ، کلامی از قطب راوندی در قصص الانبیاء ص345وطبرسی در اعلام الوری ج1ص209است ؛ " فنزل جبرئیل فقال : ان الله یامرک ان توتی ذا القربی حقه قال : یا جبرئیل ومَن قربای وما حقها ؟ قال : اِعط فاطمة حوائط فدک واکتب لها کتاباً " اقول : اگر بگوئیم که بعد از فتح خیبر، جبرئیل از طرف خدا وند پیغام آورد که فدک را به فاطمه ببخش ،کما اینکه روایت هم چنین وارد شده، هیچ محذوری پیش نیامده ومطلب کاملاً شفاف وصاف میشود .وراه اشکال دشمنان اهل بیت مسدود میگردد . فتدبر ! واما ادامه ی نظرات دانشمندان سنی ؛ در باب فدک : قال البلاذری فی فتوح البلدان : « فصالحوا رسول الله ص علی نصف الارض بتربتها . فقبل ذلک منهم . فکان نصف فدک خالصاً لرسول الله ص لانه لم یوجف المسلمون علیه بخیل ولا رکاب . » ج1ص33 همین مطلب را دقیقاً در " معجم البلدان – یاقوت الحموی ج4ص239می یابید . قال الطبری فی تاریخه : " فکانت خیبر فیئا للمسلمین وکانت فدک خالصة لرسول الله ص لانهم لم یجلبوا علیها بخیل ولا رکاب " ج2ص303 واما منابع دیگر که فقط آدرس آنها را ذکر می کنیم : « التنبیه والاشراف المسعودی ص224- سیره ابن هشام 3/800- النص والاجتهاد سید شرف الدین ص67- شرح ابن ابی الحدید 16/210و275و286و268- شواهد التنزیل الحسکانی الحنفی 1/338- کنز العمال 3/767- تفسیر جامع البیان الطبری 15/82- مجمع البیان طبرسی 9/203- بلغة الفقیه سید محمد بحر العلوم 3/352- الدر المنثور سیوطی 4/177- فتح القدیر الشوکانی 3/224- تفسیر الجلالین سیوطی ص512- الکامل 5/190- کشف الغمه الاربلی 2/105 ینابع المؤدة القندوزی الحنبلی 1/359و" بیت الما ل" بانوخوله شاکر الدجیلی ص25 ( این خانم استاد دانشگاه بغداد است )و علامه متقی الهندی در کنزالعمال و الحاکم الحسکانی در شواهد التنزیل ودیگران این خبر نبوی را نقل کنند : قال النبی ص : یا فاطمة لک ِ فدک "ویا " دعا رسول الله ص فاطمة فاعطاها فدک " جالبتر این که در ج4ص524کنز العمال گوید : " قال عمر : ما افاءالله علی رسوله منهم فما او جفتم علیه من خیل ولا رکاب هذه لرسول الله ص خاصة قری عرینة فدک کذا وکذا " همین خبر در سنن ابی داوود وارد شده است : ج2ص22 آدرس فدک کجاست ؟ تا مدینه 140کیلومتر فاصله دارد ، نام فعلی آن " وادی فاطمه " است . حدود 35 هزار جمعیت دارد . چشمه های آبِ معروف به « عیون فاطمه »را داراست . در سال 7 هجری بعد از فتح خیبر یهود از ترس حمله مسلمانان ؛ نصف آنرا به پیغمبر ص بخشیدند . چنین مالی بر طبق آیه " فی ء " 5و6 سوره " الحشر" ملک شخصی پیغمبرص است . سوال : در میان اخبار وارده از طریق خاصه ، سوالی از محضر حضرت ابا عبد الله ع شده ؛ مبنی بر این که چرا علی ع بعد از آنی که بقدرت رسید وحاکم اسلامی شد ؛ فدک را از چنگال غاصبین نرهانیده وبه بنی فاطمه بر نگرداند ؟ سید جعفر مرتضی در کتاب " الصحیح من السیرة " چنین تقریر کند : « لما ذا لم یسترجع علی "ع" ما اغتصب ؛ فدکاً وغیرها مما اغتصب منهم علیهم السلام ؛ مع انه کان قادراً علی ذلک ایام خلافته ؟ » ج= جواب را امام صادق ع چنین فرموده اند که ، علی – ع – در این مورد به عمل رسول الله ص تاسی جسته وکاری نکرده اند . پیغمبر ص وقتی مکه را فتح کرد ؛ به او گفتند ، خانه ات را از عقیل پس بگیر ، فرمود : مگر عقیل برای ما چیزی بجای گذاشته است !! اقول : عقیل بن ابی طالب ، بعد از هجرت پیغمبر ص خانه ی او را تصرف کرده وسپس فروخت . فلذا ؛ انا اهل بیت لا نَسترجِع ُ شیئاً یُوخذُ منا ظلماً فلذلک لَم یَسترجِع فدکاً لما ولِیَ " یعنی ، ما اهل بیت – رسول الله – چیزی – از مادیات – را که از ما غصب کنند ، پس نمی گیریم . البته بنظر راقم این سطور ، منظور این است که " اتقوامن مواضع التهم " از مواضع تهمت بر انگیز ، اجتناب کن .کتاب القضاء – انصاری ص182 نکته : روایتی بدین الفاظ وارد نشده ،در اصل معنای دستورات اخلاقی اسلامی مبنی بر پرهیز از جاهائی است که موجب سوء الظن دیگران شده وباعث آن میشود که درحق مومن ؛ گمان بدبرند. محیی الدین عربی در فتوحات المکیة 2/190 هم در بحث اخلاقیات از این حدیث برای اجتناب مومن از مواضع تهمت بر انگیز استفاده کرده است . غزالی در احیاء العلوم ج8ص64همین خبر به اصطلاح نبوی را آورده که " اتقوا مواضع التهم " . ملا محسن فیض در " المحجة البیضاء " در شرح احیاء العلوم غزالی گوید که : این خبر نبوی صحت نداشته ودر واقع بر گردان کلام عمر است که گفت : " من سلک مسا لک التهم اتهم " 5/67 دانشمند سنی ، « العجلونی » هم در کتاب " کشف الخفاء " ج1ص44خبر " اتقوا ماضع التهم " را از احادیث بدون سند احیاء العلوم غزالی میداند . نکته : متاسفانه غزالی در احیاء العلوم اخبار زیادی را می آورد که اصلاً سندیت نداشته وجزء موضوعات هستند . واین خود نقصی بزرگ بر احیاء العلوم است. واما روایت شیخ حر در وسائل الشیعه چنین است : قال علی ع : " من وضع نفسه مواضع التهمة ولا یلومن من اساء من الظن " 8/423 در مصباح الشریعه باب 38همخبری را از امام صادق ع نقل کند که " یکی از دلائل عاقل این است که : ولا یَتعَرضُ ِللتُهمَة " خود را در معرض اتهام قرار نمی دهد. بر اساس این اخبار واستدلالات گوئیم : اگر علی ع فدک را می گرفت ، آیندگان می گفتند که علی از قدرت حکومتی برای منافع شخصی خودش استفاده کرد . حضرت علی ع از این منفعت مادی چشم پوشی کرد تا در تاریخ از قضاوت اشتباه دیگران در امان بماند ... من الله التوفیق - مکتب القران فجر بروجرد - محمد رضا فروزان تماس 09369319570 فهرست مطالب : اسامی 10نفرص1 بهترین کتب عامه ص2 فتوای غریبه بخاری ص2 القاب عشره مبشر ه ص3 لعن اصحاب الجمل و لعن عثمان و صحت ارتداد زبیر از کلام عثمان3 ترجمه سید قطب ص4 اهانت عمر به پیغمبر ص ص4 نکته کلام عمر ص5 توطئه عمر برای غصب خلافت ص6 مطاعن عمر وابی بکر وعثمان ص7تا... اجتهاد عمر در مقابل نص وسنت ص8 غصب فدک ص9 قاعده استیلای ید و مالکیت فدک ص10 حدیث لا تفضلونی علی یونس ص10 شرح محیی الدین بر حدیث فوق ص11 بدعت عثمان ص12 بهشتیان غیر عشره مبشره ص13 اهانت طلحه به زنان پیغمبر "ص" ص14 حمله عمر به بیت زهرا" ع" ص14 اباهریره ص15 المناضرات ص15 این اصحابی ص17 مکتب اهل ابیت ع ومکتب خلفا ص17 تعریف صحابی ص18 اعتقاد سنیان بر رستگاری جاویدان اصحاب بدون قید وشرط وآیه 100توبه ص19 صحیفه ملعونه ص20 مشاجره ابی بکر وعمر واهانت هر دو به همدیگر ص20 نظریه علامه امینی در الغدیر در باره عشره مبشره ص21 کلام سید بن طاوس در باب عشره مبشره ص21 دروغ سنیان در باب مبایعین بیعت رضوان ص22 رضایت خدا از تمام صحابی رسول الله ص23 بیعت رضوان ص23 ناکثین از بیعت رضوان وفرار اولی ودومی از مقابل مرحب خیبری ص24 ابویوسف حامی هارون الرشید "لع" ص 25و تشریح نام صاحب زمان ع ص25 عقیده ابن تیمیه در حرمت زیارت قبور و وجوه کذب آن ص 25 زیارت منقوله ی ابی بکر وعمر از کتب اهل سنت ص26 توضیح حدیث " ارتد الناس " وگوساله پرستی یهودبا کلام فخر وابن عاشور ص28 مستندات مالکیت فاطمه ع بر فدک از کتب اهل سنت وشیعی ص28و29 اشکال وارده بر خبر " اعطی فاطمه فدکا" ص29وچرا علی ع فدک را پس نگرفت ص30 شرح حدیث " اتقوا مواضع التهم " و اشکال بزرگ کتاب احیاء العلوم غزالی ص31

ستر صلاتی وغیر آن

fajr42 — Fri, 03 Aug 2012 14:40:38 GMT

« بسم الله الرحمن الرحیم » ( لباس نماز گزار ) قال الله تعالی : " لم نجعل من دونها سِتراً " کهف 90 وایضاً : " واذا سالتموهن متاعاً فسئلوهن من وراء حجاب " احزاب 53 مقدمه : یکی از واجبات وضروریات دین اسلام ؛ وجوب حجاب برای زنان است .دائر مدار مصالح ورعایت نکردن آن مستلزم مفاسدی است . حجاب در لغت پارسی ، همانا پوشش است . در قران شریف از پوشش ، بعنوان « ستر » و« حجاب » یاد آورده است . در آیه 32«ص» :" حتی توارت بالحجاب " و 51« شوری» :" او من وراء حجاب " و46« اعراف » :" وبینهما حجاب " و... معنای حجاب را راغب در مفردات چنین گوید : " حَجب وحجاب : المنع من الوصول " در ابتدای بحث ستر زنان ومردان در نماز به این سوال می پردازیم که چرا شارع مقدس اینقدر در باب حجاب زنان سختگیری کرده وحتی می فرماید ؛ هر گاه چیزی را از زنان خواستید از پس پرده در خواست کنید . البته منظور خداوند از « ورای پرده » پرده نشینی بانوان نبوده و بمعنای دور کردن نسوان از حضور در صحنه های اجتماعی و خانه نشینی ایشان نیست . زنان صدر اسلام هرگز چنین نبودند . عمل حضرت زهرا ع در دفاع از حق علی ع ، گواه این مدعاست . همراهی زینب کبری ع که تربیت شده ی مکتب وحی است با امام حسین ع در نهضت عاشورا وسر پرستی کاروان اسراء در طی منازل وابلاغ پیام خون شهدای کربلا مبیّن جایگاه زنان است دقت در آیه 46اعراف که می فرماید : خداوند بین بهشتیان ودوزخیان حجابی قرار داده که جهنمیان از لذتهای بهشت استفاده نکنند ونه اینکه ایشان را نبینند . چرا که آیه صراحت دارد بر اینکه ؛ بهشتیان ودوزخیان همدیگر را دیده واهل جهنم می گویند : " ونادی اصحاب النار اصحاب الجنة ان افیضوا علینا من الماء او مما رزقکم الله قالوا ان الله حرمهما علی الکافرین " اعراف 50 ویا در آیه 51شوری ؛ که خداوند یکی از راههای وحی را از پشت پرده غیب می فرماید . بنابر این محجوب بودن , همیشه بمعنای « نادیدن » نیست . زن میتواند در ساتری محجوب ومستور بوده ودر میان جامعه حضور داشته باشد .او میتواند بین خود و نامحرمان با داشتن ساتر؛ زیبائیهایش را از چشمان نامحرمان بپوشاند . فلسفه ی وجودی ستر زنان همین دور نگه داشتن عوامل فتنه انگیز از دیدگان اهل طمع است . خدا فرمود : " فیطمع الذی فی قلبه مرض " احزاب 32 بقول شیخ جواد مغنیه در تفسیر کاشف " حجاب ، حاجزی است بین زن وطمع اهل فسوق " 6/240 حجاب بمعنای گوشه نشینی و درب خانه را بروی زن بستن نیست ؛ رعایت عفت وپرهیز از تبرج وخودنمائی است . لذا فرمود " ولا تبرجن الجاهلیة الاولی " 33احزاب زن میتواند با رعایت عفاف وحجاب در کارهای اجتماعی که با شان او مناسبت داشته باشد داخل شده واز استعدادهای خدادادی خویشتن کمال بهره را ببرد . ( مثل مربیگری در مدارس دخترانه وامثال ذلک) .داستان گوسپند چرانی دختران شعیب که در سوره قصص آیه 23وارد شده ؛ شاهد ما برای مجاز بودن کار زن در بیرون است . آری ؛ رعایت ضرورتها وحداقل خروج را هم رعایت کردن مطلوب شارع است . که خودش فرمود " وقرن فی بیوتکن " احزاب 33 شما بنگرید به این دستور که خداوند فرمود: « ولا یبدین زینتهن الا ما ظهر منها »( 31نور).اکثر فقیهان فرموده اند که وجه وکفین مستثنی هستند . چرا که در مراودات اجتماعی در صورت پوشش صورت مؤمنات ؛عسر وحرج بوجود می آید .البته بعض فقهاء , استثناء وجه وکفین را قبول نداشته وحتی نگاه کردن زن به مرد را بمثابه مرد به زن دانسته وگویند از مردان هم فقط وجه وکفین مستثنی است . !صاحب جواهر گوید : " وکذا الحکم فی نظر المراة الی الرجل وانه غیر جائز الا الی وجهه وکفیه مرة " جواهر 29/81 بنظر نگارنده , در ظرف زمان ومکان فعلی چنین فتوائی کاربرد نداشته ومناسبت ندارد . خداوند فرمود : " وما خلقت الجن والانس الا لیعبدون " ( والذاریات 56) . گویند : « لیعبدون : ای لیعرفون » . پس شرط شناخت خدا ودر واقع بکمال رسیدن انسان که غایت اصلی خلقت است مرهون حرکت وتلاش ؛ در غیر چار چوب خانه و مواجهه با مشکلات اجتماعی است والا کمال مطلوب میسّر نمیشود . دقیقاً شبیه انسان مجرّد است که هرچه از نظر علمی به کمال رسیده باشد ؛ به نسبت تمشیت امور خانوادگی کاستی دارد . حجاب مصونیت است ونه محدودیت .به همین خاطر در تعریف مبتذلة گویند ؛ «زنی که رعایت تحصن نمیکند ». خداوند عزت و سر بلندی زنان مؤمنه را خواسته که اینهمه برای «ستر » و « حجاب » و« عفاف » بانوان بها قائل شده است . خطرا ت بیشمار تبرج را در نظر داشته ، محصول تولیدی بی حجابی وبد حجابی را مدّ نظر داشته واین دستورات سازنده و باز دارنده را صادر کرده است . در آیه 2نور فرمود " الزانیة والزانی " ؛ در باب زنا ، زن را مقدم بر مرد آورد تا علة العلل این عمل شنیع را برساند « الزانیة » . ولی در آیه سرقت ، اول مرد را نام برد " السارق والسارقة " 38مائده . داشتن خصوصیت احکام ستر وعفاف برای زنان مسلمان ؛ حاکی از اهتمام شارع مقدس به ارزش زن مسلمان است . فلذا پیغمبر اسلام ص فرمود : " لا حرمة لنساء اهل الذمة " زنان اهل کتاب حرمت ندارند . چراکه خدا فرمود : " ولله العزة ولرسوله وللمؤمنین " منافقون 8 نکته : ذکر مؤمنین از باب تغلیب بوده ونافی مؤمنات نیست . مثل آیه " ما جعل الله لرجل فی قلبین من جوفه" احزاب4 شارع مقدس از نگاه کردن به موی زنان مسلمان – ولو بدون شهوت – منع کرده ؛ ولی از نگاه کردن به صورت وموی زنان غیر مسلمان – بشرط عدم تلذذ وریبه – منع نکرده ، وحتی زنان بظاهر مسلمان , لا قید – بد حجاب-راهم در ردیف زنان بادیه واهل کتاب وعَلوج قرار داده است . دقت کنید ؛ زن مسلمان اگر حجاب خود را رعایت کند ؛ عزت او در ردیف عزت خدا ورسول است ، واگر مقیّد نباشد وحفظ حرمت نکند , علوج است . ( علوج ؛ زن بادیه نشین ؛ بیسواد را گویند که از احکام دینی بیخبر است ) فقهاء ما در خصوص زنان مبتذل – ولو طبق شناسنامه مسلمان باشند – چنین گویند : " یجوز للرجل النظر الی من یرید التزویج بها او شراؤها وکذا الی نساء اهل الذمة وکذا المبتذلات اللاتی لا ینتهین عن التکشف ....بشرط عدم التلذذ فی الجمیع ..." منهاج خوئی 2/253 زنان مبتذل آنانی هستند که هر چه بگوئی ؛ خانم محترم حجابت را رعایت کن ؛ اصلاً توجهی نمیکنند .!! مهمترین خاستگاه استعمار گران ؛ بد حجابی وبی حجابی زنان است . شما روی کار آتاتورک در ترکیه ورضاخان در ایران ( 17/10/1314) دقت کنید که با چه انگیزه ای کشف حجاب کرده وچادر از سر زنان بر داشتند ؟!!! چرا دولت فرانسه اینقدر با حجاب نسوان مخالفت کرده و ضدیت نشان میدهد ؟ اینها وامثالهم سعی بلیغ در مسخ هویت اسلامی زنان و سوق دادن جوانان به فساد وفحشا ونهایتاً خود فراموشی سازندگان آتی جامعه را دارند . حجاب زنان هرگز مانعی بر سر راه پیشرفت وتوسعه ی مملکت نیست ، بی بند وباری مهلک و مخرب است . درست است در اسلام شکل خاصی برای ستر وحجاب ترسیم نشده و صرفاً پوشش را ملاک میداند . حال با مانتو باشد ویا پیراهن بلند . در هیچ کجای فقه اسلام وارد نشده که زنان ملزم به پوشیدن لباس مشکی هستند . دستور شارع مقدس اینست که از خودنمائی واستفاده از رنگ ولباس مهیّج شهوت پرهیز شود ؛ که آنهم عرفی است .خداوند با بیان دستور « الا ما ظهر منها» , عدم وجوب « روبنده » را اعلام کرد. شاید بتوان گفت که بزرگترین مشکل مسلمین ؛ افراط وتفریطها ست . حد حجاب را قران فرمود : " یا ایها النبی قل لازواجک وبناتک ونساء المؤمنین یدنین علیهن من جلابیبهن ذلک ادنی ان یعرفن فلا یؤذین وکان الله غفوراً رحیماً " احزاب 59 « معانی جلبا ب » در باب جلباب چند معنا گفته اند ؛ غالباً برای آن دو معنا ذکر میکندد : 1- نوعی مقنعه ی بزرگ که از سر تا روی سینه ها را میپوشاند( چارقد بزرگ) . 2- پراهنی بزرگ که تمام بدن را ساتر است ( شبیه چادر ؛ که در زبان عربی به آن ملحفه گویند ) راغب گوید : " القمص والخُمُر "( پیراهن وروسری از مصادیق آنست ) . " ولیضربن بخمُرهن علی جیوبهن " نور 31 صاحب قاموس گوید : " والجلباب : القمیص وثوب واسع للمراة دون الملحفة او ما تغطی به ثیابها من فوق کالملحفة او هو الخِمار " ( با این معنا ، جلباب ؛ شبیه مانتوئی است که تا سر زانوان باشد . ) قدر مسلم اینست که خِمار با جلباب فرق میکند . خِمار را از آنجهت خِمار گویند که سر زن را میپوشاند . در خبری که طبرسی در احتجاج نقل میکند ؛ حجاب فاطمه ع را در روز خروج از منزل وایراد خطبه ِ فدکیة ؛ چنین گوید : " لاثت خِمارها علی راسها واشتملت بجلبابها " یعنی دو تکه حجاب داشت , «خمار وجلباب ». 1/132 شافعی در کتاب الام گوید : " احب الی ان لا تصلی الا فی جلباب فوق ذلک – درع وخمار – " 1/111 قرطبی در معنای جلباب گوید :" وهو ثوب اکبر من الخمار . وروی عن ابن عباس وابن مسعود انه الرداء . وقد قیل : القناع – مقنعه- . والصحیح انه الثوب الذی یستر جمیع البدن " تفسیر القرطبی 14/243 ابن منظور در لسان العرب از عامریة؛ معنای جلباب را خمار گوید . " الجلباب: الخمار " . که با توجه به کلام قرطبی از اجلای علمای عامه وخبر طبرسی در باب حجاب فاطمه ع ؛ ثابت شود که نقل ابن منظور مخدوش است .شیخ طریحی در مجمع البحرین هم گوید : " الجلباب : وهو ثوب واسع اوسع من الخمار دون الرداء " طبرسی گوید , جلباب پوششی است برای ستر سر وگردن . مجمع البیان 20/176 صاحب المیزان , جلباب را پیراهن سراسری که تمام بدن را می پوشاند معنا میکند . صاحب تفسیر « الکشاف» ؛ زمخشری با نقل روایتی از ابن عباس ؛ جلباب را چنین گوید : " الرداء الذی یستر من فوق الی اسفل " 3/559 فرمود : ذلک ادنی ان یعرفن فلا یؤذین " تا مردم این زن را بشناسند که او عفیف است , جلف نیست ، سر بسر او نگذارند . شما دیده اید که اهل فسوق ؛ مزاحم چه کسی میشوند . آری ؛ هیچ اهل گناهی ؛ معمولا متعرض زنان با حجاب نمیشود . حال ظاهری هر کس گواه خواسته ها وتمنیات اوست . فخر رازی صاحب مفاتیح الغیب در ذیل این آیه شریفه بیان بسیار جالبی دارند ؛ می نویسد : " ویمکن ان یقال المراد یعرفن انهن لا یزنین لان من تستر وجهها مع انه لیس بعورة لا یطمع فیها ان تکشف عوراتها فیعرفن انهن مستورات لا یمکن طلب الزنا منهن " ج25ص184 یعنی ؛ اهل خلاف می فهمد که این بانوی محجّبه اهلش نیست ؛ سراغ کار خود رفته ووقت خودرا تلف نمیکند . نکته : چادر ، نماد حجاب ایرانیان باستان بوده و اکتشافات باستانشناسی گواه این واقعیت است . پوشش کامل بدن ویژه زنان اشراف بوده واین کنیزان بوده اند که حجاب نداشته اند . بنابر این اگر بگوئیم که حجاب از قوانین امضائی است ونه تاسیسی ؛ شاید به بیراهه نرفته باشیم . آری ؛ اسلام آنرا تحدید کرد. آنانی هم که می گویند ، پرده نشینی زنان میراث دوران هخامنشیان واشکانیان وساسانیان است ؛ درست می گویند . آوردیم در اسلام ناب ومترقی وآن دینی که مقتضیات زمان ومکان را ملحوظ میدارد ؛ زن پرده نشین نیست .عفیف است . ویل دورانت در تاریخ تمدن بر این واقعیات مهر تائید گذاشته است . ( تحدیدات لباس نمازگزار واحکام آن) کلیات لباس نماز گزار در فقه شیعه واهل سنت : « حد ّ واجب پوشش زنان برای نماز ؛ طبق فتاوای مفتیان الازهر » « فعورة المراة الحرة فی الصلاة عند الحنفیة جمیع بدها ویستثنی من ذلک باطن الکفین فانه لیس بعورة ؛ بخلاف ظاهرهما . کما یستثنی ظاهر القدمین فانه لیس بعورة ؛ بخلاف باطنهما فانه عورة عکس الکفین . وعورتها عند الشافعیة جمیع بدنها ؛ ویستثنی من ذلک الوجه والکفان فقط . ظاهرهما وباطنهما . وعورتها عند الحنابلة جمیع بدنها ویستثنی فقط الوجه وما عداه منها فهو عورة . وعورتها عند المالکیة قسمان , مغلظة ومخففة » فتاوای الازهر 9/28 عورتین – قبل دبر – را عورت مغلظه گویند وسایر قسمتهای بدن را مخففه . تذکره علامه حلی 1/93 شیخ محمد الدسوقی گوید: " ان العورة التی یُندب سترها فی الخلوة ؛ العورة المغلظة. وهی تختلف باختلاف الاشخاص فهی السوائتان بالنسبة للرجل " حاشیه الدسوقی 1/216 قال عبد الکریم الرافعی : " ( العورة ) المغلظة السوءتان والمخففة ما سواهما علی تفاوته بین الرجل والمراة " فتح العزیز /4/83 نکته : رعایت ستر عورت در زنان ومردان ولو در تاریکی مطلق باشند ؛ واجب است . ودر باب قدمین گویند : " قدم المراة من العورة المخففة عند مالک ؛ وحکم کشفه هو ما ذلک – فلو ظهر شیء منه بطلت الصلاة – وبطن القدمین عورة یجب سترها عند الشافعیة والاحناف ، وظاهرهما عورة عند الشافعیة یجب سترها ، ولیس بعورة عند الاحناف لو انکشف لا تبطل الصلاة " فتاوای الازهر 9/4 شیخ طوسی از بزرگان امامیه هم عورت را به دو قسم ؛ مغلظة ومخففة تقسیم کرده است . قال : " العورة عورتان : مغلظة و مخففة . فالمغلظة السوءتان ؛ فمن شرط صحة الصلاة سترهما علی الرجال . والمخففة ما بین السُرة والرُکبة فانه مستحب ستر جمیع ذلک " الاقتصاد /258 « تخصیص بعض عورت در ستر صلاتی از نگاه اهل سنت » مالک ستر عورت را شرط صحت نماز نمیداند ؛ فلو صلی مکشوفاً صَحّت صَلاته ؛ سواء تعمد او سها . احمد هم گوید ، اگرنماز گزار بقدر کمی ستر صلاتی نداشته باشد ؛ نمازش صحیح است .ابو حنیفه تا ربع عضو را مجاز دانسته وگوید " صَحّت صلاتُهُ " ؛ شیخ النووی از بزرگان شافعی گوید: وجوب ستر بحدیث عائشه است واذا ثبت الستر اقتضی جمیع العورة فلا یقبل تخصیص البعض الا بدلیل ظاهر " المجموع 3/167 « ستر صلاتی وغیر صلاتی در فقه شیعی » ستر صلاتی ، به لباسی گویند که ساتر عورت زن ومرد بوده ونماز با آن صحیح است . ستر ، شرط صحت نماز ولی از شروط علمی است ونه واقعی . نفس ساتر عورت هم دارای احکامی است که در آتی می آید . نکته : شروط مقدماتی نماز 6تاست : وقت وقبله وطهارت که شرط واقعی گویند وازاله نجاست از بدن ولباس واباحه مکان و داشتن ساتر عورتین ؛ که شرط علمی است . فرق شرط علمی با شرط واقعی در این است که : در باب شروط علمی هر گاه بعد از عمل ؛ کشف خلاف شد ؛ درصورتی که از قبل عمل ، شخص بدان واقف نبوده ؛ عمل درست است و اعاده در وقت ویا قضا در خارج وقت ندارد . ولی در شروط علمی چنین نیست ؛ اگر بعد از اتیان عمل ؛ کشف خلاف بشود , عمل باطل بوده وباید مجدداً تدارک شود . برای مثال ؛ همین ستر عورت : اگر بعد از نماز ؛ شخص متوجه شده که ستر عورت او کامل نبوده , در صورتی که از ابتدا اطلاع نداشته نمازش صحیح است . ولی اگر در بین متوجه شود ؛ باید فوراً ستر کند . هر چند که احوط ؛ اتمام این نماز واعاده است .ولی اگر متوجه شد که طهارت نداشته ؛ ویا وقت داخل نشده ویا اصلاً رو به قبله نبوده ؛ نمازش باطل است . به بیان دیگر ، در شرط علمی ؛ علم وآگاهی مکلف مدّ نظر شارع است ؛ ولی در شرط واقعی ، خیر. مهمترین فرق ستر صلاتی با غیر صلاتی در اینست که در ستر غیر صلاتی میزان پوشیدن عورت از ناظر محترم است ، با هر چه باشد ولو با شیء غصبی ویا نجس . ولی در ستر صلاتی اباحت وطهارت شرط است . قال الطوسی فی الخلاف : " لا یجوز للمراة الحرة ان تصلی مکشوفة الراس ؛ واقل ما تصلی فیه ثوبان تتقنّع باحدهما وتتجلل بالاخر ( مقنعه ولباسی که پوشنده بدن زن از قرن تا قدم باشد ) واما الرجل فالذی یجب علیه ستر العورتین والفضل فی ستر ما بین السُرة والرکبتین ؛ وان یطرح علی کتفه شیئاً " 1/393 علامه حلی از شیخ طوسی در مختلف نقل کند که : " «واما المراة الحرة فان جمیعها عورة یجب ستره فی الصلاة ؛ ولا تکشف غیر الوجه فقط »وهذا یقتضی منع کشف الیدین والقدمین " مختلف الشیعه 2/98 اقول : این فتوای شیخ در کتاب « اقتصاد » او ص 258وارد شده است . قال فی عروة الوثقی : " اعلم انّ الستر قسمان : سترا یلزم فی نفسه ، وستر مخصوص بحالة الصلاة " برمرد واجب است که عورتین خود را از هر ناظر محترمی بپوشاند .ناظر محترم شامل مسلمان وکافر؛ زن ومرد میشود. غیر ممیز ؛ شامل این مسئله نیست .هر کجا که نگاه کردن حرام است ؛ پوشیدن واجب است . جواهر2/5 البته از ظاهر کلام محقق خوانساری چنین بر می آید که بین حرمت نظر به عورت دیگری ووجوب پوشیدن آن ؛ تلازم وجود ندارد . بلی ؛ از باب اعانت بر اثم , واجب میشود . « معاونة علی الاثم » مشارق الشموس 1/70 ( زن وشوهراز این حکم مستثنی هستند . زن وشوهر میتوانند به عورت همدیگر نگاه کنند . در خبر مروی از پیغمبرص دارد که " احفظ عورتک الا من زوجتک او ما ملکت یمینک" المعتبر محقق حلی 1/121؛ فتح القدیر شوکانی 4/25و سنن بیهقی2/225و مسند احمد بن حنبل 5/3) .ولی زن کلاً عورت بوده وبر او واجب است که تمام بدن خود را – الا الوجه والکفین والقدمین – از نامحرم بپوشاند .زن باید از محرمان خود فقط عورتین را بپوشاند .« یجوز النظر الی المحارم ما عدا العورة » . پوشش لازم برای مکلف دو نوع است : اول – حال نماز( ستر صلاتی ) دوم – حال غیر نماز ( ستر خارج صلاتی) پوششی که در حالت غیر نماز بر هر مرد وزنی واجب است با حال نماز خواندن دو مقوله ی جد ا گانه است در حالت غیر نماز ؛ شخص میتواند عورتین خودرا با دست خود ویا دست زوجه ی خود بپوشاند ؛ ولی در نماز چنین ساتری کفایت نمیکند . سید یزدی در عروه گوید: " الستر الواجب فی نفسه من حیث حرمة النظر یحصل بکلّ ما یمنع عن النظر ؛ ولو کان بیده او ید زوجته ؛ کما انّه یکفی ستر الُدُبر بالایتین ؛ واماالستر الصلاتی فلا یکفی فیه ذلک ولو حال الاضطرار " مجتهدین به حد واجب لباس در حال نماز « ستر صلاتی » گویند . برای مرد در حد واجب آن ؛ پوشاندن عورتین است , که عبارت است از آلت تناسلی وحلقه دُبر ( مقعد ) . هر چند که مستحب است مردان از ناف تا زانورا بپوشانند .پوشش سایر قسمتهای بدن – در مردان – واجب نیست . اهل سنت تمام بدن زن را عورت گویندو عورت مرد را از ناف تا زانود ؛ کما قال :« اما عورة الرجل فی مابین السُرة والرُکبة » الموسوعة الفقهیة 24/172 از میان فقهاء شیعه ؛ قاضی ابن البراج هم عورت مرد را از ناف تا زانو می گوید . کما قال فی « المهذب » : " عورة الرجل فهی من السُرة والرُکبتین " 1/83 در خبری هم دارد که ؛ قال رسول الله ص :" الفَخِذُ ُعورةٌ ٌ" مستدرک 1/378 نکته : هر چند که برای مردان ,, حدّ واجب ؛ پوشاندن عورتین است ؛ ولی اگر سایر قسمتهای بدن مرد – مثل سینه – برهنه باشد ونامحرم با نظر استقلالی – نظر شهوت انگیز – به او نگاه کند , بر مرد واجب است که قسمتهای برهنه را ؛ ولو عورت نیست ؛ حتما بپوشاند والا اعانت بر اثم است . قال تعالی : " ولا تعاونوا علی الاثم والعدوان " اول سوره مائده مقدار واجب حدّ پوشش برای مردان- در فقه شیعی- ؛ حال صلاة وغیر صلاة فرقی نداشته ویکسان است . شافعی در کتاب الام گوید : " یجب علی المصلی یستر عورته . واما المراة فکلها عورة الا الوجه والکفین وظهور القدمین " 1/109 حد عورت مردان در فقه مالکی چنین آمده است : " عورة الرجل : حدها اَمام الرجال والنساء من محارمه : من السرة والرکبة _ از ناف تا زانوست ) وحدها امام المراة الاجنبیة : جمیع بدنه واستثنی الراس والیدان والرجلان فیجوز للاجنبیة النظر الیها عند امن التلذذ والا منع " 1/143 احمد بن حنبل گوید : " المراة کلها عورة . فعلیها ان تستر جمیع بدنها فی الصلاة " حنفیان هم تمام بدن زن را عورت گویند .ابن قدامه خبر المراة کلها عورة را مروی از پیغمبرص از طریق ترمذی قبول داشته ، لیکن گوید ؛ در عدم پوشش صورت وکفین ؛ رخصت داریم ؛ چرا که در غیر اینصورت عسر وحرج بوجود می آید .1/637 در حقّ زنان باید گفت که پوشش ایشان ؛ در حالت نماز خواندن وغیر نماز خواندن ؛ مختصری فرق میکند . برای زنان ، پوشیدن تمام بدن در نماز ، غیر از صورت وکفین وروی پاها واجب است .( در باب قدمین زن باید در غیر نماز آنرا بپوشاند . خوئی و تبریزی : یجب ستر ظاهر القدم من الاجنبی ؛ واما فی الصلاة فلا باس بالکشف /. صراط 1/323) کف پا را عده ای از عورت میدانند ودر مقابل عده ی دیگری ، از عورت نمی دانند . عده ای پوشش صورت را در غیر نماز به احتیاط واجب ؛ واجب میدانند ( مرحوم خوئی ) . « المراة کلها عورة » . محقق حلی صاحب شرایع ؛ پوشیدن ظاهر قدم را هم با قید « تردد » واجب میداند . کما قال : " وظاهر القدمین . علی تردد فی القدمین " صاحب جواهر در خاتمه بحث نگاه به نامحرم و قبول ویا رد موارد مستثنی منه – وجه وکفین – می گوید : " فلا ریب فی ان ترک النظر احوط واقوی " 29/80 لباس نماز گزار باید علاوه بر شرایطی که در آتی می آوریم- مثل مباح بودن وپاک بودن ؛ دو شرط اساسی را داشته باشد : اولاً ؛ بشره ی بدن را پوشانده؛ حکایت کننده ومبین پوست بدن نباشد .این مطلب از مسلمات فقه اسلام است . عبد الکریم الرافعی در فتح العزیزگوید : " ویجب ان یستر عورته بما یحول بین الناظر ولون البشرة فلا یکفی الثوب الرقیق الذی یشاهد من ورائه سواد البشرة وبیاضها " 4/92 ابن قدامه هم در شرح کبیر گوید : " وسترها عن النظر بما لا یصف البشرة واجب " 1/456 ثانیاً , ظاهر کننده مفاتن بدن زن هم نباشد . مثلاً ، نوع پارچه ضخیم است ولی آنقدر تنگ وچسبان است که از اعضای فتنه انگیز بدن زن – مثلاً سینه ها وباسن – حکایت میکند . قال مالک : " من شرائط الساتر : ان لا یکون الساتر ضیقاً بحیث یحدد العورة فاذا صلی به کره ذلک ووجب اعادة الصلاة فی الوقت " فقه مالکی جزء 1ص140 در مردان لباس تنگ وچسبان کراهت دارد . پوشش بدن در نماز شرط صحت نماز است . ستر العورة شرط ٌ من شروط صحة الصلاة . اهل سنت ؛ سترعورت را هم در خلوت ؛ ولو ناظر محترم نباشد ؛ واجب میدانند . مگر در واقع ضرورت . قول بوجوب در اینمورد از ابو حنیفه وشافعی وحنبلی ؛ وقول به استحباب از مالکیه وارد شده است . دلیل را هم حیاء داشتن از خدا میدانند . مستند ایشان هم خبری از رسول الله ص است که فرمود : " فالله احق ُ ان یُستحیا منه " مسند احمد 5/4و صحیح بخاری 1/72وسنن ابی داود 2/251 محمد شربینی از عامه گوید : کراهت دارد که شخص بدون حاجت به عورت خود نگاه کند . مغنی المحتاج 1/185 شیخ شوکانی در نیل اوطار خبری رااز پیغمبرص نقل کند که عموم علماء سنی آنرا نقل کرده ولی در مجامع روائی شیعه وارد نشده است ؛ قال النبی ص : " ایاکم والتعری فان معکم من لا یفارقکم الا عند الغائط وحین یفضی الرجل الی اهله فاستحیوهم واکرموهم " نیل 2/48و جامع الصغیر سیوطی 1/449و سنن ترمذی 4*199 شیخ محمد ناصر اللبانی در کتاب اخبار ضعیف سنن ترمذی ؛ همین خبر را جزء اخبار ضعبف بر میشمارد /333 وایضاً در کتاب « ارواء الغلیل » ج 1ص102 ابن ابی لیلی از فقهاء عامه گوید ؛ در آب هم – مثل استخر – برهنه شدن وکشف عورت جایز نیست . زیرا درآب هم موجوداتی هستند .!!! از منظر فقهاء شیعه ؛ ستر عورت در خلوت در حالت غیر نماز , واجب نیست . هر چند که اخلاقاً ، ستر خوب است . علامه در قواعد گوید : " ولا یجب فی الخلوة الا فی الصلاة " 1/256 فقهاء شیعه گویند ، نظر استقلالی وشهوت انگیز شخص به عورت خودش ؛ نگاه مرد به امرد ویا به مثل خودش حرام است . امام احمد المرتضی در شرح الازهار , کراهت این مورد را نقل کند . 2/313 اهل سنت گویند : " کراهة النظر الشخص الی فرج نفسه بلا حاجة . وقال الشافعیة اشد کراهة " ( الموسوعة الفقهیة قال علی ع : " اذا تعری احدکم نظر الیه الشیطان فَطَمِعَ فیه فاستتِروا " تهذیب الاحکام 1/373 « تعریف عورت » عورت از عار می آید ؛ یعنی هر آنچه که انسان از بیان وکشف ان عار دارد – خجالت میکشد. معنای دیگر عورت ، در معرض خطر بدون است ؛ چیزی که خطر آنرا تهدید میکند ؛ چیزی که احتمال رخنه وفساد درآن میرود . بهمین دلیل زن را عورت گویند ؛ چرا که در معرض خطرات جدّی است . در چند موضع از قران شریف نامی از عورت برده شده که در معانی زمانی ومکانی بکار رفته است . برای مثال ؛ در آیه 13احزاب عنایت بمکان دارد " یقولون ان بیوتنا عورة وما هی بعورة " یعنی خانه ها در خطر است. ودر آیه 58نور ، کاربرد زمانی دارد – در سه وعده فرزندان بدون اجازه وارد اطاق خواب والدین نشوند . " من قبل صلاة الفجر وحین تضعون ثیابکم من الظهیرة ومن بعد الصلاة العشاء ثلاث عورات لکم " در آیه 31 نور هم استثناء اطفال غیر ممیز را از قانون حرمت نگاه کردن به نامحرمان بیان میکند . نکته: اطفال امروز با قدیم فرق میکند ، در بدو تولد دیپلمه هستند . مواظب باشید .!!! در فقه مالکی تعریف عورت را چنین گوید : " والعورة لغة من العور وهو القبح والنقص وسمیت لذلک لقبح کشفها شرعاً " 1/140 علاوه در قواعد گوید : " عورة الرجل قبله ودبره خاصة ؛ وبدن المراة کله عورة یجب علیها ستر ه فی الصلاة الا الوجه والکفین وظهرالقدمین " 1/256 ستر هم در لغت بمعنای پوشش آمده است . ستر الشیء : پوشاندن چیزی را گویند . ( راغب ) . در قران شریف لفظ ستر بهمین معنا بکار رفته است . در آیه 90کهف که فرمود " لم نجعل من دونها سِتراً " میان آنها وآفتاب ساتری قرار ندادیم . ویا در آیه 45 اسراء که فرمود : "حجاباً مستوراً " . فقهاء اسلام برای پوشش بدن از کلمه « ستر » استفاده کرده وکلمه ی حجاب را بکار نمیبرند . زیرا کلمه ستر در این معنا ؛ ابلغ از حجاب است . شیخ جواد مغنیه در فقه مذاهب خمسه می نویسد : " همه ی مذاهب اتفاق نظر دارند که بر زن ومرد واجب است که در حال نماز بدن خود را همانطوری بپوشانند که در غیر نماز چنین کنند . فقط اختلاف بر سر این موضوع است که آیا در حال نماز صورت ودستها هم پوشیده باشد ویا خیر؟ آیا بر مرد واجب است که بین ناف تا زانو را بپوشاند ویا خیر ؟ قال الحنفیة :" علی المراة ان تستر ظاهر الکفین وباطن القدمین ایضاً ، وعلی الرجل ان یستر الرُکبة علاوة عما بینها وبین السُرة " . وقال الشافعیة والمالکیة : " یجوز للمراة حین الصلاة ان تکشف عن الوجه والکفین ظاهر هما وبا طنهما . " وقال الحنابلة : " لا یجوز لها الا کشف الوجه فقط . وقال الامامیة : " یجب علی کل من المراة والرجل حال الصلاة ما یجب فی خارجها ، مع وجود ناظر اجنبی ، فللمراة ان تکشف من وجهها حین الصلاة بالمقدار الذی یغسل فی الوضوء والکفین الی الزندین ، والقدمین الی الساقین ظاهر هما وبا طنهما ؛ ویجب علی الرجل ان یستر السواتین والافضل ستر ما بین السرة والرکبة " فقه علی المذاهب الخمسة /92 دقت کنید ؛ قول مشهور علماء اسلام بر استثناء وجه وکفین است – در بانوان -. اختلاف در قدمین است اولاً و ثانیاً در باطن قدمین و ثالثاً در پاشنه ی پا . قال فی مسالک الافهام : " والاولی ستر العُقب " 1/167 شهید ثانی در مسالک گوید : سزاوار است که پاشنه ی پا پوشیده شود . آیت الله بروجردی در باب کف پا در زنان قائل به این قول هستند که , احتیاطاً پوشیده باشد . « الاحوط ستر باطن القدمین » . ( حاشیه بر عروه ) اقول: پاشنه ی پاها مشمول استثناء قدمین نیست ؛ معمولاً پاشنه را از قدمین نمی گویند .ولی همه ی علماء فریقین بر پوشش عورتین مرد اتفاق نظر دارند . وتمام بدن زن را هم عورت گویند . آنچه اتفاقی است در زنان ، ستر تمام بدن و موی سر؛که از مسلمات فقه اسلام است . وهیچ مخالفی ندارد ؛ الا در باب کنیز . استثناء قدمین هم از مشهورات فقه شیعی است . کما قال المحقق الثانی فی جامع المقاصد: " والمشهور بین الاصحاب استثناء القدمین ایضاً لبدوّهما غالباً " 2/96 سید محمد صاحب مدارک گوید : " وجوب ستر العورة فی الصلاة ؛ وهو قول علماء الاسلام " 3/190 ابن رشد حفید هم از عامه گوید : " اتفق العلماء علی ان ستر العورة فرض باطلاق " بدایة المجتهد 1/94 سید سابق از بزرگان اهل سنت گوید : " العورة التی یجب علی الرجل سترها عند الصلاة ؛ القبل والدبر " ودر باب زنان می نویسد : " بدن المراة کله عورة یجب علیها ستره ؛ ما عدا الوجه والکفین ؛ قال الله تعالی " ولا یبدین زینتهن الا ما ظهر منها . ای ولا یظهرن مواضع الزینة الا الوجه والکفین " ( فقه السنة 1/125-و127) سید سابق هم تقریباً شبیه فقیهان شیعی فتوا دارد ؛ بغیر از عورتین مرد , چیزی را عورت نمیداند . در حق زنان هم ؛ صورت وکفین را مستثنا ء دانسته واز ظاهر کلامش چنین بر آید که قدمین را مستثناء نمیداند . البته در عرف متشرعین؛ چه در میان اهل سنت وچه در شیعه ؛ معمولاً بانوان تمام بدن را می پوشانند . باز بودن صورت در طواف ؛ دستور دین است . اهل سنت در لزوم پوشش رانها به خبری از رسول الله ص قناعت کنند که ترمذی در سنن خود آورده است : « ان الفَخِذُ ُعورةٌ » سنن 4/197 لیکن از منظر فقهاء شیعه ؛ پوشش رانها لزومی نداشته ؛ هر چند که آنها هم مستحب است ؛ پوشیده باشند . علاوه بر این , در کتب اهل سنت ؛ خبر معارض با این نقل ترمذی وارد شده است . (رک : صحیح بخاری 1/98و صحیح مسلم 5/185 سنن بیهقی 2/231و231) بعض فقهاء شیعه پوشش سر را در نمازبرای امام ؛ مستحب میدانند . قال فی الجواهر 13/391 : " ینبغی ان لا یکون الامام مکشوف غیر العورة من اجزاء البدن التی یستحب له سترها و خصوصاً الراس " معنای این حرف اینست که برای امام در صورت نداشتن عمامه ؛ گذاشتن کلاه هم مستحب است . هر چند که استحباب کلاه را برای نماز گزار مرحوم گلپایگانی قبول ندارد . ( مجمع المسائل 1/159). سید سابق از احناف هم گوید : دلیلی بر افضلیت پوشش سر در نماز وجود ندارد " فقه السنه 1/128 علامه حلی در ارشاد گوید : " یستحب للرجل ستر جمیع جسده وللمراة ثلاثة اثواب" 1/247 مقدس اردبیلی درمجمع الفائدة در شرح این فتوای علامه گوید : " الظاهر ان مراده ُ غیر الوجه والیدین لدلالة بعض الاخبار علی اولویة کشف الید بالدعاء " 2/107 برای مردان مستحب است که در حال نماز وغیر نماز ؛ عمامه داشته باشند . ( در حال حاضر ؛ عمامه داشتن در غیر نماز عرفی نبوده وزیبنده نیست ) . حتی گویند ؛ برای نماز حداقل پارچه ای بر دوش خود بیندازید . این دستور اتفاقی فریقین است . قال ابن قدامه حنبلی : " فان اقتصر علی ستر العورة اجزائه اذا کان علی عاتقه شیء من اللباس" شرح کبیر 1/460 عبد الکریم الرافعی هم در فتح العزیز چنین فتوائی دارد « ویجعل علی عاتقه شیئاً » 4/105 قال محی الدین النووی فی المجموع : " فالمستحب ان یطرح علی عاتقه شیئاً لما روی ابو هریرة " 3/175 عبا داشتن مقدم است , اگر نبود با تکه پارچه ای بمقصود برسید .( مثلاً چفیه) برای زنها مستحب است که در 3قطعه لباس نماز بخوانند : 1- پیراهن2- مقنعه 3- چادر شیخ محی الدین النووی از عامه هم گوید : مستحب است که زن در 3تکه لباس نماز بگزارد : 1- مقنعه برای موی سر وگردن 2- پیراهن برای بدن وپاها 3- ملحفه – چادر – برای پوشش روی اینها. المجموع النووی 3/171 در خبری وارد است که :" اللهم اغفر للمسترولات من امتی " خدا رحمت کند مسترولات از این امت را . منظور از مسترولات ؛ زنانی را گویند که شلوار به پا می کنند . ( مستدرک سفینه 5/31) مستر ولات از سراویل گرفته شده است . قال رسول الله ص : " رحم الله المسترولات من النساء " عربها وقتی می گویند : حمامة مسرولة ؛ یعنی کبوتری که پاهایش با پر پوشیده شده است .( زن مستروله کنایه از پوشش پا با شلوار دارد). کلاً , تعدد لباس برای مرد وزن , مستحب است . به فتوای جالب ابن الجنید در خصوص حجاب بانوان ، بنا بر نقل علامه در مختلف الشیعه توجه کنید: وقال ابن الجنيد: الذي يجب ستره من العورتان وهما القبل والدبر من الرجل والمرأة. وهذا يدل على مساواة المرأة للرجل عنده في أن الواجب ستر قبلها ودبرها لا غير » 2/98 واما نظر دو تن از اساطین فقه شیعه پیرامون فتوای ابن الجنید ؛ فاضل بحرانی وسید محمد صاحب مدارک : واما ما ذهب إليه ابن الجنيد - من مساواة المرأة للرجل في ان العورة انما هي القبل والدبر فلم نقف له فيه على دليل » الحدایق 7/11 وقال ابن الجنيد : الذي يجب ستره من البدن العورتان ، وهما القبل والدبر من الرجل والمرأة ، ثم قال : ولابأس أن تصلى المرأة الحرة وغيرها وهي مكشوفة الرأس حيث لايراها غير ذي محرم لها . )( والمعتمد الاول . مدارک الاحکام 3/188 وقال اليعقوبي: " فخرجت فاطمة، فقالت: والله لتخرجن أو لاكشفن شعري ولاعجن إلى الله فخرجوا وخرج من كان في الدار " معالم المدرستین 1/129 ودر فارسی 1/179 وتاریخ یعقوبی 2/126 علامه مجلسی در بحار از فاطمه ع نقل کن که فرمود: " یا ابابکر .... لانشرن شعری ولاشقن جیبی ...." 28/227 برای ملاحظه نکات جالب به مستند الشیعه فاضل نراقی 7/247 مراجعه کنید . « احکام لباس نمازگزار» 1- طهارت فی جمیع لباسه عدا ما لا تتمّ فیه الصلاة منفرداً .قال المغنیة : " طهارة الساتر والبدن شرط فی صحة الصلاة بالتفاق الجمیع " فقه المذاهب الخمسة /93 قال ابن قدامة الحنبلی : " النجس لا تصح الصلاة فیه " المغنی 1/625 قال الخوئی :" یصلی مع الاکتفاء بالساتر النجس لعورتیه اذا لم یجد ساتراً طاهراً ؛ ولا یزید علیه بشیء اکثر من الساتر" صراط النجاة 1/68 در حال اضطرار نماز خواندن با لباس نجس جایز است ولی باید تا حدّ امکان از لباس نجس کنار بگذارد وبا حداقل نجس نماز را بجا آورد . 2- مباح بودن – غصبی نباشد ولو یک رشته نخ در لباس؛ اهل سنت , نماز با لباس غصبی را صحیح میدانند ابن قدامه گوید : " المغصوب وهل تصح الصلاة فیه ؟ علی روایتین ( احداهما) لا تصح و( الثانیة ) تصح وهو قول ابی حنیفة والشافعی لان التحریم لا یختص بالصلاة ولا النهی یعود الیها فلم یمنع الصحة " المغنی 1/626 شیخ جواد مغنیه در کتاب فقه المذاهب الخمسه گوید : " اشترط الامامیة ان یکون الساتر مباحاً ، فلو صلی بثوب مغصوب مع العلم بالغصب تبطل الصلاة , وهو احدی الروایتین عن احمد بن حنبل . وقالت بقیة المذاهب بصحة الصلاة بالمغصوب ؛ لان النهی لا یعود الی الصلاة " ص95 مفتیان مصری- در مجموع فتاوی الازهر- گویند : « الغصب حرام ٌ باجماع المسلمین ، لانه ظلم ٌ ... ومن غصب ماء وتوضاء به الصلاة او ثوباً وصلی فیه او مالاً وحِجّ به فکل من وضوئه وصلاته وحجه صحیح فی اصح قولی العلماء وعلیه التوبة الی الله من ذلک » 7/186 3- از میته واز پوست واجزاءحیوان حرام گوشت نباشد .در صحیحه مسلم از امام باقر ع دارد که پوست میته اگر 70بار هم دباغی شود ؛ نماز درآن باطل است .« سالته عن الجلد المیت اَیلبَسُ فی الصلاة اذا دُبغَ؟ قال ع : " لا ؛ ولو دُبغَ سبعین مرة ً » وسائل الشیعه 4/343 اهل سنت در اینباب اختلاف فتوا دارند . عده ای گویند ؛ اگر از پوست حیوان حرام گوشت باشد ولی دباغی شود , نماز با آن صحیح است ( قول ابو حنیفه است ). نکته : چرمی که از کشورهای دیگر وارد شده ودر بازار مسلمین بفروش میرسد ؛ در حالت شک در طهارت ونجاست آن بین فقهاء اختلاف وجود دارد ؛ عده ای قائل بطهارت چنین موردی هستند ( سید خوئی ؛ ولی با آن نماز نخوانند. در مشکوک شیخ جواد تبریزی ، قائل به نجاست است , خلافاً لخوئی . صراط 2/41 ) وعده ای گویند ، باید پرهیز کرد , مثل زین دو چرخه ویا کفش وکمربند از چرم خارجی . شیخ طوسی در « النهایة » گوید : " ولا یشتری الانسان الجلود الا ممن یثق من جهته انه لا یبیع الا ذکیاً "403 ابو حنیفه گوید ، پوست سگ ؛ به دباغی پاک میشود . ( داستان نماز قفال مروزی با پوست سگ مشهور است ) سرخسی از دانشمندان سنی – حنفی گوید : جلد الکلب یطهر عندنا بالدباغ " المبسوط 1/202 جصاص حنفی مذهب هم در احکام القران گوید : " وقال اصحابنا لم یفرقوا بین جلد الکلب وغیره وجعلوه طاهراً بالدباغ الا جلد الخنزیر خاصة " 1/140 واز شافعی نقل کند که ایشان پوست سگ وخوک را با دباغی طاهر ندانسته ونماز با آنرا باطل گوید . مالک هم نماز را با چنین پوستی باطل گوید . جناب شافعی در کتاب الام گوید : جلد الکلب والخنزیر لا یطهر بالدباغ " 1/22 شیخ نسائی در سنن خود بابی را ترتیب داده تحت عنوان « النهی عن الانتفاع بجلود السباع » 7/176 ابن قدامه ی حنبلی گوید : حیوانی که در حال حیات پاک نیست ، پوست او هم پاک نیست . ونماز با آن باطل . المغنی 1/58 4- لباس نماز گزار ، باید از طلا وحریر خالص نباشد ؛ در مردان . ولی برای زنان اشکالی ندارد . قال المغنیة : " اتفقوا علی ان لبس الحریر والذهب محرم علی الرجال فی الصلاة وخارجها ؛ وجائز للنساء ؛ لقول رسول الله ص : " حرم لباس الحریر والذهب علی ذکور امتی ؛ واحلّ لاناثهم " وقال الشافعیة : اذا صلی بالحریر او علیه یفعل حراماً ؛ ولکن صلاته صحیحة " احناف هم با شافعیه موافق هستند . حنبلیان در یک روایت با ایشان موافق هستند . فقه المذاهب الخمسة /94-95 احمد بن حنبل , خبر نبوی فوق را ( حرمت حریر وطلا را برای مردان در مسند نقل میکند .4/394)ابن ماجه هم در سنن خود می آورد . 2/1187حدیث 3590ودر سنن النسائی 8/190- کنز العمال 15/319ح 41210 قال الصادق ع : " اللنساء یَلبسنَ الحریر والدیباج الا فی الاحرام " وسائل الشیعه 4/379ولی برای مردان را حرام فرمود : " لا تحل الصلاة فی حریر محض " وسائل 4/368 نکته : در مردان ؛ نماز با انگشتر طلا ؛ حرام وباطل است . قال الصادق ع : " لا تجعل فی یدک خاتما من ذهب " وسائل 4/413 ولی اهل سنت نماز را صحیح میدانند .ابن قدامه در المغنی گوید :" اذا صلی فی عمامة مغصوبة او فی یده خاتم من ذهب فان الصلاة تصح لان النهی لا یعود الی شرط الصلاة " 1/626 مفتیان الازهر گویند در خبر وارد است که « نهانا عن سبع – عن خاتم الذهب او قال حلقة الذهب » ویا « خاتم اذهب محرم علی الرجال » ویا « نهی النبی ص عن لبسِ الذهب الا مقطعاً » فتاوای الازهر 7/180.15/127 ابن قدامه هم در شرح کبیر حرمت پوشیدن انگشتر طلا را می گوید : " یحرم علی الرجل خاتم الذهب لنهی النبی ص" 2/611 علامه ی حلی در « منتهی المطلب » گوید :" فلا تتختم بخاتم ذهب " ج1ص228 ( لدلالة الخبر المروی عن الرسول ص ) .سید یزدی در عروه م 1288هم نماز با خاتم طلا را باطل گوید. محی الدین النووی – الشافعی – در المجموع ,و ابن قدامه درالمغنی ؛ روایت حرمت لبس طلا وحریر را برای مردان؛ نقل میکند . ولی همانطور که شیخ مغنیه نقل کرد ؛ نماز را صحیح میدانند . هر چند که فعل ؛ حرام است . فقهاء شیعه گویند ؛ نهی در عبادات دلالت بر فساد میکند . علامه در منتهی گوید : " والنهی فی العبادات یدل علی الفساد ومع فساد الشرط ... یفسد المشروط " 1/228 نکته : نهی در معاملات با نهی در عبادات فرق میکند . نهی در معاملات ؛ معامله را باطل نمیکند . مثل معامله بعد از شنیدن اذان نماز روز جمعه . قال تعالی : " یا ایها الذین آمنوا اذا نودی للصلاة من یوم الجمعة فاسعوا الی ذکر الله وذروا البیع ذلکم خیر لکم ان کنتم تعلمون " 9سوره جمعه 5-نماز خواندن با لباس شهرت حرام است ولی باطل نیست . ( رک : جواهر الکلام 8/147) سید سابق حنفی در « فقه السنة » هم به سان شیعه فتوا بر حرمت لباس شهرت دارد . ( رک : 3/478) علامه کاشف الغطاء در کشف الغطاء نماز را در لباس شهرت باطل میداندو می نویسد : " در خبر دارد که « من لبس ثوباً بشهرة کساه الله تعالی یوم القیامة ثوباً من النار » 1/504ودر کافی 4/445 سید محسن حکیم در « مستمسک العروه» فتوای علامه کاشف الغطاء را ضعیف میداند . کما قال : " وما عن کشف الغطاء من الحکم ببطلان الصلاة به ضعیف " 5/395 فاضل نراقی در مستند الشیعه گوید : " ذم الشهرة لیس منحصراً فی اللباس , بل فی مرسلة عثمان : الشهرة خیرها وشرها فی النار " 4/385 تعریف لباس شهرت چیست ؟ « لباس الشهرة ؛ ای اللباس غیر المعتاد لبسه عند الناس »اصول فقه مظفر1/209 س282اجوبة الاستفتائات : " ما هو المیزان فی لباس الشهرة ؟ قال : هو الباس الذی لا یتوقع من الشخص من اجل لونه او کیفیة خیاطته " معنای لباس شهرت اینست که مردم از این شخص ؛ انتظار چنین پوششی را ندارند . بقول معروف انگشت نماست. فقهاء در ذیل لباس شهرت فرع دیگری را هم می آورند : " وکذا یحرم علی الاحوط لبس الرجال ما یختصّ بالنساء وبالعکس ؛ والاحوط ترک الصلاة فیهما ، وان کان الاقوی عدم البطلان " عروة الوثقی اقول : شرط حرمت در چنین حالی اینست که شخص لباس مختص جنس مخالف را « زیّ » خود قرار دهد والا پوشیدن اتفاقی ویا اضطراری ؛ حرمت آور نیست . بعض البسه هم که فعلاً مشترک بین زن ومرد است . که موضوعاً از بحث حرمت خارج است . در خبر نبوی دارد که : " لعن الله المشتبهین من الرجال بالنساء والمشتبهات من النساء بالرجال " . البته از این خبر حرمت لباس استفاده نمیشود ولی میتوان بدان متمسک شد. محی الدین النووی هم در المجموع با استناد به همین خبر نبوی گوید : " بل الصواب ان تشبه الرجال بالنساء وعکسه حرام للحدیث الصحیح ..." 4/445 همین حدیث در کتب ذیل- منابع اهل سنت – وارد شده است : « مسند احمد 1/330، صحیح بخاری 7/55، سنن ابن ماجه 1/614، سنن ابی داود 2/269وشرح مسلم 14/164 « شبهه محصوره وعلم اجمالی در ساتر مشکوک الطهارة ومشکوک الاباحة » هر گاه دولباس داردو علم اجمالی که یکی از آنها مغصوب ودیگری مباح است ؛ باید از هردو اجتناب کرده ونماز شخص عریان را بجا آورد .( چرا در مشکوک الاباحة باید از هردو اجتناب کند ؛ ولی در مشکوک الطهارة , اجتناب واجب نیست ؟ ج= درمغصوب ؛ تصرف در مال غیر است که با شرط اخلاص در نیت نمیسازد . ولی در ثوب نجس چنین اتفاقی دور نیست .! فتامل ) ولی اگر دو لباس دارد و علم اجمالی که یکی از آنها پاک ودیگری نجس است ، باید دو نماز در هردو ی آنها بجا آورد تا بوظیفه ی حتمی عمل کرده باشد . « صلی صلاتین فی کل منهما صلاة » سید یزدی در عروه وسید خوئی در منهاج وسایر مراجع ؛ ایضاً .این در جائی است که وقت برای خواندن دو نماز دارد ؛ ولی اگر فقط برای یک نماز وقت دارد سید در عروه گوید ، یک نماز خوانده وعریان نماز نخواند . به فتوا بنگرید :" " اذا کان عنده ثوبان یعلم بنجاسة احدهما یکرر الصلاة ، وان یتمکن الا من صلاة واحدة یصلی فی احدهما لا عاریا ً " م 5 سید بروجردی در حاشیه بر عروه می فرمایند : " بل یصلی عاریاً علی الاقوی . والاحوط قضاؤها ایضاً فی ثوب غیرهما " صاحب جواهر هم چنین گوید : " ویجب علی المکلف ان یلقی الثوب النجس ویصلی عریاناً اذا لم یکن معه هناک غیره ولم یمکن غسله " 6/248 شیخ طوسی هم در خلاف ، قائل به خواندن دو نماز در هر دو لباس مشکوک است . 1/197 میرزای قمی در غنائم این سوال را مطرح وسه قول را نقل کند « وهل یجوز له الصلاة فی الثوب النجس ام لا؟» ( البته در صورتی که فقط یک لباس داشته وآن هم نجس است ؛ حالا چه وظیفه ای دارد ؟ سه نظریه داده اند : 1- جواز – از علامه ومحقق وشهیدان وابن الجنید . 2- تخییر - ابن الجنید وشهیدان . 3- منع – ابن ادریس وشیخ وابن البراج ومحقق در شرایع وعلامه در اکثر کتب خودش . وهذا اقوی .2/293 یعنی ؛ میرزای قمی هم با منع ؛ موافق است . روایات هم بر له وعلیه منع وجواز وارد شده است . بهمین دلیل مجتهدین با استناد به جمع دلالی وعمل به نصوص ؛ در لباس مشکوک ؛ گویند دو نماز بخواند . که در واقع یک مورد بجا واقع میشود . ابن قدامه هم در المغنی می نویسد : " وان اشتبهت علیه ثیاب طاهرة بنجسة لم َیجُز التحری وصلی فی کل ثوب بعدد النجس وزاد صلاة ... ان الثوب النجس تباح الصلاة فیه اذا لم یجد غیره " المغنی 1/53 سوال : مستند فقهاء در فرق فتوا در این مورد چیست ؟ ج= دو قسم روایت وارده از امام صادق ع است . از ایشان سوال کردند که شخصی در بیابان جنب شده؛ لباس دیگری ندارد , آب هم بقدر کافی برای تطهیر ندارد وظیفه ی او چیست ؟ ج = جوابیه ی امام ع درخبر صحیحه الحلبی اینست که « یصلی فیه » تیمم کرده وبا همان لباس نماز بخواند . ودر موثقة سماعة می فرماید :" یتیمم ویصلی عریاناً قاعداً ویومئ ایماءاً " (غنائم 2/295) جامع نظرات اهل سنت را از کلام شیخ جواد مغنیه رحمة الله علیه در ذیل بخوانید : قال المغنیة : " اذا انحصر الساتر بالثوب المتنجس نجاسة لا یعفی عنها , بحیث یدور الامر بین الصلاة بالنجاسة او عریاناً فما ذا یصنع ؟ قال الحنابلة : یصلی بالثوب النجس ؛ وتجب علیه الاعادة . قال المالکیة وکثیر من الامامیة : یصلی به ولا تجب علیه الاعادة . وقال الحنفیة والشافعیة : یصلی عریاناً ، ولا یجوز له لبس المتنجس فی الصلاة . فقه المذاهب الخمسه /96 « واما حکم در مشکوک الطهارة وشبهه غیر محصوره » قال ابن قدامه فی المغنی : " فان لم یعلم عدد النجس صلی حتی یتیقن انه صلی فی ثوب طاهر.فان کثر ذلک وشق فقال ابن عقیل یتحری – جستجو کردن – فی اصح الوجهین دفعاً للمشقة " 1/53 فقهاء شیعه هم با این صورت مسئله موافق هستند . رک : تذکره علامه 2/484وقواعد شهید اول 1/315و... معنای تحری : التحری ؛ الفحص – تحقیق – تغلیب الظن علی امر عند تعذر الوقوف علی الحقیقة . کتحری قبلة الصلاة . ( معجم الفاظ الفقهاء ) یعنی اینکه آنقدر فحص وتحقیق وکنکاش کند تا یقین حاصل کند که دیگر راه چاره ای نمانده است . شهید ثانی در مسالک گوید : " ولو تعددت الثیاب النجسة واشتبهت وجب تکریر الصلاة بحیث یزید علی عدد النجس بواحد لیتقنّ الصلاة فی ثوب طاهر " مسالک الافهام 1/128 سوال: اگر اطراف شبهه زیاد بود ؛ تکلیف چیست ؟ ج= قال فی الجواهر الکلام :" لو کان المشتبه من الثیاب مایشق التکریر معه ؛ او یتعذر لکثرتها ؛ اذ المتجه فیه الاکتفاء بالصلاة فی احدها ایضاً " 6/244 « نماز عریان – فاقد ساتر عورتین – چگونه است ؟ » علامه حلی در مختلف الشیعه گوید : "المشهور بین علمائنا ان العاری ان امن المطلع صلی قائما ؛ وان کان لا یامن المطلع صلی جالسا ویومئ فی الحالین " ج2ص100 یعنی : اگر مطمئن است که ناظر محترمی اورا نمیبیند ایستاده نماز بخواند ولی اگر مطمئن نیست ؛ نشسته بجا آورد ؛ ودر هر دو صورت برای رکوع وسجود با سر اشاره کند . ( انحناء برای سجده , بیشتر از رکوع باشد) شهید ثانی در شرح شرایع در باب اشاره کردن گوید : " یومئ : ایما هنا بالراس ... ویجب الانحناء بحسب الممکن بحیث لا تبدو العورة . ووضع الیدین والرکبتین وابهامی الرجلین فی السجود علی المعهود مع الامکان ، ورفع شئ یسجد علیه بجبهته کما فی المریض " مسالک الفهام 1/167 سید مرتضی گوید: عاری در هر دو صورت – چه ناظر باشد؛چه نباشد- ؛ باید نشسته نماز بخواند . ( رسائل المرتضی 3/49) وابن ادریس گوید در هردو حالت , ایستاده بخواند. ( ذخیره سبزواری 2/236) محقق حلی در شرایع گوید : " ویجوز ان یصلی الرجل عریاناً " ابن قدامه در المغنی گوید : " وان صلی العریان قائماً ، ورکع وسجد َ صَحّت صلاتهُ ایضاً فی ظاهر کلام احمد –ره- وهو قول اصحاب الرای ." المغنی 1/630 ابو حنیفه تخییر را گوید( هو بالخیاربین ان یصلی قائما او قاعداً ) . مالک هم گوید : یصلی قائما یرکع ویسجد وایضاً شافعیه . ( موسوعة الفقهیة ) جناب ابن قدامه در شرح کبیر هم گوید : " لا تسقط الصلاة عن العریان بغیر خلاف " 1/466 نکته : اولاً ؛ اگر گودالی باشد که بتواند درون بایستد ونماز بخواندوکسی او را نبیند ؛ باید اینکار را بکند . والا فلا . خبر امام صادق ع هم دارد که : العاری الذی لیس له ثوب اذا وجد حفرة دخلها وسجد ورکع " جواهر 8/193 ثانیاً ؛ شخص عریان در صورتی که احتمال بدهد ؛ تا آخر وقت ساتر پیدا میکند ؛ اول وقت نمیتواند نماز بخواند .( خلافاً لشیخ الطوسی ) ولی اگر احتمال عدم را بدهد ؛ میتواند در اول وقت با کیفیت فوق الذکر نماز بخواند . حتی در چنین حالتی ، جماعت هم مستحب است . هر چند که بعض عامه جماعت افراد برهنه را منع میکنند ؛ مگر در ظلمت وامن از دیدن عورت دیگران .( رک : المعتبر محقق اول 2/106) ابن قدامه در المغنی از احناف نقل کند :" یصلون فرادی وان کانوا فی ظلمة صلوا جماعة ویتقدمهم امامهم " 1/633 محقق نجفی در جواهر الکلام گوید : " ولا ریب فی استحباب الجماعة للعراة " 8/207 قال القمّی فی الغنائم : " تستحب الجماعة للعراة رجالاً ونساءاً ؛ خلافاً لبعض العامة " 2/253 نکته : جماعت افراد برهنه باید در یک صف باشد . کما قال السبزواری : " ویصلون صفاً واحداً " ذخیره 2/236 ابن قدامه در المغین بر مشرعیت نماز جماعت عریان صحه دارد " ان الجماعة مشروعة للعراة " 1/633 شافعی در کتاب الام 1/111و محی الدین النووی در المجموع 3/185و...جماعت عراة را تائید میکنند . سوال : عریان اگر اول وقت نماز خواند ودر بین وقت ساتر یافت ، اعاده کند ویا خیر؟ علامه حلی از ابن جنید چنین نقل کند : العاری اذا صلی ثم وجد ما یستر به العورة اعاد فی الوقت لا خارجة . والمعتمد سقوط الاعادة مطلقاً " مختلف الشیعه 3/34 در منتهی المطلب گوید : فلو صلی عاریاً لم یعد الصلاة قولاً واحداً " 1/182 سید محمد صاحب مدارک گوید : شیخ به جواز نماز عریان در اول وقت میدهد ؛ مطلقاً . سید مرتضی وسلار وجوب تاخیر را گویند ؛ محقق حلی هم وجوب تاخیر با ظن یافتن ساتر را و خواندن نماز در اول وقت با احتمال خلاف آن . ودر آخر گوید :" وهو حسن " 3/196 سید یزدی هم در عروه گوید :" الاحوط بل الاقوی تاخیر الصلاة عن اول الوقت اذا لم یکن عنده ساتر واحتمل وجوده فی آخر الوقت " سید خوئی وامام ره ، در « بل الاقوی » اشکال کرده وگویند : احوط است . مراجع فعلی ، همه بر لزوم احتیاط واطمینان از نیافتن ساتر برای نماز اول وقت خواندن ؛ تاکید دارند . نکته : فرموده اند ستر صلاتی از شرائط علمی است ؛ لذا اگر وارد نماز شده وبعد از خواندن ؛ متوجه شد که ستر عورت نداشته ؛ نمازش صحیح است واعاده ندارد . ( رک : جواهر 8/180) قال الکاظم ع : " لا اعادة علیه ؛ وقد تمت صلاته " وسائل4/404 از امام ع سوال کردند که در نماز صورت زن پوشیده باشد چطور است ؟ سالته عن المراة تصلی مُتنقّبة ؟ فرمود :" اذا کَشَفَت عن موضع السجود فلا باس به ، وان اسفَرَت فهو افضل . ( اگر باز باشد ؛ بهتر است ) 4/421 چند فرع در خصوص مکروهات لباس نماز گزاراز منظر فقه شیعی : لباس مشکی کراهت دارد ( عمامه مشکی برای مردان کراهت ندارد) - حتی للنساء - .صدوق المحدثین ؛ پوشیدن لباس مشکی را بدون داشتن تقیه حرام دانسته ونماز با آنرا در چنین حالی جایز نمیداند . کما قال فی الفقیه : " واما فی حال التقیه فلا اثم فی لبس السواد " 1/252 نکته : بنظر میرسد , کراهت لباس مشکی جنبه سیاسی داشته ودر مخالفت با شعار عباسیان است که لباس مشکی را به تبعیت از ابو مسلم خراسانی زیّ خود قرار داده بودند .فلذا گویند ، نهی تنزیهی است .شیخ صدوق خبری را از امام صادق ع نقل کند که فرمود : اوحی الله الی نبی قل للمؤمنین لا تلبسوا لباس اعدائی ولا تطعموا طعام اعدائی ولا تسلکوا مسالک اعدائی فتکون اعدائی کماهم اعدائی " علل الشرایع 2/348 ودر عیون اخبار الرضاع در تعریف لباس اعدائی " لباس الاعداء السواد " 1/26ح 51 اهل سنت بعضی گویند لباس مشکی ؛ کراهت ندارد . شوکانی در نیل الاوطار : " والحدیث یدل علی انه لا کراهة فی لبس السواد " 2/96 بعض سنیان ؛ پوشیدن لباس مشکی را علامت مسلمانی دانسته اند ؛ البته گویند در زمان حاضر ؛ مردود است . « ان علامة المسلمون اربعة : الختان والخضاب ولبس السواد وحلق العانة . قلت : فی زماننا لبس السواد لم یبق علامة للمسلمین » حاشیه رد المختار – ابن عابدین 2/217 دیگری از علماء عامه گوید : " وندب لبس السواد " تکملة رد المختار 1/346 محمد الشربینی در مغنی المحتاج گوید : برای امام مستحب است که لباس مشکی به تن نداشته باشد , مگر در تقیه قال : " وترک لبس السواد له اولی من لبسه الا اِن خشی فتنة تترتب علی ترکه من سلطان او غیره " 1/294 ابن قدامه در المغنی , متعرض کراهت داشتن ویا عدم لباس مشکی در حال نماز نشده است . ( ج اول) « یُندبُ لُبسُ السواد عند الحنفیة ؛ قال ابن عابدین : نُدِبَ لبس السواد . لان ... حدیثاً یدلُ علی ان ّ لبسُ السواد مستحب وقال الحنابلة : یُباح السواد "» الموسوعة الفقهیة 11/352 لباس تنگ وچسبان برای مردان بشکلی که هیکل عورت نمایان باشد ؛ کراهت دارد .قرار دادن پائین پیراهن در شلوار( الاتّزار فوق القمیص : جواهر 8/237 ).عمامه بدون تحت الحنک . لباسی که موجب تکبر باشد . لباسی که بر روی آن تصویر باشد . وچند فرع مستحبی ایضاً : عمامه با تحت الحنک . عبا داشتن . شلوار بپا داشتن . لباس از پنبه وکتان باشد . سفید باشد . داشتن انگشتر عقیق . جوراب بپا داشتن برای زنان . ( برای مردان مستحب نیست . ) . لباس نظیف باشد . عطر زدن . در خبر دارد که : " الصلاة مع الطیب تعادل سبعین صلاة " در خصوص انگشتر عقیق هم چنین خبری وارد است . قال تعالی : " خذوا زینتکم عند کل مسجد " اعراف 31. زینت در آیه دو قسم است : زینت مال و به تعبیر راقم سطور ، فرزند . بدلالت آیه قران " المال والبنون زینة الحیاة الدنیا" کهف 46 اعنی ؛ وقتی مسجد میروید ؛ فرزندان خودرا هم ببرید تا با کار فرهنگی ایشان را مسجدی بار آورید . سید سابق حنفی در فقه السنة گوید : " بدلالت آیه " خذو ا زینتکم عند کل مسجد " مستحب است که نماز گزار برای خدا تجمل کرده ولباس زیبا وفاخر بپوشد . « ان الله جمیل ویحب الجمال » فقه السنه 1/127 برای اطلاع از اخبار ومستندات اقوال فقهاء شیعه وسنی به منابع ذیل مراجعه کنید . منابع شیعی ؛ شامل: وسائل الشیعه ؛ کافی ؛ تهذیب طوسی و.... منابع اهل سنت ؛ شامل : صحیح البخاری ج اول ، صحیح مسلم ج اول ؛ سنن ابی داود و سنن ترمذی و مسند احمد وکتاب الموطا مالک و... خبر جواز نظر به عورت کافر از صدوق؛کلینی وشیخ حر عاملی : نکته : فلسفه ی وجودی حرمت نظر به نامحرم ؛ ممانعت از افتادن در زناست ؛ ولو « زنا العین » باشد . بنابراین با وجود این علت ؛ فرقی بین زن مسلم وکافر نیست . با این توضیح به خبر مروی از امام صادق ع بنگرید :" النظر الی عورة من لیس بمسلم مثل النظر الی عورة الحمار " فقیه1/114و وسائل الشیعه 2/36 صاحب جواهر هم در این خصوص ؛ بیان شیوائی دارند که در جلد 2ص6 جواهر ثبت است . ( راجع ) « لکل عضو زنا ، وزنا العین النظر ؛ زنا العین : هو النظر متلذذاً » کتاب النکاح الخوئی 1/64 امام احمد المرتضی در شرح الازهار گوید :" قال رسول الله ص " زنا العین النظر " 4/113 علامه متقی الهندی هم در کنزالعمال ؛ همین خبر را نقل میکند . رک : 5/326ح 13055 قال الخوئی :" لا یجوز – النظر الی عورة الکافر والکافرة – علی الاحوط " . شیخ جواد تبریزی در حاشیه این فرع می گوید : " ویحرم اذا کان مع الالتذاذ" صراط النجاة 3/259 شهید اول در « الذکری » فتوا بر منع دیدن عورت کافر دارد . قال : " یجب ستر الفرج وغض البصر ولو عن عورة الکافروفیه خبر عن الصادق ع بالجواز " ص18 البته کسانی که قائل بجواز هستند ، قید عدم رویت با شهوت وتلذذ را می گویند ؛ والا حرامٌ بلا خلاف . سید یزدی در عروه گوید : " لا فرق فی الحرمة بین عورة المسلم والکافر علی الاقوی " امام راحل ره گوید : بل علی الاحوط . سید خوئی گوید : فی القوة اشکال وان کان هو الاحوط . شیخ جواهری هم در حاشیه عروه گوید : " حرمة النظر الی عورة الکافر محل تامل ." سید محسن حکیم در شرح کلام سید ؛ می گوید : " کما هو المشهور " قول مشهور شیعه ؛ حرمت نظر به عورت کافر است . مستمسک 2/189 سید روحانی صاحب فقه الصادق ع گوید : " ولکن اعراض الاصحاب عنهما وافتائهم بالمنع یوجب سقوط الخبرین ( دو خبر جواز نظر الی عورة الکافر که صدوق در فقیه وشیخ حر در وسائل نقل کرده اند ) عن الحجیة " 1/170 سید سیستانی حرمت نظر به عورت کافر را مبنی بر احتیاط لزومی میداند . قال: « نعم حرمة النظر الی عورة الکافر والصبی والممیز تبتنی علی الاحتیاط اللزومی » منهاج سیستانی شیخ وحید گوید : " فی عدم جواز النظر الی عورة الکافر اشکال " منهاج وحید خراسانی کلینی هم در کافی ج6ص501خبر جواز نظر به عورت کافر را نقل میکند . چنین که از ظاهر کلینی وصدوق وحر عاملی بر آمده وفقهاء بر آن صحه گذاشته اند ؛ جواز نظر الی عورة الکافر است . در مقابل ؛ شهید اول در « الذکری » وجماعت دیگری از علماء فتوا بر حرمت داده اند . شهید اول گوید : « یجب ستر الفرج وغض البصر ولو عن عورة الکافر » الذکری /19 حاجی نوری هم در مستدرک بابی را ترتیب داد تحت عنوان : « باب جواز النظر الی عورة البهائم ومن لیس بمسلم بغیر شهوة » 1/378 نکته : آنچه که در اخبار ظهور دارد ؛ باب مسلمان است . در خبر نبوی هم دارد که: " عورة المؤمن علی المؤمن حرام" الحدائق الناظرة – فاضل بحرانی 5/530 ابن ادریس حلی در « السرائر» گوید : " وقد روی جواز النظر الی نساء اهل الکتاب وشعورهن لانهن بمنزلة الاماء اذا لم یکن النظر لریبة وتلذذ ؛ فاما اذا کان لذلک فلا یجوز النظر الیهن علی حال . والذی یَقوَی فی نفسی ترک هذه الروایة والعدول عنها ؛ والتمسک بقوله تعالی : قل للمومنین یغضوا من ابصارهم " نور 30 السرائر 2/610 سید محمد صاحب مدارک گوید : علامه در مختلف نظر ابن ادریس حلی را تقویت میکند « وهو احوط».1/53 ودر جای دیگری از مختلف گوید : " والاقرب المنع ؛ کقول ابن ادریس . 7/93 مهمترین علت بازدارندگی از نگاه های حرام ممانعت از فساد اخلاقی است . که در نگاه به عورت حمار هم امکان پذیر هست . شرط تقوا پرهیز از امثال ذلک است . الجزیری در فقه مذاهب اربعه ج4 ص 52 می نویسد : الثالث : أن يرى نفس الفرج لا صورته المنطبعة في مرآة أو ماء فلو كانت متكئة و رأى صورة فرجها الداخل في المرآة بشهوة فإنها لا تحرم و كذا لو كانت كذلك على شاطئ ماء أما إذا كانت موجودة في ماء صاف فرآه و هي في نفس الماء فإن الرؤيا على هذا تحرم لأنه رآه بنفسه لا بصورته [ اقول : از این فرع حکم تماشای فیلم مبتذل بر مذاق اهل سنت هویدا می گردد ] ( حکم زنان بد حجاب وبی حجاب ) قال رسول الله ص : " لکم اول نظرة فلا تتبعوها بالثانیة فتهلکوا " کنز العرفان 2/221 فقیهانی که نکاه کردن به وجه وکفین نامحرم را حرام میدانند ؛ نظر اول را در مجلس واحد ؛ جایز دانسته وتعمد بر تکرار را حرام می گویند . نظر محقق صاحب شرایع چنین است . صاحب جواهر گوید : " واما ما ذکره المصنف – محقق اول – من جوازه علی کراهیة مرة واحدة وحینئذ فلا یجوز معاودة النظر فی مجلس واحد " 29/80 نکته : زنان بد حجاب وبی حجاب هم از مصادیق زنان منقول در خبر فوق است . « اذا نهُین لا ینتهین » .! سید سیستانی در « فتاوی المیسرة » گوید : " یحق للرجل النظر من دون تلذذ جنسی الی نساء الکفار والی النساء المتبرجات المبتذلات اللاتی لا ینتهین عن کشف اجسادهن وشعورهن اذا نهین عن ذلک حیث لا ینفع معهن الامر بالمعروف والنهی عن المنکر " ص313 تعریف زنان مبنذلة :المراة المتبرجة – زنی که خودنمائی میکند – والمراد بها من ترکت الستر والتحصن وتبرجت باللباس " معجم الفاظ الفقهاء – دکتر احمد فتح الله /365 آیت الله سید عبد الهادی شیرازی ؛ فرموده بودند که آن دسته از زنان شهری که رعایت حجاب نکرده ونهی ایشان هم تاثیری ندارد ؛ مشمول حکم عدم حرمت نگاه کردن در صورت نداشتن تلذذ است . ( تعمیم حکم). سشید سیستانی در منهاج گوید : « یجوز النظر الی النساء المبتذلات – اللاتی لا ینتهین اذا نهین عن التکشف – بشرط عدم التلذذ الشهوی ولا الریبة ، ولا فرق فی ذلک بین نساء الکفار وغیر هن ؛ کما لافرق فیه بین الوجه والکفین وبین سائر ما جرت عادتهن علی عدم ستره من بقیة اعضاأ البدن » 3/14مسئله 26 نکته : بعض فقهاء گویند ؛ در جواز نگاه کردن – بدون شهوت – میزان آن مقداری است که در عهد رسول الله نمی پوشاندند . نه مثل دنیای امروز که نیمه عریانند . ! علامه درتذکره گوید : " یجوز النظر الی اهل الذمة شعورهن لانهن بمنزلة الاماء لکن لا یجوز ذلک لتلذذ ذا وریبة او خوف افتتان . لقول الصادق ع ." 2/574 شهید ثانی در مسالک در شرح این فتوا گوید : " وعلی القول بالجواز فهو مقید بعدم التلذذ وعدم الریبة ؛ وینبغی ان یکون المراد بها خوف الوقوع معها فی محرم ؛ وهو المعبر عنه بخوف الفتنة ، وفی التذکرة اشترط فی الجواز ان لا یکون لتلذذ ولا مع ریبة ، ولا خوف افتتان . ویظهر من ذلک ان الریبة غیر خوف الفتنة . وفی القواعد وغیرها اقتصر منهما علی عدم الریبة کما فی الکتاب . وهو اجود " مسالک الفهام 7/44-45 تعریف فتنه در « بخوف الفتنة » : " المیل الی فعل الحرام مع منظور الیه ؛ من الزنی والتقبیل ونحوها " کتاب النکاح الانصاری /55 قال رسول الله ص : " لا حرمة لنساء اهل الذمة ان ینظر الی شعورهن وایدیهن " کفایة الاحکام ص153 قال فی الریاض : " یجوز النظر الی اهل الذمة وشعورهن علی الاشهر الاظهر ، للاصل ... خلافاً للحلی – ابن ادریس – والمختلف – علامه – لاطلاق الایة : قل للمومنین یغضوا من ابصارهم – نور 30- " 1/64 قال فی الجواهر الکلام : " نعم لا یجوز – النظر الی اهل الذمة – ذلک لتلذذ ولا لریبة وهی کما فی کشف اللثام ما یخطر بالبال من النظر دون التلذذ " 29/70 توضیح یُخطرُ بالبال : یعنی اگر در مخیله ی خودش با این زن اهل ذمه معاشقه کند .حرام است .! سوال مهم : چرا با توجه به اینکه جذابیت صورت بسیار بیشتر از مو ی خانمهاست ؛ اکثر فقهاء فریقین فتوا بر وجوب ستر موی دارند ولی در حق صورت ندارند؟ ج= هر چند که بعض فقهاء احتیاطاً پوشش صورت را هم می گویند ( مثل سید خوئی وصاحب جواهر وعلامه در تذکرهو فاضل مقداد در کنز العرفان ) ولی صرفاً بدلیل اجتناب از بروز عسر وحرج است .( وضرورت تعامل). که فرمود " وما جعل علیکم فی الدین من حرج " حج 78 فاضل مقداد در کنز العرفان گوید : " قیل المراد بالظاهرة – زینت – الثیاب فقط وهو الاصح عندی لاطلاق الفقهاء علی ان بدن المراة کلها عورة الا علی الزوج والمحارم " 2/222 ودیگر آنکه ؛ هر چند بر زنان طبق قول مشهور، پوشش صورت واجب نیست ، ولی مردان هم خوبست نگاه نکنند .خدا وند فرمود " وقل للمومنین یغضوا من ابصارهم " که غض بمعنای نقصان است .خواباندن چشم . علی ع در خطبه 11می فرماید : ارمِ ببصرک اقصی القوم وغُضّ بصرک " یعنی به زیادی سپاه توجه نکن. واگر زن در صورت خود آرایش داشته باشد که مهیج شهوت مردان شود ؛ پوشش آنهم واجب است . پیغمبر ص روزی مشاهده کرد که زنان ومردان هنگام خروج از درب مسجد با هم اختلاط میکنند ؛ بلا فاصله دستور داد که دربی مخصوص بانوان درست کنند تا ایشان از مردان جدا شوند . نکته : النظر بالشهوة حرام علی کل احد غیر الزوج والسید حتی یحرم علی الانسان النظر الی امه ِ وبنته َ بالشهوة " یعنی : نظرشهوی کلاً حرام است ؛ الا نظر زوجین ومولا به ملک یمین خودش ویا کنیزش. سوال : چرا باید در تاریکی مطلق هم رعایت حجاب وستر عورتین را داشت ؟ ج= داستان رعایت ادب در حضور خداست . " الم یعلم بان الله یری " علق رعایت ادب ظاهری پیش درآمد متخلق شدن به ادب باطنی ومعنوی است . معمولاً مردم برای شرکت در مجالس رسمی , لباسهای فاخر به تن میکنند . کدام مجلس از محفل انس وخلوت با رب الارباب مهمتر است .؟! « لباس تجملاتی ولباس کار » نکته : لباس پوشیدن در مکتب اهل البیت ع ؛ لباس بر دو قسم بوده واحکام خمسه دارد : لباس « صون » که در مناسبتهای رسمی ومهمانیها بر تن می کنند . ودوم ؛ لباس کار است که برای خدمت ویا در مواقع عادی میپوشند .« ثوب البذلة : ثوب الخدمة وما یلبس کل یوم » ( گویند : ثوب الصون – آبروی انسان را حفظ میکند . وثوب البذلة برای کار است )- مکارم الخلاق /98 شهید اول در « الدروس الشرعیة » گوید : " ولا یبتذل ثوب الصون " 1/151و مفتاح الفلاح بهائی /130 کراهت دارد با لباس « صون » قیمتی ؛انجام کاری که با آن مناسبت ندارد . ( اسراف است ) . فاضل نراقی در « عوائد الایام » با استناد به خبر امام صادق ع , پائین ترین حدّ اسراف را چنین گوید که با لباس فاخر کار ی که مناسب آن لباس نیست انجام دهیم . برای مثال ، با لباس پلو خوری روغن ماشین عوض کردن ویا آجر وسیمان وگچ خالی کردن . والا لباس کار وزراء ووکلا ء از این بحث خارج است . امام صادق ع فرمود : چه بسا فقیر از غنی بیشتر اسراف کند ؛ سوال کردند چطوری ؟ فرمود ؛ جای لباس صون ولباس خدمت را با هم عوض میکند. عوائد الایام /223ووسائل الشیعه 5/51 قال الصادق ع : " ادنی الاسراف هراقة فضل الماء وابتذال الثوب الصون " کافی 6/460 هراقة فضل الماء ؛ یعنی , ته مانده آب لیوان را می ریزد .قال الباقرع : « مافوق الکفاف اسرافٌ» مستدرک15/272 فرق اسراف با تبذیر : اسراف ؛ تجاوز از حدّ است وتبذیر , بیجا واقع شدن . « والتختم بالیمین : استحباب انگشتر بدست راست داشتن » قال الامام العسگری ع : « علامات المؤمن خمس ٌ : صلاة الاحدی والخمسین وزیارة الاربعین والتختم بالیمین والتعفیر الجبین والجهر ببسم الله الرحمن الرحیم » (مرسلاً ) مصباح المتهجد طوسی ص788 در اخبار فریقین حول انگشتر بدست داشتن وثواب آن بیانات زیادی وارد شده است . نکته در خور تامل آن در کدامین دست داشتن است ؛ دست چپ ویا دست راست . براساس نصوص منقول در جوامع روائی فریقین اسلامی از زمان پیغمبر ص تا زمان معاویه ، رسم بر این بوده که انگشتر را در دست راست می نمودند . بعد از جریان حکمیت وآن ترفندی که عمروعاص به ابو موسی اشعری زدو علی ع را از خلافت عزل کرد وانگشتر را بدست چپ کرد؛ در میان مخالفین شیعیان علی ع ؛ سنت بر این واقع شد که انگشتر در دست چپ باشد . در سنن ابن ماجه 2/1203باب ترتیب داده ؛ تحت عنوان « باب استحباب التختم بالیمین » ؛ مشابه همین باب در وسائل الشیعه 3/396 وجود دارد . زمخشری در ربیع الابرار از عائشه خبری را نقل کند که : « ان رسول الله ص کان یتختم فی یمینه والخلفاء لعده ؛ فنقله معاویة الی الیسار » ...و قبض رسول الله صوالخاتم فی یمینه "...اول من اتخذ التختم بالیسار خلاف السنة هو معاویة " 1/394 محمد اللبانی در ارواء القلیل می نویسد : " واراجح عندی جواز الامرین – چپ ویا راست – والافضل ؛ التختم بالیمین " 3/299 ابن شهر آشوب در مناقب گوید :قال جابر الانصاری : ان التختم بالیمین جلالة * لذوی العقول وفعل کل ادیب * لا للنواصب بل لشیعة احمد * النصب کفر عند کل لبیب وقال آخر : قد تختمت فی ید ی جمیعاً * فی یمینی وآخر فی شمالی * فی یمینی عقد الولاء لعلی * وشمالی رداً علی الانذال . ج3ص88 سید مرتضی در رسائل گوید : التختم فی الیدین ام فی الیمین وحدها؟ الجواب : المسنون فی الخاتم ان یکون فی الیمین ؛ مع الاختیار وعدم التقیة ؛ وان اضاف الی الیمین الیسار جاز . ولا یجوز الاقتصار علی الیسار من غیر تقیة " ج1ص 292( همین مسئله در جواهر الفقه ابن البراج ص263ثبت است ) یعنی اگر یک انگشتر داری ؛ آنرا دست راست کن واگر دو تا داری ؛ دست چپ هم بنمائی جایز است ولی اگر فقط یک انگشتر داشته باشی , درحال اختیار جایز نیست آنرا دست چپ کنی . ولی در اخبار اهل البیت ع وارد شده که شخص مجاز است , چه در دست راست وچه در دست چپ ؛ انگشتر را قرار دهد .در قرب الاسناد دارد که از امام سوال کردند ؛ یلبس الخاتم فی الیمین ؟ قال : ان شئت فی الیمین ؛ وان شئت فی الشمال . ص293 از آنجائی که انگشتر در دست راست – در زمان قدیم – شعار شیعه بوده ؛ مستحب است در دست راست باشد . الان هم از میان اهل سنت ؛ عده ای همچنان بر استحباب دست راست تاکید دارند ؛ ظاهراً نواصب اصرار بر دست چپ دارند تا بدینوسیله مخالفت خود را با علی ع ابراز دارند . در کتاب مواهب الجلیل می نویسد : « ان مالکاً – امام مالک – کره التختم فی الیمین » ج1ص181 در سنن ابی داود هم می نویسد : « ان ابن عمر کان یلبس خاتمه فی یده الیسری » 2/296 محی الدین النووی در شرح مسلم گوید : در نظر ما هر دو صورت جایز است وعده ای بر رجحان دست چپ نظر دارند- مثل مالک - وعده ای بر دست راست . ولی در مذهب ما – شافعیه – رجحان با دست راست است . 14/73 قال البخاری : " والتختم فی الیمین اصح شیء فی هذا الباب والیمنی احق بالزینة وکونه صار شعار الروافض لا اثر له " فیض القدیر المناوی 5/255 در میان مفسرین اهل سنت آقای اسماعیل حقی بروسوی صاحب « روح البیان » 4/142 گوید : "نظر به اینکه انگشتر دست راست داشتن شعار شیعه شده ؛ ما باید آنرا بدست چپ کنیم " قاله : " الاصل التختم فی الیمین ولما صار شعار الظلمة جعل فی ید الیسری " رک : الحدائق الناضرة – فاضل بحرانی 8/467 علامه سید مرتضی در « الصحیح من السیرة » گوید : " ومن الامور التی یعرف بها الشیعة هو انهم یتختمون بالیمین " وبعد کلام جناب بروسوی را از تفسیر روح البیان نقل کند . الصحیح ج5ص159 فلذا روایت فوق می گوید , شعار شیعه شده مانع از این نمیشود که انگشتر را بدست چپ نداشته باشیم ؛ تختم زینت است ودست راست اولی از دست چپ است . البته در اخبار معصومین ع وارد است که حسنین ع انگشتر بدست چپ هم داشته اند . عن ابی عبد الله ع قال :" کان الحسن والحسین ع یتختمان فی یسارهما " کافی 6/470 نکته : راجع به دَوَران امر بین انگشتر بدست راست ویا چپ در فقه شیه ؛ بحث روی استحباب دست راست وکراهت دست چپ دور میزند ولی در فقه اهل سنت ؛ روی رجحان وافضلیت دست راست با چپ است . قال النووی فی شرح مسلم : " واما الحکم فی المسالة عند الفقهاء فاجمعوا علی جواز التختم فی الیمین وعلی جوازه فی الیسار ولاکراهة فی واحدة منهما واختلفوا ایتهما افضل فتحتمک کثیرون من السلف فی الیمین وکثیرون فی الیسار واستحب مالک الیسار وکره الیمین وفی مذهبنا ( شافعیه) وجهان لاصحابنا الصحیح ان الیمین افضل لانه زینة والیمین اشرف واحق بالزینة والاکرام " شرح مسلم لنووی 14/72 عن النبی ص : « نهی عن التختم فی الِشمال » مستدرک الوسائل 3/289 اقول : نهی موجود در خبر فوق تنزیهی است ونه تحریمی . ولو یک انگشتر باشد . شیخ حر عاملی گوید: الاقتصار علی التختم فی الیسار من سنة معاویة وبنی امیة " وسائل الشیعه 5/81 در وسائل بابی ترتیب داده تحت عنوان« باب جواز التختم فی الیمین وفی الیسار » 5/79 مسالة : وفی بطلان الصلاة لمن لبس خاتم ذهب تردد اقربه البطلان خلافاً لبعض الجمهور "« منتهی المطلب» قال فی المعتبر : " لو صلی وفی یده خاتم من ذهب ففی فساد الصلاة تردد ؛ اقربه انها لا تبطل لما قلناه فی الخاتم المغصوب " فتوای محقق حلی در معتبر بر عدم بطلان نماز با انگشتر طلا وغصبی است . 2/92 قال فی مستند الشیعة : "الخامس من الشرائط : ان لا یکون ذهبا ان کان المصلی رجلاً ؛ فانه لا یجوز له لبسه ؛ وتبطل الصلاة فیه " ودر ادامه خبر « فلا تتختم بخاتم الذهب » و موثقة الساباطی را می آورد : " لا یلبس الرجل الذهب ولا یصلی فیه " وهمچنین خبر « نهی رسول الله ص عن سبع , عن التختم بالذهب » ج4ص356 قال فی الجواهر الکلام : " لا یجوز لبس الذهب للرجل اجماعاً او ضرورة ؛ ولا الصلاة فی الساتر منه بلا خلاف اجده ؛ بل ولا فیما تتم الصلاة به منه وان لم یقع به الستر فعلاً " ج8ص109 در قاعده هم گویند : « والنهی فی العبادة یدل علی الفساد » . فلذا از نهی " فلا تتختم بخاتم الذهب " ویا کلام امام صادق ع که فرمود : " لا یلبس الرجل الذهب ، ولا یصلی فیه " استفاده کنند که نهی دلالت بر فساد نماز دارد .البته قول مخالف دارد. برای اطلاع از فتاوای فقیهان شیعی در این خصوص به مقاله ابطال نماز با انگشتر طلا مراجعه کنید. حرمت تختم بالذهب – انگشتر طلا بدست کردن برای مردان – در فقه عامه النووی در المجموع گوید : روی ان النبی ص نهی عن التختم بالذهب فحرم الخاتم " المجموع 4/440 همین خبر در مسند احمد بن حنبل 1/115و سنن النسائی 8/169؛ صحیح مسلم 6/144،سنن ابن ماجه 2/1202 وارد شده است . ابن حبان در صحیح ج12 ص227 کلامی بدین مضمون دارد : " نهی النبی ص عن لبس الحریر وعن التختم بالذهب " وایضا ابی یعلی موصلی در مسند خودش ج1 ص 238 و331 أما التختم بالذهب فحرام مطلقا » فقه مذاهب اربعه 2/17 اتَّفَقَ الْفُقَهَاءُ عَلَى أَنَّهُ يَجُوزُ لِلنِّسَاءِ التَّخَتُّمُ بِالذَّهَبِ ، وَيَحْرُمُ عَلَى الرِّجَال ذَلِكَ » موسوعه فقهیه 11/23 « التَّخَتُّمُ بِالذَّهَبِ حَرَامٌ عَلَى الرِّجَال بِإِجْمَاعِ عُلَمَاءِ الإِْسْلاَمِ ، لِمَا رَوَاهُ الْبُخَارِيُّ وَغَيْرُهُ أَنَّ النَّبِيَّ صَ: « نَهَى عَنْ خَاتَمِ الذَّهَبِ وَمَعْلُومٌ أَنَّ الأَْصْل فِي النَّهْيِ التَّحْرِيمُ » 5650 - حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ عُمَرَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ قَالَ أَخْبَرَنِى أَشْعَثُ بْنُ سُلَيْمٍ قَالَ سَمِعْتُ مُعَاوِيَةَ بْنَ سُوَيْدِ بْنِ مُقَرِّنٍ عَنِ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ - رضى الله عنهما - قَالَ أَمَرَنَا رَسُولُ اللَّهِ - ص - بِسَبْعٍ ، وَنَهَانَا عَنْ سَبْعٍ ، نَهَانَا عَنْ خَاتَمِ الذَّهَبِ » بخاری ( منقطعاً ) 5591 - حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُعَاذٍ حَدَّثَنَا أَبِى حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ قَتَادَةَ عَنِ النَّضْرِ بْنِ أَنَسٍ عَنْ بَشِيرِ بْنِ نَهِيكٍ عَنْ أَبِى هُرَيْرَةَ عَنِ النَّبِىِّ -صلى الله عليه – واله - وسلم- أَنَّهُ نَهَى عَنْ خَاتَمِ الذَّهَبِ » صحیح مسلم بِخِلَافِ خَاتَمِ الذَّهَبِ : فَإِنَّهَا حَرَامٌ بِاتِّفَاقِ الْأَئِمَّةِ الْأَرْبَعَةِ فَإِنَّهُ قَدْ صَحَّ عَنْ النَّبِيِّ صَ أَنَّهُ نَهَى عَنْ ذَلِكَ .( مجموع فتاوی 6/37) من الله التوفیق مکتب القران فجر بروجرد - محمد رضا فروزان 09369319570

حجیت اجماع

fajr42 — Fri, 01 Jun 2012 22:49:44 GMT

« بسم الله الرحمن الرحیم »

عنوان مقاله : حجیت اجماع

محقق : محمد رضا فروزان

جلسه مکتب القرآن فجر بروجرد . بتاریخ 8/3/1391

قبل از شروع، تذکر این تکته ضروری است که خواننده محترم مستحضر باشند این مقاله مختصر که فی الواقع " بضاعة مزجاةٍ "است برای اعضای جلسه قران مکتب القرآن فجر؛ این شیفتگان علوم اسلامی تهیه شده است .

اساتید فن ؛ مارا عفومی کنند !

« اجماع ومدرک آن . استصحاب ومدرک آن »

تعریف قاعده استصحاب :

المراد بالاستصحاب استصحاب الحال,وقد عرفه علماء الاصول بانه عبارة عن الحكم بثبوت امر في الزمن الثاني بناء على ثبوته في الزمن الاول اي هو ثبوت امر في الزمن الحاضر بناء على ثبوته فيما مضى »

(الحكم ببقاء أمر كان في الزمان الأول ولم يظن عدمه)

کلینی هم در کافی این خبر را نقل میکند . دال ّ بر اصالت قاعده استصحاب است :

3975 - 1 - عدة من أصحابنا عن أحمد بن محمد، عن العباس بن عامر، عن عبدالله بن بكير، عن أبيه، قال: قال لي أبوعبدالله (ع): إذا استيقنت أنك قد أحدثت فتوضأ وإياك أن تحدث وضوء ا أبدا حتى تستيقن أنك قد أحدثت.» 3/33

علامه در مرآة العقول این حدیث را «موثق » یا «حسن » می گوید . 13/110

مهمترین مدرک برای قاعده استصحاب عقل وخرد آدمی است که در دوران امر بین شک ویقین حاصل شده قبل ؛ حکم می کند بر بقای حالت قبل ؛ این را سیره عقلا از قدیم الایام می گویند .

قبل از شروع توضیح مختصری در باب ادله اربعه استنباط احکام در نزد فریقین اسلامی :

در نزد فقیهان شیعی ادله اربعه عبارت است از : کتاب , سنت ؛ عقل واجماع .

ودر نزد اهل سنت : کتاب و سنت واجماع وقیاس (هو المماثلة : در منطق از قیاس بعنوان تمثیل یاد می شود )

سنت شامل 3 قسم است : قول معصوم , فعل معصوم وتقریر معصوم ع .

تعریف قیاس :" اثبات حکم ٍ فی محل ٍ بعلة ٍ لثبوتهِ فی محل آخر بتلک العلة " اصول محقق داماد ص 162

وفي الاصطلاح:

قال البيضاوي: ((هو إثبات حكمٍ معلومٍ في معلوم آخر لاشتراكهما في علة الحكم عند المثبت))

برای مثال : حلت تحریم خمر مسکر بودن ان است فلذا هر آنچه که مسکر باشد بر این قیاس حرام است .واما دلیل درستی این قیاس که به قیاس « منصوص العلة » مشهور است , این است که شارع فرمود " الخمر حرام لانه مسکر"

والا در خبری از امام صادق ع نقل است که فرمود:

« نهی رسول الله عن الحکم بالرای والقیاس . وقال :

" من قاس ابلیس ومن حکمَ فی شئ ء من دین الله برایه خرج من دین الله "

وقال علی بن الحسین ع :" من کان یَعمَل بالقیاس هلکَ "

ودر جای دیگری امام صادق ع به ابو حنیفه فرمود : دین با قیاس درست نمی شود ؛ ملاحظه کن که زن حائض قضای نماز ندارد ولی قضای روزه را دارد در عین حالی که نماز از روزه مهمتر است .

نوع دیگر از قیاس که مورد قبول شیعه هست ، قیاس اولویت است . در منطق از آن با نام « فحوای دلیل » یاد می کنند .

برای مثال : خدای تعالی فرمود به والدین « اف » نگوئید " ولا تقل لهما اُف "

از اینجا می فهمیم که کتک زدن ویا هر آنچه که از یک «اف » بدتر باشد نسبت به والدین جایز نیست .وقتی خداوند تعالی به گفتن «اف » راضی نیست بطریق اولی به خشونت راضی نیست .

مثال دیگر : وقتی کسی شما را به خانه خودش دعوت میکند ؛ یعنی راضی است که از امکانات سرویس منزل استفاده کنید

ویا در ملک او نماز بخوانید , نیازی نیست که استیذان بطلبید .لهذا می گویند :

« اذن در شئ , اذن در لوازم آن هم هست »

قیاس سومی که مورد قبول شیعه هست ؛ قیاس مستنبط العلة ویا تنقیح مناط است .

برای مثال : در روایت است که سوار بر شتر می توان درحال حرکت ولو پشت به قبله ؛ نماز مستحبی خواند ؛ از اینجا مجتهد می فهمد که سوار بر ماشین , کشتی وهواپیما هم می توان در حال حرکت نماز نافله – مستحبی – خواند .

در واقع نوع مرکب خصوصیت ندارد ، بلکه متحرک بودن واستفاده از وقت وزمان برای تقرب الهی است .

سوال : علت بوجود آمدن قیاس در مذهب اهل سنت بعنوان دلیل شرعی استنباط احکام چیست ؟

جواب : وجود خلاء منبعی برای استنباط احکامی که دلیل آن در کتاب وسنت نیست . در واقع بریدن از اهل بیت ع موجب آن شد که در مقابل پیروان مکتب اهل بیت ع کم نیاورده ودست به قیاس بزنند .ابو حنیفه فقط 17 حدیث متواتر را قبول داشت .

این درحالی است که در منابع معتبر عامه از قیاس کردن در امر دین مذمت شده وروایات صحیح از نبی الاسلام ص دارند

«أن رسول الله صلى الله عليه و سلم قال أول من قاس أمر الدين برأيه إبليس قال الله تعالى له اسجد لآدم فقال أنا خير منه خلقتني من نار وخلقته من طين فمن قاس الدين برأيه قرنه الله تعالى يوم القيامة بإبليس لأنه اتبعه بالقياس» حلیة الاولیاء 3/197

در شریعت اسلام اولین کسی که قیاس را بکار برد عمر بن الخطاب بود ( بر خلاف مشهور که گویند ابو حنیفه است ) همو در نامه ای به ابو موسی اشعری دستور قیاس را می دهد. رواه ابن عینیه :

«الفهم الفهم فيما يتلجلج في صدرك مما لم يبلغك به كتاب الله ولا سنة نبيه صلى الله عليه وسلم واعرف الأمثال والأشباه وقس الأمور عند ذلك» عقد الفرید 1/25

«اخرج الينا سعيد بن أبى بردة كتابا فقال هذا كتاب عمر إلى أبى موسى عنه فذكر الحديث قال فيه الفهم (الفهم ) فيما يختلج في صدرك مما لم يبلغك في القرآن والسنة فتعرف الامثال والاشباه ثم قس الامور عند ذلك واعمد إلى احبها إلى الله واشبهها فيما ترى » سنن بیهقی 10/115

1049 - لا تقيسوا الدين فإن الدين لا يقاس وأول من قاس إبليس

( الديلمي عن علي –ع ) کنز العمال الهندی 1/209ودر تحف العقول شیعی105

برقی در محاسن این حدیث را نقل می کند:

98 - عنه عن القاسم بن يحيى عن جدهِ الحسن بن راشد عن محمد بن مسلم عن أبي عبد الله (ع) في كتاب أدب أمير المؤمنين عقال لا تقيسوا الدين فإن أمر الله لا يقاس و سيأتي قوم يقيسون و هم أعداء الدين » 1/215

« 6 - (القاسم) بن يحيى بن يحيى بن الحسن بن راشد مولى المنصور روى عن جده ضعيف » خلاصة الاقوال

( 5 ) - 1 - القاسِمُ بنُ يَحْيى بن الحَسَن بن راشِد، مولى المَنْصُور.رَوی عن جدِهِ . ضعیف ٌ » رجال ابن غضائری

شیخ کلینی در کافی 1/69 بابی ترتیب داده تحت عنوان «باب البدع والرای والمقائیس » در خبر 7 گوید:

7 - الحسين بن محمد، عن معلى بن محمد، عن الحسن بن علي الوشاء، عن أبان ابن عثمان، عن أبي شيبة الخراساني قال: سمعت أبا عبدالله عليه السلام يقول: إن أصحاب المقائيس طلبوا العلم بالمقائيس فلم تزدهم المقائيس من الحق إلا بعدا وإن دين الله لا يصاب بالمقائيس »

(الحديث السابع)

« ضعيف على المشهور و يشمل جميع أنواع القياس حتى منصوص العلة و القياس بطريق الأولى » مرآة العقول علامه مجلسی 1/162

حاکم در المستدرک علی الصحیحین می نویسد :

8443 - أخبرنا محمد بن المؤمل بن الحسن ، ثنا الفضل بن محمد بن المسيب ، ثنا نعيم بن حماد ، ثنا عيسى بن يونس ، عن حريز بن عثمان ، عن عبد الرحمن بن جبير بن نفير ، عن أبيه ، عن عوف بن مالك ، قال : قال رسول الله صلى الله عليه واله وسلم : « ستفترق أمتي على بضع وسبعين فرقة ، أعظمها فرقة قوم يقيسون الأمور برأيهم فيحرمون الحلال ويحللون الحرام » « هذا حديث صحيح على شرط الشيخين ، ولم يخرجاه » 4/430

ابن ابی الحدید معتزلی در شرح نهج البلاغه به وضوح عنوان می دارد که سیره عملی عمر بن الخطاب چنین بود:

« کان –عمر بن الخطاب- مجتهدا يعمل بالقياس و الاستحسان و المصالح المرسلة » 10/212

دقت داشته باشیم که در همه حالات تشابه علت حکم نمی تواند حجت صدور حکم یکسان باشد .برای مثال : اگر علت وجوب زکات را کمک به فقرا بگیریم ؛ باید زکات در مال طفل صغیرمطلقاً واجب باشد در حالی که چنین نیست .

محقق حلی در شرایع می فرماید :" در وجوب زکات بلوغ شرط است ". محقق نجفی در شرح این فرع می فرماید :

«أما الاول فتجب الزكاة على البالغ العاقل الحر المالك المتمكن من التصرف)

بلاخلاف ولاإشكال ، إنما الكلام في نفيها عن غيره ( ف - )نقول : لاخلاف محقق في أن(

البلوغ يعتبر في ) زكاة ( الذهب والفضة ) بل هو معتبر فيهما ( إجماعا ) بقسميه

بل المحكي منه مستفيض أو متواتر كالنصوص ) » جواهر الکلام 15/14

عده ای از فقهائ عامه هم با عدم وجوب زکات در مال صغیر موافق هستند . ( رک : خلاف طوسی 2/40)

نکته آخر : در کنار این ادله , قواعد وامارات هم وجود دارد که در جای خودش وارد شده است .

« شناخت اجماع »

اجماع درلغت دو معنا دارد : عزم واتفاق .

عزم ، مثل آیه 71 یونس :" فاجمعوا امرکم "

واتفاق ، یعنی متفق القول شدن عده ای بر امری خاص .

«وهو اتفاق من یعتبر قوله من الامة فی الفتاوی الشرعیة علی امر من الامور الدینیة » معالم ص 172

جمهور علمای اسلام , اجماع را یکی از ادله استنباط احکام بر شمرده اند . با این تفاوت که در مذهب شیعه ؛ اجماع بما هو اجماع – به تنهائی – حجیت نداشته بلکه باید کاشف از قول معصوم ع باشد .ولی در مذهب عامه ؛ اجماع بما هو اجماع ؛ حجت محسوب می شود .

واما تعریف اجماع بما هو اجماع از دیدگاه اهل سنت :

غزالی در« المستصفی» ص137 گوید : اجماع یعنی اتفاق امت محمد ص بر امری از امور دین .

و در« المنخول »هم می گوید:

«والاجماع عبارة عن اتفاق اهل الحل والعقد وهو حجة کالنص المتواتر عند اهل الحق » ص399

« امت هم یعنی مجتهدین صاحب فتوی »

سرخسی فقیه واصولی شهیر حنفی در حجیت اجماع واینکه یکی از ادله اربعه نزد عامه است؛ می گوید:

« اَن الاجماع من هذه الامة حجة موجبة شرعا » اصول السرخسی 1/296

شیخ حسن صاحب معالم – شیعی هم فرمود: " من یعتبر قوله من الامة فی الفتاوی الشرعیة " اعنی : مجتهدین عالی مقدار .

البته لفظ «امت » بر فرد هم قابل اطلاق است لقوله تعالی " ان ابراهیم کان امة " 120نحل . فسمی واحداً امة .

شیعه در تعریف اجماع با اهل سنت تا حدودی مخالفت ورزیده وبر عکس ایشان که اجماع را مدرکی مستقل در استخراج احکام می دانند- غزالی گفت :« کالنص » - به استقلال اجماع معتقد نبوده وگوید اگر کاشف از قول معصوم ع باشد حجیت دارد والا فلا . میرزای قمی درقوانین الاصول گوید: اجماع :« اتفاق جماعتی که کشف از رای معصوم ع نماید »

یکی از مستندات اهل سنت در مشروعیت قاعده اجماع ، حدیث نبوی است که فرمود:

" لا تجتمع امتی علی الخطاء " . ای : امت من بر خطا تجمع نمی کنند .

ازنظر شیعه این حدیث « لا تجتمع امتی علی الخطاء » ویا «علی الضلال » صحت نداشته وملاک ؛ حق بودن است . ضمناً در جوامع روایی شیعه هم وارد نشده است . به این آیات که متضاد این حدیث است دقت کنید :

قال الله تعالی :" وان تطع اکثر من فی الارض یضلوک عن سبیل الله ان یتبعون الا الظن وان هم الا یخرصون "انعام 116

ملاک ؛ حق بودن است . ونه کثرت جمعیت . قال الله تعالی : " فشربوا منه الا قلیلا منهم " بقره 249

وایضا فرمود : " وقلیل من عبادی الشکور " سباء 13

وَإِنَّ كَثِيرًا مِنَ النَّاسِ لَفَاسِقُونَ (49) مائده

وَلَا تَجِدُ أَكْثَرَهُمْ شَاكِرِينَ (17) اعراف

امیر المؤمنین علی ع در خ 127 نهج البلاغه ضمن اشاره ای به ارزش واعتبارملازم بودن با اهل حق می فرماید :

" والزموا السواد الاعظم فان ّ یدالله علی الجماعة ؛ وایاکم والفُرقة ؛ فان الشاذ من الناس للشیطان ,

کما ان الشاذ من الغنم للذئب " [ جماعت یعنی کسانی که بر حق هستند ] .

و السواد الاعظم : الفرقة المحقة و العدد الكثير الذين فيهم حجة فاجماعهم حجة .» منهاج البراعة – قطب الراوندی( انتهی کلامه)

وقیل :« معنی السواد الأعظم من كان على الحق و لو كانو قليلين فهو السواد الأعظم حتى و لو كان رجلا واحدا
من كان على الحق فهو السواد الأعظم لا ننظر للكثرة و إنما ننظر لما هو عليه »

ابن قیم در اعلام الموقعین در معنای سواد اعظم می گوید :

وَاعْلَمْ أَنَّ الْإِجْمَاعَ وَالْحُجَّةَ وَالسَّوَادَ الْأَعْظَمَ هُوَ الْعَالِمُ صَاحِبُ الْحَقِّ ، وَإِنْ كَانَ وَحْدَهُ ، وَإِنْ خَالَفَهُ أَهْلُ الْأَرْضِ »4/243

ودر خصوص «شاذ» گوید: والشاذ ما خالف الحق

وَإِنْ كَانَ النَّاسُ كُلُّهُمْ عَلَيْهِ إلَّا وَاحِدًا مِنْهُمْ فَهُمْ الشَّاذُّونَ .» مدرک قبل

آیه 115 نساء هم یکی از ادله قرانی صحت اجماع است " ویتبع سبیل غیر المومنین "

عامه حدیثی را از پیغمبر ص نقل کنند که فرمود : اتبعوا السواد الاعظم " اصل خبر در سنن ابن ماجه آمده است .

4085 – حَدَّثَنَا الْعَبَّاسُ بْنُ عُثْمَانَ الدِّمَشْقِىُّ حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ بْنُ مُسْلِمٍ حَدَّثَنَا مُعَانُ بْنُ رِفَاعَةَ السَّلاَمِىُّ حَدَّثَنِى أَبُو خَلَفٍ الأَعْمَى قَالَ سَمِعْتُ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ يَقُولُ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ –ص- يَقُولُ « إِنَّ أُمَّتِى لَنْ تَجْتَمِعَ عَلَى ضَلاَلَةٍ فَإِذَا رَأَيْتُمُ اخْتِلاَفًا فَعَلَيْكُمْ بِالسَّوَادِ الأَعْظَمِ ».

راوی خبر ابو خلف الاعمی , نام اصلی او حازم بن عطاء است که تضعیف شده است .( سنن ابن ماجه 2/1303)

محیی الدین نووی در شرح مسلم حدیثی از پیغمبر ص در حجیت اجماع نقل می کند که بواقع نزدیک است :

قَوْله صَلَّى اللَّه عَلَيْهِ- واله - وَسَلَّمَ : ( لَا تَزَال طَائِفَة مِنْ أُمَّتِي ظَاهِرِينَ عَلَى الْحَقّ لَا يَضُرّهُمْ مَنْ خَذَلَهُمْ حَتَّى يَأْتِي أَمْر اللَّه وَهُمْ كَذَلِكَ )....

وَفِيهِ دَلِيل لِكَوْنِ الْإِجْمَاع حُجَّة ، وَهُوَ أَصَحّ مَا اُسْتُدِلَّ بِهِ لَهُ مِنْ الْحَدِيث ، وَأَمَّا حَدِيث " لَا تَجْتَمِع أُمَّتِي عَلَى ضَلَالَة " فَضَعِيف » 6/400

اقول: بر اساس باور رهروان مکتب ثقلین « لا تزال طائفة » شیعیان هستند .

ابن حزم هم در « الاحکام » چنین گوید:

قال أبو محمد: وقد روي أنه – ص - قال: لا تجتمع أمتي على ضلالة وهذا وإن لم يصح لفظه ولا سنده فمعناه صحيح » 4/496

یعنی حدیث « لا تجتمع امتی علی ضلالة » از منظر سند ومتن اشکال دارد ولی معنای آن صحیح است .

مهمترین دلیل برای تضعیف حدیث فوق الذکر؛ این حدیث مشهور وصحیح ومتواتر نبوی است که می فرماید :

899 - عن أنس بن مالك قال : قال رسول الله –ص -: تفترق امتی علی ثلاث وسبعین فرقة کلهن فی النار الا واحدة " مجمع الزوائد1/448

سید مرتضی در «الذریعة » می فرماید :

بنا بر قول اکثر متکلمین وجمیع فقهاء ، اجماع امت محمد ص حجت است . فقط خوارج ونظّام واتباع او هستند که با حجیت اجماع مخالف اند . 2/604

قال أبو محمد بن حزم:

«وقوم قالوا: الإجماع هو إجماع الصحابة فقط.

وقوم قالوا: إجماع كل عصر إجماع صحيح إذا لم يتقدم قبله في تلك المسألة خلاف، وهذا هو الصحيح » نقد مراتب الاجماع ص4

محقق اول در معارج الاصول می فرماید :

فی الاصطلاح:« اتفاق من يعتبر قوله في الفتاوى الشرعية على أمر من الامور الدينية، قولا كان أو فعلا، وهو ممكن الوقوع.» ص125

علامه حلی در «مبادئ الوصول » می فرماید :

"واجماع غیر الصحابة حجة ؛ لتناول الادلة له " ص196

اقول : اهل ظاهر معتقدند که اجماع غیر عصر صحابه حجیت ندارد .

از آنجائی که حجیت اجماع زمانی است که کاشف از قول معصوم ع باشد ؛ کشف همین وجود قول معصوم ع از عوامل خدشه دار شدن اجماع در میان فقیهان شیعی شده وبعضی از اجلای علمای امامیه قائل بر امتناع تحقق آن شده اند .

میرزای قمی در قوانین به مدد موافقین تحقق اجماع در عصر غیبت امام ع آمده و می فرماید :

« ولی انصاف این است که در امثال زمان ما اطلاع بر اجماع – اجماع محصل – با این روش ممکن نیست .مگر بر سبیل نقل – اجماع منقول را گوید – اگر چه بعضی فرموده اند :

مراد از موافقت امام موافقت قول با آنهاست , نه دخول شخص تا بعید شمرده شود .

شیعه معتقد است که اگر تمامی مجمع علیه را شناخته وهیچ مجهول النسبی در میان آنان نباشد , اجماع محقق نمی شود زیرا قرار است که در این میان یک نفر مجهول النسب باشد تا کاشف شود که احتمالا امام غایب ع است . !

واما طریق یافتن اجماع دو گونه است . شیخ طوسی در « عدة الاصول » می فرماید:

«فالطريق إلى معرفة قوله شيئان: احدهما: السماع منه، والمشاهدة لقوله. والثاني: النقل عنه بما يوجب العلم » 2/628

تعریف اجماع سکوتی :

اگر علمای عصری در مقابل فتوای عده ای دیگر سکوت کرده ومخالفت خودشان را عنوان نکنند, این سکوت را اجماع سکوتی نامند . وحجیتی هم ندارد . زیرا همیشه سکوت علامت رضایت نیست . ( خلاصة الاقوانین ص 133)

غزالی هم در المستصفی می گوید :" اجماع سکوتی نه اجماع است ونه دلیل " اصول فقه محقق داماد ص 101

صاحب معالم می گوید : اجماع های بعد از شیخ طوسی ؛ شهرت هستند ونه اجماع . ( معالم ص 250)

بنا بر نقل فاضل بحرانی ؛ شیخ حسن صاحب معالم منکر پیدا شدن اجماع در عصر غیبت امام ع است :

«وممن صرح بامتناع انعقاد الاجماع في زمن الغيبة المحقق الشيخ حسن في كتاب المعالم» الحدایق الناضرة 1/37

شیخ حسن فرزند برومند شهید ثانی در معالم می فرماید :

" حق این است که ممکن نیست عرفا وبطور عادت آگاهی بحصول اجماع در این زمان " ص 250

تعریف اجماع محصل ومنقول :

اجماعی که خود شخص بر ان دست یافته که مستلزم اطلاع بر آرای همه علماست را اجماع محصل گویند .

واجماع منقول , نقل اجماع ادوار گذشته را گویند .

مدرکی از نقل برای حجیت اجماع :

فقال الصادق ع: ينظر ما كان من روايتهما في ذلك الذي حكما المجمع عليه اصحابك فيؤخذ به من حكمنا ويترك الشاذ الذي ليس بمشهور عند اصحابك، فان المجمع عليه لا ريب فيه » تهذیب الاحکام 6/302و فقیه 3/10

نکته : اخباریون حجیت اجماع را قبول نداشته وگویند در موافقت با ذوق عامه ابداع شده است . فاضل بحرانی در حدایق :

وبالجملة: فانه لا شبهة ولا ريب في انه لا مستند لهذا الاجماع من كتاب ولا سنة. وانما يجري ذلك على مذاق العامة ومخترعاتهم، ولكن جملة من اصحابنا قد تبعوهم فيه غفلة، كما جروا على جملة من اصولهم في مواضع عديدة مع مخالفتهم لما هو المستفاد من الاخبار » الحدائق 1/39

بنظر نگارنده : در حجیت اجماع که همانا اجتماع اهل حق وثواب است شکی نیست ، عقل هم این قاعده را تائید میکند , مشکل بر سر رسیدن به واقع است ، اطمیان پیداکردن به تحقق آن است وبس .

« فرق اجماع با شهرت »

شهرت از امارات است واجماع از ادله .

شهرت بر سه قسم است : شهرت روائی وشهرت فتوائی و شهرت عملی .

حدیثی را که راویان زیادی نقل کرده اند ولی به سرحد ّ تواتر نرسد ؛ حدیث مشهور گویند .

فتوائی که مورد موافقت عده ی زیادی از فقهاء واقع شده ولی به حد ّ اجماع نرسد ؛ شهرت فتوائی گویند .

هرگاه حدیث ضعیفی مورد استنادکثیر فقهاء قرار گیرد ؛ گویند شهرت عملی داشته وجبران کننده ضعف خبر است .

شهرت روائی وفتوائی وعملی از اسباب مرجحات است وفی نفسه حجیت ندارد .

اجماع امت از منظر فخر رازی

فخر رازی شافعی مذهب در تفسیر کبیر مفاتیح الغیب در ذیل آیه 59 نساء :

" اطیعواالله واطیعوا ارسول واولی الامر منکم " می گوید :

المسألة الثانية: اعلم أن هذه الآية آية شريفة مشتملة على أكثر علم أصول الفقه، و ذلك لأن الفقهاء زعموا أن أصول الشريعة أربع: الكتاب و السنة و الإجماع و القياس، و هذه الآية مشتملة على تقرير هذه الأصول الأربعة بهذا الترتيب.( مذهب عامه )

أما الكتاب و السنة فقد وقعت الإشارة إليهما بقوله: أَطِيعُوا اللَّهَ وَ أَطِيعُوا الرَّسُولَ.

فان قيل: أليس أن طاعة الرسول هي طاعة اللَّه، فما معنى هذا العطف؟

قلنا: قال القاضي: الفائدة في ذلك بيان الدلالتين، فالكتاب يدل على أمر اللَّه، ثم نعلم منه أمر الرسول لا محالة، و السنة تدل على أمر الرسول، ثم نعلم منه أمر اللَّه لا محالة، فثبت بما ذكرناه أن قوله: أَطِيعُوا اللَّهَ وَ أَطِيعُوا الرَّسُولَ يدل على وجوب متابعة الكتاب و السنة.

المسألة الثالثة: اعلم أن قوله: وَ أُولِي الْأَمْرِ مِنْكُمْ يدل عندنا على أن إجماع الأمة حجة، و الدليل

( مفاتيح الغيب، ج‏10، ص: 113

على ذلك أن اللَّه تعالى أمر بطاعة أولي الأمر على سبيل الجزم في هذه الآية و من أمر اللَّه بطاعته على سبيل الجزم و القطع لا بد و أن يكون معصوما عن الخطأ، إذ لو لم يكن معصوما عن الخطأ كان بتقدير إقدامه على الخطأ يكون قد أمر اللَّه بمتابعته، فيكون ذلك أمرا بفعل ذلك الخطأ و الخطأ لكونه خطأ منهي عنه، فهذا يفضي إلى اجتماع الأمر و النهي في الفعل الواحد بالاعتبار الواحد، و انه محال، فثبت أن اللَّه تعالى أمر بطاعة أولي الأمر على سبيل الجزم، و ثبت أن كل من أمر اللَّه بطاعته على سبيل الجزم وجب أن يكون معصوما عن الخطأ، فثبت قطعا أن أولي الأمر المذكور في هذه الآية لا بد و أن يكون معصوما، ثم نقول: ذلك المعصوم إما مجموع الأمة أو بعض الأمة، لا جائز أن يكون بعض الأمة، لأنا بينا أن اللَّه تعالى أوجب طاعة أولي الأمر في هذه الآية قطعا، و إيجاب طاعتهم قطعا مشروط بكوننا عارفين بهم قادرين على الوصول إليهم و الاستفادة منهم، و نحن نعلم بالضرورة أنا في زماننا هذا عاجزون عن معرفة الامام المعصوم، عاجزون عن الوصول إليهم، عاجزون عن استفادة الدين و العلم منهم، و إذا كان الأمر كذلك علمنا أن المعصوم الذي أمر اللَّه المؤمنين بطاعته ليس بعضا من أبعاض الأمة، و لا طائفة من طوائفهم. و لما بطل هذا وجب أن يكون ذلك المعصوم الذي هو المراد بقوله:

وَ أُولِي الْأَمْرِ أهل الحل و العقد من الأمة، و ذلك يوجب القطع بأن إجماع الأمة حجة » .

اقول: نقل کلام فخر رازی برای اطلاع از دیدگاه اهل سنت است . نظرعلمای امامیه در بعض جهات با او در تضاد است .

برای مثال :آنجا که می گوید« ونحن نعلم بالضرورة انا فی زماننا هذا عاجزون عن معرفة الامام الامعصوم-ع-» در جوابش می گوئیم ، فرمود : " واما الحوادث الواقعه فارجعوا فیها الی رواة احادیثنا فانهم حجتی علیکم ( ویا خلیفتی علیکم )

آیت الله شیخ جواد مغنیه در تفسیر « الکاشف » بعد از نقل کلام فخر رازی در تطبیق اجماع بر « اولی الامر » می فرماید

«و هذا عين ما قاله الشيعة في تفسير هذه الآية، و الخلاف بينهم و بين السنة في التطبيق و تعيين المعصوم، فالسنة يقولون: العصمة للأمة، و فسروا الأمة بأهل الحل و العقد، و قال كثير منهم: يكفي بعض أهل الحل و العقد » 2/359

. و قال الشيعة: ان المراد بأولي الأمر أهل البيت، و هم المعصومون و المطهرون من الرجس و الدنس،

شیخ طبرسی هم در مجمع البیان ذیل همین آیه شریفه می فرماید :

برخى استدلال كرده‏اند كه: «فَإِنْ تَنازَعْتُمْ فِي شَيْ‏ءٍ فَرُدُّوهُ ...» دليل اين است كه: اجماع امت، حجت است. زيرا در صورتى رد بر كتاب و سنت واجب است كه اختلاف و تنازعى وجود داشته باشد و اگر اختلاف و تنازعى نباشد، رد بر كتاب و سنت واجب نيست و اين غير از حجيت اجماع معناى ديگرى ندارد.لكن اين استدلال در صورتى صحيح است كه در ميان امت، فردى معصوم باشد كه شريعت را حفظ كند. و اگر چنين فردى در ميان مردم نباشد، اجماع مردم كه ممكن است هر امرى باطل باشد، چه فايده‏اى دارد؟! زيرا ارتباط داشتن حكم به شرطى يا صفتى، دليل اين نيست كه در غير مورد شرط و صفت، حكم بر خلاف آن باشد و اين مطلب مورد قبول اكثر علماست. بنا بر اين چگونه مى‏توان بر اين دليل اعتماد جست. علاوه بر اين اجماع امت اسلام بر چيزى ممكن است كه مطابق كتاب و سنت باشد پس چگونه مى‏گويند: هر گاه امت بر امرى اجماع كرد واجب نيست كه رد بكتاب و سنت كند، در حالى كه رد كرده است؟ ج5 ص 203!

سوال : آیا ممکن است حدیثی بر خلاف اجماع وجود داشته باشد ؟

جواب :غزالی در المستصفی می گوید : محال است .

فَإِنَّ اللَّهَ يَعْصِمُ الْأُمَّةَ عَنْ الْإِجْمَاعِ عَلَى نَقِيضِ الْخَبَرِ أَوْ يَعْصِمُ الرَّاوِي عَنْ النِّسْيَانِ إلَى أَنْ يَتِمَّ الْإِجْمَاعُ . ص 157

خرق اجماع قطعی علما ی اسلام هم جایز نیست . خبری هم که قطعی الصدور باشد ویقین آور ؛ بر اجماع منقول ارجحیت دارد

إِنَّ الظَّنَّ لَا يُغْنِي مِنَ الْحَقِّ شَيْئًا " یونس 36

برای مثال ، در جائی که بر امامت ، وصایت وخلافت بلافصل علی ع «نص » وجوددارد , اجتماع سقیفه فاقد وجاهت قانونی است .

وَاتَّبِعْ سَبِيلَ مَنْ أَنَابَ إِلَيَّ» لقمان 15

سوال : اگر حکم مسئله در کتاب وسنت واجماع یافت نشود تکلیف چیست؟ جواب : نوبت عقل می رسد که در مذهب شیعه دلیل چهارم است . ودر باور مخالفین نوبت به قیاس می رسد . غزالی در المستصفی می گوید :

الْأَصْلُ الرَّابِعُ : دَلِيلُ الْعَقْلِ وَالِاسْتِصْحَابِ اعْلَمْ أَنَّ الْأَحْكَامَ السَّمْعِيَّةَ لَا تُدْرَكُ بِالْعَقْلِ ، لَكِنْ دَلَّ الْعَقْلُ عَلَى بَرَاءَةِ الذِّمَّةِ عَنْ الْوَاجِبَاتِ وَسُقُوطِ الْحَرَجِ عَنْ الْخَلْقِ فِي الْحَرَكَاتِ وَالسَّكَنَاتِ قَبْلَ بَعْثَةِ الرُّسُلِ عَلَيْهِمْ السَّلَامُ وَتَأْيِيدِهِمْ بِالْمُعْجِزَاتِ .

وَانْتِفَاءُ الْأَحْكَامِ مَعْلُومٌ بِدَلِيلِ الْعَقْلِ قَبْلَ وُرُودِ السمع » غزالی در این مورد با شیعه موافق است .

در کتاب « اصول فقه اهل الحدیث » گوید:

« لا قياس في مقابل النص

إذا ثبت النص بطل القياس لأنه لا قول لأحد مع قول الله تعالى وقول رسوله صلى الله عليه وسلم ، ولأن النص هو الأصل والقياس فرع ، والأصل يبطل الفرع ، ولا يُبطل الفرع الأصل » 1/45

ابن القیم الجوزیة در کتاب « اعلام الموقعین » استفاده از قیاس را فقط در حال ضرورت با شرایطی جایز می داند:

وَأَمَّا مَالِكٌ فَإِنَّهُ يُقَدِّمُ الْحَدِيثَ الْمُرْسَلَ وَالْمُنْقَطِعَ وَالْبَلَاغَاتِ وَقَوْلَ الصَّحَابِيِّ عَلَى الْقِيَاسِ .

[ الْخَامِسُ الْقِيَاسُ لِلضَّرُورَةِ ] فَإِذَا لَمْ يَكُنْ عِنْدَ الْإِمَامِ أَحْمَدَ فِي الْمَسْأَلَةِ نَصٌّ وَلَا قَوْلُ الصَّحَابَةِ أَوْ وَاحِدٌ مِنْهُمْ وَلَا أَثَرٌ مُرْسَلٌ أَوْ ضَعِيفٌ عَدَلَ إلَى الْأَصْلِ الْخَامِسِ - وَهُوَ الْقِيَاسُ - فَاسْتَعْمَلَهُ لِلضَّرُورَةِ » 1/38

ابن ادریس حلی از اعاظم علمای امامیه در کتاب « السرایر » در این خصوص می فرماید :

فإذا فقدت الثلاثة فالمعتمد في المسألة الشرعية - عند المحققين الباحثين عن مآخذ الشريعة - التمسك بدليل العقل فيها » 1/18

اخباریین در زمینه حجیت عقل با گروههای دیگر مخالفت ورزیده وهرگونه اِعمال عقل واجتهاد را در مقابل نصوص بر نمی تابند .

اصحاب اجماع- اصول فقه محقق داماد ص 61 :

اصحاب اجماع در اصطلح حدیث گروهی از روات هستند که فقها بر صحت همه روایات انان از هر کسی که نقل کرده باشند اجماع دارند هرچند افرادی قبل از انان در سلسله سند قرار گرفته باشند که از نظر روایی وجاهت ووثاقتی نداشته ویا ضعیف باشند . بدین معنی که هرگاه در سلسله سند حدیث یکی از اصحاب اجماع قرار گیرد به علت وثوق به این افراد حدیث قبول میشود .(؟) به افراد ماقبل اصحاب اجماع توجه نشده ومابعد آنان مورد تحقیق وتفحص قرار می گیرد "

شاهداین ادعا هم کلام شیخ طوسی در عدة الاصول 1/154است :

« واذا کان احد الراویین مسندا والاخر مرسلاً، نظر فی حال المرسِل فان کان ممن یعلم انه لا یرسل الا عن ثقة موثوق به فلا ترجح بخبر غیرهُ علی خبرِهِ »

« اصحاب اجماع در میان محدثین شیعی »

اصحاب الاجماع هم الذین اجمع المحدثون والرواة علی تصدیقهم فیما یروونه عن الائمة ع . 18 نفربشرح ذیل هستند :

6نفر از صحابه امام باقرع : زرارة بن اعین – معروف بن خربوذ – برید بن العجلی – ابوبصیر اسدی – فضیل بن یسار و محمدبن مسلم .

6 نفر صحابه امام صادق ع : جمیل بن دراج – عبد الله بن مسکان – عبد الله بن بکیر – حماد بن عیسی – حماد بن ابی عثمان – ابان بن عثمان .

6نفر صحابه امام کاظم ع : حماد بن یونس بن عبد الرحمن – صفوان بن یحیی – محمد بن ابی عمیر – عبد الله بن المغیرة – حسن بن بن محبوب

واحمد بن محمد بن ابی نصر ." دراسات فی الحدیث والمحدثین – هاشم معروف الحسینی ص 47

قال المظفر « اجمع الصحابة علی تصحیح ما یصح عنهم , کما رواه المشایخ الثلاثة [صدوق ؛ کلینی وطوسی] فی کتبهم » اصول فقه 2/219

شیخ طوسی متوفی 460ق می‏گوید::
شیعه امامیه میان روایات مرسل اصحاب اجماع و امثال ایشان و روایات مسند آنان تفاوتی قائل نیستند و به مراسیل ایشان همچون مسانیدشان عمل کرده‏اند» عدة الاصول 1/155.

[ برای اطلاع از داستان اجماع شیعه به عدة الاصول شیخ طوسی 2/628 مراجعه کنید ]

سید خوئی در معجم رجال ج1 ص 57 در خصوص این عقیده قبول منقولات اصحاب اجماع کلام بسیار دقیقی دارند:

2 - سند أصحاب الاجماع :

ومما قيل بثبوته في التوثيقات العامة أو الحسن هو وقوع شخص في سند

رواية رواها أحد أصحاب الاجماع ، وهم ثمانية عشر رجلا على مايأتي ، فذهب

جماعة إلى الحكم بصحة كل حديث رواه أحد هؤلاء إذا صح السند إليه ، حتى

إذا كانت روايته عمن هو معروف بالفسق والوضع ، فضلا عما إذا كانت روايته

عن مجهول أو مهمل ، أو كانت الرواية مرسلة ، وقد اختار هذا القول صريحا

صاحب الوسائل في أوائل الفائدة السابعة من خاتمة كتابه .

أقول : الاصل في دعوى الاجماع هذه هو الكشي في رجاله

وكيف كان فمن الظاهر أن كلام الكشي لاينظر إلى الحكم بصحة ما رواه

أحد المذكورين عن المعصومين عليهم السلام ، حتى إذا كانت الرواية مرسلة أو

مروية عن ضعيف أو مجهول الحال ، وإنما ينظر إلى بيان جلالة هؤلاء ، وأن

الاجماع قد إنعقد على وثاقتهم وفقههم وتصديقهم في مايروونه . ومعنى ذلك أنهم

لايهتمون بالكذب في أخبارهم وروايتهم ، وأين هذا من دعوى الاجماع على

الحكم بصحة جميع ما رووه عن المعصومين عليهم السلام ، وإن كانت الواسطة

مجهولا أو ضعيفا ؟ ! .

اقول : ظاهرا ً منظور آقایان صحت نقل اصحاب اجماع است ونه صحت منقول . فتامل .!

من الله التوفیق

سهم ارث همسر

fajr42 — Thu, 12 Apr 2012 00:08:00 GMT

«سهم زن از ماترک شوهر » تحقیقی پیرامون آیه 12 نساء قال رسول الله ص :« تعلموا الفرائض وعلموها الناس » المهذب 2/122 قال الله تعالی :"ولکم نصف ما ترک ازواجکم ان لم یکن لهن ولد فان کان لهن ولد فلکم الربع مما ترکن من بعد وصیة یوصین بها اودین .ولهن الربع مما ترکتم اولم یکن لکم ولد فان کان لکم ولد فلهن الثمن مماترکتم من بعد وصیة توصون بها اودین ..." نساء آیه 12 تعریف ارث : ارث یعنی انتقال شی جزا ویا کلا ً از شخصی به شخص دیگر ، مشروط بر انقضاء حیات او . شرط ارث بردن فرزند ، منوط به حیات او وحَمل؛ مشروط به زنده متولد شدن است . قال الراغب فی المفردات : الوراثة والارث : انتقال قنیة الیک عن غیرک من غیر عقد ولا ما یجری مجری العقد . ص 863 قال فی القاموس : "وراثت منتقل شدن مالی است بتو از دیگری بدون خریدن ونظیر آن ." 7/195 طبرسی می گوید : المیراث ما صار للباقی من جهة البادی . میراث آن است که پس از گذشتن از کسی بدیگری برسد. ماترک میت ( ارث یعنی میراث یافتن , جزئی از کل که آن کل را میراث گویند) مردان دو برابر زنان ارث می برند ، الا برادران وخواهران مادری که در سهم مساوی هستند . طبقات ارث بران سه تاست . تا یک نفر از طبقه اول هست ، طبقه دیگر چیزی نمی برد . 1- پدران ، مادران وفرزندان . 2- برادران ، خواهران واجداد . 3- عموها ، دائی ها ، خاله وعمه ها . ارث زن وشوهر احکام خاص دارد . اگر میت هیچ کسی ولو یک نفر را در تمام عالم نداشته باشد ؛ ارث او به امام "ع " تعلق دارد . همان طوری که اگر شخصی بمیرد ومدیون باشد وهیچ مالی نداشته باشد بر امام مسلمین است که دین اورا بپردازد. قال الصادق ع: «لا ترث النساء من عقار الارض شیئا ً »زن از عقار ارث نمی برد . عِقار یعنی : کل ملک ثابت له اصل کالدار والنخل . هر چیزی که ریشه ثابت در زمین دارد ویا خود زمین .به تعبیر روز « عرصه » را گویند . فلذا گویند زن از اعیانی می برد ولی از عرصه ؛ خیر . لازم به تذکر است که فعلا ً با تصویب مجلس شورای اسلامی با تکیه بر فتوای رهبر معظم انقلاب ، ارث زن از عرصه هم ثا بت شده است . (جام جم ش2485.؛7/11/87) ظاهر آیه دلالت دارد بر سهم زوج از ماترک زوجه که یک هشتم در صورت داشتن فرزند ویک چهارم غیر آن . وسهم زوجه از ماترک شوهر در صورت داشتن فرزند یک هشتم وغیر ان یک چهارم است . سوال اینجاست که مابقی سهم فرض هرکدام به چه کسی تعلق می گیرد؟ قول مشهور شیعه این استکه اضافی سهم مرد به خودش پرداخت شده و تقریبا مخالفی وجود ندارد . ولی در باب زن دو قول است : 1- به امام ع پرداخت شود ودر عصر غیبت به مجتهد جامع الشرایط. 2- به خود زن داده شود. این مقاله در پی کنکاش هر دو نظریه در خصوص زن است . مفردات آیه : 1- سهم الارث مرد از اموال زن شامل نصف تمام ماترک زن می شود .اگر بدون فرزند باشند ودر غیر اینصورت ربع ماترک . قال فی الشرایع الاسلام: " الْخَامِسَةُ " : إذَا كَانَ لِلزَّوْجَةِ مِنْ الْمَيِّتِ وَلَدٌ ، وَرِثَتْ مِنْ جَمِيعِ مَا تَرَكَ . وَلَوْ لَمْ يَكُنْ ، لَمْ تَرِثْ مِنْ الْأَرْضِ شَيْئًا ، وَأُعْطِيَتْ حِصَّتَهَا مِنْ قِيمَةِ الْآلَاتِ وَالْأَبْنِيَةِ .» 4/835 فقال ( * : إذا كان للزوجة من الميت ولد ورثت من جميع ما ترك ، ولو لم يكن * ) ولد ( * لم ترث من الارض شيئا ، وأعطيت [ زوج از مهریه زنش ارث می برد ] حصتها من قيمة الآلات والابنية ،» جواهر 39/210 قال الله تعالى: (ولكم نصف ما ترك أزواجكم إن لم يكن لهن ولد) . وولد الولد كالولد هنا إجماعا» مسالک 13/84ومتن بعدی 184 قوله: (إذا كان للزوجة...). هذه المسألة من متفردات مذهبنا كمسألة الحبوة، وقد وقع الاتفاق بين علمائنا إلا ابن الجنيد على حرمان الزوجة في الجملة من شئ من أعيان التركة. وتلخيص البحث فيه يقع في مواضع: الاول: في بيان ما يحرم منه الزوجة. وقد اختلف فيه الاصحاب على أقوال بسبب اختلاف الروايات ظاهرا: أحدها - وهو المشهور بينهم -: حرمانها من نفس الارض، سواء كانت بياضا أم مشغولة بزرع وشجر وبناء وغيرها، عينا وقيمة، ومن عين آلاتها وأبنيتها، وتعطى قيمة ذلك.(مسالک) سید مرتضی در « الانتصار » در خصوص حرمان زن از زمین می گوید : " ومما انفردت به الامامیة : اَن الزوجة لا تورث من رباع المتوفی شیئاً بل تعطی بقیمته حقها من البناء والالات دون قیمة العراص . وخالف باقی الفقهاء فی ذلک ولم یفرقوا بین الرباع وغیرها فی تعلق حق الزوجات " ص 585 ابن الجنید هم با اهل سنت موافق بوده وگوید :زن از جمیع ماترک زوج ارث می برد . " وللزوجة الثُمن من جمیع الترکة عقارا او اثاثاً وصامتا ورقیقاً وغیر ذلک " شیخ صدوق در « فقیه » می گوید : «إذا كان لها منه ولد اماإذا لم يكن لها منه ولد فلا ترث من الاصول الاقيمتها » اگر فرزند داشته باشد از جمیع ما ترک ارث میبرد والا فلا . 4/349 در مذهب اهل سنت سهم الارث شوهر در صورت داشتن فرزند ربع است ومابقی حق بیت المال . " والباقی من الترکة للا قرب الیها من ذوی الفروض ...لو لبیت المال ان لم یکن وارث آخر " تفسیر المراغی 4/200 2- سهم الارث زن بر اساس ظاهر قران از تمام ماترک مرد است ، لیکن در مکتب اهل البیت بر اساس نصوص مستفیضه ؛ زن از زمین مطلقاً محروم است .( طبق فتوای مشهور شیعه ) د راین قول مشهور فقهاء عامه مخالف ما هستند . ( ایشان طبق ظاهر قران عمل میکنند ) ایشان سهم الارث زن را طبق ظاهر قران ،از کل ماترک شوهر می دانند . عده ای از فقهاء شیعه هم با ایشان موافق هستند . سهم الا رث زن در صورت داشتن فرزند یک هشتم ودر صورت عدم فرزند یک چهارم ( ربع ) است . سه چهارم بعدی بهورثه دیگر می رسد واگر هیچ ورثه ای ندارد الا همین زن , کل مایملک به زن می رسد ولی در زمان حضور به امام ع میرسد محقق حلی در شرایع می فرماید : " الثَّالِثَةُ " : أَنْ لَا يَكُونَ هُنَاكَ وَارِثٌ أَصْلًا ، مِنْ مُنَاسِبٍ وَلَا مُسَابِبٍ ، فَالنِّصْفُ لِلزَّوْجِ وَالْبَاقِي رَدٌّ عَلَيْهِ ، وَلِلزَّوْجَةِ الرُّبُعُ ، وَهَلْ يُرَدُّ عَلَيْهَا ؟ فِيهِ أَقْوَالٌ ثَلَاثَةٌ : أَحَدُهَا يُرَدُّ وَالْآخَرُ لَا يُرَدُّ ، وَالثَّالِثُ يُرَدُّ مَعَ عَدَمِ الْإِمَامِ ، لَا مَعَ وُجُودِهِ ، وَالْحَقُّ : أَنَّهُ لَا يُرَدُّ .» 4/820 در هامش شرایع می گوید : ویدفع الثلاثة ارباع للامام ع ان کان حاضرا ، وان کان غائبا فیعامل معها معاملة سهم الامام ع یدفع الی المجتهد العادل علی الاحوط ؛ او یصرف فی شؤون الدین واقامة امور الشرع وهدایة الناس الی الحق ونحو ذلک " ودر مختصر النافع می فرماید : ولو لم يكن وارث سوى الزوج، رد عليه الفاضل. وفي الزوجة قولان: أحدهما: لها الربع والباقي للامام. والآخر: يرد عليها الفاضل كالزوج. وقال ثالث: بالرد مع عدم الامام والأول: أظهر » یعنیمازاد به زن پرداخت نمیشود . قول شیعه - یک قول - این استکه در زمان غیبت امام ع به خود زوجه داده میشود . ( رک : جواهر 39/81 وسالک 12/69-70) بر این قول کلام امام صادق ع دلالت دارد : " اذا مات الرجل ؛ وترک امراته فالمال لها " فقه امام صادق ع 6/230 قانون مدنی تقسیم ماترک زوجه را در صورتی که غیر از زن فرزندی نداشته باشد چنین می گوید : « در صورت نبودن هیچ وارث دیگر به غیر از زوج ویا زوجه شوهر تمام ترکه ی زن متوفای خودرا می برد ولیکن زن فقط نصیب خود را وبقیه ی ترکه شوهر در حکم مال اشخاص لا وارث وتابع ماده 866 خواهد بود » ماده 866 ق م : « در صورت نبودن وارث امر ترکه متوفی راجع به حاکم است » سید خوئی در منهاج چنین می فرماید : ( مسألة 1782 ) : إذا لم تترك الزوجة وارثا لها ذا نسب أو سبب إلا الامام فالنصف لزوجها بالفرض والنصف الآخر يرد عليه على الاقوى وإذا لم يترك الزوج وارثا له ذا نسب أو سبب إلا الامام فلزوجته الربع فرضا وهل يرد عليها الباقي مطلقا أو إذا كان الامام غائبا أو لا يرد عليها بل يكون الباقي للامام أقواها الاخير . » 2/359 سید سیستانی هم شبیه آیت الله خوئی فتوا می دهد " ولا یرد ّ علیها بل یکون للامام ع علی اقرب " 3/349 فتوای امام ره هم به مانند فتوای این دو بزرگوار است . آیت الله مکارم در جواب سوال 1114 استفتائات جدید 1/328 می گویند : اگر زوج از دنیا برود یک چهارم مال از آن زوجه وبقیه به امام ع9 تعلق می گیرد . ( ودر هامش ارجاع داده اند به جواهر 39/79 ووسایل ج17 باب میراث الازواج ) مرحوم فاضل لنکرانی هم گوید : وبقیه ترکه بنا بر اقوا مال امام زمان ع است . که فعلا باید به فقیه جامع الشرایط تحویل دهند .1/496 در جامع عباسی هم چنین گوید:" دوم آنکه ترکه زیاده باشد بر سهام مفروضه ی صاحبان فروض پس زیادتی را بر صاحبان فروض ردّ باید کرد سوای زوجه که اصح آنست که مطلقا بر او رد ّ نمیشود ودر زوج خلافست اصح آنست که رد ّ میشود ." ص 407 شیخ مفید با پرداخت کل ماترک شوهر به زن در چنین حالتی موافق است . " واذا لم یوجد مع الازواج قریب ولا نسیب للمیت رد ّ باقی الترکة علی الازواج " المقنعة ص 691 ابن ادریس حلی در « السرایر » 3/243 می نویسد : «وإذا خلف الرجل زوجة ولم يخلف غيرها من ذي رحم قريب أو بعيد كان لها الربع بنص القرآن والباقي للإمام ، وقد روي (6) أن الباقي يرد عليها، كما يرد على الزوج » سلار وابن البراج – المهذب 2/141 -هم می گویند , زیادی ار سهم الارث زن – ربع – به امام ع تعلق دارد . مختلف الشیعه 9/40-41 سلار در مراسم العلویه می گوید: " بل ما یفضل من سهمها لبیت المال " ص224 شیخ در« النهایة » گوید : یک چهارم به نص قران مال زن ومابقی مال امام ع است . وقد روی ان الباقی یرد علیها کما یرد علی الزوج" ص642 « ولايعال نصيبهما ، لان العول عندنا باطل * ) بل لافرق في عدم عول نصيبهما بين وجود الولد وعدمه عندنا وإن أوهم ظاهر العبارة ذلك » جواهر 39/79[ در فقه شیعی عول وتعصیب باطل است ] صاحب جواهر هم با پرداخت اضافی سهم المفروض سوای آیه قران مخالف است .ومعتقد است که اضافی به امام می رسد . علامه حلی در تحریر الاحکام سه نظریه عالمان شیعی را بیان داشته وخودش با تفصیل موافق است , یعنی همان فتوای پرداخت مازاد بر ربع به زن در حال غیبت امام ع . که ظاهراً محاکم قضائی هم می توانند بر این فتوا حکم صادر کرده وتمام ماترک شوهر را به زن بدهند .( م 147 ق اساسی) قال ره :" یرد علیها الفاضل عن الربع مطلقا والثانی لا یرد مطلقا بل یکون الباقی بعد الربع للامام والثالث انه یرد علیها حال غیبة الامام لا وقت ظهوره . وهو الاقوی عندی " 2/168 شهید ثانی هم در مسالک 13/71 با بیان نظرات مختلف به مانند علامه حلی ؛ با نظریه تفصیل موافق است . این شهید سعید خبر " والمراة لها الربع ومابقی للامام " ویا " لها الربع ویدفع الباقی الی الامام " را ضعیف شمرده وخبر مورد استناد مفید راهم شاذ می داند . شهید اول هم در لمعه با نظریه تفصیل موافق است . سعید حلی در الجامع للشرایع ص 502 هم به سان علامه حلی فتوا میدهد .« ردّ علیها ». حقوقدانان می گویند اگر چه بر خلاف آیه 12 سوره نساء که چگونگی تقسیم ارث را بیان داشته نادیده انگاشته وبر خلاف آن عمل کنیم ولی از آنجائی که عده ای از بزرگان فقه شیعی با رد ّ مابقی ارث شوهر به زن بدون بچه موافق هستند قاضی میتواند به استناد فتوای این اساطین فقه حکم صادر کرده وتمام ماترک شوهر را در چنین مواردی به زن بدهد . معنای حرف این استکه دست قاضی باز است . حتی میتواند مبلغی از ماترک شوهر بعنوان « اجرة المثل » سنوات شوهر داری در نظر گرفته واز ما ترک بپردازد ویا حتی مبالغی برای ایام عده وفات به او بدهد ویا حتی مستمری ایام بیوه گری از ماترک کسر کند . خلاصه کلام : جبران تفاوت سهم الارث زن با مرد را که نصف است میتوان به طرقی جبران کرد . [ارث در میان غربیها از باب وصیت گرفته شده ولی در اسلام سوای آنست . ارث حق نیست بلکه حکم الهی است . خلاف فروض الهی هم حرام ] شیخ طوسی در مورد سه چهارم باقی مانده سهم زن می گوید در میان اصحاب دو نظریه وجود دارد : 1- مثل الزوج یرد علیها .( مثل مرد به او پرداخت میشود ) 2- والاخری : الباقی لبیت المال . ( به بیت المال تعلق دارد ) وخالف جمبع الفقهاء فی المسالتین معا ً ، وقالوا : الباقی لبیت المال . خلاف 4/116 ودر استبصار 4/150«مابقی للامام »ویا : « احمل الباقی الینا» تمام فقهاء سنی در این مورد با ما ، مخالف هستند . قال فی فقه الرضا : «وان لم یکن له احد حصل ما بقی لا مام المسلمین .ص287» قال الحلبی فی الکافی : «والرتبة الخامسة میراث سلطان الاسلام وهو مستحق بشرط عدم ذوی الانساب والولاء و(کذا)ما یفضل عن حق الزوجة .» الکافی 369 طوسی در استبصار خبری را نقل کند که امام جواد ع فرمود: ربع برای زن ومابقی " تصدق علی من تعرف ان له الیه حاجة " 4/150 قال الصدوق والشیخ والعلامة والشهید الاول ، ونجیب الدین کما فی الجواهر والمسالک قالوا: یعطی الباقی للا مام حال حضوره ، وحملوا علیه قول الباقر ع :" اذاترک الرجل امرئته فلها الربع وما بقی للامام. اما اذا کان غائبا ً کما نحن الان فالباقی یُِرد علی الزوجة ، وحملوا علیه قول الصادق ع " اذا مات الرجل ، وترک امراته فالمال لها " فقه امام صادق ع 6/230 لذا در مجموع سه قول در این باب وجود دارد : 1- یُِرد : یعنی مازاد « ربع » به زن پرداخت می شود . 2- لا یرد : به زن داده نمی شود تعلق به امام دارد. 3- یرد مع عدم حضور امام علیه السلام .نحو هذا الزمان لا مع حضوره " جواهر 39/80-81 ودر ص 83 محقق نجفی گوید : "وعلی کل حال فلا ریب فی ان الحق انه لا یرد علیها وان کان هو احوط فی هذا الزمان اذا فرض کونها مصرفاً لماله ع " قال فی تحریر الوسیلة : لوکان المیت مسلما او مرتدا ً فطریا او ملیا ً ولم یکن له وارث الا الزوج والامام ع کان ارثه للزوج لا الامام ع ولو کان وارثه منحصرا ً بالزوجة والامام یکون ربع ترکته للزوجة والبقیة للامام ع " 2/364 یعنی زن در صورت نداشتن فرزند ، فقط «ربع » را می برد ومابقی به حساب بیت المال واریز می شود . قال فی المسالک الافهام : للزوجة مع عدم الولد الربع . ولوکن اکثر من واحدة کن شرکاء فیه بالسویة . ولو کان له ولد کان لهن الثمن بالسویة . وکذا لو کانت واحدة لا یزدن علیه شیئا ً . (ج13ص178) شاهد بر سر « لا یزدن » است . شیخ انصاری هم در مواریث گوید : زیادی بر ربع به بیت المال تعلق دارد . ( ص183) ابن قدامه حنبلی در « المغنی » گوید : لا یرد علی الزوج ولا علی الزوجة " إلَى أَنَّ الْفَاضِلَ عَنْ ذَوِي الْفُرُوضِ لِبَيْتِ الْمَالِ ، وَلَا يُرَدُّ عَلَى أَحَدٍ فَوْقَ فَرْضِهِ .» المغنی 7/47 3- « ولد » شامل فرزند صلبی ونوه ونتیجه ونبیره وندیده میشود .با وجود فرزند ؛ نوه محروم است وهکذا نبیره وندیده ! وکلا ً قائده این است که با وجود یک نفر از طبقه قبل ؛ طبقه مابعد محروم است . 4- « لهن » شامل تمام زنها میشود .( تعدد زوجات ) مثلا ً اگر 4زن در حباله عقد دارد ؛ 4زن در« ربع» و«ثمن» شریک هستند . شبیه شعر ابن عباس که در روز دفن امام حسن مجتبی ع به عائشه فرمود : تجملت تبغلت ولو عشت تفیلت لک ِ تسع من الثمن وفی الکل تصرفت ِ ای : روزی سوار شتر بودی ( جنگ جمل ) ، امروز سوار استری ؛ اگر عمر بیابی فیل سوار هم می شوی سهم تو یک نهم از یک هشتم است ، در همه تصرف می کنی . ( اشاره به 9همسر پیغمبر است ) 5- « منهن » یعنی چه فرزند از این زن باشد وچه از دیگری .( کذلک الحقوا ولد الابن بالولد ). 6- اجرای وصیت وادای دین بر تقسیم ارث مقدم است .( البته فقط در محدوده ثلث مال ) 7- معنای « ماترک» : هر چه که از میت بجای می ماند ، که شامل اموال وحقوق میشود . اموال منقول وغیر منقول . حقوق مثل حق قصاص ، حق رهن ؛ حق تالیف و...هر حقی که در مقابل آن پول می دهند . اموال هم بالفعل مد نظر است وهم بالقوه ، مثل : شوهر در دریا طور گذاشت ومرد . بعد از فوت او تعدادی ماهی در طور افتادند . تمام ورثه در این ماهیها شریک هستند . فلذا گوئیم :ماترک شامل : ما ملکه قبل الموت عینا ً کان او دینا ً او حقا ً مالیا ً . ما یملکه بعد الموت ( مثل طوری که برای ماهیگیری انداخته اند) فقه صادق ع تحقق ارث سه شرط دارد : 1- تحقق موت مورث . 2- تحقق حیات وارث 3- تحقق سبب ویا نسب . سبب یعنی زوجیت که باید مستند به عقد شرعی باشد . « در فقه شیعی بحثی تحت عنوان حرمان زن از بعض ماترک شوهر وجود دارد » که منظور از آن محروم شدن زن از عین ویا قیمت زمین است . کل آراء فقهاء چنین است : 1- زن از عین وقیمت زمین مطلقا ً ارث نمی برد .فرزند داشته ویا نداشته باشد . کلا محروم است .این قول مشهور شیعه است .( نص ) صاحب این فتوا ، صاحب جواهر ، مستند الشیعه وتعدای از مراجع فعلی است . قال السیستانی : ترث الزوجة علی مذهب العامة من جمیع الترکة المیت من المنقول وغیره والاراضی وغیرها . ولا ترث علی المذهب الامامیة من الارض لا عینا ً ولا قیمة ً وترث من الابنیة والاشجار قیمة ً لا عینا ً " یعنی از عرصه نمی برد ؛ ولی از قیمت اعیانی می برد . قال الخمینی ره فی تحریر الوسیلة : یرث الزوج من جمیع ترکة زوجة من منقول وغیره وترث الزوجة من المنقولات مطلقا ً ؛ ولا ترث من الاراضی مطلقا , لا عینا ولا قیمهً قال فی جواهر الکلام ج39ص207: لا خلاف بین المسلمین فی ان الزوج یرث من جمیع ما ترکة زوجته من ارض وبناء وغیرها . کما انه لا خلاف معتد به بیننا فی ان الزوجة فی الجملة لا ترث من بعض ترکة زوجها بل فی الانتصار مما انفردت به الا مامیة حرمان الزوجة من ارباع الارض .»صاحب جواهر با رث بری زن از زمین مخالف است . 2- عده ای گویند اگر زن فرزند داشته باشد از زمین هم ارث می برد والا محروم است .( قول صدوق وشیخ ومحقق اول در شرایع است ). قال فی الجواهر : فلا ریب فی ان الاقوی عدم الفرق بین ذات الولد وغیرهم فی الحرمان . کما انه لا ریب فی ان الاقوی حرمانها من عین مطلق الارض من غیر فرق بین الدور والمساکن وغیرها . وفاقا ً للمشهور نقلا ً وتحصیلا ً بل عن الخلاف الاجماع علیه . یعنی در حرمان زن فرقی بین فرزنددار بودن وغیره وجود ندارد . کما این که بین زمین خانه وغیر آن هم فرق نیست . ( بعض فقهاء بین زمین خانه ومثلا ً زمین کشاورزی فرق می گذارند .وگویند احوط مصالحه است ؛ مثل آقای بروجردی ) آقای بهجت می فرمایند : " احتیاط مستحب آن است که زن بجه دار از زمین ارث می برد " صاحب جواهر روایتی را هم نقل کند که از امام در باب ارث زن از زمین سوال کردند ، فرمود : «فاما الارض والعقارات فلا میراث لهن فیه » زن از زمین وعقار ارث نمی برد " قال محقق فی شرایع : «اذا کان للزوجة من المیت ولد ، ورثت من جمیع ماترک ولو لم یکن ، لم ترث من الارض شیئاً » گفتیم که صاحب جواهر این قید را قبول ندارد . محقق در مختصر النافع می فرماید : «ویرث الزوج من جمیع ما ترکته المراة وکذا المراة عدا العقار وترث من قیمة الالات والابنیة " شهیدثانی در شرح لمعه هم زن صاحب فرزند را مشمول ارث زمین می داند . قال : ثم الزوجة ان کانت ذات ولد من الزوج ورثت من جمیع ما ترکه کغیرها من الورثة علی المشهور . وتمنع الزوجة غیر ذات الولد من الارض مطلقا ً عینا وقیمة ً" 8/172 3- عده ای از فقها ء گویند زن از تما م ماترک شوهر ارث می برد . ( شبیه قول اهل سنت ) قال ابن الجنید : وللزوجة الثمن من جمیع الترکة عقارا ً او اثاثاً "( این فتوا موافق ظاهر قران است ) مختلف الشیعه 9/34 روایتی هم از امام صادق ع دارد که : " یرثها وترثه من کل شئ ترک وترکت " تهذیب 9/300 یعنی زن ومرد از تمام دارائی هم ارث می برند .کلا ً. شیخ طوسی در نهایة هم همین نظر را در مورد زن ذات الولد می پذیرد . مقدس اردبیلی می فرماید : محروم کردن زن از بعض ماترک بدلیل این که خلاف ظاهر قران است ؛ مشکل است .«فاخراج الزوجة منهما مشکل » شرح ارشاد شیخ مفید می گوید : حرمان زن از زمین خانه است ، لیکن از سایر اراضی ارث می برد .صاحب جواهر فرمود: این نظریه خیلی سبک است . فتوای سید مرتضی از این بهتر است .سید می گوید : زن از عین زمین محروم است ، لیکن از قیمت آن حق دارد . فاضل نراقی گوید : « لا ترث شیئا ً » نکره در سیاق نفی است .که مفید عموم است . ای : لا ترث عینا ولا قیمة ً "ای : انه لا حق لها فیه. یعنی زن مطلقا ً محروم از زمین است . حاصل کلام چنین شد: مسئله ارث زن از زمین از موارد اختلافی بین فقهاء شیعه است . از قدیم الایام هم بوده وتازگی ندارد . در میان قدما ؛ هستند کسانی که بر حرمان زن از زمین بطور مطلق ،فتوا دارند . در مقابل عده ای فتوا بر عدم حرمان دارند ؛ مطلقا ً .شبیه نظر اهل سنت که موافق ظاهر قران است . عده ای دیگر تفصیل قائلند بین زن فرزند دار وغیر آن . بعض دیگر از فقهاء می گویند از اصل زمین محروم است ولی از قیمت آن سهم دارد . عده ای دیگر بین زمینها فرق گذاشته اند ، گویند از زمین خانه نمی برد ولی از سایر اراضی حق دارد . خلاصه کلام فعلا ً با تصویب قانون جدید ، این بحث کاربردی ندارد الا برای حفظ آثار قدما . وتقویت حافظه . وَمَوَانِعُ الإِْرْثِ الْمُتَّفَقُ عَلَيْهَا بَيْنَ الأَْئِمَّةِ الأَْرْبَعَةِ ثَلاَثَةٌ : الرِّقُّ ، وَالْقَتْل ، وَاخْتِلاَفُ الدِّينِ »موسوعه 3/22 از موانع ارث بری : کفر است مسلمان از کافر ارث می برد ولی عکس جایز نیست . ضمناکافر از کافر ارث می برد .کما قالوا : «الکفر ملة واحدة . فالذمی یرث من الذمی » المغنی 7/167 · ولی با ارث بری مسلمان از کافر مخالف هستند. وهکذا بر عکس . قال الطوسی : ان المسلم یرث الکافر قریبا ً او بعیدا ً . خلاف 4/23 اقول: الاسلام یعلو ولا یعلی علیه . اگر در بین ورثه طبقه اول ودوم وسوم همه کافر باشند ودر دورترین فرد طبقه سوم یک نفر مسلمان باشد تمام دارائی میت به او می رسد. دیگر از موانع ارث بری : قتل است دیگر از موانع ارث قتل است . قاتل از دارائی مقتول ، ارث نمی برد . البته میزان قتل عمدی ظلما وعدوانا است .در باب معاونت اختلافست. اگر قتل مستند به معاونت باشد . در حکم عمد است والا خیر . لعان هم از موانع ارث بری است . قال فی الفقه السنة : قاتل از ارث محروم است ؛ مشروط بر اینکه قتل عمدی وظالمانه باشد . فقال الشافعی : کل قتل یمنع من المیراث ولو من صغیر او مجنون ولو کان بحق کحد او قصاص . به فتوای شافعی مثلا ً اگر کسی مامور دولت باشد واجرای حکم قصاص را داشته باشد وتصادفا ً ؛ اعدامی پدر او باشد . این مامور قانون از ارث پدر خود محروم می شود .! ولی سایر فقهاء گویند ، میزان قتل ظالمانه است ونه بحق .« لیس للقاتل شئ یعنی ظاما وعدوانا » یکی دیگر از موانع ارث بری : حجب است حجب ، باعث تنزل سهم الارث است . ویا در بعض موارد کلا سهم الارث را ملغی می سازد . مثلا برادر مانع است برای برادر زاده . تنزل مثل ؛ وجود فرزند سهم پدر را از نصف به ربع تقلیل می دهد . ( حجب یعنی مانعیت از ارث کلا ویا بعضا ) زن تا زمانی که در عده طلاق رجعی است از شوهر خود ارث می برد .وهکذا ، مرد از زن متوفی خود . علت تفاضل سهم ارث پسر با دختر چیست ؟ جواب : اگر در ظاهر سهم دختر نصف سهم پسر است ولی در عمل قضیه بر عکس واقع می شود . چطور ؟ برای اینکه هزینه های زیادی بر دوش مرد است که زن از انها مبری است . نفقه ومهریه زن از مصادیق بارز انست . تفاوت ارث زنان در اسلام ودیگر ادیان زمانی که قانون ارث اسلام مطرح شد ؛ ظالمانه ترین نوع تقسیم ارث در میان ادیان واعراب جاهلی حکمفرما بود . معمولا به زن ودختر ارث نمی دادند ویا در پاره ای موارد بین اقوام بدوی ؛ زن را چون اموال بین خود تقسیم می کردند . ویا در میان هندوان ؛ اگر مردی می مرد زن اورا با جسد شوهرش می سوزاندند . این اسلام بود که به زن شخصیت داده واورا گرامی داشت . در این قسمت ما فقط به حق زن از ارث ؛ برابر نص موجود تورات اشاره می کنیم تا اشتباه محاسبه دشمنان اسلام ویا غرض ورزیهای ایشان که نشان از دین ستیزی دارد مبرهن گردد. تورات سفر اعداد فصل 27 از آیات 8- 11: وبنی اسرائیل را خطاب کرده بگو : اگر کسی بمیرد وپسری نداشته باشد ملک اورا به دخترش انتقال نمایید . واگر او را دختری نباشد ملک اورا به برادرانش بدهید . واگر اورا برادری نباشد ملک اورا به برادران پدرش دهید . واگر پدر اورا برادری نباشد ملک اورا به هرکس از قبیله اش که خویش نزدیکتر او باشد بدهید تا مالک آن بشود . پس این برای بنی اسراییل فریضه ی شرعی باشد چنانکه خداوند به موسی امر فرموده بود " [ از این قسمت آخر این نکته را برداشت کنید که نویسنده تورات موسی ع نیست ! ] یعنی با وجود پسر ؛ دختر از ارث پدر محروم است ! دقت کنید از سهم الارث زن از ماترک شوهر هیچ خبری نیست . واگر سوال شود که حکم مسئله در انجیل چیست ؟ گوئیم : از آنجائی که برابر نص انجیل , عیسی ع فرمود : من نیامده ام تا احکام تورات را تغییر دهم ؛ برای ما مشخص میشود که همین حکم در دین مسیحیت مصداق کامل دارد . رک : انجیل متی فصل 5 آیه 17 ضمن اینکه در انجیل هیچ اشاره ای به قانون ارث نشده است . پس حکم تورات برای نصاری مجری است . به ظلمی که اربابان دستگاه حقوقی یهودیان بر همسران متوفی وارد کرده اند دقت کنید تا عدالت اسلام بیشتر نمایان گردد : در مقررات اصلاحی ارث یهودیان چنین آمده که اگر زوجه دارای فرزند باشد سهم الارث زوجه برابر سهم ارث یک دختر است که نصف سهم پسر است . مشروط بر اینکه مهریه او از سهم یک دختر بیشتر نباشد که در این صورت فقط مهریه را می گیرد . نکته : عمده دلایل تفاضل سهم ارث مرد با زن به 4 عامل بر می گردد که بر عهده مرد است : « نفقه – مهریه – دیه قتل خطائی که بر عاقله واجب است و هزینه جهاد » شما به نامه اول پولس به قرنتیان مراجعه کنید تا جایگاه زن در میان نصاری بر شما هویدا گردد. در فصل 14 آیات 34- 35 می گوید: « زنان در جلسات باید ساکت باشند . آنها نباید سخن بگویند بلکه گوش کنند واطاعت نمایند همانطور که کتاب تورات فرموده است . اگر سوالی نیز دارند در خانه از شوهران خود بپرسند چون صحیح نیست که زنان در جلسات کلیسا گفتگو واظهار نظر کنند " ص237-238 بااین حساب ودهها مورد دیگر از پاسداشت مقام ومنزلت زن در اسلام , به نظر شما دین پیامبر خاتم ص به زنان بیشتر عنایت داشته ویا دنیای غرب که فعلا دایگان بهتر از مادر شده اند ؟ حرمت زن در جامعه دینی بیشتر رعایت میشود ویا جوامع غربی ؟ شما به تورات سِفر خروج فصل 22 آیه 17 مراجعه کنید ؛ اجازه دختر برای ازدواج شرط نیست بلکه پدر سلطه کامل دارد . درواقع شخصیت دختر مدّ نظر نیست ویا بهتر بگوئیم اصلا به حساب نمی آید . سوال : آیه 7 نساء که می فرماید : لِلرِّجَالِ نَصِيبٌ مِمَّا تَرَكَ الْوَالِدَانِ وَالْأَقْرَبُونَ وَلِلنِّسَاءِ نَصِيبٌ مِمَّا تَرَكَ الْوَالِدَانِ وَالْأَقْرَبُونَ مِمَّا قَلَّ مِنْهُ أَوْ كَثُرَ نَصِيبًا مَفْرُوضًا (7) آیا عام است ومطلق که شامل پیغمبر ص هم می شود ویا قابل تخصیص است وپیغمبر از شمول آن خارج ؟ جواب : بعض علما گویند پیغمبر ص تخصیصا خارج است بدلالة قوله تعالی: فَانْكِحُوا مَا طَابَ لَكُمْ مِنَ النِّسَاءِ مَثْنَى وَثُلَاثَ وَرُبَاعَ فَإِنْ خِفْتُمْ أَلَّا تَعْدِلُوا فَوَاحِدَةً أَوْ مَا مَلَكَتْ أَيْمَانُكُمْ ذَلِكَ أَدْنَى أَلَّا تَعُولُوا (3) نساء برای پیغمبر ص تا 9 زن جایز بوده ؛ بنابراین از قاعده این آیه خارج می شود . بعلاوه استثناء حبوه از ماترک پدر واختصاص آنها به ولی میت – پسر بزرگ – از احکام تشیع است . لیکن شیخ طبرسی مفسر بزگ شیعی می فرماید : آیه عام بوده وشامل همه افراد میشود ؛ مطلقا ً . قال : فدل – الایة – علی ان الانبیاء یورثون کغیرهم علی ما ذهب الیه الفرقة المحقة " مجمع البیان 3/18 سوال : حدیث ان الانبیاء لم یورثوا درهما ولا دینارا " که در کافی کلینی 1/32 وارد شده صحیح است ؟ 2 - محمد بن يحيى، عن أحمد بن محمد بن عيسى، عن محمد بن خالد، عن أبي البختري، عن أبي عبدالله عليه السلام قال: إن العلماء ورثة الانبياء وذاك أن الانبياء لم يورثوا درهما ولا دينارا، وانما اورثوا أحاديث من أحاديثهم » حدیث از نظر سند مشکل دارد وآنهم بخاطر « ابی البختری » است که در میان روات قرار دارد . ابی البختری که نام اصلی او « وهب بن وهب » می باشد فردی دروغگو وعامی مذهب وقاضی هارون بوده است . ملا صالح مازندرانی در شرح کافی گوید : * الشرح: (محمد بن يحيى، عن أحمد بن محمد بن عيسى، عن محمد بن خالد، عن أبي البختري) بالخاء المعجمة، اسمه وهب بن وهب، قال العلامة: إنه كان قاضيا كذابا عاميا، ونقل الكشي عن الفضل بن شاذان أنه من أكذب البرية، وقال الشيخ: إنه ضعيف عامي المذهب. أقول: الحديث معتبر وإن كان الراوي كذوبا (2)، لأن الكذوب قد يصدق. » 2/25 شیخ طوسی گوید : اگر ابی البختری در میان روات نباشد حدیث سنداً صحیح است . « ابی البختری ...وکان قاضیا عامی المذهب کذابا ؛ ولولاه لکان السند صحیحاً " اختیار الرجال 1/12 شیخ حسن صاحب معالم گوید : " ابی البختری وهب بن وهب القاضی ضعیف " معالم ص112 ودر تحریر طاوسی می فرماید : وهب بن وهب لم نر فیه خیرا بل شرا ً ؛ وحاله مشهور " ص587 رک : ایضا : خلاصة القوال علامه ص414 ورجال خوئی 11/400ورجال ابن داود ص283 « سوال : از کجا مشخص می شود که جمله : النساء لا یرثن من العقار والارض » شامل دختران میت نمی شود؟ » جواب : در حدیثی از ابا عبد الله ع سوال کردند که زن شوی مرده از چه چیزی ارث می برد ؟ امام فرمود : از ماترک میت الا عقار وزمین . " فاما الارض والعقارات فلا میراث لهن فیه . سوال کردند : « فاما البنات » ؟ قال علیه السلام : البنات لهن نصیبهن ّ منه " وسایل 17/518 یعنی دختران نصیب خودرا از کلیه ماترک والدین خود می برند . این استثناء مربوط به « زوجه » می شود . ( رک : جواهر 39/212) « فی الوصیة » وصیت فی نفسه مستحب بوده ودر خبر است که پیغمبر ص فرمود:" من مات بغیر وصیة مات میتة جاهلیة " غنیة النزوع – لابن زهره ص 305 البته در زمانی که بر ذمه میت دینی بوده باشد که مدرکی از آن در دست طلبکار نباشد ویا میت طلبی از کسی داشته باشد که مدرکی از ان موجود نباشد به خاطر پرهیز از زیان وارد کردن بر ورثه – بمقتضای قاعده لاضرر – باید وصیت کند . «فاِن لم یکن علیه حق » آنوقت مستحب است . « اگر در بین وراث بر سر تقسیم ارث اختلاف بوجود آید تکلیف چیست ؟ » بافوت شخص ؛ ماترک او به ورثه منتقل شده وملکیت ایشان بر اموال و حقوق ؛ مالکیت مشاع است وتا زمانی که فراز صورت نگرفته همه در ماترک میت حق دارند . اموال میت از دوحال خراج نیست : منقول وغیر منقول . گاهی بر سر تقسیم اموال غیر منقول اختلاف بروز کرده ومشکلاتی ایجاد می کند . باید دانست که اگر وراث حاضر به فروش اموال نبوده تا بتوانند پول آنرا بین خود تقسیم کنند ؛ تصرف هر کدام بدون رضایت سایر ورثه در اموال جایز نیست ودر بعض حالات متصرف عدواناً ، مدیون اجرت المثل استفاده از آن مال می شود . برای مثال : از میت یک خانه ومغازه و.... باقیمانده , دختری از میت در خانه نشسته وپسری از او در مغازه , دیگران هم هستند اما این دو نفر حاضر به تخلیه وفروش وتقسیم ارث نیستند . اگر سایر ورثه راضی نباشند ؛ تصرف ایندونفر در مازاد بر حقشان از خانه ومغازه حرام بوده وبابت اجاره انها مدیون سایر ورثه هستند . ورثه می توانند برای رسیدن به حق شرعی وقانونی خودشان از ماترک میت به مقام صالح عرض شکایت کنند . اگر اموال غیر منقول دارای سند رسمی معتبر باشد باید به اداره ثبت مراجعه کنند واگر دارای سند رسمی نیست به دادگاه عمومی حقوقی . سوال : اگر در بین ورثه صغیر باشد تکلیف چیست ؟ جواب : به اذن حاکم شرع ورعایت مصلحت صغیر ، تقسیم اشکالی ندارد . خصوصا اگر از عدم افراز مفسده برخیزد . سوال ک اگر همسر متوفی حامل باشد تکلیف افراز چگونه است ؟ جواب : اگر با آزمایش جنسین فرزند وتعداد آن مشخص شود همان را کنار می گذارند .مثلا دوقلو است ؛ پسری ودختری ویا..... ولی اگر مشخص نباشد بنا بر احتیاط معادل سهم دو پسر کنار می گذارند . مستحب است که شخص به خمس مال وصیت کند ونه ثلث . [ 2456 ] 1 ـ محمد بن يعقوب ، عن عدة من أصحابنا ، عن سهل بن زياد ، وعن علي بن إبراهيم ، عن أبيه جميعا ، عن ابن أبي نجران ، عن عاصم بن حميد ، عن محمد بن قيس ، عن أبي جعفر ( عليه السلام ) قال : كان أمير المؤمنين ( عليه السلام ) يقول : لئن أوصى بخمس مالى أحب إليّ من أن اُوصي بالربع ، ولئن اُوصي بالربع أحب إليّ من أن أوصي بالثلث » وسایل الشیعه 19/249 مستحب است که شخص وصیت به صدقه کند [ ظاهرا صدقه جاریه مورد نظر است ] . قال النبی ص : [...] ومن ختم له بصدقة یرد بها وجه الله تعالی دخل الجنة " وسایل الشیعه 19/266 سوال : آیا شخص می تواند برای غیرورثه وصیت کند ؟ جواب : آری . قال الله تعالی : كُتِبَ عَلَيْكُمْ إِذَا حَضَرَ أَحَدَكُمُ الْمَوْتُ إِنْ تَرَكَ خَيْرًا الْوَصِيَّةُ لِلْوَالِدَيْنِ وَالْأَقْرَبِينَ بِالْمَعْرُوفِ حَقًّا عَلَى الْمُتَّقِينَ (180) بقره سید مرتضی در « الانتصار » ص 597 می فرماید : (مسألة) ومما ظن إنفراد الامامية به ما ذهبوا إليه من أن الوصية للوارث جايزة وليس للوارث ردها وقد وافقهم في هذا المذهب بعض الفقهاء وإن كان الجمهور والغالب على خلافه. والذي يدل على صحة ما ذهبوا إليه من ذلك بعد الاجماع المتردد قوله تعالى: (كتب عليكم إذا حضر أحدكم الموت إن ترك خيرا الوصية للوالدين والاقربين) وهذا نص في موضع الخلاف.» اهل سنت در این مورد با شیعه مخالف بوده وگویند " لا وصیة لوارث " . شیخ طوسی در خلاف 4/135 می فرماید: مسألة 1: يصح الوصية للوارث، مثل الابن، والأبوين وغيرهم. وخالف جميع الفقهاء في ذلك، وقالوا: لاوصية للوارث . دليلنا: إجماع الفرقة وأخبارهم . وأيضا: قوله تعالى: (كتب عليكم إذا حضر أحدكم الموت إن ترك خيرا الوصية للوالدين والأقربين) (3) وهذا نص. فان إدعوا: أن هذا منسوخ بقوله عليه السلام: (لا وصية لوارث) . قلنا: هذا خبر واحد، ولايجوز نسخ القرآن بأخبار الآحاد بلا خلاف. فان إدعوا: الاجماع على صحة الخبر. قلنا: لا نسلم ذلك، على أن في أصحابنا من منع من نسخ القرآن بالسنة » ابن قدامه حنبلی در « المغنی » صحت وصیت برای ورثه را منوط را موافقت آنان می داند : « لِأَنَّ الْوَصِيَّةَ لِلْوَارِثِ صَحِيحَةٌ ، فِي أَصَحِّ الرِّوَايَتَيْنِ ، وَتَقِفُ عَلَى إجَازَةِ الْوَرَثَةِ » 11/166 لیکن سرخسی حنفی در « المبسوط» 30/350 با اشاره به کلام پیغمبر ص می گوید: { إنَّ اللَّهَ أَعْطَى كُلَّ ذِي حَقٍّ حَقَّهُ أَلَا لَا وَصِيَّةَ لِوَارِثٍ } ابن رشد اندلسی فقیه مالکی در بدایة المجتهد گوید: 2 - الْقَوْلُ فِي الْمُوصَى لَهُ وَأَمَّا الْمُوصَى لَهُ فَإِنَّهُمُ اتَّفَقُوا عَلَى أَنَّ الْوَصِيَّةَ لَا تَجُوزُ لِوَارِثٍ لِقَوْلِهِ - عَلَيْهِ الصَّلَاةُ وَالسَّلَامُ - : " لَا وَصِيَّةَ لِوَارِثٍ " وَاخْتَلَفُوا هَلْ تَجُوزُ لِغَيْرِ الْقَرَابَةِ ؟ فَقَالَ جُمْهُورُ الْعُلَمَاءِ : إِنَّهَا تَجُوزُ لِغَيْرِ الْأَقْرَبِينَ مَعَ الْكَرَاهِيَةِ ، وَقَالَ الْحَسَنُ ، وَطَاوُسٌ : تُرَدُّ الْوَصِيَّةُ عَلَى الْقَرَابَةِ ، وَبِهِ قَالَ إِسْحَاقُ . وَحَجَّةُ هَؤُلَاءِ ظَاهِرُ قَوْلِهِ تَعَالَى : ( الْوَصِيَّةُ لِلْوَالِدَيْنِ وَالْأَقْرَبِينَ ) وَالْأَلِفُ وَاللَّامُ تَقْتَضِي الْحَصْرَ .» 1/667 مفتیان الازهر گویند: لا تجوز الوصية لوارث أصلا سواء أجاز الورثة أم لم يجيزوا لقوله صلى الله عليه وسلم ( لا وصية لوارث ) مجموع فتاوی 2/360 ولی قول مشهور ایشان این استکه با اجازه ورثه اشکالی ندارد . «لا وصية لوارث إلا بإجازة باقى الورثة . » مدرک قبل 7/115 « وجوب عمل به وصیت موصی » محقق حلی در شرایع می فرماید : وَيَجِبُ الْعَمَلُ بِمَا رَسَمَهُ الْمُوصِي إذَا لَمْ يَكُنْ مُنَافِيًا لِلْمَشْرُوعِ . ای : بما اوصی به ؛ سواء کان قولاً ؛ او کتابة , او اشارة ؛ او غیر ذلک . راه اثبات وصیت چیست ؟ ج: قال فی الشرایع : وَتَثْبُتُ الْوَصِيَّةُ : بِشَاهِدَيْنِ مُسْلِمَيْنِ عَدْلَيْنِ ، وَمَعَ الضَّرُورَةِ - وَعَدَمِ عُدُولِ الْمُسْلِمِينَ - يُقْبَلُ شَهَادَةُ أَهْلِ الذِّمَّةِ خَاصَّةً . وَيُقْبَلُ فِي الشَّهَادَةِ بِالْمَالِ ، شَهَادَةُ وَاحِدٍ مَعَ الْيَمِينِ ، أَوْ شَاهِدٌ وَامْرَأَتَيْنِ » سوال :آیا شاهد بر وصیت باید مسلمان باشد ؟ جواب : خیر . میزان داشتن عدالت است , مسلمان بودن شرط نیست . بدلالت آیه 106مائده : يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آَمَنُوا شَهَادَةُ بَيْنِكُمْ إِذَا حَضَرَ أَحَدَكُمُ الْمَوْتُ حِينَ الْوَصِيَّةِ اثْنَانِ ذَوَا عَدْلٍ مِنْكُمْ أَوْ آَخَرَانِ مِنْ غَيْرِكُمْ " از قید من غیرکم استنباط شود ؛در حال ضرورت غیر مسلمان عادل می تواند شهادت بر وصیت بدهد . قبول است . صاحب جواهر هم در این باب می فرماید : ( * . وتثبت الوصية) : *بمال أو ولاية ( * بشاهدين مسلمين عدلين * ) بلاخلاف ( * و * ) لااشكال ، بل الاجماع بقسميه عليه ، لعموم ما دل على حجيتهما كما لاخلاف في أنه ( * مع الضرورة وعدم عدول المسلمين ، تقبل شهادة أهل الذمة خاصة * ) في الاولى منها ، بل عن فخر الدين وظاهر الغنية وصريح الصيمرى الاجماع عليه » 29/391 شهید ثانی هم در مسالک الافهام می گوید: ومع عدم وجود عدول المسلمين تقبل شهادة عدول أهل الذمة بالمال، للآية (106 مائده ) 7/191 نکته : از این آیه استفاده می شود: واجب نیست وصیتنامه محضری باشد بلکه شهادت عدلین بر دست نوشته موصی ؛ شرعا کفایت می کند . "الا ماخرج بالدلیل " وهر آنچه که قانون موضوعه مملکت ثبت آنرا الزامی کرده است . شیخ مفید در المقنعه ؛ قبول شهادت اهل ذمه را فقط در حالت اضطرار می پذیرد ونه مطلقا . ( رک : ص 667 : ولا تقبل شهادة اهل الذمة فی وصیة انسان فی بلاد المسلمین . وانما تقبل مع الضرورة ). اصالت وصیت با شهادت یک نفر ثقه پذرفتنی است . رک : وسایل الشیعه 19/433 « باب ثبوت الوصیة بخبر الثقة » اسحاق بن عمار عن الصادق ع سوال : اگر وصیت نامه ای از میت یافت شود که بر آن شاهدی وجود نداشته باشد تکلیف چیست؟ جواب : نوشته بدون شاهد که از میت استماع کرده باشد نافذ نیست . علامه در تحریر الاحکام می فرماید : « لو وجد مكتوبا بخطه وصية لم يشهد عليها ، لم يحكم بها وجوبا ، وإن علم أنها خطه .» 3/311 البته در همین حالت اگر پاکتی سر به مهر به کسی بسپارد وبه او بگوید که درون آن وصیت نامه من است ودر آن چه نوشته ام . در حکم استماع شاهد بوده ونافذ می گردد. واما ابن قدامه حنبلی در همین رابطه می گوید : ( 4691 ) مَسْأَلَةٌ ؛ قَالَ : ( وَمَنْ كَتَبَ وَصِيَّةً ، وَلَمْ يُشْهِدْ فِيهَا ، حُكِمَ بِهَا ، مَا لَمْ يُعْلَمْ رُجُوعُهُ عَنْهَا ) نَصَّ أَحْمَدُ عَلَى هَذَا ، فِي رِوَايَةِ إِسْحَاقَ بْنِ إبْرَاهِيمَ ، فَقَالَ : مَنْ مَاتَ ، فَوُجِدَتْ وَصِيَّتُهُ مَكْتُوبَةً عِنْدَ رَأْسِهِ ، وَلَمْ يُشْهِدْ فِيهَا ، وَعُرِفَ خَطُّهُ ، وَكَانَ مَشْهُورَ الْخَطِّ ، يُقْبَلُ مَا فِيهَا . وَرُوِيَ عَنْ أَحْمَدَ أَنَّهُ لَا يُقْبَلُ الْخَطُّ فِي الْوَصِيَّةِ ، وَلَا يُشْهِدُ عَلَى الْوَصِيَّةِ الْمَخْتُومَةِ حَتَّى يَسْمَعَهَا الشُّهُودُ مِنْهُ ، أَوْ تُقْرَأَ عَلَيْهِ ، فَيُقِرَّ بِمَا فِيهَا . 6/488 نکته : احمد بن حنبل قبول دستخط – وصیت - بدون شاهد میت را منوط کرد به اطمینان از عدم رجوع . اقسام وصیت نامه عبارتند از : وصیت سرّی – وصیت رسمی - وصیت خود نوشته. وصیت نامه خود نوشت سند عادی است . وارثان موصی و سایر کسانی که در مقابل آن قرار می گیرند می توانند در اصالت سند تردید کنند. در موردی که اصالت وصیتنامه محرز نیست و به درستی تاریخ اعتمادی وجودنداردمدعی باید آنرا در دادگاه ثابت نماید .در این دعوا، شهادت به تنهایی نمی تواند کافی باشد (ماده ۱۳۰۹قانون مدنی ) و مدعی باید، به استناد اقرار موصی یا اسناد دیگر، غلط بودن تاریخ را اثبات نماید.. طبیعتا به جهت پرهیز از هرگونه مناقشه بین وراث ؛ بهترین نوع وصیت نامه رسمی آنست که در دفاتر قانونی به ثبت برسد . آیت الله بجنوردی در« القواعد الفقهیة » در خصوص تقسیم ماترک میت می فرماید : اگر همه کبیر بودند ؛ امر تقسیم به دست خودشان است برابر مفروضات قرانی تقسیم میشود . " وان وقع النزاع فی امر فالمرجع هو الحاکم" والمراد من الحاکم فی عصر غیبة ... هو المجتهد المطلق العادل المخالف للهوی " ج6 ص 362 « اسباب ارث بری سه تاست : زوجیت , قرابت وولا ء » با این حساب فرزند خوانده وفرزند رضاعی ارث نمی برند . فرمودند : " لا تتوارث فی الرضاع فیما یتوارث به من النسب " ( نگا : منتخب المسایل سیستانی ص417وسید روحانی ص 344) قال ع : « المستلاط – فرزند خوانده – لا یرثُ ولا یورث » . المستلاط : المستلحق فی النسب . النهایة – لابن الاثیر القرضاوي: لا توارث بين الأم وابنها من الرضاع سوال : مستند جایز بودن وصیت به ثلث مال چیست ؟ جواب : حدیث نبوی ص است که از طریق عامربن سعد عن ابیه وارد شده است.( مبسوط 4/3) « حکم سهم الارث ومیراث مفقود الاثر از منظر شیعه وسنی » الْغَائِبُ غَيْبَةً مُنْقَطِعَةً لَا يُورَثُ حَتَّى يَتَحَقَّقَ مَوْتُهُ ، أَوْ تَنْقَضِيَ مُدَّةٌ لَا يَعِيشُ مِثْلُهُ إلَيْهَا غَالِبًا فَيُحْكَمُ لِوَرَثَتِهِ الْمَوْجُودِينَ فِي وَقْتِ الْحُكْمِ وَقِيلَ : يُورَثُ بَعْدَ انْقِضَاءِ عَشْرِ سِنِينَ مِنْ غَيْبَتِهِ وَقِيلَ : بِدَفْعِ مَالِهِ إلَى وَارِثِهِ الْمَلِيِّ – وارث مال دار - ، وَالْأَوَّلُ أَوْلَى » شرایع الاسلام « الغائب غيبة منقطعة * ) فيها آثاره وأخباره ، فلم يعلم حياته ولاموته يتربص بماله اتفاقا فتوى ونصا . ) ( ولكن في قدر التربص أقوال مختلفة :المشهور منها نقلاوتحصيلاخصوصا بين المتأخرين أنه ( * لايورث حتى يتحقق موته) *بالتواتر أو بالبينة أو بالخبر المحفوف بالقرائن المفيد للعلم ( * أو * ) بأن ( *تنقضي مدة لايعيش مثله اليها غالبا * ) » جواهر الکلام محقق نجفی 31/63 شهید ثانی در مسالک می فرماید : قوله: (الغائب غيبة منقطعة... الخ). اختلف الاصحاب في حكم ميراث المفقود، فالمشهور بينهم - خصوصا المتأخرين (منهم - أنه يترئص به مدة لا يعيش إليها مثله عادة، فيحكم حينئذ بموته، ويرثه الاولى به عند الحكم بموته. » 13/57 خلاصه کلام : باید از موت شخص مفقود الاثر یقین حال کنند . واگر بعنوان مثال اسیر دشمن گردیده ؛ سهم او را کنار بگذارند . محقق حلی هم به این موضوع اشاره ای داشتند .ابن الجنید الاسکافی نظر خاصی دارد که صاحب جواهر از او نقل کند : ( * . وقيل * ) كما عن الاسكافي في المحكي من مختصره ( * : يورث بعد انقضاء عشر سنين من غيبته * ) لكن المنقول من عبارته ما نصه " : والنظرة في ميراث من فقد في عسكر قد شهدت هزيمته وقتل من كان فيه أو أكثرهم أربع سنين ، وفي من لايعرف مكانه في غيبة ولاخبر له عشر سنين » 31/63 شیخ مفید در المقنعه ص 706 می فرماید : " اذا مات انسان وله ولد مفقود لا یعرف له موت ولا حیاة ؛ عزل میراثه حتی یعرف خبره " اگر فردی بمیرد وفرزند مفقود الاثری داشته باشد , سهم ارث اورا کنار می گذارند تا خبری بدست بیاید . ودرادامه می فرماید : سهم الارث مفقود الاثر را در نزد یکی از ورثه که مال دار ( ملی : کثیر المال ) است به امانت بگذارند . شیخ طوسی در خلاف 4/119 م 136 گوید: « مسألة 135: الأسير إذا علم حياته فانه يورث، وإذا لم يعلم أحي هو أم ميت فهو بمنزلة المفقود. وبه قال عامة الفقهاء » ابن قدامه حنبلی در « المغنی » گوید: 4924 ) فَصْلٌ : وَيَرِثُ الْأَسِيرُ الَّذِي مَعَ الْكُفَّارِ إذَا عُلِمَتْ حَيَاتُهُ . ( 4973 ) فَصْلٌ : فِي مِيرَاثِ الْمَفْقُودِ ، وَهُوَ نَوْعَانِ ؛ أَحَدُهُمَا ، الْغَالِبُ مِنْ حَالِهِ الْهَلَاكُ ، وَهُوَ مَنْ يُفْقَدُ فِي مَهْلَكَةٍ ، كَاَلَّذِي يُفْقَدُ بَيْنَ الصَّفَّيْنِ ، وَقَدْ هَلَكَ جَمَاعَةٌ ، أَوْ فِي مَرْكَبٍ انْكَسَرَ ، فَغَرِقَ بَعْضُ أَهْلِهِ ، أَوْ فِي مَفَازَةٍ يَهْلَكُ فِيهَا النَّاسُ ، أَوْ يُفْقَدُ مِنْ بَيْنِ أَهْلِهِ ، أَوْ يَخْرُجُ لِصَلَاةِ الْعِشَاءِ أَوْ غَيْرِهَا مِنْ الصَّلَوَاتِ أَوْ لِحَاجَةِ قَرِيبَةٍ ، فَلَا يَرْجِعُ ، وَلَا يُعْلَمُ خَبَرُهُ ، فَهَذَا يُنْتَظَرُ بِهِ أَرْبَعُ سِنِينَ ، فَإِنْ لَمْ يَظْهَرْ لَهُ خَبَرٌ ، قُسِّمَ مَالُهُ » مدرک قبل 7/212 مفتیان الازهر هم چنین می گویند: «يوقف للمفقود نصيبه من التركة فان ظهر حيا أخذه . وان حكم بموته رد نصيبه إلى من يستحقه من الورثة وقت موت المورث .» 3/76 «لا يستحق المفقود شيئا فى تركة مورثه بالفعل مادامت حياته غير محققة وقت وفاة مورثه لكن يوقف نصيبه فإن ظهر حيا أخذه وان ظهر ميتا أو حكم بموته قبل وفاة مورثه رد الموقوف إلى من يستحقه من الورثة وقت وفاة المورث » مدرک قبل 3/78 مکتب القران فجر بروجرد – محمد رضا فروزان بتاریخ 22/1/1391 09369319570