X
تبلیغات
فرهنگی

فرهنگی

معارف اسلامی و احکام فقهی

اعتکاف

« بسم الله الرحمن الرحیم »

 ( اعتکاف )

گرد آورنده : محمد رضا فروزان

جلسه مکتبر القران فجر بروجرد

کلید واژگان :  اعتکاف ؛ مسجد جامع ، ایام البیض رجب .

قال الله تعالی : " ان طهراً بیتی للطائفین والعاکفین والرکع السجود "  بقره 125

وایضاً " ما هذه التماثیل التی انتم لها عاکفون "     انبیاء 52

عاکفون : ای : مقیمون .والعُکوف : عبارة عن اللزوم بالاستمرار علی الشیء واللام فی « لها» للاختصاص .          فتح القدیر – الشوکانی 3/486

قال الطوسی فی التبیان : " " لها عاکفون " ای : لِاَجلِها . [ اعتکاف در قبل از اسلام هم بین مشرکین رایج بود]

معنای اعتکاف : الاعتکاف والعکوف فی کلام العرب هو الاقامة علی الشیء بالمکان .

یقال عکف او اعتکف فلان مکان کذا اذا اقام فیه . ولم یخرج منه. قال تعالی :

" وانتم عاکفون فی المساجد "    بقره 187

اعتکاف ، یعنی ، توقف در مکانی از باب تعظیم .( شاهد آیه 52انبیاء است )

عَکَف َ ، یَعکِفُ ویَعکِف عکفاً .توقف در مکانی به پاس احترام چیزی .

اعتکاف از سنن رایج در قبل از اسلام بوده ومشرکین در بتخانه ، اقامت گزیده وبه پرستش بتان می پرداختند . از همین باب قران فرمود: " ما هذه التماثیل التی انتم لها عاکفون"     انبیاء 52

العُکوف:" الاقبال علی الشیء وملازمتهِ علی سبیل التعظیم له "

والاعتکاف : "حبس النفس عن التصرفات العادیة " [برای سه روز , دنیا را سه طلاقه دادن و استمرار بخشیدن به آن برای یکدوره 12 ماهه , تبدیل ساختن حال به ملکه ]

فلسفه اعتکاف چیست ؟ ج= تسلیم نفس بالکلیة برای عبادت خداوند بزرگ , اِبعاد نفس از مشاغل وتشغلات دنیوی  جهت بازگشت به خویشتن ( ففروا الی الله ).والذاریات 50

اعتکاف  فی نفسه عملی مستحب و با نذر وعهد وقسم ؛ واجب ویا در همان مورد مستحبی در روز سوم ؛ واجب میشود . دستور خداوند به ابراهیم خلیل جهت پاکسازی کعبه از بتان ومهیا نمودن خانه برای اعتکاف کنندگان در خانه ی خدا ؛ گواه صادقی بر اهمیت این اقامت سازنده است . خداوند با ردیف قرار دادن اعتکاف در ماقبل رکوع وسجود به این نکته اشارت دارند که اعتکاف ویا به بیان دیگر ؛ خلوت با دوست  زمینه ساز تواضع در برابر عظمت حق تعالی بوده وباور حضور دوست؛ مرهون خود سازی وتخلیه نفس از اغیار است .

که آنهم میسر نشود الا به انس باحق.

 

شیخ محی الدین ابن عربی در فتوحات گوید : " الاعتکاف الاقامة بالمکان مخصوص وفی الشرع علی عمل مخصوص بحال مخصوص علی نیة القربة الی الله ...

وعمل مخصوص را ، نماز وذکر خدا وقران میداند . واینکه چرا در اعتکاف ، صوم شرط صحت است گوید ؛ معتکف باید حالت « مع الله » داشته باشد که اشبه آن ؛ صوم است . ابن عربی اعتکاف را دو نوع گوید :

عام وخاص .( فتوحات المکیه 1/669)

اعتکاف عام ؛ حالت با خدا بودن ؛ کانه اقامت در مقام مخصوص؛ علی الدوام است .

که سیره ی اولیاء الله بوده وخود را در نزد خدا احساس می کنند . اعتکاف خاص یعنی توقف 3روز در مسجد .

دارای شروطی چند است که از آنجمله : ایمان ؛ عقل ؛ قصد قربت ؛ روزه ، توقف در مسجد – تر جیحاً وبنا بر قول مشهور – مسجد جامع باید باشد . [ آنهم مسجدی که امامش عادل باشد ] رک : منهاج سید سیستانی 1/342

اقل مدت آن سه روز وبرای مراحل بعد ، مضربی از سه خواهد بود . برای مثال ؛

دوروز اول مستحب ؛ روز سوم آن واجب شود ؛ روز چهارم معتکف اختیار دارد

بماند ویا از مسجد خارج شود(الیوم الرابع بالخیار)  اگر ماند ؛ روز چهارم وپنجم ؛ مستحب وروز ششم واجب است . وهکذا روز هفتم وهشتم مستحب وروز نهم واجب و....قال فی مختصر النافع : " ولو لم یشترط ثم مضی یومان وجب الاتمام علی الروایة" اقول : وبه قال الطوسی فی المبسوط 1/289

قال فی کشف الرموز : " قال المتاخر : لا یجب ؛ لعدم الدلیل ؛ والاصل براءة الذمة والاول اظهر بین الاصحاب "      ج1ص319

 در روز اول ودوم ؛ معتکف میتواند از محل خارج شود ولی با شروع روز سوم ؛ اتمام سه روز واجب است .

در خصوص توقف ایام ثلاث در اعتکاف کلاً سه نظریه وجود دارد :

اصلاً الزامی بر توقف وجود ندارد ، چه در روز اول باشد وچه دوم ویا سوم .

نظریه دوم- با شروع روز اول ، کلاً واجب شد ؛ ترک آن جایز نیست .

نظریه سوم  که قول مشهور مجتهدین ومراجع فعلی است ؛ اینست که روز اول ودوم ؛ مستحب است وروز سوم واجب میشود ؛ که ترک آن جایز نیست .

خلاصه کلام در این خصوص : " احدها : عدم وجوبه اصلاً ، بل یجوز له الابطال متی شاء .     ------  ثانیها : الوجوب بالشروع    ------  وثالثها : الوجوب بمضَی یومین ، فلا یجب قبله ؛ ویجب الثالث بعد الیومین "

مستند الشیعه 10/561

« اعتبار استدامة اللبث فی المسجد فی الاعتکاف»

عدم خروج از محل اعتکاف  ؛ الا برای عیادت مریض ، تشییع جنازه ویا استحصال طهارت – غسل – ویا

« امر لابد منه» . بقه فتوای صاحب جواهر در باب اعتکاف؛ حیاط مسجد جزء مسجد است . قال :

" ویلحق بالمساجد حیطانها "             جواهر 17/174

واما شرط صحت آن صوم است ؛ کما قال فی الجواهر : " ان شرط الصوم للاعتکاف کشرط الطهارة للصلاة "

قال الصادق ع : " لا اعتکاف الا بصومٍ "

شرط صحت اعتکاف با روزه ؛ از ضروریات مذهب شیعه است . ( خلافاً لاهل سنت)

حنبلیان با بیان واجب ومستحب بودن اعتکاف ، روزه و توقف در مسجد جامع را شرط صحت ندانسته وگویند :

 " المشهور من المذهب ان الاعتکاف یصح بغیر صوم "                   المغنی 3/120

قال السرخسی فی المبسوط( فقه حنفی) : "ومن شرط الاعتکاف الواجب الصوم عندنا .

وقال الشافعی –ره- لیس بشرط "           ج3ص116

مالک هم، صوم را شرط صحت اعتکاف میداند . ( رک : المغنی 3/121).

در باب حداقل مدت اعتکاف ؛ مالک را سه نظر است : 1روز ، یکروز ویکشب و10روز.

راوی ده روز ؛ ابن القاسم  از مالک است .     رک : بدایة المجتهد – ابن رشد 1/253

سوال : چرا بعض اهل سنت ، صوم را شرط صحت نمی دانند ؟

ج= ابن قدامه چنین جواب دهد : " لو کان الصوم شرطاً لَما صَحّ اعتکاف اللیل لانه لا صیام فیه ولانه عبادة تَصِحُ فی اللیل فلم یُشترط له الصیام ... ولا ن ایجاب الصوم حکم لا یثبت الا بالشرع ولم یَصِحَ فیهِ نصٌ ولا اجماع "     المغنی 3/121

واما حجت مالک وابی حنیفه در شرطیت صوم ، خبر مروی از پیغمبر ص است :

" لا اعتکاف الا بصوم "     رک : الناصریات المرتضی ص299-300

مالک در « المُوَطّا» با استدلال به آیه 187بقره که بیان میدارد مباح ومجاز بودن خوردن ونوشیدن وجماع در شب تا قبل از اذان صبح ؛ وسپس می فرماید :

ولا تباشروهن وانتم عاکفون فی المساجد " اظهار میدارد که :"الامر عندنا . انه لا اعتکاف الا بالصیام " یعنی در نزد ما , شرط صحت اعتکاف ؛ روزه است . 1/315

خبر " لا اعتکاف الا بالصیام " در سنن الکبری – البیهقی 4/317و کنز العمال 8/631ح 24473و

" الدر المنثور سیوطی 1"/202وارد شده است .

قال المرتضی : "و مما انفردت به الامامیة القول : بان الاعتکاف لا ینعقد الا فی مسجد صلی فیه امام عدل بالناس وهی اربعة مساجد : المسجد الحرام ومسجد المدینة ومسجد الکوفة ومسجد البصرة . وباقی الفقهاء یخالفون فی ذلک لان ابا حنیفة واصحابه یقولون : یجوز الاعتکاف فی کل مسجد جماعة .

دلیلنا : اجماع ؛ طریقة الاحتیاط بجهت براءة الذمة  است .    ص199الانتصار

ودر رسائل المرتضی گوید : " ولا یجوز الاعتکاف الافی مسجد صلی فیه امام عدل بالناس الجمعة "          3/60

یعنی ؛ اعتکاف صحیح نیست ، الا با توقف در مسجد جامع شهر ویا مسجدی که در آن پیغمبر ویا وصی پیغمبر نمازجمعه ویا جماعت خوانده باشد .

اقل مدت اعتکاف هم ؛ امام ع فرمود : " لا یکون الاعتکاف اقل من ثلاثة ایام "

قال العالم ع : " وسئل عن الاعتکاف قال : لا یصلح الاعتکاف الا فی مسجد الحرام ومسجد الرسول ومسجد الکوفة ومسجد الجماعة ؛ ویصوم مادام معتکفا"            فقه الرضا ص190

قال المفید : " والاعتکاف هو ان یلزم الانسان المسجد ، فلا یخرج منه الا لحدث یوجب الطهارة او عیادة مریض ؛ او تشییع جنازة او امر ضروری لا بد منه .

واذا خرج من المسجد فلا یُظلّهُ سقف یجلس تحته حتی یعود الی المسجد ...

بنا بر فتوا ی عده ای از زیر سایبان حرکت نکند وعده ای گویند ؛ ننشیند , را ه رفتن اشکالی ندارد . دلیلی بر حرمت نیست . ( مستند الشیعه فاضل نراقی )

قال الصادق ع : " .....ثم لا یَجلِس حتّی یَرجِع " ننشیند تا بر گردد.

ولا یکون الا فی المسجد الاعظم ؛ وقد روی انه لا یکون الا فی مسجد جمع فیه نبی او وصی نبی "المقنعه ص363

اهل سنت گویند ؛ فضیلت با 3مسجد است : مسجد الحرام ، مسجد نبوی ومسجد الاقصی.

اعتکاف در قاموس اهل معنا وسالکین الی الله ؛ جایگاهی بس والا داشته وبوده اند

افراد بزرگی که سالها معتکف اماکن شریفه شده وبه تزکیه نفس پرداخته اند .

که از میا ن آنان شیخ عارف ،آیت الله مجتهدی است ؛ کسی که سالها در مسجد سهله

اعتکاف ورزید . عارف نامداری که بنا به خواست خودش ؛ همچون مولایش حسین بن علی ع با گلوی بریده از دنیا مفارقت نمود .( به کتاب زندگی او مراجعه کنید)

شیخ طوسی در « استبصار » از امام صادق ع نقل کند که فرمود :

" لا اعتکاف الا فی مسجد جماعة قد صلی فیه امام عدل صلاة جماعة " 2/126

فلذا ؛ قول مشهور امامیه است که ؛ اعتکاف باید در مسجد جامع شهر اقامه شود که البته مسجد جامع هر شهری ؛ مسجدی را گویند که در آن نماز جمعه ویا غالبا اهل جماعت آن از کلیه افراد شهر تشکیل میشود . در قدیم الایام هم مسجد جامع را چنین می گفته اند که معمولاً محل تجمع اکثریت مردمان بوده است . ( یُجمَعُ فیه)

 کلینی در خبری از امام صادق ع هم نقل کند که :" لا اعتکاف الا فی العِشرین من شهر رمضان"کافی 4/177

در محیط اسلامی وبر اساس مصالح سیاسی وحکومتی ،مسجد جامع ودارالخلافة چسبیده بهم ساخته می شدند .

نکته : مساجد اربعه ویا ثلاث ، موضوعیت نداشته ، بلکه طریقیت دارند ، برای صحت اعتکاف در مسجد جامع ویا هر مسجدی که جماعت بیشتر و مهمتری دارد .( مسجد جامع یعنی جامع همه ی اقشار مردم شهر )

شیخ مفیدگوید: اعتکاف  فقط در مسجد اعظم ؛ صحیح است(مسجد جامع)

قال الاردبیلی :" فیکون الاعتکاف صحیحاً فی کل مسجد جامع فیه جماعة مشروعة " مجمع الفائده 5/367

قال الصادق ع : " لا اعتکاف الا بصوم فی مسجد الجامع "     مدارک الاحکام 6/323

فاضل سبزواری گوید ؛ عده ای را نظر بر مسجدی است که در آن توسط معصوم ع ؛ نماز جمعه برگزار شده باشد وعده ای گویند ؛ نماز جماعت کفایت می کند ." ولعل الاقرب جواز الاعتکاف فی کل مسجد جامع "  یعنی ؛ مسجد جامع بودن کافی است . ( ذخیره المعاد ج3ص539)

نکته مهم در اعتکاف ؛ انزوای از غوغای شهر ؛ بر گزیدن گوشه ای خلوت ؛ بدور از اغیار ؛ جهت برقراری ارتباط با خالق هستی و تصفیه ی دل است .

اعتکاف باید در زندگی فرد اثر جانانه داشته واو را در برابر  تند باد حوادث وتسویلات شیطانی بیمه کند .

 که اگر چنین نباشد ؛ اتلاف وقت است .

هر چند در عصر حاضر ؛ ماه مبارک رجب المرجب را برای اعتکاف بر گزیده اند ؛ لیکن در روایات ، ده روز سوم ماه مبارک رمضان را گفته اند ؛ که سیره ی عملی شخص پیغمبر ص هم بر این نمط بوده است .( اقبال سید)

پیغمبر ص در ده روز پایانی ماه مبارک رمضان ، رختخواب خویش را کلاً برچیده ومعتکف مسجد می شدند . حدیث شریفی را فریقین اسلامی از پیامبر ص نقل کنند که فرمود :

  " اعتکاف عشر فی شهر رمضان یعدل حجتین وعمرتین "

فیض القدیر المناوی1/707(سنی) و عوالی اللئالی (شیعی) 3/146                             

اعتکاف ده روزدر رمضان برابر دو عمره ودو حج است.

بخاری در صحیح خود بابی را ترتیب داده بنام " باب الاعتکاف فی العشر الاواخروالاعتکاف فی المساجد کلها"

صحیح البخاری 2/255

سید یزدی در عروه ومحقق حلی در شرایع گویند :

" ان یکون فی المسجد الجامع "

اعتکاف باید در مسجد جامع باشد . (ولی  بقصد رجا در سایر مساجد ؛ مانعی ندارد )

صاحب جواهر ، قول تعیّن اعتکاف در مساجد اربعه را نپذیرفته وشرطیت مسجد جامع  را باور دارند .

 مجتهدین فعلی هم بر این نظریه هستند .

در مقابل شیخ طوسی در « النهایة » گوید :

" ولا یجوز الاعتکاف فیما عدا هذه المساجد التی قد منا ذکرها"   ص171

علامه حلی در منتهی المطلب از ابن عقیل نقل کند که :

 یصح الاعتکاف فی کل مسجد ؛ لیکن در مساجد اربعه فضیلت بیشتری دارد .

 ( دلیل هم عام بودن لفظ « مساجد » در قول خداست " وانتم عاکفون فی المساجد" ) اخبار تحدید اعتکاف در باب مساجد اربعه ؛ از دو حالت خارج نیستند ؛ اول – در مقام افضلیت اند . دوم- مرسل اند.

( وهکذا قول مساجد ثلاثه در مذهب سنیان )

 شافعیه هم اعتکاف در تمام مساجد را جایز داند .   ( رک : المجموع النووی 6/480)

 مالک واحمد وابی حنیفه گویند ؛ در مسجدی باشد که نماز جماعت وجمعه برگزار میشود .

 قال السرخسی فی المبسوط: " ثم جوازه یختص بمساجد الجماعات " 3/115

لازم بذکر است که در اخبار خاصه هم وارد است که : " وفی المسجد الذی تصلی فیه الجمعة بامام وخطبة "     رک : جواهر الکلام ج 17بحث اعتکاف

سوال : آیا معتکف میتواند به جهت غسل جمعه از محل اعتکاف خارج شود ؟

ج= بفتوای مرحوم فاضل ، اشکالی ندارد . ولی بفتوای مرحوم تبریزی ؛ خیر .

 از ظاهر کلام سیستانی وخوئی هم استشمام میشود که نمی تواند ؛ خارج شود .

صاحب جواهر هم با نقل کلام صاحب الحدائق مبنی بر عدم خروج از اعتکاف برای غسل مستحبی ، چنین گوید : " لا یجوز الخروج للغسل المندوب "  ج17ص180

وایضاً می فرماید : " جواز الخروج للاغتسال الواجب، مثل جنابت واستحاضه"

همین فتوا در کتب ذیل وارد شده است :

 مسالک الافهام 2/103-  مدارک الاحکام 6/333--  تذکره علامه 1/290

ذخیرة المعاد سبزواری 3/542و الحدائق بحرانی 13/473

سید عبد الاعلی سبزواری در کتاب « مهذب الاحکام » فی شرح العروة الوثقی گوید:

" خروج از مسجد ، برای غسل جمعه جایز است . " ومن الحوائج الاغسال المندوبة کغسل یوم الجمعة ولیالی شهر رمضان ونحوها . ... ولو کان المعتکف امام جماعة ؛ او اهل وعظ وارشاد یجوز له الخروج لذلک ثم الرجوع ، لان ذلک کله من المصالح "                    10/412

ایشان این بیان را در ذیل مسئله 30عروه می فرماید :

" یجوز للمعتکف الخروج من المسجد لاقامة الشهادة او لحضور الجماعة ....وکذا فی سائر الضرورات العرفیة او الشرعیة الواجبة او الراجحة ، سواء کانت متعلقة بامور الدنیا او الاخرة مما یرجع مصلحته الی  نفسه او غیره "

« قید مصلحت دنیوی واخروی ؛ برای خودش ویا غیر خودش  ؛ مجوز خروج است»

 

مسئلة ٌ : زن بدون اذن شوهر حق شرکت در اعتکاف را ندارد . زیرا منافی با حق استمتاع زوج است .

سوال : حکم فرزندان چطور است ؟ ج= در صورتی که با صوم واجب باشد ، نیاز به اجازه والدین نیست ، ولی در صورتی که صوم مستحبی است ؛ اجازه والدین را می خواهد. زیرا قاعده کلی در روزه مستحبی اذن والدین است .                   مستند الشیعه 10/571

با منع والدین ؛ اعتکاف فرزند ؛ شرعی نیست و حرام است . کما قال فی الجواهر :" لکن اعتبر عدم منعه – پدر – وکذا الوالدة "   ج17ص175

نکته : صاحب اذن میتواند از اجازه ی خود در روز اول ودوم بر گردد، ولی درروز سوم ؛ دیگر چنین حقی ندارد   زیرا اعتکاف واجب شد . " لا طاعة لمخلوق فی معصیة الخالق " ویا قال الله تعالی : " لا تبطلوا اعمالکم "    محمد 33

سوال : در اعتکاف ؛ نیابت از زنده جایز است ؟

ج= سید عبد الاعلی سبزواری در مهذب با استناد به حدیث امام صادق ع ، نیابت از زندگان را در اعتکاف جایز میداند . سید یزدی هم در عروه جایز میداند.

قال فی العروة : " وفی جواز نیابة عن الحیّ قولان : لا یبعد ذلک ؛ بل هو الاقوی ."

شارحین عروه من جمله ؛ بروجردی ، گلپایگانی ؛ امام ره و خوئی وفاضل و مکارم،نیابت از زنده را

مشکل دانسته وبعض ایشان می فرمایند :" فیه اشکال ولا باس به رجاءاً " [ بقصد رجاء اشکالی ندارد]

البته اهداء ثواب را به زنده همگان بدون اشکال دانسته وهکذا ، نیابت از اموات را .

ودر مقابل؛ سید عبد الاعلی سبزواری اهداء ثواب به زنده را بدون وجه میداند .

نکته : قولان یعنی : المنع ( فتوای کاشف الغطاء ) و الجواز( صاحب جواهر) 17/163

رک : مستمسک العروه سید حکیم 8/538

 

 

 

سوال : با عنایت به اخبار مروی از پیغمبر ص در خصوص عظمت ثواب اعتکاف در عشر سوم ماه مبارک رمضان ، چرا فعلاً مشتاقان  در ماه رجب المرجب برگزار می کنند؟

ج= در خبری از امام صادق ع مروی است که :

" من صام ایام البیض من رجب کتب الله له بکل یوم صیام سنة وقیامها ووقف یوم القیامة موقف الآمنین "         اقبال الاعمال سید بن طاووس 3/234

یعنی ؛ هر کس سه روز – ایام البیض- از رجب را روزه بگیرد ، خداوند به ازای هر روز او ثواب یکسال صوم و قیام را میدهد، ودر قیامت از رستگاران است .

مشابه این خبر را هم از پیغمبر ص نقل کند : " من صام ثلاثة ایام من رجب وقام لیالیها فی اوسطه ثلاث عشرة واربع عشرة وخمس عشرة ، والذی بعثنی بالحق انه لا یخرج من الدنیا الا بالتوبة النصوح ....."

( حدیث طولانی است ). اقبال سید 3/233

توضیح ایام البیض : در هر ماهی سه روز را که عبارتند از ؛ سیزدهم وچهاردهم وپانزدهم ؛ ایام البیض گویند . طبق خبر رسیده از پیغمبر ص که مورد اتفاق تمام فرق اسلامی است ؛ روزه این سه روز مستحب بوده وبر اساس " من جاء بالحسنة فله عشر امثالها"   ثواب 30روز را دارد که مساوی تمام ماه است .

" صیام ثلاثة ایام من شهر مستحب لا نعلم فیه خلافاً بدلیل ما روی ابو هریرة قال وصانی خلیلی بثلاث صیام ثلاثة ایام من کل شهر "     شرح کبیر ابن قدامه 3/94

" قال الترمذی حدیث حسن وعن قتادة ابن ملحان قال کان رسول الله ص یامر بالصیام ایام البیض ثلاث عشرة واربع عشرة وخمس عشرة – من کل شهر – ودر نقل دیگری گوید :" صیام ثلاثة ایام من کل شهر صیام الدهر "    المجموع النووی 6/385

همین خبر در منابع معتبر سنی از قبیل ؛ کنز العمال 8/562ومسند احمد 2/198وصحیح البخاری 2/247وصحیح مسلم 3/166و سنن الترمذی وسنن ابی داوودو... وارد شده است .

فقهاء شیعی هم چنین گویند : " ویستحب صوم ایام البیض وهی الثالث عشر والرابع عشر والخامس عشر من کل شهر وهو قول العلماء کافة "  منتهی علامه 2/609

 

من الله التوفیق

مکتب القران فجر – بروجرد -  محمد رضا فروزان 30/3/1389

      ( 09369319570)www. Fajr42. blogfa.com

+ نوشته شده در  دوشنبه سی و یکم خرداد 1389ساعت 17:27  توسط محمدرضا فروزان  | 

تصوف و صوفیگری

بسم الله الرحمن الرحیم

«واتبع سبیل من اناب الی »     لقمان 15

                    « حول التصوف »

قال الله تعالی : " وان هذا صراطی مستقیماً فاتبعوه ولا تتبعوا السبل فتفرق بکم عن سبیله

ذلکم وصیکم به لعلکم تتقون "        انعام 153

قال النبی ص : " لا تقوم الساعة علی امتی حتی یخرج قوم من امتی اسمهم صوفیة ؛ لیسوا منی وانهم یهود امتی ... وهم اهل النار ... عملهم عمل الفجار وهم منازعون للعلماء لیس لهم ایمان وهم معجبون باعمالهم لیس لهم من عملهم الا التعب "     الاثنا عشریة حر عاملی ص34

فرمود : قیامت بر پا نشود ، تا زمانی که در میان امت من قومی پیدا شوند که به آنها صوفیه گویند

ایشان یهود امن من هستند ، اهل دوزخ اند وعمل ایشان ؛ عمل گناهکاران ، با علماء ستیزه کنند وایمان ندارند ، به اعما ل خود افتخار می کنند ، ولی چیزی عایدی ندارند الا زحمت بیحاصل .

قال الهادی ع : " الصوفیة کلهم مخالفونا طریقتهم مغایرة طریقنا وان هم الا نصاری او مجوس هذه الامة "      الاثنا عشریه ص17

امام هادی ع فرمود : تمام گروههای صوفیه مخالف ما هستند ؛ اینان مجوس این امت هستند .

قال الرضا ع : " لا یقول بالتصوف احد الا لخدعة او ضلالة او حماقة "    ص17همان

فرمود : کسی که قائل به تصوف میشود ، یکی از سه بلا را دارد: نیرنگی است ؛

گمراهی ویا از سر حماقت است .

قال المهدی ع : " من طلب معارفنا من غیرنا اهل البیت مساوق ٌ لانکارنا"

                                                 مستدرک سفینة البحار 1/10

امام زمان ع فرمود ، طلب معارف دین از غیر کانال ما ، مساوی انکار ماست .

بنظر نگارند ه , بزرگترین مشکل تمام فرق تصوف ، همین نکته ی امام مهدی ع است ؛

رجوع بغیر اهل البیت ع برای کسب معارف ومعالم دین .

آبشخور معالم دین گروههای متصوفه ؛ غیر اهل بیتی بوده واکثراً التقاطی است .

بر هیچ اهل تحقیقی پوشیده نیست که مقادیر زیادی از دستورات ذکر سری وجهری متصوفه ، از واردات جوکیان هندی و راهبان مسیحی است . در قرن سوم وچهارم با رفتن اسلام به سرزمین هندوان وبر گشتن به میان مسلمین ، تعالیمی را با خود به ارمغان آورد . مخصوصاً  با نفوذ در ادبیات شعر وشاعری . ویا با ترجمه آثار فلاسفه وحکمای هندو ویونانیان و انتشار آن بین مسلمین.

حمایت حکومتهای اموی وعباسیین به لحاظ مسائل سیاسی و علم کردن سدی در مقابل ائمه ما ع

از علل رشد و فزونی وگسترش تصوف است . هر چند که صوفیان صدر اول ؛ جنس دیگری داشته وفقط زاهد بودند وبس . لیکن در سالهای بعد با تبدیل به حزب منحرف شدند .

مشکل بزرگ دیگری که اینان بدان مبتلا هستند ، دست یازیدن به باب تاویل است . چیزی که فقط در حوزه عمل معصومین ع است . آنانی که مخاطب قران هستند , " انما یعرفُ القران من خوطب به" قران را کسی می فهمد که مخاطب اوست ؛ که بر اساس آیات قران ؛ پیغمبر ص وخلفای معصوم او هستند . بقول معروف « اهل البیت ادری بما فی البیت » .

دانشمندبزرگ سنی « ابن الجوزی  متوفی 597هجری ق» در کتاب تلبیس ابلیس ، باب عاشر را به تلبیسات شیطان در حق متصوفه اختصاص داده و زحمت زیادی کشیده  است .

نکته ی قابل توجه اینست  که تاکنون تعریف جامع الافراد ومانع الاغیاری از تصوف ارائه نشده وکیوان قزوینی (منصور علیشاه )هم بر این نکته مهر تائید دارد .مسلکی اختراعی ، آمیخته با تزهد غیرشرعی و ترک دنیا  برای دنیا؛ گفتن کلمات مرموزوادعاهای پوچ است . که بصورت تشکلی سیاسی در مقابل فقهاء مبدل شده است .کما قال :

«ان التصوف ولید الافکار المختلطة من الاسلام والمسیحیة

 

والیهودیة ومن المانویة والمجوسیة والمزدکیة ...»

یعنی تصوف زاده افکار اسلامی،یهودی،مسیحی،مجوسی،

مانوی ومزدکی و...است.

  نقل از کتاب مصادر تصوف تالیف احسان الهی ظهیر )ص54(

**فن کرومر هم میگوید : تصوف به معنای اصح کلمه چنانکه

در مسالک مختلف ظاهر میشود اساساً از عقاید وافکار هندو

بر خاسته است .ومبدا ومبنای تصوف بالخصوص یکی از مذاهب فلسفی هندوستان که معروف به « ودانتا» می باشد .**

ابوریحان بیرونی هم در کتاب تحقیق ماللهند معتقد است :

تنازع الناس فی الصوفی واختلفوا

                               قدماً وظنوه مشتقا ً من الصوف

اهل تصوف یکی از معانی" صوف "راچنین گویند:

صاد= صدق  ؛   و=  وفا  ؛     ف = فنا .

ابن خلدون در کتاب معروف "مقدمه " می گوید :

فصل 11در علم تصوف " این دانش از علوم شرعی جدید در ملت اسلام است ." ( دقت کنید ، یعنی از ابداعات است؛ کل بدعة ضلالة وکل ضلالة فی النار  )

برای این نام اشتقاقی از لغات عرب وقیاس بدست نمی آید .

وبظاهر کلمه مزبور لقبی است .وکسانی که گفته اند صوفی از صفا یا از صفه است کفتار ایشان دور از قیاس لغوی است .

همچنین اشتقاق آن از صوف ( پشم ) نیز بعید است .

                                           مقدمه ج2ص968

.نکته دیگر این است که ؛

هرگز عرفان ناب قرانی را با مسلک تصوف اشتباه نگرفته

که راه این دو از هم جداست .عرفان خالصی که سرچشمه آن قران وکلمات اهل البیت بوده وسالک آن متعهد ومقید به طی منازل بر اساس خط مشی معصومین ع بوده وهر گز از صراط شرع خارج نمی شود . واین همان فرق اصلی عارف بالله با صوفی ولنگار است.

نکته بعدی که تذکر آن لازم می نماید ؛ جدا کردن راه تصوف

متشرع – صوفی مقید ومتعهد به شرع - از صوفی لیبرال مذهبی است .

فرق تصوف با عرفان چیست ؟ ج= تصوف ، جنبه اجتماعی سیر وسلوک الی الله وتصفیه دل از ما سوی الله است وعرفان جنبه فرهنگی آن . عرفان بر دو قسم است : عملی ونظری .

 

(  ان الله لا ینظر الی صورکم ولکن ینظر الی قلوبکم )    رسائل شهید ثانی ص111

قال النبی ص :" ان الله لا ینظر الی صورکم ولا الی اعمالکم ولکن ینظر الی قلوبکم "

                                    المبسوط السرخسی 1/11

دقت کنید ، خدای نخواسته سبیل بلند را ملاک لامذهبی ؛

وریش بلند را نشانه تقدس مشمارید .

خداوند تعالی به قلوب مردم وعمل ایشان نگریسته وارزش

انسانها در نزد خدا به تقوای ایشان است .

« ان اکرمکم عند الله اتقیکم »  سوره حجرات

قال رسول الله ص : " سید الاعمال انصاف الناس من نفسک "     کافی 2/145

بهترین اعمال ، انصاف دادن است .( در مناظرات، رعایت انصاف واجب است )

  هرگز بر اساس ظاهر افراد قضاوت نکنید . وبیاد داشته باشید که باید در قیامت جوابگوی نظرات خود باشید .

« ان السمع والبصر والفواد کل اولئک کان عنه مسولا »

فراموش نکنید در محضر خدا هستید .         اسراء 36

ناظر اصلی اواست .

« الم یعلم بان الله یری »      سوره علق

انتقاد آری ولی انتقام هرگز .

" ادع الی سبیل ربک بالحکمة والموعظة الحسنة

وجادلهم بالتی هی احسن ان ربک هو اعلم بمن ضل عن سبیله وهو اعلم بالمهتدین "                                     نحل 125

هیچوقت خود رامبرای از عیب ندانید . بی عیب فقط خداست .

« فلا تزکو ا انفسکم هو اعلم بمن اتقی »  نجم 32

خدا می داند چه کسی پاک است . به خودمان بنگریم ونفس خویش را اصلاح کرده وسپس بدنبال نهی از منکر برویم . اول علم اندوزی ؛ سپس مبارزه ی علمی . بدون شمشیر وسپر به جنگ دشمن نروید. از بیان حق وقبول حق استنکاف نورزیم . " خذ الحق "

دقت کنید به صِرف نام صوفی کسی دوزخی نیست .

اگر پیرو شریعت باشد واز صراط مستقیم خارج نشود ؛ به تعالیم دین وقران عمل کند . در باب او خلاف شرع نگوئید .به این تعریف از تصوف توجه کنید :

«التصوف عبارة عن سلوک النفس الانسانیة لطلب الحقیقة والوصول الیها وبعبارة اخری ارتباط القلب مع الله وتفویض الامور الیه »

قال کانت : "التصوف عبارة عن شهود الحق فی جمیع الموجودات "

کانت گوید : تصوف یعنی خدارا در تمام اشیاء مشاهده کردن .

نگارنده با توحید وعرفان حقیقی شیعی موافق بوده وخود را از طرفداران آن میداند . البته آن عرفانی که ناشی از آیات وروایات معصومین ع است . به این خبر مشهور دقت کنید :

" لا یزال العبد یتقرب الیّ بالنوافل والعبادات حتّی اُحبُهُ فاذا احبَبتُهُ کنتُ سمعه الذی یسمعُ بهِ بصَرَهُ الذی یُبصِرُ بهِ ویدهُ الذی یبطِشُ بها ورِجلَهُ التی یمشی بها "     عوالی اللئالی 4/103وکافی 2

واما آیاتی که گواه عرفان حقیقی قرانی است :

" هو الاول والاخر والظاهر والباطن "   و " هو معکم این ما کنتم " و  " قل الله "

قال الصادق ع : " لنا حالات مع الله وهو فیها نحن ونحن فیها هو ومع ذلک هو هو ونحن نحن "

ویا در جای دیگر فرمود : " لنا حالات ٌ مع الله هو نحن ونحن هو "

مخالفت با عرفان حقیقی  بدور از عقل سلیم وفطرت توحیدی است . تبعیت از راه غیر معصومین وقران هم از تسویلات شیطانی است . این کلام علی ع عین عرفان ناب محمدی است ؛ بخوانید:

قال ع " ما رایت الاشیاء الا رایت الله قبله وبعده ومعه "

این کلام معنای احاطه ی علمی وقدرتی خدا را بر اشیاء میرساند . فلذا در اولین خطبه نهج البلاغه فرمود : " داخل فی الاشیاء لا با لممازجة وخارج عن الاشیاء لا بالمفارقة "

دین اسلام ، دین رافت ومهربانی است .

دوست پرور وپوشنده عیوب دیگران .

سیره رسول الله ص را سرمشق قرار داده وهرگز

کافر تراش نباشیم .

بنگرید قران چه می گوید « ولا تقولو ا لمن القی الیکم السلام لست مومنا »      نساء آیه 94

شیوه ما در کاویدن موضوعات چنین است که هر نظر وایده ای را با موازین شرعی ، در حد توان خود سنجیده وبعد قضاوت می کنیم . شیوه قران جدل احسن است ومناظره عادلانه ومنصفانه .

ابتدا مختصری در خصوص عرفان ناب قرانی

می آوریم تا مبرهن شود که اسلام چیزهائی دارد ؛

بیائیم آنها را از منابع درست ومورد تائید بزرگان شریعت اخذ کنیم ، ونه از ناحیه کسانی که مجهول الحال هستند. اگر می خواهید رستگار شوید به حاملان احادیث آل الله چنگ بزنید ، والا...!!!

شما می توانید داستان جامع وجالب این مطلب را در نمط التاسع اشارات بوعلی سینا یافته وعرفان حقیقی را از زبان

این مرد بزرگ در یابید .کما قال :

"المعرض عن متاع الدنیاوطیباتها ، یخص باسم الزاهد ، والواظب علی نفل العبادات من القیام والصیام ونحوهما باسم العابد والمنصرف بفکره الی قدس الجبروت مستدیما

لشروق نور الحق فی سره ، یخص باسم العرف ."

«العارف یرید الحق الاول لا لشی غیره ولا یوثر شیئا ً علی عرفانه .وتعبده له فقط . ولانه مستحق للعبادة.»

دقت کنید اینها اشاراتی از عرفان ناب اسلامی است ونه  بدعة گذاری در دین . کلام ابن سینا ، دقیقا ً از کلام علی ع گرفته شده که گفت : الهی تورا برای خودت عبادت می کنم زیرا شایسته عبادتی .نه از شوق بهشت ونه ترس جهنم .

ودر آخر نمط التاسع الاشارات می گوید "

«جل جناب الحق ان یکون شریعة لکل وارد ، اویطلع علیه الا واحد بعد واحد».        ص367

هیچ عالم ومحقق علوم اسلامی وجود ندارد که با عرفان قرانی مخالف بوده وبهتر بگویم خود رهرو آن نباشد .

بزرگترین فقهاء ومفسرین قران وحکمای بزرگ الهی ما در خط سیر وسلوک الی الله بوده ودر این میدان قدمهای بلندی برداشته اند .

امام راحل ره ، ایت الله بهاء الدینی ؛ ملا صدرای شیرازی ،

علامه طباطبائی صاحب المیزان ؛ علامه طهرانی ، سید علی قاضی ، سید هاشم حداد ؛ سید حیدر آملی ، علامه حسن زاده ، ایت الله جوادی آملی و... صدها نفر از اولیا ءالله با تسلط بر فقه و حکمت و عرفان به مقامات عالیه رسیدند . ولی همه اینها از تصوف و عدم تقید ایشان به شرع انور بیزاری ،

جسته اند .

صوفی شهر بین که چون لقمه شبهه می خورد

                    پاردمش دراز باد این حیوان خوش علف

                                           حافظ شیرازی

صوفی نهاد دام وسر حقه باز کرد

                            بنیاد مکر با فلک حقه باز کرد

                                               حافظ

نقد صوفی نه همه صافی بی غش باشد

                           ای بسا خرقه که مستوجب آتش باشد

صوفی ما که زِورد سحری مست شدی

                         شامگاهش نگران باش که سرخوش باشد

 

نکته دیگر ؛ این فرقه هرگز در مقابل استدلال واقامه برهان تسلیم نبوده وکافی است بدانید که امام صادق ع هم در مبارزه با ایشان موفقیتی حاصل نکرد . تا چه رسد به بنده وجنابعالی

مولوی گوید :

پای استدلالین چوبین بود * پای چوبین سخت بی تمکین بود

 

.سوالی مهم : چرا گرایش جوانان به این فرقه بیش از تصور مااست ؟

ج= خاصیت لیبرالیزم بودن آن برای فرار از بند تقلید وتقوی الهی است .

طبیعت انسان با این خوی وخصلت سازگارتر است تا این که به او بگویند این کا را بکن واین کار را نکن .( وقلیل من عبادی الشکور)    سباء 13

مواردی در این مسلک وجود دارد که از نظر شرع مقدس حرام بوده ؛ لیکن در مرام تصوف حلال .

مثل قوالی واختلاط مجالس ، موسیقی و بالاترین حربه ایشان

باز بودن برای اظهار هر گونه کشف وکرامت وادعاهای پوشالی ؛ زیرا هیچ راهی برای نفی ویا اثبات آنها وجود ندارد .  (  باب تاویل که قبلا آوردیم )

واین میدان در حال حاضر ، دام بسیار خوبی برای صید جوانان است .به تعبیر علمی ، شخصیت یابی واظهار بزرگی

که منتهی آرزو ی جوانان است .

البته عناصر مادی را هم که ما با آنها بیگانه ایم فراموش نکنید .اگر بگوئیم ماهم مقصر ایم ، بیراه نرفته ایم .

وقتی مجالس ومحافل مذهبی ما با خرافات آمیخته بوده وگویندگان ما حرف تازه ای برای جذب جوانان

ندارند . وقتی محافل ما از تنوع مطالب خالی بوده وتکرار مکررات باشد ، شما چه انتظاری دارید ؟

عیب ما این است که همیشه گناه را به گردن دیگران می گذاریم .

 پیامبر اسلام وقتی فرمود ؛ ای مردم ، قولوا لا اله ؛

بلافاصله گفت : الا الله .

نفی توام با اثبات .

ما نفی را داریم ولی اثبات را بخدا وا می گذاریم .

همان متاعی که گروه متصوفه می دهد بجوانان ، ماهم می توانیم .منتهی دو مشکل وجود دارد :

1-                خودمان را باور نداریم ؛ که می توانیم.

2-                مشتاقان نمی آیند . از دور ایستاده و انکار می کنند.

آری اگر مسلمان در بند شرع باشد ، اسم، مهم نیست .( میزان عمل مطابق شرع است )

شما ملاحظه کنید که شهید اول در باب وقف کتاب الدروس الشرعیه در صحت ویا عدم ، وقف بر متصوفه می گوید :

 

« الصوفیة المعرضون عن الدنیا والمشتغلون بالعبادة والاقرب

الاشتراط ان لا یخرجواعن الشریعة الحقة .» ج2ص275

علامه حلی در تذکرة الفقهاء ج2ص430هم می گوید :

 

ولو وقف علی الصوفیة فللشافعیة قولان احدهما الصحة وهو المعتمد ان لم یخرجوا علی الشریعة المحمدیة ولم یبتدعوا فی طریقتهم .

والثانی للشافعیة البطلان اذ لیس للتصوف حد توقف علیه .

یعنی وقف بر صوفیه زمانی جایز است که ایشان از صراط مستقیم خارج نشده وبدعت نداشته باشند .

جالب اینجاست که در زمان علامه وشافعی این معظل اجتماعی موجود بوده وایشان هم دل پرخونی از دست متصوفه داشته اند .

محی الدین النَوَوی هم چنین می گوید :

الخامسة: الوقف علی الصوفیة حکی عن الشیخ ابی محمد انه باطل ، اذ لیس للتصوف حد یعرف . ( روضة الطالبین 4/386)

یعنی ، تصوف هیچ  تعریف مشخصی ندارد .

بنگرید به کلام مرحوم نخودکی اصفهانی در باب تصوف :

"الصوفی من لبس صوف علی الصفا وسلک طریق المصطفی ورفض الدنیا خلف القفا والا کلب الکوفی خیر من الف الصوفی "    ( نقل از نشان از بی نشانها –  تالیف فرزند نخودکی)

شاهد ما بر سر ، طی نمودن طریق مصطفی است .( هر چند خبر تائید نشده است )

 قال المهدی ع :

«الصوفی کلهم من مخالفینا وطریقتهم غیر طریقتنا »

امام زمان ع فرمود : صوفیه کلا از مخالفین ما هستند وراه ایشان با راه ما مغایرت دارد .  ( اثنا عشریه حر عاملی )

«لا یقول احد بالتصوف الا لخدعة او ضلالة اوحماقة ».

یعنی هیچ کس ادعای تصوف نمی کند الا به سه دلیل :

1-                حیله ومکر  2-  گمراهی وضلالت  3-  حماقت .

( مجدداً تکرار کنیم ، منظور آن صوفی است که مقید به شرع نیست )

من ذکر عنده الصوفیة ولم ینکر هم بلسانه اوقلبه فلیس منا .یعنی ، هر کس در نزد او نام صوفیه برده شده واو انکار نکند از ما نیست ...

سوال : شما در صفحات قبل گفتید که اسم ، مهم نیست ؛

جمع این نظر با روایات چطور می شود ؟

ج= دقت کنید ؛ معمولا انسان در زیر لوای نام هر گروه ، خودرا عامل ومقید به دستورات آن فرقه می داند .

طبیعتاً اگر فردی در گروه منحرفی قرار بگیرد واز دستورات خلاف آنها تبعیت کند ، او هم گمراه است .

وما این مشکل عمده را در فرق سلاسلی متصوفین

می بینیم .ولی هستند کسانی که خود را صوفی مستقل دانسته وفقط صرف نام تصوف را یدک می کشند .( استدلال دیگر : آیا هرکسی نامش عبد الله بود ، واقعاً بنده خداست؟

( صرف سبیل بلند گذاشتن ، شخص کافر نمیشود ؛ در خبر دارد که انه ع :وافر السبلة)مجمع

به آیه 62بقره توجه کنید : " ان الذین آمنوا والذین هادوا والنصاری والصابئین من امن بالله والیوم الاخر وعمل صالحاً فلهم اجرهم عند ربهم ولا خوف علیهم ولا یحزنون" !!!

شما بنگرید که درباب اسوه تقوی وفقاهت ابن فهد حلی صاحب کتاب شریف عدة الداعی ومهذب البارع در شرح

المختصر محقق اول ، گویند صوفی بوده است .

« قال فی الریاض :  وله قدس سره میل الی مذهب الصوفیة ، وتفوه به فی بعض مولفاته . وتبعه فی اللولوة

قال : الا ان میلا ً الی مذهب الصوفیة بل تفوه به فی بعض مصنفاته . »

    نقل از هامش الرسائل العشرابن فهدص8

در هامش مهذب البارع او هم می گویند :

وقال العلامة الحاج السید شفیع ره فی اجازة ولده :

 

واما الشیخ احمد بن فهد ، فهو الشیخ جمال الدین ابو العباس ؛ احمد بن شمس الدین محمد بن فهد الحلی الاسدی ، فاضل

فقیه ، مجتهد ، زاهد ، عابد ؛ ورع ، تقی ، نقی ،

 

الا له میلا ً الی مذهب الصوفیة ، بل تفوه فی بعض مصنفاته .                          مهذب البارع ج1ص15

دقت فرمودید؛ این را برای تائید گفتار خویش آوردیم تا

ثابت شود که عمل، ملاک است ونه اسم وشعار تهی از محتوا؛ نسبت تصوف را به محمد تقی مجلسی پدر علامه هم

می دهند . که آنهم چیزی از منزلت او نمی کاهد ، زیرا

تقوای او مثال زدنی است .

ملاحظه کنید کلام علامه مجلسی را در این باب :

« ایاک ان تظن بالوالد العلامة نورالله ضریحه انه کان من الصوفیة ویعتقد مسالکهم  ومذاهبهم ، حاشا عن ذلک ، وکیف یکون ذلک ؟ وهو کان آنس اهل زمانه باخبار اهل البیت ع واعلمهم واعلمهم بها ، بل کان سالک مسالک الزهد والورع وکان فی بدو امره

 

یتمسی باسم التصوف لیرغب الیه هذه الطائفة ولا یستوحشوامنه ، فیردعهم عن تلک الاقاویل الفاسدة الاعمال المبتدعة ، وقد هدی کثیرا ً منهم الی الحق

بهذه المجادلة الحسنة .

ولما رآی فی آخر عمره ان تلک المصلحة قد ضاعت ورفعت اعلام الضلال والطغیان وغلبت احزاب الشیطان وعلم انهم اعداء الله صریحا ً تبرء منهم ، وکان

یکفرهم فی عقائدهم الباطلة وانا اعرف بطریقته

وعندی خطوطه فی ذلک . (  رساله اعتقادات مجلسی )

معنی چنین است که بپرهیز از ظن پدرم به تصوف ،

اوبرای مبارزه با ایشان ونجات آنها از این ضلالت 

ابتدا وارد گروه ایشان بود وعده ای را هم نجات داد

لیکن در اواخر عمر متوجه خطر تصوف شده، که صوفیان از نام او سوء استفاده می کنند . صریحا اعلام

تبری نمود .     انتهی کلامه

اقول : شبیه این قضیه را در حرکت سید جمال الدین اسد آبادی می بینیم ؛ که برای پاشیدن فراماسونری ،

داخل آنها شده وپس از ضربه زدن خارج می شود /.

همین حرکت مبارزه منفی در خروج ضربه سختی بر پیکر این گروه کافر وارد می نماید .

آری برادر عزیز و دوست دار علم وخواستار بصیرت دین،

 بهترین کتاب از نظر ورود روایات در ذم تصوف ؛ همین کتاب اثنا عشریه شیخ حر عاملی است . وایضاً کتاب « حدیقة الشیعه » مقدس اردبیلی . ( با حفظ نظرات موافق ومخالف )

روایات در ذم تصوف( آن عده افرادی که در مقابل ائمه ع جبهه می گرفتندو به نظر این حقیر تمام روایات ذم ، در مورد متصو فه بدعت گذار در دین است ) خارج از حد احصاء است .( از جمله توقیع ذم منصور حلاج از ناحیه امام عصر ع توسط حسین بن روح است).

شیخ طوسی در کتاب « غیبت » می نویسد که حسین منصور حلاج از کذابان است . ص401

 

در حاشیه شرح باب حادی عشر علامه حلی گویند : شیخ مفید از امام هادی ع نقل کند که روزی در میان اصحاب وارد مسجد نبوی شد. عئه ای صوفی در گوشه ی مسجد حلقه زده ومشغول ذکر بودند ؛ امام ع به ایشان التفاتی نکرده وفرمود ، گول اینان را نخورید ؛ تنها سفهاء پیرو ایشانند . ولا یعتقد بهم الا الحمقاء فمن ذهب الی زیارظ احدهم فکانما ذهب الی زیارة الشیطان ومن اعان احداً منهم فکانما اعان یزید ومعاویة وابا سفیان .... شخصی گفت ، اگر کسی از ایشان معترف به حق شما باشد چگونه است ؟ امام ع غضبناک شده وفرمود : والصوفیة کلهم مخالفونا وطریقتهم مغایرة لطریقتنا وان هم الا نصاری ومجوس هذه الامة

اولئک الذین یجهدون فی اطفاء  نور الله والله متم نوره ولو کره الکافرون " ص54

نکته : شیخ بهائی در کشکول ، همین مطلب را می آورد .

لیست کتابهای مفید برای شناخت تصوف :

1-                فضائح الصوفیه – مولف ابن الوحید  بهبهانی

2-                خیراتیه در 2جلد- //////// آقا محمدعلی بهبهانی

این آقا محمد علی بعد از مجلسی ، مبارزات فراوانی با متصوفه داشته وچند نفر ازایشان را کشته است .

3-                خورشید تابان – مولف  شیخ علی محمد خراسانی

4-                تاریخ تصوف از ایت الله عمید زنجانی

5-                راز گشا – مولف شیخ عباسعلی کیوان قزوینی ,

معروف به منصور علیشاه از اقطاب تصوف در ایران که بعد از چهل سال « قطب تصوف » توبه کرد وبرگشت . ونقاط ضعف ایشان را بر ملا نمود .

بزرگترین ضربه بر پیکر تصوف در قرون اخیر ، برگشت این آقای منصور علیشاه از مرام تصوف است .کسی که خانه زاد شیخ گنابادی بود. بهترین کتاب برای شناخت حیل متصوفه وخلاف حق بودن ایشان ؛ همین کتاب« راز گشا» است .

6-                حدیقة الشیعة از مقدس اردبیلی هم کتاب خوبی در شناخت فِرَق مختلفه تصوف با منکرات ایشان است .

البته ملحوظ دارید که فعلا ً بسیاری از آن فرق وجود ندارند.

7-                کتابی است  بنام « اللمع فی التصوف» که در باب تصوف نوشته شده ومولف آن «ابونصر سراج معروف به طاووس الفقراء »است .این کتاب متن درسی تصوف بوده ومؤلف آن فردی متشرع است . دستورات کتاب را وقتی با عملکرد ایشان مقایسه کنید به دوری این برادران از شرع انور بیشتر پی می برید .

واما در لسان عربی کتابهای زیادی در بیان مشکلات جدی این فرقه مبتدعه وجود دارد ..

8-                کتاب" نظرات فی التصوف والکرامات "از علامه شیخ محمد جواد مغنیه ، بسیار مفید است .فقره ای از این کتاب نقل کنیم :

« وقال الباحثون فی التصوف : ان الصوفیة لمسلمین کانوا فی اول امرهم یتلون القران ، ویکثرون من العبادة وذکرالله ؛ ثم تکلم ابو یزید البسطامی فی الفناء بالله ، وهذه الفکرة توجد فی البوذیة ، وتسمی عندهم " نرفانا "

وقال الباحثون ایضا ً : ان النصرانیة احد منابع التصوف ؛ وعنها اخذ لبس الصوف . (  نظرات فی التصوف ص 12)

یعنی : ابتدا کار صوفیه تلاوت قران بود وذکر خدا ، ابو یزید بسطامی افکار بودا را داخل نمود « فناء فی الله »

 

این داستان فناء فی الله از امهات عقاید متصوفه است که در مذهب بودا به نیروانا مشهور است . شما می توانید برای اطلاعات بیشتر به کتاب تاریخ ادیان « جان بی ناس »

مراجعه کنید .

وهچنین شیخ مغنیه گوید : یکی از منابع تعلیمات تصوف

مسیحیت است که قضیه لباس پشمینه را از رهبانان مسیحی گرفته اند .( اذکان کثر من الرهبان یلبسونه )

9-                کتاب « تحقیق و بررسی در تاریخ تصوف » از آیت الله عمید زنجانی ؛ که انصافاً خوب کارکرده وتحقیق جامعی بدست آورده اند .

10-           تلبیس ابلیس از ابن جوزی

11-           کتاب « مصرع التصوف » از ابن بشر الآ مدی متوفی سال 370

 

برای اطلاع چند نکته را از انحرافات این گروه می آوریم :

1-                التقاط (لیبرالیسم دینی ): آمیختن رسوم دینی با رسوم غیر دینی وتولید اعمال واذکار مخصوص بین خودشان است .

که همانا بدعت محسوب میشود وفرمودند : کل بدعة فی النار .هر بدعتی آخر الامر دوزخ است .( غالب دینداری این فِرَق از باب « تعبد بما لم یشرع الله » است )

قال رسول الله ص : کل بدعة ضلالة وکل ضلالة الی النار .    (   فقه الرضا"ع" )...

تعریف بدعت " ادخال مالیس فی الدین فی الدین "

هر آن چه که در دین نیست اگر داخل دین شود ؛ بدعت است .

فرمود " من رد صاحب بدعة عن بدعته فهو سبیل من سبیل الله".یعنی برگرداندن صاحب بدعت از بدعت خود ، جهاد فی سبیل الله است .مرحوم دهخدا در لغت نامه اش چنین گوید :

تصوف منابع گوناگونی دارد وصوفیه هم از حیث مذاق وسلیقه ، التقاطی بوده اند ، وهر عقیده را موافق با ذوق وسلیقه خود دیده اند گرفته اند .

منابع عمده غیر اسلامی تصوف عبارتند از :

دیانت مسیح وفلسفه نو افلاطونی وحکمت اشراقی وافکار بودائی ...از مهمترین آنها زهد ورهبانیت است .                 رک لغت نامه حرف "ص"

مهمترین دوران برای رشد وانحراف تصوف از مسیر اصلی وخواستگاه اولیه بزرگان خودشان ، دوران صفوی است که شاهان ایشان صوفی مسلک بودند..

شما کافی است بعض نظرات ابداعی شیخ محی الدین عربی را در کتاب فصوص الحکم و فتوحات مکیه ملاحظه کنید .

محی الدین در فصوص گوید : ابوطالب کافر از دنیا رفته است .   قاله :

" وما اثرت فی اسلام ابی طالب عمه "

یعنی علیرغم معجزات پیامبر ص ، در اسلام ابوطالب اثر نکرد .      شرح فصوص الحکم آملی ص 645

ودر فتوحات المکیه می گوید :

" وامر النبی ص بغسل عمه ابی طا لب وهو مشرک "

( فصل فی الا موات الذین یجب غسلهم جزء2ص137)

این در حالی است که القندوزی حنفی در کتاب ینابیع الموده گوید : " ان ابا طا لب کان موحدا ً بل کان وصیاً من اوصیاء الله ."

یعنی ابوطالب از اوصیای پیامبران است .

شیخ مفید هم کتاب مستقلی در اثبات ایمان حضرت ابی طالب نوشته اند .

اهل سنت ، کلاً ، ابی طالب را مشرک میدانند . ( اعاذنا الله من شرور شیطان )

محی الدین در فص هارونی ونوحی فصوص الحکم ، مطالبی را عنوان می دارد که خدا وکیلی با شریعت نمی سازد .وبه همین خاطر ملا علی نوری  به او لقب ممیت الدین راداد ؛ وایضاًسایر بزرگان شیعی .

محی الدین در فص نوحی معتقد است که فرعون با ایمان از دنیا رفته است .

ایشان با استناد به آیه " وقد عصیت قبل ُ وکنت َ من المفسدین "   یونس 91

می گوید : " وما قال له وانت من المفسدین "    فتوحات 2/276

متاسفانه جناب محی الدین در تاویل آیات قران بسیار قلم فر سائی نموده وتا توانسته از جاده ی شرع بدور افتاده ؛ در فص موسوی ، عصا را با نفس مطمئنه تاویل کند ؛ آیه " فادخلو ناراً"

را به دریای معرفت ؛ خلاصه در فص نوحیه کار را بجائی میرساند که حرکت حضرت نوح را در چگونگی دعوت قوم اشتباه معرفی کرده وغرق شدن قوم را غرق درمعرفت داند.

 

بنا بر نقل قول شارحین فصوص الحکم ؛ اولین کسی که  عقیده ی وحدت وجود را بشکلی فلسفی بنیان گذاشته وبدان پر وبال بخشید ؛ جناب محی الدین عربی است . آقای بالی زاده چنین گوید : " وقد قرره ابن عربی فی جراة وصراحة فی غیر موضع من « الفصوص » ومن « الفتوحات »  من ذلک قوله : فسبحان من اظهر الاشیاء وهو عینها "  ولم یکن لمذهب وحدة الوجود وجود فی الاسلام فی صورة الکاملة قبل ابن عربی ..."   شرح فصوص ص8

یکی از عوارض وحدت وجود این کلام است ؛ دقت کنید : " یقول الله علی لسان فرعون :

انا ربکم الاعلی" سوره النازعات آیه 24"        فتوحات المکیة 1/436

یعنی ، آن کسی که گفت : انا ربکم الاعلی " فرعون نبود ؛ بلکه خود خدا بود . !!!

تمام مفسرین گویند ؛ منظور فرعون از این جمله ادعای ربوبیت وتفوق بر موسی است .

گوید : هر کسی به شکلی رب است ، مثلاً رب الدار ؛ رب البیت ؛ رب الغلام ؛ فرعون گفت ؛

هر چند که شما برای خودتان ربی هستید ، من هم رب بزرگ شما هستم . چونکه قدرت دارم .

" فانا الاعلی منهم بما اُعطیتُهُ فی الظاهر من التَحکّم فیکم "       فصوص الحکم

اهل تصوف گویند :

مسلمان گر بدانستی که بت چیست

                        بدانستی که دین در بت پرستی است

                             گلشن راز شبستری

محی الدین در فص هارونی گوید :

" موسی هارون را بر کوته نظری وعدم سعه صدرش سرزنش کرد که چرا عبادت گوساله را انکار کردی .

زیرا عارف کسی است که خدا را در هر چیزی ببیند .

بلکه خدای را عین تمام اشیا ببیند واین عتاب موسی به هارون برای تربیت وبینش بخشیدن به او بوده که او را در راه ارشاد توانا سازد ."

ولی قران در باب گوساله پرستان می گوید :

... وکانوا ظالمین .  رک: سوره اعراف ایات 139به بعد

خلاصه کلام : گفتار التقاطی و خلاف شرع از این فرقه فراوان وجود دارد .مخصوصا نظرات محی الدین که بزرگترین استاد عرفان نظری در اسلام است .

معروف به شیخ اکبر وانسانی که تاکنون محققین در باب دین ومذهب او به قول واحدی دست پیدا نکرده اند .( شخصیت متضاده دارد )

عده ای اورا انسان کامل دانند (عقیده  میرزا علی  قاضی است ) وعده ای مخرب دین می دانند؛

( عقیده  ملا علی نوری است ) .  عده ای مذهب اورا

هم سنی وهم شیعی  می دانند . گویند تقیه می کرده است . ( این هم راه گریز خوبی است )

 برای اطلاع از نظرات او در باب شیعه ؛ کافی است به فتوحات ،« باب صفات رجبیون» مراجعه کنید .  فتوحات ج2ص8

" فاذا مر علیه یراه فی صورة خنزیر "

گوید اهل رجب ، شیعه را بصورت خوک می بینند ودلیل آنرا هم چنین گوید " فکانا یعتقدان السوء فی ابی بکر وعمر ویتغالون فی علی "

زیرا در مورد ابی بکر وعمر بد می گویند ودرباب علی غلو می کنند .

دوستان او گویند ، تقیه می کرده است . !!!!!

در باب گوساله پرستان می گوید :

عتاب موسی بر هارون، بدلیل قصور هارون در حقیقت امر بود از آن که ؛عارف  کامل کسی است که حق را در همه چیز ببیند بلکه عین همه بیند .( ولو در گوساله پرستی).« کانت فیلسوف بزرگ آلمان هم چنین نظری دارد »

 قال  محی الدین:" فان العارف من یری الحق فی کل شی ، بل یراه عین کل شی" .

«فص هارونیه ص966»

در تفسیر سوره نوح می گوید : قوم نوح غرق دریای معرفت شدند. ونوح بود که اشتباه می کرد .

کانت  فیلسوف آلمانی هم تعریف تصوف را چنین گوید :

"شهود حق در تمام اشیاء عالم "  خدا را درهمه چیز دیدن .

محی الدین هم گوید : " سبحان من اظهر الاشیاء وهو عینها "    فتوحات مکیه  2/459

وایضاً گوید : " فهو عین کل  شیء فی الظهور ما هو عین الاشیاء فی ذواتها سبحانه وتعالی بل هو هو والاشیاء اشیاء "

امام صادق ع فرمودند : ایاک ان تعمل برایک شیئا ...

یعنی از عمل کردن به رای خویش بپرهیز .

خدا می فرماید: فاذکرواالله کما علمکم "  آنچنان عبادت کنید که بشما دستور داده اند .

در خصوص تعالیم التقاطی این فرق صوفیه، اینجانب مواردی را در مرام ایشان با عاداتی از فرق غیر توحیدی چین وهند؛بویژه اتباع بودا مقایسه کرده ام ، دقیقا مشابه هستند .که این امر مرهون ارتباط تنگا تنگ سران تصوف با این مذاهب است . اذکار خفی وقلبی وچله نشینی و...همه از این دست مایه ها هستند .برای نمونه که اسلام خواستار تبعیت از معصومین در چگونگی عبادات است ، به داستان ذیل دقت کنید :

دعای غریق در مفاتیح الجنان ص 859:

امام صادق ع به شخصی تعلیم دادند ؛ بگو :

یا الله یا رحمن یا رحیم یا مقلب القلوب ثبت قلبی علی دینک .

آن شخص گفت : یا مقلب القلوب والابصار ...

امام فرمود : هر چند خداوند مقلب القلوب والابصار است ولی آنطور که من گفتم بگو .

یعنی اضافه نکن .

آری اگر چارچوب خاص از شرع نباشد هر کسی توان دین سازی را دارد .

2-                ظهور وبروز این فرقه در قرون اولیه مدیون انگیزه های سیاسی بوده وحکومتها به انگیزه  دوری مردم از مسائل سیاسی وانحراف افکار ایشان و جا انداختن این تفکر که تسلط امویان وعباسیان خواست خدا بوده و بر کناری علویین ومخصوصاً شهادت اولاد علی ع ، مقدر ایشان بوده وحکومت گناهی ندارد ؛ به ترویج تفکرات صوفیانه دامن می زدند  . علویین با الهام از تفکرات انقلابی اسلام سعی در مبارزه ی بی امان با ظلم وستم خلفا را داشتند ، در حالی که تفکرات صوفیانه عدم دخالت در چنین مسائلی را تلقین میکند . همان جمله ی معروف موسی به دینش وعیسی بدینش . معمولا حکومتهای ضد دین؛ طرفدار خمودت وبی خیالی مردم هستند ، زیرا مشکل ساز نیستند وحکومت امویان وعباسیان چنین عناصری را تقویت می کردند .زیرا ایشان دو ویژه گی عمده داشتند :

1-                سنی مسلک بوده واز مخالفین اهل البیت بودند.

2-                از معتقدین به جبر هستند .(برای اطلاع از این

نظریه به مقاله هدایت واضلال بندگان از راقم این سطور مراجعه کنید )

لیبرال مذهبی بودن، یعنی مقید به چارچوب خاصی نبودن از صفات بارز ایشان است .

مرام ایشان براساس  «حُب  وزهد وتاویل » استوار است .

یعنی با قضیه " خوف ورجا " خیلی کاری نداشته واز طرف دیگر " تولی وتبری " را لحاظ نمی کنند .( درروایات ما ،وارد شده : هل الدین الاالحب والبغض ؛

حب اولیاء الله وبغض دشمنان اهل البیت ).

اهل تصوف به تعالیم امامان معصوم ع توجه نکرده و

 

به روایات وارده از معصومین در عبادات توجه ندارند؛تابع نظرات شیوخ خود هستند .

شما با نگرش به اختلافات ایشان در بین شیوخ خود به سستی افکار ایشان پی می برید . گروههای هو 121با هو 110متضاد بوده وهمدیگر را تخطئه میکنند . ( تحقیق کنید )

قران بما دستور تبعیت می دهد :

"فاستقم کما امرت ولا تتبع اهوائهم"

فاستقم کما امرت ومن تاب معک ولا تطغوا " هود112

 

ثم جعلناک علی شریعة من الامر فاتبعها ولا تتبع اهواءالذین لا یعلمون "  جاثیه 18

فاذکروالله کما علمکم "  بقره 239

همه این ایات بما می گویند که عبادت باید بر اساس

دستور خاص شرع انور باشد . از عبادات اختراعی  باید پرهیز کرد . که بدعت است .

شما کافی است که در بسیاری از موارد ؛ مبانی عقیدتی واحکام عملی ایشان را از خودشان جویا شوید ؛ ملاجظه کنید ؛ چند درصد آنها را برابر روایات معصومین ع وآیات قران می یابید ؛ مگر نباید تمام اعمال وگفتار وکردار مسلمان مطابق  تعالیم ائمه باشد ؟

برای مثال ؛ سوال کنید ؛ مبنای گفتن ذکر « لا فتی الا علی لا سیف الا ذولفقار» در مواضع مختلف چیست ؟ اگر سلیقه حاکم شود ، قبول دارید که سنگ روی سنگ بند نمیشود ؟

شما چنین گوئید ؛ من هم چنین می گویم . نفر سوم هم  چنان گوید . خدا وکیلی میشود ؟

با این منطق هر روز وهر شهری میتواند دین مخصوص بخود داشته باشد .

اهل تصوف ؛ چیزی بنام « اصحاب فتوت » دارند که شعارشان همین جمله ی" لا فتی الا علی لا سیف الا ذوالفقار"است . که بطور مسلم وقطعی ، ریشه  در روایات ندارد . داستان نزول شمشیر از آسمان توسط جبرئیل هم در جنگ بدر از منقولات تاریخی بوده وقول مخالف هم دارد . عده ای را نظر بر آنست که ذو الفقار ؛ شمشیر شخصی بنام « منبه بن الحجاج » است که در جنگ بدر بدست علی ع کشته شد . لهذا این شمشیر بعنوان غنیمت به علی ع اعطا شد.

                       رک : المبسوط السرخسی 10/9

اصحاب فتوت به خبری از پیغمبر ص استشهاد کنند که فرمود : " انا الفتی ابن الفتی اخوالفتی"     کشف الیقین علامه حلی ص60و منهاج الکرامه  ص96

منظور از اخوا الفتی ؛ یعنی برادر علی – ع – هستم .

پس قران می فرماید : " ان الدین عند الله الاسلام "     آل عمران   19

دین باید یکی باشد ؛ " واعتصموا بحبل الله جمیعاً ولا تفرقوا "     آل عمران 103

سوال کنید ؛ مستند جایگزینی عُشر به بجای خمس ؛چیست ؟

سوال کنید ، مگر قران نمی گوید : " واعلموا انما غنمتم من شیء فان لله خمسه وللرسول

ولذی القربی والیتمی والمساکین  وابن السبیل "        انفال 41

این آیه دستور خمس در مکتب قران است ؛ مبنای عشریه شما کجاست ؟

 

دوری ایشان از جماعات مسلمین ومساجد که خلاف صریح قران است ." وارکعوا مع الراکعین "        بقره 43

ساخت خانقاه در مقابله بامساجد، بدعت دیگر ایشان است . ولحاظ داشتن خبر « لا فتی الا علی لا سیف الاذوالفقار » در بسیاری موارد ؛ بویژه در شبهای قدر ،درحالی که هیچ دستوری در دین مبین اسلام برآن وارد نشده است .از بدعتهای متصوفه می باشد .( این خبر را گویند در جنگ احد ، جبرئیل در خصوص نبرد ، جانانه علی ع در دفاع از جان پیامبر ص ، بین زمین وآسمان بیان می کرد. رک : الصحیح من السیرة 12/35 ). عده ای هم کلام جبریل در روز بدر میدانند ؛ عن ابی جعفر ع قال : نادی ملک من السماء یوم بدر یقال له رضوان . ان : لا سیف الاذوالفقار ولا فتی الا علی "    غایة المرام البحرانی 3/170

جالب است بدانید که نقش مهر نادر شاه افشار چنین بوده :

لا فتی الا علی لا سیف الا ذوالفقار

             نادر عصرم زلطف حق، غلام هشت وچار

                            ( تاریخ افشارج2ص108)

نکته ی در خور توجه ایسنت که اصحاب فتوت ، شان نزول آیه 25سوره حدید " وانزلنا الحدید فیه باس ٌ شدید ومنافع للناس " را در حق ذوالفقار میدانند وگویند ، منظور خداوند از انزال حدید ، شیمشیر ذوالفقار است . این در حالی است که در کتب شان نزول آیات وکتب تفسیر بزرگان شیعه وسنی ؛ چنین مطلبی عنوان نشده ، الا بسیار نادر ، که آنهم در مقابل تفاسیر بزرگی ، چون مجمع البیان و التبیان والمیزان ؛  کم فروغ است .

 

در قرون اولیه تصوف بر اساس زهد ومقید بودن به دستورات دین مبین بوده ؛ لیکن با سفر بزرگان این گروه به سرزمینهای مشرکین وآمدن آنها به سرزمینهای اسلامی التقاط بوجود آمد .

3-                سقوط تکالیف از مسلمان در صورت وصل شدن در مرام ایشان است .که آنهم بر خلاف قران شریف است که " واعبد ربک حتی یاتیک الیقین "   حجر 99

4-                 یعنی تا لحظه مرگ عبادت کن . در زیارت وارث هم داریم که : اشهد انک قد اقمت الصلاة وآتیت الزکاة و.... حتی اتیک الیقین "   که منظور از یقین ؛ مرگ است .

گویند " اذا ظهرت الحقایق بطلت الشرایع "

هر وقت بحقیقت رسیدی تکلیف از تو ساقط می شود .

وایضا گویند " التصوف اولهُ علم اوسطه عمل ؛ آخرهُ موهبة الله "  یعنی آخرش عمل ساقط می شود .( اینان را واصلیون گویند ؛ که در حقیقت مخالف ظاهر قران هستند )

دقت کنید ، قصه ایشان بسیار خطرناک وجدی بوده از صدها سال پیش ، قابل رفع هم نیست .مقبول آنان هم نمی افتد .شما باید حتی الا مکان از این فرقه دوری کنید . گفت شاعر شیرین سخن :

که زینهار ازاین صوفیان خموش

                         پلنگان درنده صوف پوش

که چون گربه زانو به دل بر نهند

                        ا گر طعمه افتد چو گرگ بر جهند

اگر در میان ایشان متدین ومتشرع باشد از ترس دیگران ، جرئت عرض اندام ندارد .تابع علم ودانش نبوده وعلم ستیزی ایشان در کتب دانشمندان خودی وغیر خودی معروف است .گول ظاهر را نخورید.

شعار « العلم حجاب الله اکبر » مال ایشان است .

تمام فرق تصوف در 4اصل مشترکند :

1- اتحاد   2-  حلول  3-  وصل  4-  عشق

همانطوری که تمام فرق مسیحیت در اصل تثلیث مشترکند ، متصوفه هم در این 4 اصل شراکت دارند .

البته اگر کسی از ایشان سواد این حرفها را نداشته باشد

مشکل ما نیست .

 هر لحظه بشکلی بت عیار آمد * دل برد نهان شد

هر دم به لباس دگرآن یار برآمد * گه پیر وجوان شد

    «  رک خیراتیه ج1ص35آقا محمد علی( پسر وحید).»

گفتیم که هندوان و برهمانان هم از این حرفها زیاد دارند ...

به زبان سانسکریت می گویند :

تت توم اسی

یعنی خدا در شکل درخت وحیوان ظهور دارد .

حلول واتحاد تصوف هم چنین است .

                            رک تاریخ ادیان ص 249

محمد دارا شکوه صوفی بزرگ هند می گوید بعد از عبور از مراحلی « ذاکر ومذکور یکی شوند » یعنی :

اتحاد وجود وموجود . ( دقت کنید باورمندان این عقیده

نجس هستند )

   برای اطلاع از افکار این صوفی هندی به کتاب سر اکبر ؛ مراجعه کنید .

دستور رسیدن به خدا را در" کتاب سر اکبر "تعلیم می دهند .

« پرجابت (خدا) گفت که من این اپنهکت چهورکا را که دهارنا است ( تربع نشستن ) برای آن می گویم که آتما را در جیوآتما آن قدر تصور کنید که هر دو یکی شوند . ودر قید هیچ عالمی نیفتد وعین عالم ذات شود .»

آتما یعنی خدا و جیو آتما یعنی روح فردی .

به کتاب اوپانیشاد ج 2ص466 مراجعه کنید .

این طریقه ذکر لا اله الا الله که متصوفه دارند ودر کتاب سیر وسلوک منسوب به علامه سید بحر العلوم هم آمده ؛ محمد داراشکوه اختراع نموده است .( کتاب منسوب به سید بحر العلوم دارای اشکالات عمده ای است ).

کلمات مخالف ظاهر شرع را که از صوفیان

صادر شده ، شطحیات نامند . مثل کلام ابا یزید بسطامی که گفت :

"شانی اعظم من شان محمد "ویا " سبحانی

سبحانی ما اعظم شانی " ویا :

قال الحلاج " انا الحق ولیس فی جبتی الا الله ."     ( گویند اینها باب حلول واتحاد هستند)

جرجانی گوید : شطح عبارت از کلمه ای است

که از آن بوی سبکسری ودعوی برخیزد .از خداوندان معرفت بناچاری وپریشانی صادر شود .

ابن خلدون ایشان را در باب ابراز شطحیات مجاز می شمارد وگوید : صاحب غیبت را نمیتوان مورد خطاب قرار داد ومجبور ومعذور است .

ابن خلدون دلیل قتل حلاج را ، حضور بر خویشتن

بهنگام بیان شطح می داند .ولی اگر درحال وجد باشد ؛ معاف است .  ( مقدمه ج1ص991)

در مقابل این افراد می گوئیم :

چرا با وجود این که تمام انبیاء واولیای الهی در بالاترین مرتبه حضور بوده اند ؛ چنین شطحیاتی ندارند ؟

دقت کنید یکی از کسانی که حکم ارتداد حلاج را امضاء کرد . حسین بن روح ؛ نائب خاص امام زمان ع است .

مجدداًعرض می کنیم ؛ اصول 8گانه جوگیان دقیقا در

مسلک تصوف ظهور وبروز دارد .

اصول ایشان را فقط نام می بریم "

1-                یاما  2- نیاما  3- اسانه  4- پرانایامه  5-  پرتیاماره

6- دارنا  7-  دیانه     8-  سمادی ( فناء فی الله )

 

متصوفه در باب عشق مجازی هم قائل به حلیت واباحت ولو در امردان هستند .وگویند :

«من عشق فعف فکتم فمات مات شهیدا ً »

  کنز العمال 3/372و تاریخ بغداد 5/364وجامع الصغیر سیوطی وتقریبا ً تمام کتب اهل سنت این حدیث جعلی را از عایشه نقل می کنند . در سیر اعلا م النبلاء می گوید : هو خبر باطل لا یصح ...

سوال : تصوف ، تقلید را قبول دارند یاخیر ؟

بر اساس کلام بزرگان متشرع خودشان باید تقلید کنند وحتی مرجع هم باید اعلم باشد .ولی این که جهال ایشان تقلید دارند ویا ندارند را نمی دانم .

قال ابونصر السراج فی اللمع فی التصوف :

"ومن لم یبلغ من الصوفیة مراتب الفقهاء واصحاب الحدیث فی الروایة والفهم ولم یحط بما احاطوابه علما ً فانهم راجعون الیهم فی الوقت الذی یشکل علیهم حکم من الاحکام الشرعیة او حد من حدود الدین ."

دقت کنید ، صراحت کلام ابو نصر در باره لزوم تقلید از عالم وفقیهی است که مسلط بر فهم حدیث باشد .

ازاین بهتر دلیل بر لزوم تقلید از زبان خودشان کجا می یابید.؟

دلیل دیگر از رساله باب ولایت وراه هدایت هو 121

ص358: «تمام افراد مسلمین موظفند در احکام شرعیه مقلد مجتهد اعلم بوده وبفتاوی او اعمال قالبیه وشرعیه را انجام دهند .وعمل بدون تقلید صحیح نیست .

ایشان پیروان خودرا موظف به تقلید از ...می نمودند .»

واگر بگویند که مقلد شیوخ خود هستیم ، می گوئیم :

خود گفتید تقلید اعلم ؛ راه شناخت اعلم در نظر شما چگونه است .؟مگر مرجع شما بقول خودتان در اول رساله اش نمی گوید راههای شناخت اعلم چیست؟

اعلمیت شیخ شما را کدام مجتهد وفقیه خبره تائید نموده است .؟بعلاوه راه تقلید وانتخاب مرجع در کلام مراجع

مشخص شده ودر کتب فقهی واصولی آمده است .

اگر آنها را قبول ندارید ، پس باید کتب اصولی دیگری بیاورید .که راه جدیدی را بگوید .ومتاسفانه تاکنون نیامده است .

واز آنجائی که تقلید وضوابط آن از قران استخراج شده

وفقهاء بر آن صحه می گذارند . جای انکار نیست مگر همانانی که امام هادی ع فرمود : « حُمَقاء».

برای اطلاع بیشتر از این ضوابط وادله قرانی به مقاله

"اختلاف آراء مجتهدین" از راقم این سطور در سایت

مکتب القران فجر مراجعه کنید .

در خاتمه یادآوری این نکته مهم الزامی است .

همیشه در بحث ومناظره وجود سه شرط لازم است :

 

1-عالم بودن طرفین حول محوربحث برای رعایت مشترکات ومقبولات وپرهیز از منفورات .

درغیر اینصورت مَثَل معروف " ساز را دست ناشی بدهی ؟چکار می کند ؟"

2-                منصف وسلیم النفس بودن طرفین .تا حق را بپذیرند ، واز ابتدا خودرا حاکم تصور نکنند .( شمشیر را از رو نبندند، قصدشان حقیقت یابی باشد و نه نزاع )

3-                 قصد یادگیری ویا روشن شدن نقطه تاریکی را داشته باشند ونه قصد برتری طلبی واظهار فضل .

اگر این شرایط اصلی موجود نبود ازمناظره بپرهیزید

که مایه نقصان شوکت شما است .

بقول علی" ع " وقتی کسی به حرف تو گوش نمی دهد نباید حرف بزنی .

نکته : آیا حدیث " الشریعة اقوالی والطریقة افعالی والحقیقة احوالی " صحیح است ؟

ج= این خبر در کتابهای مستدرک الوسائل ج11ص173ومیزان الحکمة ری شهری ج2ص1492وج4ص1494از کتب شیعه آمده وایشان از کتاب عوالی اللئالی ابن ابی جمهور الاحسائی ج4ص125نقل کرده اند . یعنی ریشه خبر در کتاب عوالی می باشد . در جوامع روائی شیعه نیامده است .

علامه الفتنی در کتاب «تذکرة الموضوعات » ص86

آنرا از احادیث موضوعه می داند ، که قاضی عیاض

در کتاب« الشفا»ج1ص146قسمتی از حدیث را نقل می کند .

نکته مهم این است که در سایر کتب شیعی وارد نشده وبرخی از اساتید هم آنرا قبول ندارند .به هر صورت ما

شرح خبر را از کلام شیخ حیدر آملی برایتان می آوریم :

قال الاملی " اعلم ان الشریعة والحقیقة والطریقة اسماء صادقة علی حقیقة واحدة ، وهی حقیقة الشرع المحمدی

 

باعتبارا ت مختلفة ، ولا فرق بینهما الا باعتبارات المقامات "

یعنی در اصل هر سه عنوان یکی هستند .

اقول :

(مثلا ً یک دانه بادام را در نظر آورید ,؛ پوست دارد ،مغز دارد وروی آن مغز هم یک پوست نازک قرار دارد .

پوست اول را شریعت گویند ، پوست دوم را طریقت ومغز را حقیقت .

شریعت پوست مغز آمد حقیقت * میان این وآن باشد طریقت)

سیدحید ر آملی مثل هر سه را به نماز چنین گوید :

 

« ویظهر ذلک فی مثل الصلاة ، فانها خدمة وقربة ووصلة ،

فالخدمة مرتبة الشریعة ، والقربة مرتبة الطریقة ،

والوصلة مرتبة الحقیقة واسم الصلاة جامع للکل .»

 

« فالشریعة عند التحقیق تصدیق الانبیاء والرسل والعمل بموجبه طاعة وانقیادا ، والطریقة التخلق بافعالهم ایقانا ً واتصافا ً والقیام بها علما وعملا ً ؛ والحقیقة مشاهدة احوالهم ومقاماتهم

کشفا وذوقا والقیام بها حالا ً ووجدانا ً »

شریعت یعنی تصدیق انبیاء وعمل به دستورات ایشان ؛

طریقت یعنی تخلق به عادات ایشان وحقیقت یعنی مشاهد ه احوال ومقامات ایشان وتلاش برای رسید ن به آن .

               نقل ازهامش کتاب عوالی اللئالی ج4ص125و ص345کتاب جامع الاسرار سید حیدر آملی .

ببیان دیگر ؛ شریعت یعنی تعبد؛ طریقت یعنی حضور را احساس کردن وحقیقت یعنی مشاهده این حضور .

شریعت آماده قیام به امر خدا ؛ طریقت عمل کردن وحقیقت یعنی قوام خویش به آن بستن ؛ متصف شدن.

 

شبیه علم الیقین ، عین الیقین وحق الیقین .

اسلام ؛ ایمان وایقان .

ظاهر ؛ باطن وباطن الباطن .

عام ؛ خاص والخاص الخاص .

 

المبتدی ؛ والمتوسط ،والمنتهی ..

قال فی جامع الاسرار : فاعلم ان الشریعة اسم موضوع

للسبل الالهیة مشتمل علی اصولها وفروعها ،...

وکل مسلک یسلک الانسان احسنه واقومه یسمی طریقة ،قولا کان او فعلاً اوصفة او حالاً .

واما الحقیقة ، فهی اثبات الشی کشفا ً او عیانا ً ...ص344

بعد استشهاد می کند به حدیث «حارثة» ...که به ام فرمود : کیف اصبحت َ؟ قال : اصبحتُ مومنا ً حقا ً

فقال –علیه السلام : لکل حق حقیقة ، فما حقیقة ایمانک ؟ قال : رایت اهل الجنة یتزاورون واهل النار یتعاوون ...بعد می گوید : ایمان حارثه به غیب حق وشریعت است و باور او به جنت ونار حقیقت و زهد او طریقت .وشریعت شامل هر سه می شود .  ص 345جامع الاسرار سید حیدر آملی .( انصافاً حساب سید شیخ حیدر عاملی از بقیه جداست !)

« خوب است بدانید که سلاطین صوفی مشرب صفوی ،این شعار را نصب العین خود قرار داده بودند :

شریعت – طریقت – سلطنت .

                 (  تاریخ افشاریه ج2ص105)

در واقع دین را ابزار ودست مایه برای سلطنت خویش قرار داده بودند .

سوال : قضیه سبیل بلند متصوفه چیست ؟

ج= نقل قول از منصور علیشاه است که می گوید :

صوفیه خود را مُحرم به زیارت قلب می داند که بیت الله می باشد وبر محرم 24چیز حرام است ، فلذا سبیل خودرا نمی تراشند .( چیدن مو برای محرم ، حرام است ) .البته ریش را می تراشند ، موی سر را می تراشند ، اینها اشکالی ندارد .(ان شاء الله که بز است ) ص217راز گشا ، کیوان قزوینی.

برای اطلاع از داستان ریش وسبیل به مقاله «حرمت تراشیدن ریش از راقم این سطور مراجعه کنید »

وایضا ً می گوید : صوفیان غیر از خود را"ناقص المعرفة"

می دانند .

نکته :موتات اربعه عند تصوف چنین است :

1-موت ابیض وهو الجوع .

2-موت احمر وهو مخالفة النفس فی هواها .

3-موت اخضر وهو طرح الرقاع فی اللباس .

4- موت اسود وهو تحمل اذی الخلق بل مطلق الاذی .

نکته : صوفیان ولایت باطنی معصومین ع را قبول دارند ، لیکن ولایت ظاهری را از آن شیخ ومراد خویش می دانند .

 

بهمین دلیل « محی الدین عربی » خود را خاتم ولایت قلمداد میکند. هر چند که ولایت محمدی را قبول دارد .

در شعر هم می گوید :

فلاتعدل باهل البیت خلقا ً *** فاهل البیت هم اهل السیادة

محی الدین خلافت ظاهری وباطنی ، ابوبکر ، عمر ، عثمان

وعلی –ع-وحسن –ع- ، معاویه ومتوکل را می پذیرد .

                                فتوحات مکیه 2/6

نظر ابن عربی در باب حدیث " من کنت مولاه فعلی مولاه " این است که ، منظور از مولاه یعنی دوست داشتن .

" الولی التابع المحب " کما قال النبی ص: من احبنی وتولانی فلیتوله . « هر کس مرا دوست بدارد من هم اورا دوست دارم »

نکته : متصوفه معتقد هستند که رابطه قطب با مرید ، شرط

رسیدن به کمال وقبولی اعمال است . بی ولای قطب، عملی

مقبول نیست . قطب قدرت تصرف در نفوس مریدان را دارد .واگر سالها ریاضت بکشی تا او تائید نکند اثر ندارد .

ضمن این که می تواند بدون زحمت شما را به کمال مطلوب برساند واین همان عامل مهم در جذب جوانان است .

ایشان سالک را دو قسم می دانند :

1- سالک مجذوب     2-  مجذوب سالک .

مطالب فراوانی در این خصوص وجود دارد که باید به کتاب استوار نامه صوفی تائب ، منصور علیشاه ( کیوان قزوینی) مراجعه کنید . کسی که خود 40سال قطب صوفیان

بود .وبر اثر اختلاف با گنابادیان برگشت .

سوال : مقام فرق ومقام جمع چیست ؟

بنده با گفتن « ایاک نعبد » مقام فرق را اثبات می کند

وبا « ایاک نستعین » مقام جمع را طلب می کند .فرق بدایت اراده وجمع نهایت آن است .( تعریفات جرجانی ).

سوال : توجیه کارهای شگفت انگیز واِخبار از مغیبات توسط

صوفیان چیست ؟

ج= قران گوید " من کان یرید حرث الاخرة نزد له من حرثه ومن کان یرید حرث الدنیا نوته منها وما له فی الاخرة من نصیب."      شوری آیه 20

هرکس برای دنیا کار کند ، ما مزد اورا می دهیم ولی در آخرت نصیبی ندارد . وهر کس برای آخرت کار کند هم در دنیا پا داش می دهیم وهم در آخرت .

قال الشیخ المراغی :

ای : ومن کان سعیه موجها ً الی الشوون الدنیا وطلب طیباتها

واکتساب لذاتها ولیس له هم فی اعمال الاخرة نوته منها ما قسمناه

له ولیس له فی ثواب الاخرة حظ . ( تفسیر مراغی 25/36)

معنا ، همان است که در فوق آوردیم .

آری برادر عزیز بنگرکه :

«مرتاضان هندی با ریاضت دنیائی به مقاماتی می رسند

« بابا» مرتاض بی نظیر هندی از این قبیل کارها زیاد انجام می داد .اگر فضیلت باشد ، پس او مقام اول را دارد .»

سمندل حیوانی است ، وقتی پیر وفرتوت می شود داخل آتش رفته ، پوست ظاهری او سوخته ، شاداب وجوان بیرون می آید .یعنی می گوئید این هم فضیلت است ؟ ( رک تفسیر رازی.

قال فی لسان العرب 11/348:

"السمندل طائر اذا انقطع نسله وهرم القی نفسه فی الجمر فیعود الی شبابه ، وقال غیره : هو دابة یدخل النار

فلا تحرقه " 

« السمندل وهو صوف طائر لا ینظف الا بالنار

وهو لا یحترق »   شرح الازهار 3/75

همین مطلب در تاج العروس 7/383ودر

قاموس فیروز آبادی ج3ص398وارد شده است .

داستان دیگر که بسیار جالب و شنیدنی است ، این که :

 

سرخپوستان زیونی در آمریکای شمالی در زمان خشکسالی

رقص معروف « طلب باران » را بجا می آورند .

حاجت ایشان بر آورده وباران می بارد .

 

آنچنان اعتقاد راسخی به کار خویش دارند که قبل از عزیمت

 

برای انجام مراسم با خود چتر می برند ..ودر عین حال کافرند .

سوال : ممکن است خداوند دعای کافر را مستجاب کند ؟

ج= مگر شیطان درخواست نکرد که الهی مرا تا روز قیامت عمر کرامت کن ، خداوند هم فرمود : " فانک من المنظرین "    به آیات 14و15اعراف و35و36سوره حجر مراجعه کنید .

 خداوند در آِیه196آل عمران در باب اعمال محیر العقول کفار می فرماید :

" لا یغرنک تقلب الذین کفروا فی البلاد .متاع قلیل ثم ماواهم جهنم وبئس المهاد . لکن الذین اتقوا ربهم لهم جنات تجری من تحتها الانهار خالدین فیها نزلا من عند الله وما عند الله

خیر للا برار ."

میزان تقوای الهی است ونه کارهای شگرف انجام دادن ؛ ( رک : اعمال مرتاضان هندو)

کاهنان غیر موحد و جادوگران « شَمن » از این امور دارند .

انسان می تواند با برقراری ارتباط با اجنه وشیاطین بر قسمتی از مغیبات دست بیابد . این موضوعی است که در تاریخ تجربه شده است وهیچ بُعدی ندارد .

 

سوال : استحضار صورت شیخ چیست ؟

ج=  یکی از بدترین بدعتهای صوفیان همین عمل خلاف شرع است ؛ که می گویند باید در نماز برای کسب خلوص ، صورت شیخ خویش را در نظر آورید. ( شرک است ) ابن بابویه از متصوفه نقل کندکه می گویند ، بهنگام نماز ، صورت شیخ خود را در نظر بیاورید،

   " اذا قمت الی الصلاة فانصب بین عینیک واحدا ً "

                                             فقه الرضا ص27

برای اطلاع بیشتر از این مطلب به کتب سیر وسلوک منسوب به علامه بحر العلوم ص 129ورساله لب اللباب علامه سیدطهرانی ص 186 مراجعه فرمائید. مزید اطلاع است که انتساب کتاب سیر وسلوک به بحر العلوم هنوز در نزد بعض علماء من جمله آیت الله مکارم شیرازی ثابت نیست .

نکته : تعریف ریاضت :

 

"الریاضة تذلیل النفس والجامها بالعبودیة "

مهر کردن نفس سرکش با دهنه عبادت را ریاضت گویند .

قال ابن میثم البحرانی :

«الریاضة فی اللغة ، فهی تمرین البهیمة علی الحرکات التی ترتضیهاالرائض بحسب مقتضی اغراضه وتعود ها بها .»

ریاضت در لغت یعنی رام نمودن حیوان بر انجام کارهای صاحب آن . منظور از حیوان در ریاضات نفسانی ، همانا

نفس طغیانگر را می گویند .  ( مئة کلمه بحرانی ص 34)

 

قال فی مجمع البحرین :قیل المراد بالریاضة هنا منع النفس الحیوانیة عن مطاوعة الشهوة والغضب وما یتعلق بها ، ومنع النفس الناطقة عن متابعة القوی الحیوانیة من رذائل الاخلاق والاعمال کا لحرص علی جمع المال ... وجعل طاعة النفس للعقل العملی ملکة لها علی وجه یوصلها الی کمالها الممکن .../.

                                مجمع ج4ص210

ریاضت آفتی دارد بنام عادت ، دقت کنید اشتباه نشود .

قال علی ع " آفة الریاضة غلبة العادة " (عیون الحکم 182).

سوال : اهل تصوف خود را وابسته به علی ع میدانند ؛ آیا درست است ؟

ج= بنا بر نقل ابن ابی الحدید معتزلی ؛ اکثر دانشمندان وصاحبان علوم ؛ علم خود را مدیون علی ع میدانند . فقهاء ، فلاسفه ، مفسرین ، نحویین ، انسانهای شجاع و...

 ادعای انتساب که دردی را دوا نمی کند . خداوند به حضرت نوح در خصوص شفاعت برای فرزندش فرمود : لیس من اهلک انه عمل غیر صالح "   هود 46

 

مذهب اهل حق :

اهل حق یا علی اللهی یا اهل نیاز یا سر سپر دگان از فرق غلاة شیعه محسوب می شوند .

اهل حق علی ع را تجسم خدا دانسته وتفکر ایشان در این باب همچون ، مسیحیان در مورد حضرت عیسی ع است .

اهل حق معتقدند که خداوند در علی ع حلول کرده است .

گویند اولین تجلی خدا در علی بود ودومین تجلی در سلطان اسحق نوه امام کاظم ع .

سومین مظهر حق را شاه مبارک یا مبارک شاه ملقب به شاه خوتین می گویند . که در اواخر قرن سوم هجری می زیسته است .اورا مظهر الله می خوانند .

گویند وی در لرستان بی پدر از مادری باکره بنام «ماماجلاله» بدنیا آمد . مریدان فراوانی داشت .

خود را در رودخانه « گاماسب » انداخت وغیب شد .

شخصیت برجسته دیگر اهل حق ، «باباناوس»در قرن 4و5هجری بوده است . او نیز بدون پدر ، از مادری باکره

بنام « خاتونه گلی »متولد شد .وروزی بشکل شاهین پنهان شد .اهل حق معتقدند روزی ظهور می کند .

شخصیت بزرگ دیگر ایشان ، « سلطان اسحق »یا سلطان سهاک فرزند شیخ عیسی برزنجی از سادات موسوی واز پیشوایان دراویش نقشبندی است .

گویند این سلطان سهاک در بدن بکتاش حلول کرد ودر قرن 7فرقه بکتاشیه در ترکیه بوجود آمد واز آنجا به سایر نقاط صادر شد .بکتاش در سال 728مرد .ایشان طرفدار اهل سنت هستند.در سال 1241محمود خان دوم خلیفه عثمانی مشایخ بکتاشیه را بعضا ً کشت ومریدان را متواری کرد .

در زمان آتاتورک این فرقه منقرض شد .بکتاشیه به اصل تثلیث ( بشکل اسلامی ) اعتقاد دارند وگویند :

« الله ؛ محمد ؛ علی »

بر سر سفره نان وپنیر وشراب می گذارند .جوانان مجرد ، گوشواره در گوش می کنند تا از متاهلان متمایز باشند .

اساس مذهب اهل حق تلاش برای رسیدن به حق است .

عدد هفت برای اهل حق ، مقدس است .

اهل حق در طی سال فقط 3روز( با شبهایش) روزه می گیرند ( روزه وصال که در فقه اسلام منهی عنه است )وروز چهارم نیاز می دهند .

در شب چهارم افطاری ویژه ای تدارک دیده وآن را شام حق گویند.

اصل نیاز چیست ؟

ج= هر یک از اهل حق باید در طول سال یکبار قربانی کرده ویاران را دعوت کند . قربانی به توان مالی شخص بستگی دارد . معمولا خروس یکساله می پزند .

این قربانی را در مکانی بنام« جسمخانه »که محل عبادت است ، بجا می آورند .

صابئین هم در هر ماه 4قربانی دارند که بنام ستارگان انجام می شود . این قربانیان باید خروس باشند .خون خروس را هم در زمین دفن می کنند . ( تارخ ادیان 2/306)

اهل حق گویند ، ما صوفی نیستیم ، بلکه متصوفه سعی دارند خودشان را بما ملحق سازند .

اهل حق بعد از گذراندن 4مرحله ، دیگر نماز نمی خوانند .

وآن 4مرحله ایشان چنین است :

1-                شریعت  2- طریقت  3- معرفت  4-  حقیقت .

گویند ؛ نیاز دادن بعوض نماز خواندن است .

اهل حق خودرا مسلمان وشیعه اثنی عشری دانسته ، ولی خوک وشراب را بر خود روا می دارند .

در عین این که شیعه هستند!!! به حلول وتناسخ اعتقاد دارند.( حلول وتناسخ ؛ یعنی انتقال روح از بدنی به بدن دیگر ، ممکن است  بدن دوم حیوان باشد . که از نظر عقلی ممتنع الوجود است . زیرا چیزی که از قوه به فعلیت برسد ؛ عودت آن به قوه محال عقلی است  )

اهل حق سبیل گذاشتن را واجب وتراشیدن آنرا گناه وننگ می دانند .

سبیل را معرّف اهل حق می شمارند .

لعن هیچ کس را جایز نمی دانند ولو شیطان باشد .( خداوند9گروه را در قران لعن کرده است که یکی از آنان شیطان است . )

معتقد به شعار زرتشتیان هستندکه گفت :

گفتار نیک ، کردار نیک ، پندار نیک .

تا قرن هفتم مرکز ایشان لرستان بوده ، ولی بعدا ً به کردستان منتقل شد .

اهل حق هم به گروههائی منقسم می شوند که هر کدام رهبر مخصوص دارند .8گروه هستند . گویند قنبر وسلمان اهل حق بوده اند.

اهل حق مجموعه ای از آراء وعقاید اسلامی ، زرتشتی ، یهودی ، مسیحی ، مهر پرستی ، مانوی ، هندی وافکار فلاسفه است .  ( نقل از کتاب تاریخ ادیان ومذاهب - آبادانی)

 از نظر فقه اسلام ، اهل حق نجس بوده

ودر شمار نجاسات هستند .

قال فی العروة الوثقی :

« لا اشکال فی نجاسة الغُلاة »

من الله التوفیق

مکتب القران فجر ---  بروجرد

09369319570             محمد رضا فروزان 5/11/87

 

+ نوشته شده در  شنبه بیست و نهم خرداد 1389ساعت 11:26  توسط محمدرضا فروزان  | 

سینه زنی

 

 

 

« بسم الله الرحمن الرحیم »

« سینه زنی »

قال رسول الله ص :" لیس منا مَن ضَرَبَ الخدود وشَقّ الجیوب "

 رک: مسکن الفؤاد شهید ثانی ص108و مسند احمد 1/386و الذکری ص72ومستدرک 2/452

جواهر الکلام 4/370و مسند احمد بن حنبل 1/386

 

حدیث فوق الذکر را فریقین اسلامی در کتب روائی و فقه استدلالی آورده وراوی آن ابن مسعود میباشد .  مجتهدین در کتاب « کفارات » از این حدیث برای وجوب ویا عدم  کفاره در سیلی بصورت نواختن وگریبان پاره کردن استفاده کرده ، لیکن استثناء هم دارد .

آنچیزی که ما در این مقاله درصدد بیان آن هستیم ؛ اباحت سینه زنی در عزای امام حسین ع است ؛ حتی تا جائی که خون جاری شود .

البته این عمل نه تنها برای امام حسین ع مستحسن است ، بلکه برای فقدان تمام فقهاء وعلمای ربانی اسلام و خدمتگزاران دین وشریعت وامت اسلام  هم، ممدوح بوده واز مصادیق " ومن یعظم شعائرالله فانها من تقوی القلوب " است .    حج 32

وسوسه شیاطین راه بجائی نبرده ومومنین نباید به وساوس ودسیسه های خناسان وقعی بنهند . حسین بن علی ع در راه حفظ آثار دین جدش از خون خو د وفرزندان ویاران با وفایش مایه گذاشت ، آنوقت عده ای در اباحت سینه زدن اشکال وارد می کنند .

به ادله ای که از روایات وقران شریف می آوریم دقت فرمائید .

خبر مروی از پیغمبر ص که فرمود: از مانیست کسی که در مصیبت؛ سیلی بر صورت خود زند و یا گریبان ( یقه پیراهن) پاره کند . ( چونکه تصییع مال است)

اهل سنت با توسل به این خبر مصرانه می گویند که سینه زدن ؛ حتی برای حسین بن علی ع هم حرام است .

خبر دیگری از پیغمبر ص نقل کنند که فرمود :

" لیس منا مَن لطمِ الخدود وشقِّ الجیوب ودعا بدعوی الجاهلیة "

               رک : المغنی لابن قدامه 2/411و عوالی اللئالی ( شیعی) 1/111

در صحت اخبار؛ ما شک نداریم . گوئیم در هر چیزی استثناء وجود دارد ؛ کما قال :

« لکل شیء مخرجاً فی الشرع » قضیه عزاداری امام حسین ع شرط بقای دین است .

کما نقل" الاسلام محمدی الحدوث فهو حسینی البقاء "     الغدیر 3/246

اینکه پیغمبر ص فرمود : " حسین ٌُ منی وانا من حسین " در واقع رمز ماندگاری اسلام ومذهب تشیع است که در عزاداری امام حسین ع نهفته است .

سینه زدن درسی بزرگ از مکتب امام حسین ع است که همنوائی وهمدردی شیعه را با رهبر آزاده خویش تداوم میبخشد . فوران شور وتهییج جوانان در مکتب حسینی با همین سینه زدنها ست . آری، شعور با شعار لازم وملزوم بوده وغیر قا بل انفکاک است. ما همیشه این مطلب را سر داده ایم که مکتب امام حسین ع ، بعنوان بارزترین مصداق فرهنگ  شهادت طلبی ونهضت دینی ، شامل دو بال پروازی است :

اول – جنبه ی عقلانی ( شعور دینی وباور مذهبی )

دوم – جنبه احساسی وعاطفی ( شعار بدون خرافات ) .

وایندو باید در تمام هیئات حسینی بنحو اتم اکمل تبلور داشته باشد . تعلیم معارف  همپای با ابراز شور وهیجان . که اگر اولی نباشد ؛ شعار بدون شعور است واگر دومی نباشد ؛ مجلسی خشک وسرد بوده و گیرائی ندارد . شما با سفر به بلدین شریفین مکه ومدینه وعتبات عالیات این وجه تفریق را کاملا احسا س می کنید .

 

واما براهین نقلی:

شیخ طوسی در کتاب « تهذیب الاحکام » حدیثی رااز ابن سدیر  از امام صادق ع نقل

کند که ایشان فرمودند : " ولا شیء فی اللطم علی الخدود سوی الاستغفار والتوبة "

یعنی ، هرگاه در مصیبت کسی ، سیلی بر صورت زده شود ویا یقه پاره شود ، غیر از استغفار وتوبه ؛ کفاره ی خاصی ندارد . ودر ادامه می گوید :

" وقد شققن َ الجیوب ولطمنَ الخُدود الفاطمیات علی الحسین بن علی ع وعلی مثلِهِ

تُلطَمُ الخدود وتُشَقّ الجیوب "     التهذیب 7/325حدیث 1207

تعریف « لطم » : ضرب الخد ، وصفحات الجسم ببسط الید "   ( کتاب العین )

وایضاً : واللطم ُ : الضرب علی الوجه بباطن الراحة " (لسان العرب ومجمع البحرین)

با کف دست بر صورت ؛ گونه ویا هر کجای بدن زدن را « لطم » - سیلی – گویند.

به کلام سید مرتضی بر اساس نقل  فاضل آبی در کشف الرموز  دقت کنید :

" ( الخدود) سوی الاستغفار والتوبة ؛ ولقد شققن الجیوب ولطمن الخدود الفاطمیات ؛ علی الحسین بن علی ع ؛ وعلی مثله تُلطم ُ الخدود وتُشقّ الجیوب . وادعی المرتضی علی ذلک الاجماع .               کشف الرموز 2/263

سید مرتضی ادعای اجماع بر حلیت سیلی بصورت زدن در عزای امام حسین ع را دارد . مستند او هم عمل خاندان واهل بیت امام حسین ع است .

سید محسن امین عاملی در کتاب « لواعج الاشجان »  سیلی بصورت زدن فاطمیات را می آورد . " فقالت زینب واثکلاه ینعی الحسین الی نفسه وبکی النسوة ولطمن الخدود و شققن الجیوب "        ص102

درزیارت ناحیه مقدسه منقول در مزار مشهدی ص504 دارد که :

ولقد فرسکَ الی خیامک محمحماً باکیا ، فلما راین النساء جوادک مخزیاً ؛ ناشرات الشعور علی الخدود لا طمات الوجوه وبالعویل داعیات والی مصرعکَ مبادرات ..."

واین عمل زنان با تائید سکوتی امام زین العابدین ع همراه شد .

صاحب جواهر ، شق الجیوب را در غیر امام حسین ع گوید :

" واما شقها فی غیرهما فالاحوط والاولی ترکه ان لم یکن اقوی "    ج4ص370

ودر باب لطم الخدودهم ؛ انبیاء والائمة ع را مستثنا میدانند .     ج4ص371

کما قال : " قد یستثنی من ذلک الانبیاء والائمة ع اَو خصوص سیدی ومولای الحسین بن علی ع " ایشان به خبری از امام صادق ع استدلال کنند که فرمود :

" کل الجزع والبکاء مکروه ما خلا الجزع والبکاء لقتل الحسین ع " المراد به فعل ما یفع من الجازع من لطم الوجه والصدر والصراخ ونحوها "  ودر ادامه می فرماید که این امور در غیر مورد استثناء، حرام است . " فی اللطم والعویل ونحوها مما حرام فی غیره قطعاً ، فتامل . !

بزرگان فقه شیعی ، گویند در خبر ابن سدیر از امام صادق ع ؛ شخصی بنام محمد بن عیسی وجود دارد که وثاقت وعدالت او محل حرف است . شیخ طوسی وصدوق اورا

قبول ندارند وتوثیق نمی کنند . لیکن نجاشی وبه تبع او علامه حلی وی را توثیق می کنند .

قال فی غنائم الایام : " واما اللطم والخدش وجزالشعر فنقل فی الذکری الاجماع علی حرمتها عن المبسوط ." وبعد روایت « لا شیء فی لطم الخدود » را می آورد . 3/557

شهید ثانی در مسالک الافهام خبری را که متضمن سیلی زدن فاطمیات بر صورت خویش است را نقل ودر اصالت آن شک می کنند . که در مقابل ایشان ، جمع کثیری از فقهاء بدان عمل کرده فلذا گویند ؛ عمل اصحاب , جبران ضعف خبر کند .

 مشابه این موضوع را داریم ؛ شبیه خبر مقبوله عمر بن حنظله .

واما خبر مورد نظر شهید ثانی : " ولقد شققن ولطمن الخدود الفاطمیات علی فقد الحسین ع وعلی مثله تلطم الخدود وتشق ُ الجیوب "  وقد عرفت حال الروایة"  ج10ص29

حاصل معنا تا اینجای داستان :

زمانی که سیلی بصورت زدن در رثای امام حسین ع اشکالی نداشته ؛ بلکه مستحب هم باشد ؛ بطریق اولی ؛ سینه زدن از اقرب قربات است . این مهم در کلام صاحب جواهر هم بود که ما آنرا آوردیم " من لطم الوجه والصدر " !

واما نظر خرّیت فقه ؛ علامه کاشف الغطاء :

" والظاهر تحریم اللطم والخدش وجزالشعر وشق الثوب علی غیر الاب والاخ خصوصاً بموت الولد او الزوج والظاهر اختصاصه ذلک کله حرامه ومکروهه بما کان للحزن علی فراق الاحباب اما ما کان لفقد اولیاء الله وامنائه فلا باس به "

                                      کشف الغطاء ج1ص151

 اقول:سینه زدن یکی ازسنن اعراب در عزای اقربا واحبا ء خویش است .

ما میتوانیم بر اساس ادله ؛ استحباب ویا عقلانیت ؛ تخلیه ی درون در عزای دیگران

به جهت ممانعت از بروز عقده های درون به اباحت سینه زدن هم تمسک بجوئیم .

مگر روانشناسان نمی گویندبگذارید شخص محزون گریه کند ، برایش مفید است

سینه زدن هم معین بر تخلیه ی عقده های درون است.( یا لیتنا کنا معکم فافوز معکم فوزاعظیما)

مؤلف کتاب « شعائر الحسینیة » گوید : " واللطم علی الصدر او علی عضو من البدن اذا لم یؤ د ی الی الضرر المحرم ،لا احد یقول بحرمته"

ودر ادامه گوید : سینه زدن نوعی برقرار کردن ارتباط عاطفی با امام ع است .

سوال : زنجیر زدن چطور است ؟

ج = زنجیرزدن فی نفسه اشکالی نداشته واز سنن عرب نیست ؛ مبدع این نوع عزاداری ، شیعیان پاکستان هستند . در حد معمول وعاری از خونریزی وبد جلوه دادن چهره مذهب تشیع واسلام در مقابل جهانیان ، آنهم اشکالی ندارد . منتهی الامر

در تمام مراحل عزاداری به دو چیز توجه کافی مبذول شود :

اول – پرهیز از خرافات واوهام که موجب وهن اسلام است .

دوم – پرهیز از اضرار معتدٌ به ؛ بر بدن ؛ تا از مصادیق " ولا تلقوا بایدیکم الی

التهلکة " نشود .     بقره   195

بقول آیت الله تبریزی : " ولا دلیل علی حرمة کل اضرار بالجسد ما لم یصل الی حد الجنایة علی النفس بحیث یعد ظلماً لها "        صراط النجاة

مؤلف کتاب « الشعار الحسینیة » می نویسد :

" ضرب السلاسل ، وهذا العمل مباح بعنوانه الاولی ومستحب بعنوانه الثانوی جزعاً علی الامام الحسین ع لان کل نوع من انواع الانفجار العاطفی علی الحسین محمود ما لم یبلغ درجة اهلاک نفس "

واما دلیل مستحکم دیگر , نوحه سرائی امام زمان ع است در رثای جدش امام حسین

" فلئن اخرتنی الدهور وعاقنی عن نصرک المقدور فلاندبنک صباحاً ومساءاً ولابکین علیک بدل الدموع دماً "      المزار المشهدی ص501

یعنی آنقدر برایت گریه میکنم واگر اشکم تمام شود ، بعوض اشک خون گریه میکنم .

بنظر شما ، این عمل سختّر وسنگینتر است ویا سینه زدن ما . ولو سینه مان سرخ شود

 تا سر حد سرخ شدن وسیلان  خون آیه  84سوره یوسف است .

قال الله تعالی : " وقال یا اسفی علی یوسف وابیضت عیناه من الحزن فهو کظیم "

یوسف نبی ع زنده بود ؛ پدرش حضرت یعقوب ع در فراقش آنقدر گریست تا کور شد

آری خواننده محترم ؛ اینها مختصری ادله بودند بر استحباب سینه زنی در رثای فقدان تمام اولیاء الله , همانطوری که علامه کاشف الغطاء فرمود ./.دانشمند بزرگ شیعه

شیخ عاملی در « الانتصار » می گوید : اینها اموری هستند که شخص را برای جانفشانی واعطای خون در راه دین ؛ یاری می کنند .     ج9ص129

سوال : لخت شدن وبرهنه نمودن سینه ؛ برای سینه زدن اشکالی دارد؟

ج = برهنه شدن برای سینه زدن فی نفسه اشکالی ندارد ولی اگر موجب وهن دین شده ویا اعانت بر اثم باشد ( در منظر نامحرمان ) قطعاً اشکال دارد .

 

من الله التوفیق

اللهم ارزقنا شفاعة الحسین فی یوم الجزاء

مکتب القران فجر – بروجرد – محمد رضا فروزان 13/4/1389

09369319570

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

+ نوشته شده در  یکشنبه بیست و سوم خرداد 1389ساعت 18:34  توسط محمدرضا فروزان  | 

نماز میت


  قال الله تعالی : " اقم الصلاة لذکری "   طه 14 عنوان مقاله : « نماز میت » محقق : محمد رضا فروزان جلسه مکتب القران فجر بروجرد  . بتاریخ 25/7/1391 قال رسول الله (ص):  " صِلّوا علی المرجوم من امتی وعلی القاتل نفسَهُ من امتی لا تدَعوا احداً من امتی بغیر صلاة " المعتبر " ج2ص344 دروسایل 2/814و« من لا یحضر ه الفقیه» شیخ صدوق  ج1ص166 قال الصادق ع : " صل ّ ِ علی من مات من اَهل القبلة وحِسابُهُ علی الله "   استبصار 1/468   یکی از واجبات اسلامی ، خواندن نماز میت بر مردگان مسلمان است . به اصل شرع واجب شده ودر جزئیات آن بین فقهاء عامه وخاصه ؛ اختلاف نظر وجود دارد . صلی در حقیقت دعاست .قال الله تعالی :  "خذ من اموالهم صدقةًوتزکیهم بها  وصل علیهم ان صلاتک سکن لهم والله سمیع ٌ علیم  "               توبه 103 به معنای تعظیم ورحمت وبرکت هم وارد شده است . بمعنای بریان کردن گوشت هم وارد است.نماز میت در اصل دعا واستغفار برای میت است وبعنوان مجاز شرعی به آن صلاة می گویند . زیرا فرموده اند که ؛ " لا صلاة الا بفاتحة الکتاب " 900 - حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِى شَيْبَةَ وَعَمْرٌو النَّاقِدُ وَإِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ جَمِيعًا عَنْ سُفْيَانَ - قَالَ أَبُو بَكْرٍ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ - عَنِ الزُّهْرِىِّ عَنْ مَحْمُودِ بْنِ الرَّبِيعِ عَنْ عُبَادَةَ بْنِ الصَّامِتِ يَبْلُغُ بِهِ النَّبِىَّ -ص - « لاَ صَلاَةَ لِمَنْ لَمْ يَقْرَأْ بِفَاتِحَةِ الْكِتَابِ ». مسلم شریف مرتضی هم در « الناصریات » از قول رسول خدا ص حدیث را نقل می کند " لا صلاة الا بفاتحة الکتاب " ص 219 نماز تشریع شده در لیلة المعراج ، فعل مرکبی است که شامل اجزائی ، از قبیل قیام وقرائت وقعود ورکوع وسجود وتشهد وسلام است . که نماز میت فقط قیام را دارد در واقع شبیه قنوت نماز است . در خبر هم وارد است که :  " ان الصلاة استغفار للمیت " طلب مغفرت است .    المعتبر  2/345و عون المعبود – عظیم آبادی 8/351 زراره از امام باقرع نقل کند که : " لیس فی الصلاة علی المیت قراءة ولا دعاء موقت الا ان تدعو بما بدا لک " نماز میت قرائت نداشته ودعا خاص هم ندارد . البته به استناد دو روایت از علی بن سوید و میمون القداح که شیخ در استبصار 1/477و تهذیب نقل کرده ؛ اگر نماز گزار بعد از تکبیر اول فاتحة الکتاب را بخواند شرعیت دارد با کراهت .از میان فقها ؛ ابو حنیفه ومالک با ما موافق بوده وشافعی واحمد بر وجوب « حمد » در نماز میت فتوا داده ورکن نماز میت می دانند . به کلام شیخ در خلاف ج1 ص723 توجه کنید : مسألة 542: يكره القراءة في صلاة الجنازة، وبه قال أبو حنيفة وأصحابه والثوري ومالك والأوزاعي بل يحمد الله ويمجده، وروي ذلك عن أبي هريرة وابن عمر (2). وقال الشافعي: لا بد فيها من القراءة " الحمد وهي شرط في صحتها، فإن أخل بها لم تجز، فإن صلى نهارا أسر بها، وإن صلى ليلا جهر بالقراءة، وبه قال عبد الله بن عباس، وابن مسعود، وابن الزبير، وفي الفقهاء أحمد. دليلنا: إجماع الفرقة وأخبارهم لا يختلفون في ذلك. 1844 - 2 فأما ما رواه أحمد بن محمد بن عيسى عن محمد بن اسماعيل بن بزيع عن عمه حمزة بن بزيع عن علي بن سويد عن الرضا (ع) فيما يعلم قال: في الصلاة على الجنائز قال: تقرأ في الاولى بأم الكتاب، وفي الثانية تصلي على النبي وآله، وتدعو في الثالثة للمؤمنين والمؤمنات، وتدعو في الرابعة لميتك والخامسة تنصرف بها. 1845 - 3 وما رواه محمد بن أحمد بن يحيى عن جعفر بن محمد بن عبدالله القمي عن عبدالله بن ميمون القداح عن جعفر عن أبيه ان عليا (ع) كان إذا صلى على ميت يقرأ بفاتحة الكتاب ويصلي على النبي وآله تمام الحديث. فالوجه في هذين الخبرين التقية لانهما موافقان لمذاهب بعض العامة.   استبصار 1/477 رک : منتهی المطلب 1/452؛ الذکری شهید اول ص 60، الروض الجنان ص 309 و جواهر الکلام 12/35 فاضل نراقی با اشاره به دو حدیث فوق می گوید : " فلا یدلان علی الوجوب وغایتهما الاستحباب "   مستند الشیعه 6/317 اهل سنت در نماز میت ، سوره حمد را واجب دانسته وبعد از تکبیر اول ، حمد را می خوانند . در مراحل بعد ، بعد از تکبیر ، چیز خاصی نگفته وبه ذکر صلوات بر پیغمبر ص و طلب مغفرت برای میت  اکتفا می کنند .در پایان هم با یک سلام به سمت راست از نماز خارج میشوند. ایشان بر خلاف شیعه ؛ 4تکبیر گویند ؛ وشیعه 5تکبیر به عدد نماز های یومیه می گویند . اهل سنت ، طهارت را شرط نماز میت می دانند ، به خلاف شیعه که شرط نمی دانند . بعض فقهاء شیعه گویند ، اصل در نماز میت 5 تکبیر است ، خواندن اذکار اربعه – دعای بعد از تکبیرات – واجب نبوده ، لیکن افضل است . وبا این وجود ؛ ذکر خاصی مقرر نشده ومیتوان به هر زبانی دعا خواند ولو بفارسی . این قول منتسب به محقق حلی در شرایع ومختصر النافع والمعتبر ، میباشد . قال فی المعتبر : " تجب الصلاة علی کل مسلم ومن بحکمه ممن بلغ ست سنین فصاعداً ... وهی خمس تکبیرات ؛ بینها اربعة ادعیة ؛ ولا « یتعین » . مجتهدین فعلی ؛ اذکار اربعه را واجب دانسته وگویند بدون آنها ، نماز میت معهود نیست. واز ذمه ی فرد ساقط نمی گردد . نکته قابل توجه اینست که ایشان قبول دارند که در اذکار اربعه ، حداقلها باید به زبان عربی باشد ؛ مابقی را میتوان به هر زبانی خواند . واما حداقل واجب در نماز میت که باید عربی بوده واگر بجماعت بر گزار میشود مامومین باید انها را بگویند ، زیرا با خواندن امام جماعت از گردن ایشان ساقط نمی شود ( در این باب مثل نماز جماعت نمازهای یومیه نیست ) .چنین است : بعد از نیت وتکبیر اول بگوید : اشهد ان لا اله الا الله وحده لا شریک له واشهد ان محمداً عبده ورسوله . بعد از تکبیردوم بگوید : اللهم صل علی محمد وآل محمد . بعد از تکبیر سوم بگوید : اللهم اغفر للمومنین والمؤ منات . بعد از تکبیر چهارم بگوید : اللهم اغفر لهذا المیت ( اگر مرد است ) واگر زن باشد بگوید : اللهم اغفر لهذه المیت . ودر پایان تکبیر پنجم را بگوید و دعا برای میت . ( امام بایستد تا میت را بر سر دست روان ببرند )  قال شیخ جواد مغنیة فی فقه الامام صادق ع : " وتجور هذه الصلاة جماعة وفرادی ؛ ولکن الامام لا یتحمل عن الماموم شیئا  علی الاطلاق "   1/114 قال الخوئی : " لا یتحمل الامام فی صلاة المیت شیئاً عن الماموم "   منهاج ص88 تمام شرایط معتبر در جماعت وامام جماعت درجماعت  نماز میت هم  معتبر است . قال النبی ص : " صِل علی من مات من اهل القبلة وحسابه علی الله " نماز میت بر هر کسی که از اهل قبله است واجب است ، ولو خودکشی کرده باشد.( المسلم ومن بحکمه )   در این قسمت به احکام فاصله نماز گزار از میت وتعداد تکبیرات از منظر علمای عامه وخاصه می پردازیم : مسئلة ٌ : مضمون مستفاد ار فتاوای مراجع معظم این است :« کسی که بر میت نماز می خواند اماماً ومنفرداً ، طوری باشد که اگر باد عبایش را تکان داد به میت اصابت کند » { عن الصدوق وجوب القرب }   « حداکثر فاصله نماز گزار با میت  » « لا یجوز التباعد بمائتی ذراع » این جمله را فقهاء از شهید اول در « الذکری » ص 61 س 12 نقل می کنند . رک : جامع المقاصد 1/419؛ روض الجنان ص308، کشف اللثام 2/335؛ غنایم الایام 3/487 ، مستند الشیعه 6/314 سید جواد عاملی در مفتاح الکرامة ..... صاحب جواهر از این فتوای شهید اول ذکری بمیان نیاورده وبر اساس قول مشهور میزان را عرف می دانند . فاضل سبزواری در کفایة الاحکام بعد از ملاک قرار دادن عرف در میزان فاصله نماز گزار از میت می فرماید : " ویظهر من المبسوط جواز البعد بثلثمائة ذراع "  ص 31 { اقول : در مبسوط نیافتم } ودر ذخیرة المعاد می فرماید : " وفی الذکری لا یجوز التباعد بما ئتی ذراع ومستنده غیر واضح "    2/331 صاحب جواهر می فرماید : " وکیف کان فلا یجوز التباعد للمصلی اماما او منفردا او ماموما بغیر الصفوف عن الجنازة [...] بل قد یظهر من المحکی عن الصدوق وجوب القرب "    12/67   شیخ طوسی در مبسوط تمام تجهیزات میت را واجب کفائی می داند " فرض علی الکفایة بلا خلاف "     1/174 شیخ جزیری هم در فقه مذاهب اربع می گوید: ( مباحث صلاة الجنازة ؛ حکمها ) هی فرض کفایة علی الاحیاء فاذا قام بها البعض ولو واحداً سقطت عن الباقین " 1/437 ابن حزم در « المحلی » گوید : فَإِنْ قِيلَ: فَإِنَّكُمْ تُوجِبُونَ صَلاةَ الْجِنَازَةِ فَرْضًا  قُلْنَا: نَعَمْ، عَلَى الْكِفَايَةِ لا مُتَعَيِّنًا عَلَى أَحَدٍ بِعَيْنِهِ. مفتیان الازهر مصر گویند : 1 - صلاة الجنازة فرض كفاية اذا قام به البعض سقط عن الباقين . وأن لم يقم به أحد أثم الجميع . 2 - من لم يصل عليه قبل دفنه صلى عليه فى قبره  »   6/14 ابن قدامه حنبلی در المغنی می گوید : ( 1558 ) فَصْلٌ : وَيُسِرُّ الْقِرَاءَةَ وَالدُّعَاءَ فِي صَلَاةِ الْجِنَازَةِ لَا نَعْلَمُ بَيْنَ أَهْلِ الْعِلْمِ فِيهِ خِلَافًا ، وَلَا يَقْرَأُ بَعْدَ أُمِّ الْقُرْآنِ شَيْئًا . وَقَدْ رُوِيَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ أَنَّهُ جَهَرَ بِفَاتِحَةِ الْكِتَابِ قَالَ أَحْمَدُ : إنَّمَا جَهَرَ لِيُعَلِّمَهُمْ سوال : چرا اهل سنت  برای نماز میت 4 تکبیر گویند وشیعه 5تا ؟ جواب : اهل سنت به نیت 4 رکعت و خبر نبوی که در صحیحین دارند 4 تکبیر گویند وشیعه به نیت 5 وقت نماز وخبر وارده از معصومین علیهم السلام حالا به منابع وجوب 4 تکبیر از منابع عامه بنگرید : 1 - التكبير فى صلاة الجنازة قائم مقام الركعات بإجماع الفقهاء وهو أربع، واختلفوا فى الزيادة عليها » مجموعه فتاوی الازهر 1/77 1245 - حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ قَالَ حَدَّثَنِى مَالِكٌ عَنِ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ عَنْ أَبِى هُرَيْرَةَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ - ص - نَعَى النَّجَاشِىَّ فِى الْيَوْمِ الَّذِى مَاتَ فِيهِ ، خَرَجَ إِلَى الْمُصَلَّى ، فَصَفَّ بِهِمْ وَكَبَّرَ أَرْبَعًا . أطرافه 1318 ، 1327 ، 1328 ، 1333 ، 3880 ،      بخاری 2247 - حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى قَالَ قَرَأْتُ عَلَى مَالِكٍ عَنِ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ عَنْ أَبِى هُرَيْرَةَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ -ص - نَعَى لِلنَّاسِ النَّجَاشِىَ فِى الْيَوْمِ الَّذِى مَاتَ فِيهِ فَخَرَجَ بِهِمْ إِلَى الْمُصَلَّى وَكَبَّرَ أَرْبَعَ تَكْبِيرَاتٍ.»    صحیح مسلم 3206 - حَدَّثَنَا الْقَعْنَبِىُّ قَالَ قَرَأْتُ عَلَى مَالِكِ بْنِ أَنَسٍ عَنِ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ عَنْ أَبِى هُرَيْرَةَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ -ص - نَعَى لِلنَّاسِ النَّجَاشِىَّ فِى الْيَوْمِ الَّذِى مَاتَ فِيهِ وَخَرَجَ بِهِمْ إِلَى الْمُصَلَّى فَصَفَّ بِهِمْ وَكَبَّرَ أَرْبَعَ تَكْبِيرَاتٍ.  سنن ابی داود قال الألباني : صحيح. ناگفته نماند که خبر وجوب 5 تکبیر در نماز میت در مسانید وصحیح مسلم وارده شده ،فقط بخاری نقل نکرده است.  به کلام نووی در شرح مسلم بنگرید : 1589 - قَوْله : ( كَانَ زَيْد يُكَبِّر عَلَى جَنَائِزنَا أَرْبَعًا ، وَأَنَّهُ كَبَّرَ عَلَى جِنَازَة خَمْسًا ؛ فَسَأَلْته فَقَالَ : كَانَ رَسُول اللَّه ص يُكَبِّرهَا ) زَيْد هَذَا هُوَ : زَيْد بْن أَرْقَم ، وَجَاءَ مُبَيَّنًا فِي رِوَايَة أَبِي دَاوُدَ ، وَهَذَا الْحَدِيث عِنْد الْعُلَمَاء مَنْسُوخ ، دَلَّ الْإِجْمَاع عَلَى نَسْخه ، وَقَدْ سَبَقَ أَنَّ اِبْن عَبْد الْبَرّ وَغَيْره نَقَلُوا الْإِجْمَاع عَلَى أَنَّهُ لَا يُكَبِّر الْيَوْم إِلَّا أَرْبَعًا ، وَهَذَا دَلِيل عَلَى أَنَّهُمْ أَجْمَعُوا بَعْد زَيْد بْن أَرْقَم ،  وَالْأَصَحّ أَنَّ الْإِجْمَاع بَعْد الْخِلَاف يَصِحّ . وَاللَّهُ أَعْلَمُ .  3/374   {اقول: منظورش این است که خبر 5 تکبیر منسوخ است}   واما منابع 5 تکبیر در مسانید اهل سنت : 1572 - حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ ح وَحَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ حَكِيمٍ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِى عَدِىٍّ وَأَبُو دَاوُدَ عَنْ شُعْبَةَ عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِى لَيْلَى قَالَ كَانَ زَيْدُ بْنُ أَرْقَمَ يُكَبِّرُ عَلَى جَنَائِزِنَا أَرْبَعًا وَأَنَّهُ كَبَّرَ عَلَى جِنَازَةٍ خَمْسًا فَسَأَلْتُهُ فَقَالَ:  كَانَ رَسُولُ اللَّهِ -ص - يُكَبِّرُهَا.»   سنن ابن ماجه  5/33 قال الشيخ الألباني : صحيح 7191- أَخْبَرَنَا أَبُو بَكْرٍ : مُحَمَّدُ بْنُ الْحَسَنِ بْنِ فُورَكَ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا يُونُسُ بْنُ حَبِيبٍ حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ أَخْبَرَنِى عَمْرُو بْنُ مُرَّةَ سَمِعَ ابْنَ أَبِى لَيْلَى يَقُولُ : كَانَ زَيْدُ بْنُ أَرْقَمَ رَضِىَ اللَّهُ عَنْهُ يُصَلِّى عَلَى جَنَائِزِنَا وَيُكَبِّرُ أَرْبَعًا فَكَبَّرَهَا يَوْمًا خَمْسًا فَقِيلَ لَهُ فِى ذَلِكَ فَقَالَ : إِنَّ النَّبِىَّ -ص - كَبَّرَهَا خَمْسًا. أَخْرَجَهُ مُسْلِمٌ فِى الصَّحِيحِ مِنْ حَدِيثِ شُعْبَةَ.»  سنن بیهقی 2/150 19291 - حدثنا عبد الله حدثني أبي ثنا يحيى بن سعيد عن شعبة قال حدثني عمرو بن مرة عن بن أبي ليلى : ان زيد بن أرقم كان يكبر على جنائزنا أربعا وانه كبر على جنازة خمسا فسألوه فقال كان رسول الله صلى الله عليه و سلم يكبرها أو كبرها النبي صلى الله عليه و سلم تعليق شعيب الأرنؤوط : إسناده صحيح على شرط الشيخين مسند احمد بن حنبل 11448 - حدثنا غندر عن شعبة عن عمرو بن مرة عن عبد الرحمن بن أبي ليلى قال كان زيد يكبر على جنائزنا وأنه كبر على جنازة خمسا فسألته فقال كان رسول الله صلى الله عليه و-اله -و سلم يكبرها  »  مسند ابن ابی شیبه 6400 - عبد الرزاق عن معمر عن حماد عن إبراهيم أن عليا-ع- كبر على جنازة خمسا  »  مسندعبد الرزاق صنعانی 3199 - حَدَّثَنَا أَبُو الْوَلِيدِ الطَّيَالِسِىُّ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ ح وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ عَنْ شُعْبَةَ عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ عَنِ ابْنِ أَبِى لَيْلَى قَالَ كَانَ زَيْدٌ - يَعْنِى ابْنَ أَرْقَمَ - يُكَبِّرُ عَلَى جَنَائِزِنَا أَرْبَعًا وَإِنَّهُ كَبَّرَ عَلَى جَنَازَةٍ خَمْسًا فَسَأَلْتُهُ فَقَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ -ص- يُكَبِّرُهَا. قَالَ أَبُو دَاوُدَ وَأَنَا لِحَدِيثِ ابْنِ الْمُثَنَّى أَتْقَنُ.»  سنن ابی داود قال الألباني : صحيح. 2260 - وَحَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِى شَيْبَةَ وَمُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى وَابْنُ بَشَّارٍ قَالُوا حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ - وَقَالَ أَبُو بَكْرٍ عَنْ شُعْبَةَ - عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِى لَيْلَى قَالَ كَانَ زَيْدٌ يُكَبِّرُ عَلَى جَنَائِزِنَا أَرْبَعًا وَإِنَّهُ كَبَّرَ عَلَى جَنَازَةٍ خَمْسًا فَسَأَلْتُهُ فَقَالَ : كَانَ رَسُولُ اللَّهِ -ص - يُكَبِّرُهَا.»   صحیح مسلم اقول : در صحت اخبار 5 تکبیر شکی وجود ندارد . بعد از اینکه این مورد شعار شیعه شد اهل سنت به 4 تائی روی آوردند .ضمن اینکه حداقل تکبیرات را 4 وحداکثر 7 و8 گفته اند .      ابن قدامه حنبلی در المغنی می نویسد : ( 1608 ) مَسْأَلَةٌ : قَالَ ( وَإِنْ كَبَّرَ الْإِمَامُ خَمْسًا كَبَّرَ بِتَكْبِيرِهِ ) لَا يَخْتَلِفُ الْمَذْهَبُ أَنَّهُ لَا يَجُوزُ الزِّيَادَةُ عَلَى سَبْعِ تَكْبِيرَاتٍ ، وَلَا أَنْقَصُ ، مِنْ أَرْبَعٍ وَالْأَوْلَى أَرْبَعٌ لَا يُزَادُ عَلَيْهَا ، وَاخْتَلَفَتْ الرِّوَايَةُ فِيمَا بَيْنَ ذَلِكَ ، فَظَاهِرُ كَلَامِ الْخِرَقِيِّ أَنَّ الْإِمَامَ إذَا كَبَّرَ خَمْسًا تَابَعَهُ الْمَأْمُومُ ، وَلَا يُتَابِعُهُ فِي زِيَادَةٍ عَلَيْهَا . رَوَاهُ الْأَثْرَمُ عَنْ أَحْمَدَ وَرَوَى حَرْبٌ عَنْ أَحْمَدَ إذَا كَبَّرَ خَمْسًا ، لَا يُكَبِّرُ مَعَهُ ، وَلَا يُسَلِّمُ إلَّا مَعَ الْإِمَامِ . قَالَ الْخَلَّالُ : وَكُلُّ مَنْ رَوَى عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ يُخَالِفُهُ . وَمِمَّنْ لَمْ يَرَ مُتَابَعَةَ الْإِمَامِ فِي زِيَادَةٍ عَلَى أَرْبَعٍ ؛ الثَّوْرِيُّ ، وَمَالِكٌ ، وَأَبُو حَنِيفَةَ ، وَالشَّافِعِيُّ ، وَاخْتَارَهَا ابْنُ عَقِيلٍ ؛ لِأَنَّهَا زِيَادَةٌ غَيْرُ مَسْنُونَةٍ لِلْإِمَامِ ، فَلَا يُتَابِعُهُ الْمَأْمُومُ فِيهَا ، كَالْقُنُوتِ فِي الرَّكْعَةِ الْأُولَى . وَلَنَا : مَا رُوِيَ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَرْقَمَ أَنَّهُ { كَبَّرَ عَلَى جِنَازَةٍ خَمْسًا ، وَقَالَ : كَانَ النَّبِيُّ ص يُكَبِّرُهَا .} أَخْرَجَهُ مُسْلِمٌ وَسَعِيدُ بْنُ مَنْصُورٍ وَغَيْرُهُمَا . وَفِي رِوَايَةِ سَعِيدٍ : فَسُئِلَ عَنْ ذَلِكَ ، فَقَالَ : سُنَّةُ رَسُولِ اللَّهِ ص وَقَالَ سَعِيدٌ : ثنا خَالِدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ يَحْيَى الْجَابِرِيِّ عَنْ عِيسَى مَوْلًى لِحُذَيْفَةَ ، أَنَّهُ كَبَّرَ عَلَى جِنَازَةٍ خَمْسًا فَقِيلَ لَهُ فَقَالَ : مَوْلَايَ وَوَلِيُّ نِعْمَتِي صَلَّى عَلَى جِنَازَةٍ وَكَبَّرَ عَلَيْهَا خَمْسًا . وَذَكَرَ حُذَيْفَةُ أَنَّ النَّبِيَّ ص فَعَلَ ذَلِكَ وَرَوَى بِإِسْنَادِهِ أَنَّ عَلِيًّا-ع- صَلَّى عَلَى سَهْلِ بْنِ حُنَيْفٍ فَكَبَّرَ عَلَيْهِ خَمْسًا . وَكَانَ أَصْحَابُ مُعَاذٍ يُكَبِّرُونَ عَلَى الْجَنَائِزِ خَمْسًا وَرَوَى الْخَلَّالُ بِإِسْنَادِهِ عَنْ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ قَالَ :  كُلُّ ذَلِكَ قَدْ كَانَ ، أَرْبَعًا وَخَمْسًا وَأَمَرَ النَّاسَ بِأَرْبَعٍ .قال احمد فی إسْنَادِ حَدِيثِ زَيْدِ بْنِ أَرْقَمَ : إسْنَادٌ جَيِّدٌ رَوَاهُ شُعْبَةُ عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى ، عَنْ زَيْدِ بْنِ أَرْقَمَ وَمَعْلُومٌ أَنَّ الْمُصَلِّينَ مَعَهُ كَانُوا يُتَابِعُونَهُ . وَرَوَى الْأَثْرَمُ عَنْ عَلِيٍّ ع أَنَّهُ كَانَ يُكَبِّرُ عَلَى أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ ص غَيْرِ أَهْلِ بَدْرٍ خَمْسًا ، وَعَلَى سَائِرِ النَّاسِ أَرْبَعًا . وَهَذَا أَوْلَى مِمَّا ذَكَرُوهُ . فَأَمَّا إنْ زَادَ الْإِمَامُ عَنْ خَمْسٍ ، فَعَنْ أَحْمَدَ أَنَّهُ يُكَبِّرُ مَعَ الْإِمَامِ إلَى سَبْعٍ .»    ج2 ص 392 ابن حزم در « المحلی » توضیح کاملی می دهد : مَسْأَلَةٌ التَّكْبِير عَلَى الْجِنَازَةِ 573 - مَسْأَلَةٌ: وَيُكَبِّرُ الإِمَامُ وَالْمَأْمُومُونَ بِتَكْبِيرِ الإِمَامِ عَلَى الْجِنَازَةِ خَمْسَ تَكْبِيرَاتٍ، لا أَكْثَرَ، فَإِنْ كَبَّرُوا أَرْبَعًا فَحَسَنٌ، وَلا أَقَلَّ، وَلا تُرْفَعُ الأَيْدِي إلا فِي أَوَّلِ تَكْبِيرَةٍ فَقَطْ، فَإِذَا انْقَضَى التَّكْبِيرُ الْمَذْكُورُ سَلَّمَ تَسْلِيمَتَيْنِ وَسَلَّمُوا كَذَلِكَ، فَإِنْ كَبَّرَ سَبْعًا كَرِهْنَاهُ وَاتَّبَعْنَاهُ، وَكَذَلِكَ إنْ كَبَّرَ ثَلاثًا، فَإِنْ كَبَّرَ أَكْثَرَ لَمْ نَتَّبِعْهُ، وَإِنْ كَبَّرَ أَقَلَّ مِنْ ثَلاثٍ لَمْ نُسَلِّمْ بِسَلامِهِ، بَلْ أَكْمَلْنَا التَّكْبِيرَ -: حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ ثنا أَحْمَدُ بْنُ يُوسُفَ ثنا أَحْمَدُ بْنُ فَتْحٍ ثنا عَبْدُ الْوَهَّابِ بْنُ عِيسَى ثنا أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدٍ ثنا أَحْمَدُ بْنُ عَلِيٍّ ثنا مُسْلِمُ بْنُ الْحَجَّاجِ ثنا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَمُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى قَالا: ثنا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ عَنْ شُعْبَةَ عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ عَنْ " عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى قَالَ كَانَ زَيْدُ بْنُ أَرْقَمَ يُكَبِّرُ عَلَى جَنَائِزِنَا أَرْبَعًا، وَأَنَّهُ كَبَّرَ عَلَى جِنَازَةٍ خَمْسًا، فَسَأَلْتُهُ  فَقَالَ: كَانَ رَسُولُ اللَّهِ - ص - يُكَبِّرُهَا ".    5/124 حاصل کار تا اینجا چنین شود : خبر 4 تا و5تا را داریم ؛ با انجام 5تا یقین به صحت شود وبا 4تا شک ؛ فلذا 5تا مقدم  حکومت دارد . واما مستندات 5 تکبیرکه در کتب اربعه شیعه وارد شده است  : 4516 - 1 - علي بن إبراهيم، عن أبيه رفعه، قال: قلت لابي عبدالله (عليه السلام): لم جعل التكبير على الميت خمسا؟ فقال: ورد من كل صلاة تكبيرة  :  کافی 3/181مجلسی در مراة این حدیث را مرفوع می گوید .   14/48 تعریف حدیث مرفوع : حدیثی که انتهایش به معصوم می رسد ولی همه روات را ندارد ( مرسل است ).   * (430) * 2 - محمد بن يعقوب عن عدة من أصحابنا عن احمد بن محمد عن علي بن الحكم عن عثمان بن عبدالملك الحضرمي عن ابى بكر الحضرمي قال: قال ابوجعفر عليه السلام: يا أبا بكر اتدري كم الصلاة على الميت؟ قلت: لا قال: خمس تكبيرات فتدري من اين اخذت الخمس تكبيرات؟ قلت لا قال: اخذت الخمس تكبيرات من الخمس صلوات من كل صلاة تكبيرة.»  تهذیب الاحکام طوسی والعلة التي من أجلها يكبر على الميت خمس تكبيرات أن الله تبارك وتعالى فرض على الناس خمس فرائض: الصلاة والزكاة، والصوم، والحج، والولاية، فجعل للميت عن كل فريضة تكيرة.»   من لا یحضره الفقیه 1832 - 1 الحسين بن سعيد عن فضالة عن عبدالله سنان عن أبي عبدالله (ع) قال: التكبير على الميت خمس تكبيرات.» استبصار 1/474 4520 - 5 - عدة من أصحابنا، عن أحمد بن محمد، عن علي بن الحكم، عن عثمان بن عبدالملك الحضرمي، عن أبي بكر الحضرمي قال: قال أبوجعفر (عليه السلام): ياأبا بكر تدري كم الصلاة على الميت؟ قلت: لا، قال: خمس تكبيرات، فتدري من أين اخذت الخمس؟ قلت: لا، قال: اخذت الخمس تكبيرات من الخمس صلوات من كل صلاة تكبيرة.» کافی کلینی مسئلة ٌ : احوط حرف نزدن در بین نماز میت است . کما قال فی العروه : (10 مسألة : ) الاحوط ترك التكلم  (بروجردی : لا یترک )   في أثناء الصلاة علی المیت وان کان لا یبعد عدم البطلان به » آیت الله خویی در حاشیه بر این مسئله چیزی نمی فرمایند. وایضا سایر مراجع ومحشین .قال الخوئی : لم يقم دليل على أن التكلم مبطل للصلاة على الميت لانها ليست صلاة ذات ركوع وسجود. نعم يشترط أن لا يكون التكلم على نحو يقطع الهيئة الاتصالية للصلاة إذ لكل مركب هيئة فإذا كان التكلم قاطعا لهيئتها فلا محالة توجب البطلان، وان كان الاحوط ترك التكلم في اثناءها مطلقا.   9/130 ابن حجر عسقلانی در فتح الباری ج3 ص154 ترک تکلم را واجب می داند . شیخ  نووی در اذکار النوویه ص 159 می گوید : « کان المتقدمون یقولون فی الرابعة – تکبیر چهارم - : " ربنا آتنا فی الدنیا حسنة وفی الاخرة حسنة وقنا عذاب النار " صاحب جواهر هم در ج12 ص 46 می فرماید : " ثم تکبر الخامسة وتقول : ربنا آتنا فی الدنیا حسنة وفی آلاخرة حسنة وقنا عذاب النار " دستور گفتن «عفوُکَ عفوُکَ » را دوبار تا سه بار داریم . سید مرتضی در رسایل 3/52 می فرماید : " فاذا کبر الخامسة خرج من الصلاة بغیر تسلیم وهو یقول : عفوَکَ عفوَکَ " همین مطلب در المقنعة مفید ص 228 و مصباح المهجد طوسی ص 473 وارد است . ابن حمزه طوسی در « الوسیلة » ص 12 سه بار عفوک را دارد « ثم تکبر الخامسة وتقول ثلاث مرات : عفوَکَ "   ابن عربی در فتوحات مکیه می گوید از سنت است " الصلاة علی المیت بعد ما دفن فی قبره "  1/533 شیخ طوسی هم در تهذیب 3/202 خبر صحیحی از طریق حریز نقل می کند مبنی بر همین موضوع : * (473) * 20 - الصفار عن ابراهيم بن هاشم عن نوح بن شعيب عن حريز عن محمد بن مسلم أو زرارة قال: الصلاة على الميت بعد ما يُدفنَ إنما هو الدعاء  »   ابن بابویه  هم می فرماید اگر به نماز میت نرسیدی می توانی بر قبرش نماز بخوانی : فإن لم تلحق الصلاة على الجنازة حتى يدفن الميت فلا بأس أن تصلي بعد ما دفن"   ص 179 نکته : خداوند تعالی در آیه 84 توبه مجوز نماز خواندن بر قبر مسلمان ونماز نخواندن بر غیر مسلمان را یکجا می دهد: وَلَا تُصَلِّ عَلَى أَحَدٍ مِنْهُمْ مَاتَ أَبَدًا وَلَا تَقُمْ عَلَى قَبْرِهِ إِنَّهُمْ كَفَرُوا بِاللَّهِ وَرَسُولِهِ وَمَاتُوا وَهُمْ فَاسِقُونَ (84) نکته : علاوه بر این آیه شریفه , احادیث متواتر از رسول خداص و معصومین ع دال ّ بر وجوب نماز میت در دست داریم مسئلة ٌ : اگر اولیای میت فرزندان پسر ودختر بودند ؛ حق تقدم با فرزندان ذکور است . محقق در شرایع می فرماید : وَإِذَا كَانَ الْأَوْلِيَاءُ جَمَاعَةً ، فَالذَّكَرُ أَوْلَى مِنْ الْأُنْثَى ، وَالْحُرُّ أَوْلَى مِنْ الْعَبْدِ .» وایضا جواهر 12/15   « در فضیلت نماز میت » 2241 - حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ عِيسَى حَدَّثَنَا ابْنُ الْمُبَارَكِ أَخْبَرَنَا سَلاَّمُ بْنُ أَبِى مُطِيعٍ عَنْ أَيُّوبَ عَنْ أَبِى قِلاَبَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ يَزِيدَ - رَضِيعِ عَائِشَةَ - عَنْ عَائِشَةَ عَنِ النَّبِىِّ -ص - قَالَ « مَا مِنْ مَيِّتٍ يُصَلِّى عَلَيْهِ أُمَّةٌ مِنَ الْمُسْلِمِينَ يَبْلُغُونَ مِائَةً كُلُّهُمْ يَشْفَعُونَ لَهُ إِلاَّ شُفِّعُوا فِيهِ ».  مسلم     واما نقل اقوال بزرگان فقهاء در خصوص دعای بین تکبیرات نماز :   قال فی الشرایع : " والدعاء بینهن غیر لازم . ولو قلنا بوجوبه لم نوجب لفظاً علی التعیین " البته در میان فقهاء ظاهراً کسی طرفدار این قول محقق نیست ، الا اینکه مقدس اردبیلی تقریباً بدان تمایل دارد. مفتاح الکرامة سید جواد عاملی  4/170 فرمایش سید جواد درمفتاح الکرامة صحیح است ، مقدس اردبیلی در مجمع گوید : "والاصل ، عدم الذکر فی بعض الا خبار ، وعلی تقدیر ، فلا یتعین شیء حتی الشهادة بعد الاولی ؛ والصلاة بعد الثانیة وغیر ذلک ؛ لما سمعت من الاخبار ، کما هو مذهب الشرایع . الا ان الخروج عن الشهرة الاصحاب مشکل فلا ینبغی الترک "   مجمع ج 2/434 یعنی ، هر چند که ذکر معین وجود ندارد ؛ کما اینکه مذهب محقق حلی در شرایع است ؛ لیکن خروج از شهرت اصحاب مشکل بوده ، سزاوار است که بدان عمل کنیم . ( قول مشهور ، همانا وجوب اذکار اربعه است ) صاحب جواهر هم با محقق حلی موافق نبوده وتعیّن ادعیه ی اذکار اربعه در نماز میت را قبول دارد ؛ ایشان در ذیل جمله ی شرایع ( والدعاء غیر لازم) می فرماید : " غیر لازم عند المصنف خاصة هنا "  12/34 یعنی ، این فتوا ، فقط خاص محقق حلی است ولا غیر . دقت کنید ، منظور محقق حلی این بوده که در نماز میت ، گفتن 5 تکبیر بر جنازه کفایت کرده وخواندن ادعیه اربعه واجب نیست . که بنا بر قول صاحب جواهر وصاحب مفتاح الکرامه ؛ در این نظریه ، صاحب شرایع منفرد است .   سید محمد صاحب مدارک هم ، وجوب اذکار اربعه را قبول دارد ولی ذکر معین را خیر.ایشان گوید بر اساس قول به وجوب اذکار ، آیا ذکر خاصی تعین دارد ؟ الاصح عدم الوجوب ؛ وهو خیرة الاکثر ، للاصل . ( مدارک 4/167) شیخ طوسی در خلاف گوید : " تکره القراءة فی صلاة الجنازة . شافعی واجب داند . احمد  بن حنبل هم واجب دانند . ولی مالک وابی حنیفه گویند ؛ کراهت دارد . ( شبیه قول شیعه ) .فلذا در حال حاضر در مکه ومدینه که نماز میت را در اوقات نمازهای واجب در مساجد بجماعت بر گزار می کنند ؛ در ابتدا حمد را می خوانند ( بدلیل رسمیت مذهب احمد بن حنبل در حجاز است ) . فقهاء شیعه ، قول شیخ طوسی را مبنی بر کراهت خواندن سوره حمد در نماز میت ؛ حمل بر تقیه می کنند .  ( رک : وسائل الشیعه 3/65 ح 3028ودر ح 3100؛ حدیث 3028از امام رضا ع است وحدیث 3100از علی ع )   بغیر از شیعه ؛ تمام مذاهب اهل سنت ، سلام را در پایان نماز میت واجب دانند . ابن قدامه فقیه حنبلی در « المغنی » گوید : ( 1566 ) مَسْأَلَةٌ : قَالَ : وَيُسَلِّمُ تَسْلِيمَةً وَاحِدَةً عَنْ يَمِينِهِ .  علامه حلی در « المنتهی » گوید : " لا یتعین ها هنا الدعاء اجمع اهل العلم علی ذلک ویؤیده احادیث الاصحاب . ولا نعرف خلافاً... وصلاة الجنازة تسمی صلاة بالمجاز الشرعی ... ویستحب التحفی فی صلاة الجنائز "  ( پای برهنه بودن )   ج1ص454-455 ایشان هم تعین در دعای نماز میت را واجب نمی داند . ضمناً گوید ؛ مستحب است با پای برهنه نماز خوانده شود . فاضل نراقی در مستند الشیعه می نویسد : " المسالة الرابعة : "تجوز تادیة الدعاء المطلق – علی المختار- والاذکار الاربعة – علی القول بوجوبها- بالفارسیة علی الاقوی ؛ وتجوز قراء ة الدعوات الماثورة من المکتوب ایضاً للا صل .گوید ؛ شبیه قنوت نماز است که میتوان بفارسی خواند . زیرا در حقیقت نماز میت دعاست.                                           مستند الشیعه ج6ص307 قال فی العروة الوثقی : " یجب العربیة فی الادعیة بالقدر الواجب ، وفیما زاد علیه یجوز الدعاء بالفارسیة ونحوها "     سوال : اگرچند میت باهم باشند ؛ زن ومرد مخلوط ، نماز خواندن بر ایشان چگونه است ؟ج= قال الخوئی : " اذا اجتمعت جنائز متعددة جاز تشریکها بصلاة واحدة فتوضع الجمیع امام المصلی مع المحاذاة بینها ؛ والاولی مع اجتماع الرجل والمراة ان یجعل الرجل اقرب الی المصلی ویجعل صدرها محاذیاً لوسط الرجل ویجوز جعل الجنائز صفاً واحداً فیجعل راس کل واحد عند الیة الاخر شبه الدرج ویقف المصلی وسط الصف ویراعی فی الدعاء بعد التکبیر الرابع تثنیة الضمیر وجمعه "     منهاج ص88 همه را در کنار هم قرار داده واولین میت ؛ مرد را قرار دهند . وزنها بعد از او ، مهم گفتن ضمیر جمع ، بعد از تکبیر چهارم است . مثلاً اگر دو زن است بگوید : الله اغفر لهاتین المیتین ، اگر دو مرد است : لهذین المیتین ؛ اگر چند زن وچند مرد است ، بگوید : اللهم اغفر لهؤ لاء الاموات . قال فی العروة الوثقی: " اذا لم یعلم ان المیت رجل او امراة یجوز ان یاتی بالضمائر مذکرة بلحاظ الشخص والنعش والبدن وان یاتی بها مونثة بلحاظ الجثة والجنازة . بل مع المعلومیة ایضاً یجوز ذلک . یعنی در حال اختیار هم میتوان برای زن ضمیر مرد بکار برد وبرای مرد ضمیر زن .اشکالی ندارد ؛ میزان به اعتبار چه جیزی است که شرحش را فرمود . مسالةٌ: اگر شخص در بین نماز میت اقتدا کند ؛ از همانجا با امام تکبیر اول راگفته وبعد از آن ذکر صلوات بر پیغمبر ص را گفته وبقیه تکبیرات را با امام می گوید ؛ نمازجماعت که تمام شد ، به تعداد کسری تکبیرات که نرسیده بوده خودش بطور فرادی گفته وعدد تکبیرات را به 5 میرساند . ( رک : منهاج سیستانی 1/110) « صورت نماز به مذهب حنبلیان وشافعیان» مساله 1557تا... المغنی ابن قدامه : تکبیر اول – قرائت حمد بطور آهسته .   تکبیر دوم – صلوات بر پیغمبر ص . سوم- دعا برای میت ؛ والدین او وتمام مسلمین .   تکبیر چهارم  ودادن سلام . گویند رسول الله ص فرمود : " اذا صَلیتم علی المیت فاَخلصِوا له الدعاء " سوال : چرا اهل سنت در نماز میت ؛ سوره حمد را می خوانند ؟ ج= در قبل آوردیم که در روایات ماهم سوره ی حمد وارد شده ،لیکن روایت را حمل بر تقیه کرده اند ؛ هر چند که قول به مکروه بودن هم وارد شده است . ( قول طوسی) چیزی که مهم است ؛ اجماع علمای امامیه بر این شکل نماز میت مرسوم است . واما اهل سنت اصولاً نماز میت را بر خلاف ما ، واقعاً نماز میدانند وگویند که پیغمبر ص فرمود : " لا صلاة لِمَن لَم یَقرا ِباُمّ القران " ولانها صلاةٌ یجبُ فیها القیام فَوَجَبَت فیها القراءة ُ ، کساِئرِ الصَلوات .   ( المغنی لابن قدامه 2/370) بدلیل وجوب قیام در این نماز ، حمد را هم واجب دانند . زیرا قیام با قرائت توام است. البته اخبار وارده از طرق عامه هم مؤید گفتار خود می آورند ( من کونها صلاة ً) سوال : ذکر صلوات اهل سنت چگونه است ؟ ج= اللهم صل علی محمد وعلی آل محمد کما صلیتَ علی آل ابراهیم انک حمید مجید . وبارک علی محمد وعلی آل محمد کما بارکت علی آل ابراهیم انک حمید ٌ مجید"    المغنی لابن قدامه 1/579 سوال : خود پیغمبرص در نمازها چگونه صلوات می فرستاد ؟ ج= همین ذکری که ابن قدامه عنوان کر د . بدون هیچگونه تغییری ائمه ی حدیث اهل سنت در کتب معتبر خویش از پیغمبر ص نقل کرده اند . رک : صحیح مسلم 1/305-  سنن ابن ماجه 1/293-  سنن ابی داوود 1/257 و سنن ترمذی 1/306و....                        شیخ محی الدین النووی از بزرگان شافعیه در کتاب « المجموع » می نویسد ؛ از پیامبر ص سوال کردند که چگونه بر شما صلوات بفرستیم ؟ ومعظم له در جواب همین ذکر صلوات را که نقل کردیم ؛  به اصحاب تعلیم دادند .   3/464 اهل سنت در باب این جمله ی نماز میت " اللهم انا لا نعلم منه الا خیراً وانت اعلم به منا " گویند ، اگر در گفتن این جمله صادق نباشی حرام است . مثلاً میت آدم خوبی نبوده وتو این جمله را بگوئی ، ایشان با استناد به خبر نبوی " لا تقل الا ما تعلم " این فتوا را میدهند . ( رک : المغنی لابن قدامه 2/372- کنز العمال 15/607ح42409) ( 1562 ) فَصْلٌ : وَقَوْله : لَا نَعْلَمُ إلَّا خَيْرًا إنَّمَا يَقُولُهُ لِمَنْ لَمْ يَعْلَمْ مِنْهُ شَرًّا ، لِئَلَّا يَكُونَ كَاذِبًا . اهل سنت ؛ نماز میت را بر کسی که به بیت المال خیانت کرده ویا انتحار نموده جایز نمی دانند ، البته حنبلیان این نهی را متوجه امام اعظم دانسته وبرای سایر الناس مجاز دانند . در مقابل ؛ شافعیان ؛ مالکیان وحنفیان چنین فتوائی نداشته ونماز میت را بر هرکسی که مسلمان باشد ؛ واجب دانند . قال النووی : " من قتل نفسه او غل فی الغنیمة یغسل ویصای علیه عندنا ؛ وبه قال ابو حنیفة ومالک وداوود وقال احمد لا یصلی علیهما الامام وتصلی بقیة الناس "    المجموع 5/267 ابن قدامه گوید : ( 1670 ) مَسْأَلَةٌ ؛ قَالَ : ( وَلَا يُصَلِّي الْإِمَامُ عَلَى الْغَالِّ مِنْ الْغَنِيمَةِ ، وَلَا عَلَى مَنْ قَتَلَ نَفْسَهُ ) الْغَالُّ : هُوَ الَّذِي يَكْتُمُ غَنِيمَتَهُ أَوْ بَعْضَهَا ، لِيَأْخُذَهُ لِنَفْسِهِ ، وَيَخْتَصَّ بِهِ . فَهَذَا لَا يُصَلِّي عَلَيْهِ الْإِمَامُ ، وَلَا عَلَى مَنْ قَتَلَ نَفْسَهُ مُتَعَمِّدًا . وَيُصَلِّي عَلَيْهِمَا سَائِرُ النَّاسِ .نص ّ َ علیهما احمد  »   2/418 اقول : در مکتب امامیه ع نماز میت بر هر مسلمانی ولو اینکه خودکشی کرده باشد ، واجب است . « الصلاة علی الصغار» سوال : فیمن یصلی علیه ؟ یعنی : بر طفل از چه سنی نماز میت واجب است ؟ ج= در مکتب اهل بیت ع ؛ طفل با کامل شدن 6سال تمام .در خبر وارد است که ، سئل ابوجعفر ع : متی یجب الصلاة علیه ؟ فقال : اذا عَقَلَ الصلاة . وکان ابن ست سنین "   وسائل الشیعه 3/95 در خبر ی از امام صادق ع هم فرمودند که " ابن ست سنین " نکته : پیغمبر ص فرمودند: " صلوا علی من قال لا اله الا الله " اهل سنت به استناد این خبر وخبر دیگر: " صل علی من مات من اهل القبله وحسابه علی الله "؛ گویند بر اطفال در هر سنی نماز میت واجب است .لیکن بدین شرح : شافعیه ومالیکه گویند ؛ هر گاه طفل زنده بدنیا آید مشمول ارث ونماز میت میشود . حنفیه وحنابله گویند ؛ کافی است 4ماهه بدنیا بیاید . ولو مرده زائیده شود ؛ مشمول نماز میت میشود . عبد الکریم الرافعی فقیه سنی در کتاب « فتح العزیز» گوید : نماز میت بر چه کسی واجب است ؟ ج= " وهو کل میت لیس بشهید"    ج5ص144 لهذا فقه شیعی به تبع روایت امامین صادقین ع ، نماز را بر طفل 6ساله واجب میداند والا حداقل سن میت را پیغمبر ص نفرموده اند .   « نماز میت شخصی که بر دار آویخته شده است » مدرک حکم : نماز امام صادق ع بر پیکر عویش ، شهید زید بن علی بن الحسین علیه اسلام کلینی در کافی چنین نقل می کند : 4646 - 2 - علي بن أبراهيم [عن أبيه]، عن أبي هاشم الجعفري قال: سألت الرضا (عليه السلام) عن المصلوب فقال: أما علمت أن جدي (عليه السلام) صلى على عمه (2) قلت: أعلم ذاك ولكني لا أفهمه مبينا، قال: ابينه لك إن كان وجه المصلوب إلى القبلة فقم على منكبه الايمن وإن كان قفاه إلى القبلة فقم على منكبه الايسر فإن بين المشرق والمغرب قبلة وإن كان منكبه الايسر إلى القبلة فقم على منكبه الايمن وإن كان منكبه الايمن إلى القبلة فقم على منكبه الايسر وكيف كان منحرفا فلا تزايل مناكبه (3) وليكن وجهك إلى ما بين المشرق والمغرب ولا تستقبله ولا تستدبره البتة، قال وأبوهاشم: وقد فهمت إن شاء الله فهمته والله » 3/215   علامه مجلسی در مرآة العقول این حدیث را « صحیح » می داند .    14/162 شهید اول در « الذکری » در شرح وتفصیل کیفیت نماز خواندن بر مصلوب چنین می فرماید : "قال الشهيد في الذكرى: وانما يجب الاستقبال مع الامكان فيسقط لو تعذر من المصلى و الجنازة كالمصلوب الذى يعتذر انزاله كما روى ابوهاشم الجعفرى وهذه الرواية وان كانت غريبة نادرة كما قال الصدوق، واكثر الاصحاب لم يذكروا مضمونها في كتبهم إلا انه ليس لها معارض ولا راد وقد قال ابوالصلاح وابن زهرة يصلى على المصلوب ولا يستقبل وجهه الامام في التوجه فكانهما عاملان بها. وكذا صاحب الجامع الشيخ نجيب الدين يحيى بن سعيد والفاضل في المختلف قال: إن عمل بها فلا بأس. وابن ادريس نقل عن بعض الاصحاب ان صلى عليه وهو على خشبته استقبل وجهه المصلى ويكون هو مستدير القبلة ... "  مطلب طولانی است .     الذکری ص 61 وایضا در ذخیرة المعاد سبزواری 2/331 و الحدایق بحرانی 10/422 البته زمان وجوب برای نماز میت بعد از غسل وکفن است که فرمودند : " ولا الصلاة علیه الا بعد تغسیله وتکفینه " قال فی العروه : " یشترط ان تکون بعد الغسل والتکفین ؛ فلا تجزئ قبلهما ولو فی اثناء التکفین "   1/281 سید در مسئله 14 می فرماید : " اذا صلی احد علیه معتقدا بصحتها بحسب تقلیده او اجتهاده لا یجب علی من یعتقد فسادها بحسب تقلیده او اجتهاده . نعم ؛ لو علم علما قطعیا ببطلانها وجب علیه اتیانها وان کان المصلی ایضا قاطعا بصحتها "   1/291   نکته : مراجع فعلی می فرمایند در چنین حالتی آن شخصی که مطمئن است نماز غلط خوانده شده باید اعاده کند . مسئله : اگر میت وصیت کرده باشد که نماز م را فلان شخص بخواند ؛ باید به وصیت او عمل کنند ولی از آنجائی که شارع حق تقدم تجهیزات میت را به اولیای میت واگذار کرده ودر اینجا تزاحم حقّین بوجود می آید احوط استیذان است . اولیای میت هم در طبقه اول ، مثلا پسران میت همه باهم مساوی هستند مگر اینکه یک نفر افقه باشد . در هر صورت کسی که قرار است امام جماعت نماز میت باشد باید شرایط امامت را واجد باشد . خواه ولی میت ویا غیر آن .      { من الله التوفیق }
+ نوشته شده در  یکشنبه بیست و سوم خرداد 1389ساعت 18:33  توسط محمدرضا فروزان  | 

ابطال نماز با انگشتر طلا

« بسم الله الرحمن الرحیم »

( khatamtala)

عنوان مقاله : ابطال نماز با انگشتر طلا .

« نهی رسول الله ص عن التختم بالذهب »     سنن ابن ماجه 2/1202

شرط پنجم مسالة 840- زینت کردن به طلا مثل آویختن زنجیر طلا بسینه وانگشتر طلا بدست کردن وبستن ساعت مچی طلا ، بدست برای مرد حرام ونماز خواندن با آنها  باطل است .                   رساله ی محشی آِیت الله بروجردی

فقهاء شیعی یکی از شرایط لباس نماز گزار را چنین عنوان کنند که باید از طلا ویا حتی آب طلاکاری هم نباشد . انگشتر طلا بدست کردن را جزء « البسه » بیان  داشته

وطبعاً نماز را باطل می کند .اینکه  بین بعض مردم مرسوم است بر گردن زنجیر طلا می آویزند ؛ مبطل نماز است . بعض بزرگان فقه شیعی هم در کتابهای مبسوط خود ؛ متعرض این بحث نشده وصرفاً به ابطال نماز با لباس حریر برای مردان ، در حال اختیار بسنده کرده واز « لُبس خاتم من ذهب » سکوت کرده اند.صدوق در « المقنع » و « من لا یحضر » نهی از انگشتر حدید ( آهن ) دارد . کما قال : " ولا تصل وفی یدیک خاتم حدید "   المقنع ص82

قال رسول الله ص : " لا یصلی الرجل وفی یده خاتم  حدید "   فقیه 1/253

شیخ مفید هم در « المقنعه » از انگشتر طلا ذکری نداشته وراجع به انگشتر آهنی هم ؛ قائل به کراهت است . کما اینکه تمام مجتهدین شیعی ، فتوای کراهت را قبول دارند.

شیخ طوسی در خلاف ؛ فلسفه ی نهی از« خاتم حدید » را چنین نقل کند ":

" فانه نجس ممسوخ "      خلاف 1/508

لیکن بنا بر تحقیق نگارنده :

فتوای ابطال نماز با انگشتر طلا ، قول مشهور شیعه بوده وتنها محقق حلی در کتاب

« المعتبر » در ابطال نماز با انگشتر طلا ، تردید کرده و فتوا بر عدم ابطال دارد .

علامه حلی خواهر زاده اش در کتاب « المنتهی» این تردید را باور داشته ، اما گوید ،

اقرب ابطال نماز است . ودر کتاب « تحریر الاحکام » با صراحت کامل می فرماید ؛

نماز با انگشتر طلا در دست ؛ باطل است . صاحب جواهر هم ابطال نماز را با همراه داشتن انگشتر طلا، قبول دارد . سید یزدی در عروه هم چنین فتوائی دارد .

دقت بفرمائید : قاطبه ی مجتهدین شیعه وسنی ، انگشتر طلا بدست کردن را برای مردان حرام میدانند ؛ محل اختلاف در دو جاست :

اول- همراه نماز گزار بودن           دوم -  در اینکه انگشتر از ساتر محسوب میشود ویا خیر ؟ با توجه به اینکه انگشتر به تنهائی ، ساتر نیست .

بفتوای سنیان ، مبطل نماز نیست .ایشان شرط صحت لباس نماز گزار را در مردان وزنان دو چیز دانند : اول- نجس نباشد . دوم – بنا بر روایتی غصبی نباشد .

عده ای از فقهاء اباحت مکان را شرط نمی دانند وعده ای بر خلاف آن .مثل ،

البهوتی در « کشاف القناع » که نماز را در مکان غصبی باطل می داند ( 1/58)

در خصوص مردان گویند : حریر وطلابافت نباشد ( انگشتر طلا را جزء نمی آورند)

کما قال ابن قدامه :" ولا نعلمُ فی تحریم لبس ذلک علی الرجال اختلافاً ؛

الا لعارض او عذر ٍ "        المغنی 1/626

 

محقق حلی از باب اینکه انگشتر به تنهائی ساتر نبوده ودر ردیف مبطلات نماز وارد نشده ؛ تردید کرده است .( گویند ، جزئ نماز ، قیام است و رکوع وسجود، قیاس عدم حرکت انگشتر طلا به انگشتر غصبی هم از این باب است ؛ کان کلبس خاتم مغصوب)

این فقیه نامدار در دو کتاب دیگر خود ؛ « شرایع » و « مختصر النافع » در ردیف مبطلات نماز ، از همراه داشتن انگشتر طلا ، هیچ ذکری بمیان نیاورده اند .

البته در « شرایع » در کتاب شهادات ، یکی از عوامل ساقط کننده ی عدالت را در مردان ؛ انگشتر طلا بدست کردن می داند . ومی فرماید ، کسی که انگشتر طلا بدست می کند ؛ شهادتش مقبول نیست . ( نقل مطالب می آید ) .

بنابر این قول به ابطال نماز با انگشتر طلاهمراه داشتن ، از باب اینکه « لُبس» محسوب میشود ؛ مشهور فقهاء شیعه بوده واهل سنت در این فرع با ما مخالف هستند.

مراجع ومجتهدین عصر حاضر ، کلاً با این نظریه موافق هستند و مبطل دانند .

این بود خلاصه ی بحث حرمت انگشتر طلا برای مردان وابطال نماز با آن .

« واما نقل اقوال مجتهدین عظام »

قال الطوسی : " فاما التختم بالذهب فلا خلاف انه لا یجوز للرجال .

دلیلنا : اجماع الفرقة .

وروی موسی بن اکلیل النمیری عن ابی عبد الله ع ....

وجعل الله الذهب فی الدنیا زینة للنساء ؛ فحرم علی الرجال لبسه ؛ والصلاة فیه "

   خلاف طوسی 1/508

روایت نمیری در تهذیب الاحکام 2/227وارد شده است .

قال الصادق ع : " لا تجعل فی یدک خاتماً من ذهب "

ای : انگشتر طلا بدست نکنید .

قال فی العروة : " الخامس : ان لا یکون من الذهب للرجال . ولا یجوز لبسه لهم فی غیر الصلاة ایضاً .... ولافرق بین ما تتم فیه الصلاة وما لا تتم ، کالخاتم ..."

سید می گوید ؛ استفاده از انگشتر طلا برای مردان در نماز وغیر نماز ، حرام است .

نماز را باطل می کند . قطعه کوچک و ساتر نبودن بالفعل هم در آن تاثیری ندارد .

ولا فرق بین ما تتم فیه الصلاة وما لا تتم ؛ یعنی ؛ خودش بتنهائی ساتر باشد ویا نباشد .

به تنهائی ساتر نیست ، مثل دکمه ی لباس . به تنهائی ساتر است مثل ، مایوی شنا ،

هر چند کوچک است ، ولی بالفعل میتواند ساتر برای نماز خواندن باشد .

قال ابن بابویه فی فقه الرضا : " ولا تصل فی جلد المیتة علی کل حال ولا فی خاتم ذهب ولا تشرب فی آنیة الذهب والفضة ولا تصل علی شیء من هذه الاشیاء " ص157و الحدائق 7/101

قال فی الذکری : " ورابعها الذهب ؛ والصلاة فیه حرام علی الرجال بل لو لبس خاتما وصلی فیه بطلت صلاته " 

لقول الصادق ع : جعل الله الذهب حلیة لا هل الجنة ؛ فحرم علی الرجال لبسه والصلاة فیه "         غنائم الایام میرزای قمی 2/336

میرزای قمی با استناد به خبر نبوی ص : "هذان – الذهب والحریر – محرمان علی ذکور امتی دون اناثهم " می فرماید : حکم به حرمت استفاده از طلا وحریر برای مردان از خبر « اظهر » است ؛ لیکن خبر ؛ تعلیل حکم ابطال نماز باشد ؛ مشکل است ؛ والاحوط الاجتناب ؛ بل الاظهر »     غنائم الایام 2/339

ودر ادامه گوید ، بعید نیست بتوان حکم هر دو مورد را- تحریم وابطال- از خبر « النمیری » استفاده کرد . ( در سطور قبل آوردیم ) .

سید احمد خوانساری هم در « جامع المدارک » ج1ص278، تحریم لبس طلا برای مردان وابطال نماز با آن را ، بیان میدارد ؛ الا در جهاد "   ( باب اضطرار)

آغا رضا همدانی در مصباح الفقیه گوید : لا یجوز لبس الذهب للرجال ولا الصلاة فیه ؛ اما اولی اجماع علماست ودوم دو قسم است : ستر عورت باشد که بازهم خلافی در بطلان نماز با آن نیست و اشکال وخلاف در خاتم ویا مثل خاتم است که به تنهائی ساتر نماز نیست . محقق در معتبر گوید : باطل نیست ولی علامه واتباع او گویند ، باطل است .

« نهی النبی ص عن سبع ؛ منها التختم بالذهب »   وسائل الشیعه 4/415

علی بن جعفر ع از برادر بزرگوارش امام کاظم ع سوال کرد ؛ برای مرد جایز است انگشتر طلا بدست کند ؟ فرمود : لا "      وسائل 3/302

قال البهائی : " الثامن والعشرون : من تحریم لبس الذهب للرجال مما لا خلاف فیه والحقوا به المُمَوّه به ایضاً . وهو غیر بعید . ( آب طلا کاری شده را گویند ) .

انما الخلاف فی بطلان الصلاة فی ما لا تتم فیه کالخاتم من الذهب مثلاٌ . فقد المحقق فی المعتبر عدم البطلان لان النهی لیس عن فعل من افعال الصلاة ولا عن شرط من شروطها والعلامة علی البطلان ولا ریب ان القول به احوط ."  حبل المتین ص185

قال فی المعتبر : " لو صلی وفی یده خاتم من ذهب ففی فساد الصلاة تردد اقربه انها لا تبطل لما قلناه فی الخاتم المغضوب "        ج2ص92

 قال الصادق ع : " لا یلبس الرجل الذهب ولا یصلی فیه " فقه امام صادق ع 1/158

قال فی « المنتهی » : وفی بطلان الصلاة لمن لبس خاتم ذهب تردد . اقرب البطلان خلافاً لبعض الجمهور . ( ابن قدامه در المغنی 1/626)

لنا : ان الصلاة فیه استعمال له وهو محرم بالاجماع ؛ وقد عرفت ان النهی فی العبادات تدل علی الفساد"        ج1ص230

قال فی تحریر : " السابع ؛ تبطل الصلاة فی خاتم ذهب "      ج1ص197

قال السیستانی : " پنجمین شرط لباس نماز گزار ؛ ان لا یکون من الذهب – للرجال – ولو کان حلیاً کالخاتم ؛ اما اذا کان مذهباً بالتمویه والطلی علی نحو یعد عند العرف لوناً فلا باس "  سید سیستانی ، انگشتر آب طلاکاری شده را جزء طلا نمی آورد.( منهاج)

وایضاً گوید : " لا یجوز للرجال لبس الذهب فی غیر الصلاة ایضاً وفاعل ذلک آثماً "

قال النراقی : " پنجمین شرط از لباس نماز گزار : ان لا یکون ذهباً ان کان المصلی رجلاً ، فانه لا یجوز له لبسه ( زیرا ضروری دین است ) وتبطل الصلاة فیه " 4/356

قال فی البیان : " وکذا یحرم الصلاة فی الذهب للرجال ولو خاتما "   ص58

قال فی الدورس : " ولا تجوز فی الذهب للرجل ولو خاتماً علی الاقرب ولو مُمَوّهاًبه"

    (مُمَوَّهاًبه: آب طلا کاری شده)                         ج1ص150

قال فی الجواهر : " لا یجوز لبس الذهب للرجل اجماعاً او ضرورة ، ولا الصلاة فی الساتر منه بلا خلاف اجده ، بل ولا فیما تتم الصلاة به منه وان لم یقع به الستر فعلاً "

                           جواهر الکلام 8/109

قال فی فقه السنة : " ذهب الجمهور من العلماء الی حرمة التختم بالذهب " 3/486

قال ابن قدامه : " واما اذا صلی فی عمامةٍ مغصوبةٍ او فی یدهِ خاتمٌ من ذهبٍ فان الصلاة تصحُّ لانَّ النهی لا یعودُ الی شرطِ الصلاة "     المغنی 1/626

علامه متقی الهندی در کنزالعمال چنین نقل کند :

" نهی النبی ص ، ان یتختم  بالذهب "     6/686ح 17404

قال الغزالی فی احیاء العلوم : " ولا یجوز مجالسة الفاسق فی حالة مباشرته للفسق ...

وکذلک ان کان فیهم من یلبس الحریر او خاتم الذهب ، فهو فاسق لا یجوز الجلوس معه من غیر ضرورة "           ج7ص64

غزالی ، کسی را که انگشتر طلا بدست کرده فاسق میداند ؛ ضمناً مجالست با او را هم جایز ندانسته ؛ الا در حال ضرورت .( آقای سیستانی هم فتوائی دارند)

شافعی در کتاب الام ؛ پوشیدن انگشتر طلا را حرام داند ؛ ولیکن در باب صحت ویا بطلان نماز با آن سکوت کنند .      ج1ص253

صاحبان موسوعه گویند : " التختم بالذهب حرام ٌ علی الرجال باجماع علماء الاسلام .

لما رواه البخاری وغیره ان النبی ص : نهی عن خاتم الذهب ومعلوم ٌ ان الاصل فی النهی التحریم "            ج21ص280

نهی عن خاتم الذهب- او حلقة الذهب – ( حلقه ی طلا هم حرام است )بخاری7/51

مفتیان الازهر ، شیء آب طلاکاری شده را جزء طلای محرم محسوب نمی دارند .

کما قالوا : " ولا یدخل فی الذهب المحرم مُاَمَوَه بالذهب لانه لا یمکن استخلاصه منه ولا یطلق علیه اسم الذهب "     ج 7ص180 فتاوی الازهر

« یحرم علی الرجال التحلّی بالذهب لا بغیره »   الروضة الندیة 2/217

التحلی یعنی زینت کردن به طلا برای مردان حرام است . نسائی هم در سنن خود چنین نقل کند : " ان رسو ل الله ص قال ان الله عزوجل احل الذهب والحریر للاناث من امتی وحرم علی ذکورها " ودر خبر دیگری : " عن ابن عباس عن علی  قال نهانی رسول الله ص عن خاتم الذهب "      سنن النسائی 8/190-191

قال النووی فی المجموع : روی ان النبی ص نهی عن التختم بالذهب فحرم الخاتم مع قلّته ....  واجمع العلماء علی تحریم استعمال حلیّ الذهب علی الرجال . للاحادیث الصحیحة ."                 ج4ص441

اهل سنت ، بدلیل ورود خبر نبوی ص مبنی بر حرمت استفاده ی طلا برای مردان

حرمت را قبول دارند ؛ مشکل ایشان بر سر ؛ ابطال نماز است .!

شیخ مردوخ کردستانی در کتاب « فقه محمدی » که فقه شافعیان است در قسمت شروط نماز ، تنها پاکی بدن ولباس را در نماز قائل بوده وازلبس طلا ؛ ساکت است.

                  ص15

واما کلام محقق حلی در شرایع در باب رد شهادت مردی که انگشتر طلا

بدست می کند : " وکذا یحرم التختم بالذهب والتحلّی به للرجال "

اقول : گفتیم که حرمت انگشتر طلا برای مردان اجماع فقهاء اسلام است .

واما نظر نگارنده در خصوص ابطال ویا عدم؛ نماز با انگشتر طلا :

بنظر میرسد که در این مورد ، حق با محقق اول ؛ صاحب « المعتبر» باشد ؛ چرا؟

ج= سوال کنیم ؛ علت ابطال چیست ؟ رنگ فلز است؟ نوع فلز است ؟ قیمت آنست؟

اگر نوع جنس و رنگ آن ملاک است ، پس چرا برای زنان اشکالی ندارد ؟

اگر قیمت ملاک است ؛ پس چرا نماز با انگشتری عقیق بسیار نفیس که چه بسا از مشابه طلائی گرانترباشد ؛ صحیح است ؟

اگر بنا بر روایت،زینت مردان است در بهشت ، در دنیا نپوشند ، پس چه فرقی دارد این مورد با پوشیدن انگشتر بسیار قیمتی از سنگهای تزئینی ؟ ویا البسه فاخر؟

آری ، فقط میتوان گفت که « نص » است . ( اعنی ،تعبد )

خبری را هم شیخ حر عاملی در وسائل از امام صادق ع از علی ع چنین نقل کند:

" قال علی ع : نهانی رسول الله ص ولا اقول نهاکم عن التختم بالذهب وعن ثیاب القَسِّیِّ "        وسائل الشیعه 4/414

لباس قَسّیّ ؛ لباس حریر بافت را گویند . واما چرا فرمود : نهانی ؟ ج= " فلجواز کونه قبل التحریم "      مستند الشیعه فاضل نراقی 4/358

وایضاً رک : احیاء العلوم غزالی 13/135و

 السنن الکبری – النسائی 5/441

 

من الله التوفیق

مکتب القران فجر  بروجرد    محمد رضا فروزان 20/3/1389

09369319570

 

+ نوشته شده در  پنجشنبه بیستم خرداد 1389ساعت 19:56  توسط محمدرضا فروزان  | 

تداخل در مستحبات

« بسم الله الرحمن الرحیم »

( تداخل در مستحبات )

 

قال الله تعالی : " فاذکرواالله کما علمکم "  بقره 239

 

سوال : آیا تداخل در مستحبات شرعی است ؟ ج = آری.

 

فقهاء شیعی در باب طهارت ؛ تداخل اغسال چنین گویند ،

اگر کسی چند غسل مثلا ،غسل جنابت ، حیض،مس میت ،غسل جمعه ؛غسل زیارت وورود به حرم شریف ، ویا غسل استخاره

برعهده دارد ، میتواند با یک عمل ولی با لحلظ کردن تمام نیات

ذمه خویش را مبری سازد .

کما قال فی الشرائع: "اذا اجتمعت اغسال مندوبة لا تکفی نیة القربة ،مالم ینوالسبب.

قال فی حاشیته "فان نوی کل هذه الاسباب واغتسل غسلا واحدا کفی عنها جمیعا .

کما قال فی العروه "اذا کان علیه اغسال متعدده زمانیة او مکانیة

او فعلیة او مختلفة یکفی غسل واحد عن الحمیع اذا نواها جمیعا ، بل لایبعد کون التداخل قهریا.

البته مرحوم بروجردی در خصوص قید بل لایبعد می گوید:

"تقدم ان الاقوی عدمه ".

امام راحل ره گوید: لا یخلو من شوب اشکال ،فالاولی نیة الجمیع .

 

این مورد مثالی بود برای شرعیت تداخل در مکتب شیعی .

واما در باب نماز هم دو مورد را داریم 1- احتساب نماز غفیله از نافله مغرب .2- احتساب نماز جعفر طیارمعروف به صلاة التسبیح

 

قال فی العروة الوثقی:

"یجوز الاحتساب  هذه الصلاة من نوافل اللیل اوالنهار اداء ا وقضاء ا"

فعن الصادق ع:" صل صلاة جعفر فی ای شئت من لیل اونهار وان شئت حسبتها من نوافل اللیل وان شئت من نوافل النهار ،

تحسب لک من نوافلک وتحسب لک صلاة جعفر " والمرادمن الاحتساب تداخلها."

فال فی مختلف الشیعة 2/346:

..".وتحسب لک فی نوافلک وتحسب لک فی صلاة جعفر وقال ابن ابی عقیل ولاباس ان یصلیهاالرجل بالیل ، الاانه لایحسبها من ورده بالیل ، مقال ابن الجنید"ولا احب الاحتساب بها من شی من التطوع الموظف علیه .ولوفعل وجعلهاقضاء للنوافل اجزاه .

والاقرب الاول"

قال فی غنائم الایام 2/8:

"صلاة التسبیح؛ وهی اربع رکعات بتسلیمتین ...ان استطعت کل یوم ،والافکل یومین ، اوکل جمعة ؛او کل شهر ، او کل سنة ...

ویجوز جعلهامن النوافل الرواتب وقضائها لصحیحة ذریح وغیرها من الاخبار"

نکته جالب میرزای قمی اینست " اگر میتوانی هرروز این نماز را بخوان ؛ والادوروز یکبار،نه روز جمعه ، والا ماهی یکبار، والا سالی یکبار ".

قال فی مصباح الفقیه اغارضا همدانی 2/524:

"عن ابی عبدالله ع :"قال اذا کنت مستعجلا فصل صلا ة جعفر مجردة

ثم افض التسبیح "

الثالث:" قال فی الحدائق المشهور بین الاصحاب رضوان الله علیهم

جواز احتسابها من النوافل الراتبة الیلیة والنهاریة صرح به الشیخ علی ابن  بابویه وابن عقیل وغیرهما وقال ابن الجنید ولا احب احتسابها عن شی من التطوع الموظف علیه ولو فعل وجعله قضاء للنوافل اجزاه ". انتهی

اغارضا تداخل نماز غفیله راهم در نافله مغرب قبول دارند .

نکته مهم نقل ایشان اینست که اگر تعجیل داشتی 4رکعت را بدون اذکار موصوف خوانده ودر بین راه اذکار را بگو ئی درست است .

( 300مرتبه باید تسبیحات اربعه را تکرارکنی )

قال فی المستند الشیعه 6/373:

"الحق المشهور جواز احتساب هذه الصلاة من النوافل" ...

وفی الذکری بعض الاصحاب جوازجعلها من الفرائض ایضا.

نکته جالب این نقل کلام شهید اول در ذکری است که میتوان نماز جعفر را از فرائض هم محسوب داشت .

قال فی ذخیرة العباد2/349:

"المشهور انها بتسلیمتین وظاهر ابن بابویه فی المقنع انه یقول بتسلیمة واحدة  ؛تعویلا علی حجة ضعیفة .

السادس " یجوز الاحتساب بها من نوافل ...

والاقرب  الاول"

نکته نقل محقق سبزواری در فوق، نقل فتوای ابن بابویه است که قائل بوده 4رکعت نماز جعفر به یک سلام است ، که ایشان رای اورا مردود میداند .

« تمام نمازهای مستحبی دورکعتی بوده وبیک سلام ».

نماز اعرابی محل حرف است .

قال فی جواهر الکلام 12/206:

"ولاباس باحتساب المزبور بعد فتوی غیر واحد من الاصحاب بل ربما ادعی بعضهم الشهرة علیه ".( اعنی : احتساب نماز جعفر ع از نوافل یومیه )

محقق نجفی اشکال ابن ابی عقیل را ضعیف دانسته ومستند اوراهم قاصر میداند .

کما قال:" خصوصا بعد ما قیل من اضطراب متنه ایضا کسنده" .

ودر مورد کلام شهید اول می گوید:

"عدم اجزاء النفل عن الفرض ؛

" لاصا لة عدم التداخل ، خصوصا الواجب والندب "

آخرین کلام:

آیا میتوان از باب تنقیح مناط ، حکم تداخل را از نمازجعفر (ع)وغفیله به سایر نوافل غیر مرتبه و مرتبه تعمیم داد ؟

ج= بعید نیست .از باب « تسامح فی باب ادلة السنن »  رجائاً اشکالی ندارد . "الصلاة خیر موضوع ".

نکته : نوافل مرتبه ؛ نماز های مستحبی یومیه است که 34رکعت است وغیر

مرتبه ؛ تمام نمازهای مستحبی که وقت وزمان مشخصی ندارند .

 

 

 

 

 

 

من الله التوفیق -  مکتب القران فجر – بروجرد – محمد رضا فروزان .آذر 87

09369319570

 

 

 

+ نوشته شده در  چهارشنبه نوزدهم خرداد 1389ساعت 8:11  توسط محمدرضا فروزان  | 

استخاره

 

 

 

بسم الله الرحمن الرحیم

قال الله تعالی : " وذ النون اذ ذهب مغاضباً فظن ان لن نقدر علیه فنادی فی الظلمات ان لا اله الا انت سبحانک انی کنت من الظالمین . فا ستجبناله ونجیناه من الغم و

کذلک ننجی المومنین "               الانبیاء 87-88

« استخاره »

قال زین العابدین (ع): " اللهم انی استخیرکَ بعلمکِ ، فصل علی محمد وآله واقض لی بالخیرة . والهمنا معرفة الاختبار ؛ واجعل ذلک ذریعة ً الی الرضا بما قضیتَ لنا والتسلیم ِ لما حکمتَ فازِح عنا ریب الارتیاب وایّدنا بیقین المخلصین ....

حبّب الینا ما نکرهُ من قضائک ؛ وسهّل علینا ما نستصعبُ من حکمک ......"

                      دعای 33 صحیفه سجادیه « فی الاستخارة »

مادراین نوشتار برآنیم تا نکاتی را پیرامون استخاره بیان داشته وطالبا ن فرهنگ دینی  را یاری رسانیم .هر چند که امام سجاد ع در دعای 33، فلسفه ی وجودی استخاره را بروشنی بیان داشته ودرس بزرگی به بشریت داده ، لیکن دور نیست که بعض نکات در شرح این کلام گهر بار امام معصوم ع آورده شود تا مزید اطلاع باشد . از کلام امام سجاد ع بر می آید که تمام استخاره برای سه کار وضع شده است :

اول – یافتن راه      دوم -  سهل الوصول شدن  سوم – دارای خیر وبرکت باشد

سوال: حکمت تشریع استخاره چیست ؟

ج= "هی التسلیم لامر الله " خرج از تحیر وپناهندگی به خدای سبحان .

امام سجاد ع در دعای مکارم الاخلاق عرضه دارد :

" الهی ووفقنی اذا اشتکلت علیّ الامور لاهداها واذا تشابهت  الاعمال لازکاها واذا تناقضت المللُ لارضاها " : الهی ؛ هر گاه امور بر من مشتبه میشوند تو مرا به آن راهی هدایت کن که درستتر است ( اهدی ) ودر گزینش اعمال ؛ بهترین را بر گزینم ودر تشابه راهها ؛ آن راهی که تو راضی تر هستی  بپیمایم .

قران شریف  دردو آیه حاصل کلام را می فرماید :

" قل هل ننبئکم بالاخسرین اعمالاً . الذین ضل سعیهم فی الحیاة الدنیا وهم یحسبون انهم یحسنون صنعا"      کهف 103-104

چه بسا انسانها در مسیر زندگی خویش ، دچار اعمالی میشوند که بخیال خودشان خوب ودرست است ، لیکن جز ضلالت سودی برای ایشان در بر ندارد.

اینان زیانکارترین افراد هستند .

قران عامل ضلالت ونابودی قارون را اتکال او به دانش خویش دانسته و تلویحاً باوری را که از سرچشمه ی دین نباشد ، مردود میداند . قال الله تعالی :

" قال انما اوتیته علی علم عندی اولم یعلم ان الله قد اهلک من قبله ِ من القرون من هو اشد قوة واکثر جمعا ولا یسئل عن ذنوبهم المجرمون "      قصص 78

شاهد بر سر « علی علم عندی » است ، یعنی متکی بودن به تشخیص خویشتن ؛ بدون ارزیابی آن با ملاکات دینی . از همین باب است که فرمود ، الله تعالی :

" ان من شقاء عبدی ان یعمل الاعمال ولا یستخیرنی "    مستدرک 6/262

ابتدا مقدمه وسپس دو بخش تحت عنوان :

1-               استخاره در بُعد کلی ومتفقٌ علیه فرق اسلامی .( شامل نماز ودعاست )

2-            استخاره دربُعدخاص شیعه که همانا استخاره با قران است ودعا ی همراه با نمازواستخاره با تسبیح ورقعه ( ورقه).

مقدمه :

یکی از اعمال مستحبی که در میان همه فرق اسلامی مرسوم است ،استخاره نام دارد .که معنای لغوی آن طلب خیرو آسانی میباشد .اصل استخاره از « الاستخیار » است . مصدر باب « استفعال » ، یعنی طلب

بر گزیدن امری ، وبه اصطلاح امروز ، گزینش یک راه . ( اصطفاء )

علی ع فرمود ، زمانی که رسول الله ص مرا بسوی یمن گسیل داشت در ضمن وصایا ئی فرمود : " یا علی ما حار من استخار" 

یعنی ؛ ای علی ؛ سرگردان وحیران نمی شود ، کسی که استخاره کند.

                      بحار الانوار 88/225

این عمل شریف ریشه در باورهای دینی مسلمین داشته وبر اساس روایت جابرابن عبد الله انصاری از وجود نازنین پیامبر ص است .

این عمل شرعی در بُعد کلیّ آن شامل غسل استخاره ،دورکعت نماز که دررکعت اول آن کافرون ودر رکعت دوم توحید تلاوت میشود،پس از آن دعا وتضرع به درگاه خداودرخواست هر چه که دوست میداری ازاو.بیان این نکته لازم است که غسل استخاره در روایت جابر نبوده ودر کلمات امام صادق ع وارد شده وما همه را یکجا آ وردیم .

یا للاسف که در قرون اخیر استخاره از صورت فوق الذکربه شیوه فعلی که در میان مردم مرسوم است تغییر شکل یافته ونیازمندان بدنبال نماز وذکرودعا نیستند ،بلکه در مراجعه حضوری به فلان شخص وبازنمودن کتاب بسنده میکنند ..هرچندخوب است وما در آتی مشروح داستان را می آوریم ،لیکن مستقیم در خانه دوست رفتن چیز دیگری است که همگان قدرت درک آنرا ندارند .کماقال:

"یدرک ولا یوصف "

تعریف الاستخارة :" طلب الخِیرَةَ فی الشیء "

واصطلاحاً :طلب الاختبار . ای طلب ُ صَرفِ الهمّة ِ لما هو المختار ُعند الله والاولی ، بالصلاة او الدعاء الوارد فی الاستخارة "

قال تبریزی : " الاستخارة بمعنی طلب الخیر من الله قبل العمل "

معنای دیگر : " طلب الخیر من الله واستکشاف ذلک بالتفکر "

وایضاً : " طلب الخیر من الله واستکشاف ذلک بالمشورة "

                رک :  معجم المحاسن – تبریزی ص44

معنای استخاره ی مورد سفارش پیغمبر ص هم چنین است که با طهارت برو درب خانه ی خدا وبا نماز ودعا وتضرع از او بخواه که به قلبت ویا به قلب دیگرانی که مورد مشورتت قرار می گیرند ؛ راه درست را القاء کند . از همین جاست که فرمودند تا 10مرتبه استخاره کنید . یعنی به 10نفر ، اگر 5 نفر یافتی ، با هر کدام دوبار ، واگر نبود الا یک نفر ، 10مرتبه با او مشورت کن ، تا راه درست را بیابی ، هر الهامی هم که برای اولیت بار به قلبت وارد شده ؛ همان است که بدنبالش هستی .!

روایت منقول از نبی مکرم ص : " ینبغی ان یکثروا المستخیر الاستخارة بالصلاة والدعاء سبع مرات ، یا انس اذا هممتَ بامرٍ فاستخر ربک فیه سبع مرات ثم انظر الی الذی یسبقُ الی قلبک َ فانّ الخیر فیه "

اهل سنت حداکثر 7مرتبه را گویند .

صاحب جواهر طبق روایت خاصه ؛ تا 10بار را گوید :

" فان لم یصب الا رجلاً ، فلیستشره عشر مرات"

البته ؛ دقت شود که فرمود : استخر ثم استشر"

یعنی ، اول با خود استخاره کن ( نماز ودعا ) سپس با 10نفر مشورت کن ،. ( رک : فتح الابواب سید ص140- الذکری ص253- جواهر 12/156و 161)نکته در خور توجه اینست که صاحب جواهر در کتاب مبسوط خود « جواهر الکلام » جلد 12از ص155تا 176در باب استخاره بحث دارند . که واقعاً خواندنی است .

خلاصه ی معنای استخاره را چنین گوید : اول – در خواست موفقیت در کار ی که مورد رضای خداست . دوم – سهل وآسان شدن کار .

این که در خبر امام صادق ع  واردشده ؛ امام برای هر کاری چه ریز وچه درشت ( کلاً ) استخاره می کردند ؛ در واقع همان ؛ معنای عبادت وبرقراری ارتباط با خالق را دارد ونه قران گشودن تنها! .

دقیقاً به خبر مروی بنگرید تا صدق گفتار ما روشن شود :

" عن ابی عبد الله ع انه کان اذا اراد شراء العبد او الدابة او الحاجة الخفیفة او الشیء الیسیر استخار الله عزوجل فیه سبع مرات فاذا کان امراً جسیماً استخار الله مائة مرة "     وسائل  8/74و جواهر 12/157

فرمودند ؛ امام ع برای هر کاری ؛ کوچک وبزرگ ؛ خرید غلام وحیوان و... استخاره می کردند ، برای کارهای کوچک 7بار وبزرگ 10مرتبه . ما بر اسا س جمله ی خرید « الدابة » گوئیم ؛ معنای اصلی استخاره ، همان دعا و نماز است والا تصور اینکه امام ع قصد خرید اسبی دارند ؛ وابتدا به قران مراجعه می کنند که آیا خرید اسب خوب است ویا بد . اگر چنین باشد ؛ تنزل جایگاه رفیع قران است . که قطعاً از شان مومنین بدور است .در خبر دیگری هم امام صادق ع فرمود :

" یقول الله عزوجل : ان من شقاء عبدی ان یَعمَل الاعمال ثم لا یستخیرنی"                 فتح الابواب سید بن طاوس ص132

از شقاوت بنده است که دنبال کاری رفته وبا من استخاره نمی کند .

اقول : همان معنای نماز ودعا وبرقراری ارتباط با خدا ، برای گرفتن سه چیز است ؛ که با تمام حوائج سازگار است , یافتن راه درست ،

پر خیر وبرکت بودن وسهل الوصول شدن . ( رب اشرح لی صدری  ویسر لی امری ؛ همین معنا را القاء می کند . ویا " رب یسر ولا تعسر"

ای خدا ؛ کارها را بر ما آسان کن وسخت مگیر "

تعریف انشراح صدر ؟ ج= شرح صدر ؛ عبارة ٌ عن میل ِ الانسان وحبّهِ

للشیء من غیر ِ هویً للنفس"

قال فی مجمع البحرین : " خار َ : صار ذا خیراً . استخر ثم استشر .

ابن ادریس حلی هم در کتاب مبسوط « السرائر» گوید :

" فالاستخارة فی کلام العرب الدعاء"     ج1ص314

بعضی هم گویند : " ان الاستخارة هی طلب الخیرة من الله تعالی "

ابن تیمیه گوید : " کان النبی ص یُعلّمُ اصحابه الاستخارة فی الامور کلها کما یعلمهم السورة من القران "        فتاوای ابن تیمیه 2/400

اینهم شاهدی دیگر برای این مطلب که استخاره عمل مستحبی است ، شامل : طهارت ظاهری وباطنی ( خالی شدن ذهن از تشویش ) نماز ودعا وتضرع وعرض حاجت بپیشگاه ذات اقدس باری تعالی .

 

بخش اول : استخاره ی متفق ٌ علیه :

روایت مورد اتفاق فریقین که مستنداستخاره است چنین نقل شده "عن جابر ابن عبد الله انصاری قال "کان رسول الله ص یعلمناالاستخارة فی الامور کلهاکمایعلمناالسورة من القران یقول "اذا هم احدکم بالامرفلیرکع رکعتین من غیر الفریضة ، ثم لیقل اللهم ...             المعتبر2/375

بعد از اللهم دعاکن .

نکته : از کلمه « اذا همّ» استفاده شود که زمان استخاره ؛ باید شخص ذهن خود را از فضولات دنیائی پاک کند . کما قال : ینبغی ان یکون المستخیر خالی الذهن ؛ غیر عازم علی امر ٍ معین.

القُرطبی درتفسیرخود،محی الدین نوووی در مجموع ،بخاری در «ادب مفرد» ،نسائی در «سنن» ؛ابن قدامه در المغنی ومحی الدین دراذکار النوویه و...تمام کتب سنیان وشیعیان بتمامه خبر را آورده اند.

اما نکاتی که از حدیث استنباط میشود "

1-استخاره با ید بنفسه ومباشرتاً باشد.

2-برای تمام مباحات  شرعیت دارد.

3-مقدمه استخاره تزکیه است (نمازودعاوتضرع ).

4- استحصال طهارت ظاهری وباطنی (غسل).

5- اهمیت ارتباط مستقیم با الله.

اینها عواملی هستند که گوئیم مباشرت بهتر است .

یکی ازآن دلایل قول امام صادق ع است که فرمود"اذا اراد احدکم امرا فلایشاورفیه احدا من الناس حتی یبدا فیشاورالله قلت "ومامشاور ة الله ؟قال "یبدا فیستخیرالله فیه اولا ،ثم یشاور فیه ، فانه اذا بدا تبارک وتعالی اجری الله له الخیرة علی لسان من یشاء من الخلق .   فتح الابواب سیدبن طاووس

وایضا قال "من استخار الله راضیا بما صنع الله خارالله له حتما" .

یعنی هرکس با خدا اول مشورت کند ، بعدبا مردم ،خداوند خیر وصلاح را برلسان ایشان جاری میسازد.ومشورت با خدا همانا رفتن بدر خانه اوست با عرض ناتوانی واظهار احتیاج که فرمود "

ایها الناس انتم الفقراء الی الله والله هو الغنی الحمید.

سوال = شرایط طرف مشورت چیست ؟

ج= امام ع فرمود "استشِر العاقل من الرجال الورع ،فانه لا یامر الا بالخیر وایاک والخلاف فان خلاف الورع العاقل مفسدة فی الدین والدنیا .

ای "با مرد عاقلِ باورع مشورت کن تا تورا بخیر وصلاح هدایت کند و بپرهیز از مخالفت با نظر او که دین ودنیای خود را تباه میسازی .

قال الصادق ع:" من دخل فی امر بغیر استخارة ثم ابتلی لم یوجر".معنا اینست ، کسی که حضور خدا را در کارها باور نکند گرفتار میشود .

باور مسلمان باید این باشد "بقول حاجی سبزواری "

لا موثر فی الوجودالاالله    ولاحول ولا قوة الابالله

« معنای لغوی استخاره »

الاسخارة"طلب الخیر الامرین ،الطلب من الله ان یختار له مما فیه الخیر بدعا مخصوص یدعو به بعد صلاة رکعتین .  معجم لغة الفقهاء محمدقلعجی 60.

 

برای تبیین معنا به حکمت استخاره از محمدعلی انصاری در " الموسوعة الفقهیة المیسرة" توجه کنید:

"الحکمة الظاهریة فی تشریع الاستخارة واضحة

لانها ترفع حیرة المتحیر وتوجه فیه العزم علی الفعل اوالترک وهو موثر فی حیاة الانسان ، لان الترددوالتذبذب یوجبان الاضطراب ولعل الحکمة الواقعیة هی تقویة روح التوکل علی الله والتسلیم

لامره والرضا بما یختاره"

{واقعا کلام حکیمانه ای است }

گوید " استخاره برای رفع تحیر و سرگردانی وضع شده؛ چیزی که درتداوم حیات جامعه مشکل سازاست ،استخاره برای تقویت روح توکل وتسلیم در برابر مقدرات الهی مقررگردیده است .

{آری انسا ن متمدن در ادامه حیات معقول به آرامش وفراقت بال سخت نیازمنداست }.

شما ملاحظه کنید کار زارعین را ،اول آماده سازی زمین ،دوم کاشت سوم داشت چهارم برداشت .فتامل .حال بسراغ الموسوعظ الفقهیة الکویتیة می رویم "

الا ستخارة "طلب الخیر" .

تفآل چیست ؟ تفال ما یستبشربه .یعنی فال خوب زدن.  طیره چیست ؟ فال بد زدن .یکره الطیره .

 حکمة الاستخارة "هی التسلیم لا مرالله والالتجاء

الیه سبحانه ".دقیقا معانی قبل رادارد.

معنی الاستخارة "لا یدری العبد وجه الصواب فیها".

یعنی راه تشخیص خوب وبد را نمیداند .

محل الاستخارة "کل مستحبات ومباحات ،ولا فی الواجبات والمحرمات والمکروهات ".

         مستندالاستخارة حدیث جابر از پیامبر ص  است .

قال ص "من استطاع منکم ان ینفع اخاه فلینفَعهُ" .( مسند احمد 3/315و صحیح مسلم 7/19) . از میان اهل سنت مالکیه و شافعیه ، نیابت در استخاره را قبول داشته ولی حنفیه وحنبلیان قبول ندارند . طرفداران به حدیث « من استطا ع » استدلال کنند که فرمود ، به هر شکلی که میتوانی به برادر دینی ات یاری برسان .

اما استخاره از قلم آ یت  اله خوئی ره:

"الاستخارة هی من معناها اللغوی "ای طلب الخیر من الله تعالی فیطلب بالطرق المعمولة من الاستر شاد با لقران او السبحة الی الخیر الذی یطلبه "..

قال التبریزی ره "الاستخارة هی المشورة من الله فی موارد التحیر وعدم الوثوق بالخیر فی الفعل اوالترک" .صراط النجاة 2/417

در استخاره می گوئیم  خدایا برای ما آ نچه که خیر وصلاح است فراهم بنما،ویا آ نچه اصلح است پیش آور .

(خیر یعنی برکت ،شنیدی می گویند پول با برکت ،چطور برکت می کند دقت کنید 1-خداوند موارد هزینه بر را از پیش پای شما بر می دارد مثل رفع بلایاوحوادث .. .

2-دراموری خرج میشود که آنها خود تولید درآمد می کنند .

3- مواردی هست که از عقول ما فراتر است .مثل توزیع غذا توسط پیامبرص در شب عروسی حضرت زهراء ع

که هر چه خوردند کم نشد .ویا آن داستا ن کاسه شیر و نوشاندن به اصحاب .

قال فی عون المعبود 4/277:

"الاستخارة "ای "طلب الخیر فی الامرین من الفعل اوالترک من الخیر وهو ضد الشرفی

الامور التی نرید الاقدام علیها مباحة کانت او عبادة .لکن با لنسبة الی ایقاع العبادة فی وقتها و کیفیتها لا بالنسبة الی

اصل فعلها ."

اقول " برای مثال ،استخاره می کنی برای زیارت قم ممکن است بد آید ،نه اصل زیارت بد است بل ممکن در بین راه حادثه هائی  در کمین باشد..

دراین جا سوال مهمی رامطرح می سازیم که در کتب اساطین آمده وما با کلام اعجوبه فقاهت محقق نجفی شروع می کنیم.که بسیار جامع ومتین است ،لطفاچندباربخوانید.

سوال =از مجموع مطالب تاکنون ،آیا نیابت در استخاره شرعیت دارد یا خیر ؟

ج= براساس عمومات؛ توکیل در امر مباح شرعی است ..

ولی در راویت جابر آمد که یُعلِمُنَا الاستخارة ویا کلام امام صادق ع "انا کنا نَتعلّم الاستخارة کما نتعلم السورة من القران  .اینها دال بر اهمیت مباشرت هستند .

قال فی جواهر 12/175:

"بل لعل مقتضی الاصل عدم مشروعیتها النیا بة فیها ، لانها من المستحبات المشتملة علی التضرع   والتوسل والدعا ونحوها مما لا یجری الاستنابة فیها الا ان المعروف فی زماننا هذا بل وما تقدمه بین العلما ء فضلا عن الاعوام الاستنابة فیها ،قال جدی العلامة ملا ابوالحسن ره فیما حکی عنه فی الشرح المفاتیح "لا یخفی ان المستفاد من جمیع ما مر ان الاستخاره ینبغی ان تکون ممن یرید الامر بان یتصداها بنفسه ،ولعل ما اشتهر من استنابة الغیر علی جهة الاستشفاع ،وذلک وان لم نجد له نصا الا ان التجربات تدل علی صحته .وهو فی غایة الجودة "...

وبعد برای توجیه نیابت برگزیدن واسطه برای تقرب بحضور سلطان عظیم الشان را مثال می آ ورند "کما قال:

"وان من طلب حاجة من سلطان عظیم الشان فان الارجح فی حصولها ان یوسط فی القریبین الی حضرة ذلک سلطان فی سوالها. وان الاستخارة مشاورة ، ولا ریب فی صحة

النیابة فیها "

اقول "دقت کنید که ، نیابت در استخاره فقط در باب  رجوع به قران کاربرد داشته وبر طبق استخاره ی وارد از پیغمبر ص ، که شامل نماز ودعاست ، مباشرت شرط است.

واما تعریف استخاره از کلام صاحب جواهر:قال ":ومن هنا ان للا ستخارة معنیین لا غیر : احدها ان یسال من الله سبحانه ان یجعل الخیر فیما اراد ایقاعه من الافعال ،

والثانی ان یوفقّهُ لما یختاره له وییسره له". ج 12/162

یعنی از خدا خواستن برای خیر در کار وموفق بودن وآسانی کار.(کما قال " رب اشرح لی صدری ویسرلی امری .

کاشف الغطاء درخصوص محدوده استخاره می گوید :"انها مستحبة حتی بالنسبة الی الاعمال المندوبة "

قال تلمیذه السید جواد العاملی (صاحب مفتاح الکرامة ):

"المستفاد من الاخبار استحباب الاستخارة لکل شی بل یستفاد استحبابها حتی فی العبادات المندوبات "

کاشف الغطاء استاد سید جواد عاملی وصاجب جواهر است ، ولی با تمام جلالت قدر دینی ودنیائی، غبار نعلین سید بحر العلوم استاد خود را با تحت الحنک عمامه اش پاک میکرد .

(واما سید جواد صاحب مفتاح الکرامة ، پهلوان جمع آوری فروع فقهی در یک مسئله است . بدون کامپیوتر واقعا معجزه الهی است .محقق نجفی صاحب جواهر که

با تهیه جواهر در مدت 20سال؛ اسلا م را تا قیامت مدیون خود ساخت ).

محقق بحرانی در حدائق هم استخاره را برای کل اعمال مستحبی ومباحات ،مستحب میدانند .کما قال ره "المستفاد من الاخبار استحباب الاستخارة لکل شی  و تا کدها حتی فی المستحبات ".

سایر بزر گان هم کلمات مشابهی دارند که صرفنظر میشود .

 

ما از غسل مستحبی استخاره نام بر دیم که لازم است مستندات آ ن

آورده شود "

قال الخوانساری :"ان غسل الاستخارة مستحب" ...مشروط بر نماز هم نیست بل :یقال باستحبابه للا ستخارة مطلقا ".

یعنی فی نفسه مستحب است . مشارق الشموس  1/45

قال فی کشف اللثام 1/157:

"وغسل الا ستخارة مستحب واطلاقها کما یشمل طلب الحاجة والاستخارة مطلقا من غیر صلاة ،فلو قیل با ستحبابه لما مطلقا لم یکن بذلک البعید" .

 

دقت کنید که هدف ما اثبات این اصل است که حصول طهارت ظاهری وباطنی در استخاره شرط کمال است .

مقدمتاً غسل است وسپس نماز ،دعا و عرض حاجت .

طبرسی در مکارم الاخلاق دارد که در سجده 100مرتبه بگو :

استخیرُالله : خدایا برایم خیر قرار بده ، ثم تشاور الناس فان الله یجری لک الخیرة علی لسان من احب .         ص 318

ایشان خصوصیات مشورت شونده را چنین بیا ن میدارد"

1-عاقل بودن   2-حر ومتدین بودن  3- برادر واقعی باشد

4- عالم به سر وخواسته تو باشد .

توضیح " عاقل باشد تاتورا نفعی رساند .

حرو متدین  تا نهایت سعی خود را مبذول دارد .

برادر واقعی باشد تاسر تورا فاش نکند.(منظور صدیق مواخی )

عالم به سر تو باشد ؛ چرا که اگر ماوقع را نداند چطور میتواند هدایتت کند؟ ،یعنی توهم باید در گفتار صداقت داشته باشی .

مریض اگر درد واقعی را نگوید بیچاره طبیب چطور نسخه بنویسد .بیاد آورید کلام خدارا که فرمود"

ومن یتق الله یخرج له مخرجا ویرزقه من حیث لا یحتسب ومن یتوکل علی الله فهو حسبه ان الله بالغ امره قد جعل الله لکل شا قدرا .    طلاق 3

سوال = آ یا تکرار استخاره شرعی است ؟قال کاشف الغطاء لا مانع من الاستخارة علی الاستخارة والاستشارة علی الاستشارة ".

 

قال المیرزا ابو المعالی الکلباسی فی رسالة الاستخارة "

لا مجال للا ستخارة بعد الاستخارة بدون اختلاف فی المنوی اولا وثانیا ،وبعبارة اخری "لا مجال للا عادة فی باب استخارة بدون التغییر". یعنی بدون دلیل تکراراستخاره مطلوب نیست .

دقت کنید " میرزای قمی گوید :  دوبار استخاره کردم برای یک

امر ، زیا ن دیدم .

نکته : این تکرار در استخاره ؛ همانا استخاره با قران را گوید ؛ والا استخاره بمعنای نماز ودعا را که  در اخبار تا ده مرتبه گفته اند.

سوال = آیا مخالفت استخاره جایز است ؟

قال کاشف الغطاء :"لا بجب العمل بها الا مع احتمال وقوع مفاسد عظیمة وحصول التجربة المودیة الی حصول المظنة ".

یعنی ؛ اگر احتمال ضررمیدهی ؛ عمل را ترک مکن .( خلاف ادب است )

مرحوم کلباسی بین ضررمالی وجانی فرق قایل شده وچنین می گوید "فاوجب العمل با للاستخارة اذا کان فی مخالفتها مظنة الضرربالنفس لوجوب دفع المظنون عن النفس"

قال شیخ ابراهیم الکلباسی : " ولا یجب متابعة الاستخارة مطقاً ولا یحرم مخالفته الا

ان یظن بالتجربة فیحرم مخالفته "        منهاج الهدایة     ص79

برای درک درستی از مباح بودن ویا نبودن مخالفت با استخاره به خبر ذیل توجه کنید : قال النبی ص : " مشاورة العاقل الناصح رشد ویمن وتوفیق من الله فاذا  اشار علیک الناصح العاقل فایاک والخلاف ، فان فی ذلک العطب "   وسائل 12/42

یعنی ، از مخالفت با نظر مشورتی عاقل ناصح بپرهیز که پشیمان میشوی.

نظر عاقل ناصح ؛ رشد وهدایت وبرکت است برای تو .

سوال = استخاره با تسبیح چطور است ؟

صاحب جواهر در ج 12در اینباب  بیاناتی دارند ضمن اینکه برای مشار الیه استخاره معروفی نقل میکنند .

گویند : سید محمد تقی خوانساری با تسبیح استخاره میگرفت وتمام ماجرا را برای طرف مقابل بیان میداشت .!!!

نکته : ابن ادریس حلی در « السرائر »  استخاره با تسبیح و ورقه را قبول نداشته وراویان این اخبار را مردود مشمارد .

«اما استخاره در کتب اهل سنت »

قال شیخ سید سابق فی فقه السنة 1/211:

"رواه احمد ومسلم وابن ماجه ، صلاة الاستخارة یسن لمن اراد امرا من الامور المباحة والتبس علیه وجه الخیر فیه ان یصلی رکعتین من غیر الفریضة ولو کانت من السنن الرا تبة او تحیة المسجد فی ای وقت من اللیل او النهار یقرا فیهما بماشاء بعد الفاتحة ثم یحمد الله ویصلی علی نبیه ص ثم ید عوبالدعاء الذی رواه البخاری من حدیث جابر..."

همان دستور کلی است ، نماز ودعا وصلوات بر پیامبر ص .

ابن قدامه در المغنی  1/769بانقل حدیث جابر همین دستور را میدهد .

قال النووی فی المجموع 4/54:

" صلاة الاستخارة سنة وهی ان من اراد من الامور صلی رکعتین بنیة صلاة الاستخارة ثم دعی بما سنذکره ان شاء الله ...واتفق اصحابنا وغیر هم علی انها سنة لحدیث جابر رض ..."

اقول : منظور ایشان از "غیرهم " شیعه میباشد .

یحیی بن شرف النووی در الاذکار النوویه ص 119همین قول را دارد. وهکذا سائر الفقها ء شیعه وسنی ./.

بخش دوم « استخاره با قران وآداب آن»که شامل موارد ذیل است :

1-مستندات

3-               کیفیت آن

4-               اشکال شیخ محمو د شلتوت برآن .

« مستندات استخاره با قران »

در وسائل الشیعه بابی وجود دارد تحت عنوان

"باب جواز الاستخارة بالقران بل استحبابها وکراهة التفال".مجلد 6ص 233

روایات این باب 2فقره میباشد :

اول :ان الحسن بن الجهم عن ابی علی عن الیسع القمی قال قلت لا بی عبد الله ع ارید الشی واستخیر الله فیه فلا یوفق فیه الرای (الی ان قال ) فقال افتتح المصحف فانظر الی الی اول ماتری فخذ به ان شاء الله "       تهذیب الاحکام 3/310

شیخ حر خبری را از کافی نقل کند که امام صادق ع از تفا ء ُل به قران نهی

کرده اند . کما قال : " لا تتفاءل بالقران "   کافی 2/629

نکته: تفؤّل : یعنی مثبت فکر کردن و برداشت خیر وخوشی داشتن .

اقول الاستخارة طلب الخیرة ومعرفة الخیر فی ترجیح احد الفعلین علی الا خر لیعمل به والتفال معرفة عواقب الامور واحوال غایب

ونحو ذلک .( این کلام شیخ حر عاملی است ) .

امام ع دستور استخاره راداد واز تفال نهی کرد فرق ایندوچیست ؟

گفتیم که تفال یعنی فال خوب زدن .  واما فرق انها از کلام صاحب جواهر:

 "لا تتفال بالقران "فان التفول انما یکون فیما سیقع ویتبین الامر فیه کشفاء المریض او موته ووجدان الضالة وعدمه .ومآله تعرف ما فی علم الغیب وقد ورد النهی عنه وعن الحکم فیه لغیر اهله ... بخلاف الاستخارة فانها طلب لمعرفة الرشد الامر الذی یراد فعله او ترکه وتفویض الامرالی الله تعالی فی التعیین واستشاربه کما قال ع "تشاور ربک .وبین الامرین فرق واضح .وانما منع التفول بالقران وان جاز بغیره ، اذا لم یحکم بوقوع الامر علی البت . لانه اذا تفال بغیر القران ثم تبین خلاف باس

.بخلاف ما اذا تفال با القران ثم تبین خلافه ، فانه یقضی الی اساء ة الظن بالقران "           ج 12ص 171

یعنی تفال برای این است که بداند چه میشود ،مریض خوب میشود یا می میرد ،گمشده پیدا میشود یا نمی شود ،خلاصه برای اطلاع  از غیب است .ولی استخاره گزینش یکی از دو کار است برای انجام .بعبارت بهتر استخاره باب عمل است وتفال باب آگاهی .

محقق نجفی می گوید ،دلیل نهی تفال اینست که اگر خلاف آ ن ثابت شد ،شخص بدبین میشود وچون پای قران میان نیست گناهی مرتکب نمی شود ،ولی اگر تفال بقران بود وکشف خلاف شد شخص به خداوند گمان بد میبرد .

برای مثال ؛ شما به مریض می گوئید ؛ یا سالم ویا به طالب بگوئید ؛ یا واجد .

یعنی تو سالمی نگران مباش ، ویا تو یابنده ای مطمئن باش . طبیعتا ً ؛ اگر مریض

خوب نشود ویا جوینده ؛ چیزی را نیابد از گفتار شما و نظر قران ( مثلاً ) نومید میشود . فلذا گویند ، تفؤل به قران کراهت دارد . خصوصاً اینکه اهل سنت ما را بر این قبیل کارها شماتت کنند . ایشان گویند :

" واما اخذُ الفا ل من المصحف ، کان یَفتحَهُ فیتفاءل َ ببعض الایات فی اول الصفحة او یتفاءل بضرب الرمل ، فیتفاءلَ ببعض رموزهِ فحرام ٌ .

 در این مبحث روایت بسیار جالبی را نقل وهمگان را به تدبر در آن فرامی خوانیم .

قال الامام ع"ان للقران عبارات واشارات ولطا ئف وحقائق ،العبارات للعوام والاشارات للعلماء والطائف للا ولیاء والحقائق للا نبیاء (علیهم سلام الله)

                                   جامع الاخبار ص 48

شناخت قران 4مرحله دارد 1- عبارات 2-اشارتها 3-لطیفه 4- حقیقتها. عبارت ظاهر انست –اشارت یعنی منظور باطنی

لطیفه ، نکات دقیق که معمولا مخفی هستند ،حقایق هم که تاویلات است. /.

کما قال: " انما یعرف القران من خوطب به "

ویا " ان للقران ظهرا وبطنا ولبطنه بطن الی سبعة ابطن" .

                                    مفاتیح الغیب ملا صدرا ص 39

ملا صدرا : " اعلم : ان للقران کالانسان منقسم الی سر وعلن ولکل منهما ظهر وبطن ، ولبطنه ،  بطن آ خر الی ان یعلمه الله ،ولایعلم

تاویله الاالله ."

وبالجملة : ان للقران درجات ومنازل کما ان للا نسان مراتب ومقامات ،...واما روح القران ولبه وسره فلا یدرکه الا اولو الباب

بل بالعلوم اللدنیة .

ویا فرمودند " ظاهره انیق وباطنه عمیق "

 

اگر شخص برای استخاره با قران مثل آ قای محسنی ملایری باشد ، کلامش حجیت دارد والا هرکس توان فهم مفاهیم کتاب خدا را ندار د .نقل است که خود آقای محسنی فرمود" جواب استخاره را مَلکی در گوشم می گوید .وبواقع هم چنین است ، برگردید وقصه خوانساری راهم دوباره بخوانید ، مگر جواب استخاره در دانه های تسبیح است ؟ اینها نیستند " علم لدنی "

ویا به تعبیر ساده تر " الهامات غیبی " وبه اعتقاد ما بهر بردن از علم حروف واعداد. داستان اقای ملا فتح علی را از قلم آ قای حکیم بشنوید .

 مرحوم حکیم در جلد اول حقایق الاصول ص 95 می فرماید :

 "برایم از بزرگان مثل صدر و محدث نوری نقل کردند که روزی ایشان در درس تفسیر ملا فتح علی شرکت کردند ، ملاایه 7سوره حجرات راخواند وشروع در تفسیر جمله "حبب الیکم الایمان " معانی بسیار خوبی بیان کرد .وبدنبال ان معانی دیگری ؛ خلاصه تا 30روز همین جمله را تفسیر کرد وهر روز

حرف تازه ای .انتهی /.( منبع کلام منطوق قران نیست؛ مفهوم دخالت کند)

ملاحظه بفرمائید " اینها نیستند الا اتصال بمنبع لا یزال علم الهی . به قران بنگرید:

قال تعالی "والو استقامو ا علی الطریقة لاسقیناهم ماء غدقا "  سوره جن 16

خواننده گرامی ؛ اگر شنیدی فلان شخص از قران مطالبی را گفت که تعجب کردی ، استبعادی ندارد ؛ زیرا از چشمه های عالم معنا ؛ سیراب شده است " لاسقیناهم"

قال الصادق ع " لیس العلم بکثرة التعلیم والتعلم بل العلم نور یقذفه الله فی قلب من یشاء .

با این علم نوری میتوان استخاره کرد وورای طبیعت را دید .

داستان ملا کاظم ساروقی را که به معجزه الهی عالم بقران

شد غالباً بیاد دارند .آری برادر وخواهر عزیز هر گاه چنین عارف بقرانی را یافتی بنزدش برای استخاره بر و.

استخاره با قران هم به چند صورت انجام میشود .

« اول- بعد از گشودن ؛ نظر به اولین آیه ورق سمت راست – مشهور اینست،

دوم- شمردن لفظ جلاله « الله» در ورق سمت راست ، بتعداد آنها ورق شمردن ؛ ونگاه کردن به پشت آخرین صفحه و بتعداد لفظ الله که شمردیم از سطور این صفحه هم بشماریم ؛ سطر آخر ؛ جواب استخاره است . مثلاً در صفحه اول 5تا الله وجود دارد ؛ حالا 5صفحه بشمار ، پشت صفحه پنجم ، 5سطر بشمار ، سطر ششم

همان است که بدنبالش هستی .

سوم – از صفحه روبرو 6صفحه بشمار ؛ پشت صفحه ششم ؛ 6سطر بشمار ، سطر ششم ، جواب استخاره است . ( رک : بحار 88/246).

چهارم – همین روش قبل ، ولی 7ورق بشمار ؛ واز پشت ورق هفتم ؛ 10سطر بشمار ، به خط یازدهم نگاه کن ، جواب همانست .( رک : جواهر 12/171)

در خبر منقول از امام صادق ع وارد است که : " ثم یعد سبع ورقات ، ویعد عشرة اسطر من خلف الورقة السابعة ، وینظر ما یاتیه فی الاحد عشر من السطور ؛ فانه یبین لک حاجتک "  »       مستدرک الوسائل 4/302

واما کیفیت طریقه مشهور -  بند اول-  :

قال المجلسی فی بحار 88/241:

"ذکر الشیخ الامام الخطیب المستغفری بسمرقند فی دعواته اذا اردت ان تتفال بکتاب الله عزوجل ، فاقرا سورة الاخلاص ثلاث مرات ثم صل علی النبی ص ثم قل : اللهم تفالت بکتابک وتوکلت علیک فارنی من کتابک ما هو مکتوم من سرک المکنون فی غیبک ؛ ثم افتح الجامع (یعنی قران جامع کل سور) وخذ الفال من خط الاول فی الجانب الاول من غیر ان تعد الاوراق والخطوط ".

یعنی 3بار توحید را بخوان وقران را بگشا ، اولین ایه از سمت راست را مورد عمل قرار بده .

قال المجلسی فی بحار 88/244:

"واول ما تری لعل المرادبه اول الصفحة الیمین لوقوع النظر غالبا علیه ابتداء و یوید ان اصل الاستخارة بالمصحف بهذا النحو الروایة السابقة "

قال فی الجواهر 12/170:

"لکن هل المراد باول ما تری فیه من الایات او الصفحة ؟وجهان .حقیقة اللفظ تقتضی الثانی ( صفحه ) والمناسب لتعرف الاستخارة الاول (ایه )"  رسم بزرگان هم فعلا همین است ایه اول سمت راست.

مرحوم سیدابن طاوس در کتاب فتح الابواب ص 281بیان وافی دال بر عدم نیابت در استخاره را دارند ، لکن مشاورت با کلام خدا قبل از مراجعه بدیگری را قبول دارند که دستور امام صادق ع هم چنین بود. سید بن طاوس می نویسد:

"الباب الثانی والعشرون فی الاستخارة الانسان عن من یکلفه الاستخارة من الا خوان ، اعلم اننی ما وجدت حدیثا صریحا ان الانسان یستخیر عن سواه ، لکن وجدت احادیث کثیرة تتضمن الحث علی قضاء حوائج الاخوان من الله  جل جلاله بالدعوات وسائر التوسلات "

می فرماید هر چند حدیثی دال بر صحت نیابت در استخاره نداریم لیکن از عمومات ، استحباب تلاش برای رفع مشکلات مردم میتوان انرا استفاده کرد .

روایتی را در قبل از پیغمبر ص آوردیم : " من استطاع منکم ان ینفع اخاه فلینفعه"

قال المجلسی ره " لکن الاولی والا حوط ان یستخیرصاحب الحاجة لنفسه ، لانا لم نر خبرا ورد فیه التوکیل فی ذلک "

 

ودر چند سطر بعد می گوید " هیچ موردی ما در خصوص مراجعه اصحاب به ائمه برای استخاره نداریم .

کما قاله ره " ان المضطر اولی بالاجابة و دعاوه اقرب الی الخلوص عن نیة .

البته از باب معروف " التماس دعا "اشکالی ندارد/.

روزی امام هادی ع مریض شدند ، فرمودند " بروید حائر جدم امام حسین ( ع) برایم دعا کنید .عرض کردند آ قا شما خود امامی ،فرمود حائر جدم چیز دیگری است" .

ویا داستان فرزندان یعقوب که گفتند ،پدر برای ما  دعا کن ، فرمود "سوف استغفر لکم ".  گویند منظور رسیدن شب جمعه بود.

اقول " در تمام اعمالی که خدا مباشرت را تعینی نخواسته ، جای شک وشبهه ای نیست ؛ عرض ما خود سازی و ارتباط مستقیم با ذات اقدس الهی است بدون واسطه .

بنظر میرسد که برای لزوم مباشرت در استخاره و بیان دستور پیغمبر(ص)  مطلب را اداکرده باشیم . اگر هم بدیگری مراجعه می کنیم بایدآن شخص عارف بقران بوده ومشمول این ایه باشد "لایمسه الاالمطهرون "سوره واقعه 79

واما اشکال شیخ شلتوت بر استخاره با قران "

ابتداترجمه او:

شیخ شلتوت کیست ؟ مفتی اعظم الازهر مصر در دهه 40،مردی ملا ومنصف؛یار مرحوم بروجردی درراه رسیدن به وحدت شیعه وسنی ،صاحب فتوای معروف "یجوز التعبد بمذهب الامامیة "در سال 1342فوت کرد .

مصلحی شجاع ومفسری خوب بود.

اجازه برپائی مراسم عاشورا را در الازهر صادر کرد ؛ در دعای کمیل علامه قمی شرکت میکرد ومی گفت "امیدوارم خداوند در قیامت مرا با علامه قمی محشور فرماید" .   انتهی کلامه

ولی هر چه باشد معصوم نیست . ایشان در تفسیر خود ذیل ایه شریفه 3 مائد ه"وان تستقسموا بالازلام ذلکم فسق "  ص 347می گوید:

"امروزه چیزهائی بین مردم عادت شده ورسم است که ملحق به استقسام است ، مثل ...واستخاره با دانه های تسبیح .وبدترین نوع آن استخاره با قران است .که عادت بعضی از مسلمانان بر آن جاری است .ویک عمل معروفی گشته است"

اما درهمان سال بدستور مرحوم بروجردی  اقای صافی رساله ای در رد شلتوت تحریر وبرای اوارسال داشت .

رک : لمحات آیت الله صافی گلپایگانی

به هرصورت مسلمان خوب است در تمامی جهات ولو استخاره کردن جانب حفظ شوونات اسلامی را نموده وهرگز کاری که بوی اخلال به مقدسات را می دهد ، صورت ندهد.

مگر نفرمود "کونولنا زینا ولا تکونواعلیناشینا"

مشورت را فراموش نکنید که عقل کل وهادی سبل در غزوات با یاران مشورت می کرد وبعضا رای ایشان را بر نظر خود مقدم میداشت .چه شد که ما این اصل را فراوش کردیم .

قال الله تعالی " وشاورهم فی الامر فاذا عزمت فتوکل علی الله ..ضمنا برای فهم درست قران به مفاتیح الغیب ملاصدر ا

مراجعه کنید ؛که نیکو موانع راتشریح وطریق وصول را بیان فرموده است .

 

 

من الله التوفیق

مکتب القران فجر – بروجرد -  محمد رضا فروزان

19/3/1389

09369319570

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

+ نوشته شده در  چهارشنبه نوزدهم خرداد 1389ساعت 8:8  توسط محمدرضا فروزان  | 

نیت ونیابت در عبادت


« بسم الله الرحمن الرحیم » قال الله تعالی : " وما امروا لیعبدوالله مخلصین له الدین "    بینه 5 وایضاً " " الا لله الدین الخالص "       زمر 3 ( niiat) « نیت در عبادت » قال رسو ل الله ص : " انما الاعمال بالنیات "      المجموع 1/16   " لا عمل الا بالنیة " ---- الا ِان النیة هو العمل "  تفسیر صافی 5/201 قال ع : " نیة المومن خیر ٌ من عملهِ"            فقه الرضا ص378 ما در این مقاله بر آنیم تا شرح مختصر ومفیدی حول « نیت در عبادات » داشته وبه یک نکته مهم که بر لسان بسیاری از افراد شایع است ، اشاره ای داشته باشیم . وآن چنین است که گویند ، برای هر عملی ، همینکه قصد آنرا داری ؛ نیت مجدد لازم نبوده وکافیست . برای مثال ؛ بقصد غسل از خانه خارج شده وبه حمام میروی ؛ وقت غسل کردن ، نیازی به نیت اینکه غسل می کنم بابت فلان قربة الی الله ، نیست ؛ اینکه از خانه خارج شده ای برای همین بوده است . در  سطور آتی می آید که در لسان فقهاء به این قصد ونیت ، « عزم » می گویند که ؛ جای نیت ابتدای عمل را نگرفته وشخص باید حتما ً با اولین جزء عمل ، مثلاً در غسل ، سر وگردن ، در وضو ، شستن صورت ؛ ودر نماز با تکبیرة الاحرام ؛ حتماً قصد عنوان وقربت( نیت) را در ذهن بیاوریم . البته تلفظ نیاز نیست . ولی قصد عنوان که عبارت از چه عملی است ، حتما ً وجود دارد ؛ مخصوصاً در عباداتی که مشترک هستند در همان وقت ویا قضائ وادا دارند . مثلاً نمازی که می خوانیم ؛ ظهر است ویا عصر , مغرب است ویا عشاء . نماز جمعه است ویا ظهر جمعه . قضا ست ویا اداء . و....شایان ذکر است ؛ در میان اساطین فقه اسلامی در قرون اولیه بحثی از پیچیدگیهای امروزی نیت نبوده و غالباً در کتاب وضوونماز ، اولین حرفی که دارند ؛ شستن صورت و تکبیر ة الاحرام است . برای نمونه به فقه الرضا ابن بابویه ویا مقنعه مفید مراجعه کنید .  شیخ مفید در شمارش فروض نماز گوید : " وقت ؛ قبله ؛ تکبیر ؛ قرائت ؛ رکوع ؛ سجود؛ تشهد و صلوات "  المقنعه ص137 نخستین کسی که بحث نیت را وارد مرحله ی جدیدی کرده واز جدائی نیت از عزم سخن بمیان آورد، شیخ طوسی در کتاب « المبسوط » است . پس از وی ، علامه ی حلی وفرزند برومند ش ؛ فخر المحققین ( ابن علامه ) در کتاب  « الایضاح » ودر رساله ی جداگانه ای در باب نیت وفرق آن با عزم قلم فرسائی نمودند . که البته فتح باب جدیدی از علم و پویائی فقه اسلامی است . بنظر نگارنده ، پیچیدگی بحث نیت وعزم ، در عین غیر ضروری بودن ؛ از حلاوت خاصی برخوردار بوده وصحنه ی هماوردی فقها ست . علامه در تذکره گوید : " والنیة ارادة تفعل بالقلب مقارنة للدفع لانها مع التقدم تکون عزما"  5/328 سیدجواد در مفتاح الکرامة از قواعد علامه والذکری شهید اول نقل کند :  " ان القصد السابق علی الفعل عزم لا نیة "   2/275[ کلام شهید اول در « الذکری ص80است ] کافی است که شخص عابد در ابتدای عمل ؛ به نوع عمل و اخلاص عنایت کند .! واما اقوال فقهاء واربابان لغت : قال المحقق الحلی فی مختصر النافع :  " الاول : النیة ، وهی رکن ، وان کانت بالشرط اشبه ، فانها تقع مقارنة . ولا بد من نیة القربة والتعیین والوجوب او الندب ؛ والاداء او القضاء . ولا یشترط نیة القصر ولا الاتمام ؛ ولو کان  مخیراً ". ویتعین استحضارها عند اول جزء من التکبیر واستدامتها حکماً "   ص46 نیت از دو جزء تشکیل یافته است : اول – قصد عنوان ( چه کاری است ) دوم – قصد قربت الی الله   محقق حلی هم فرمود ؛  نیت با اولین جزء عمل باید آورده شود . واما تعاریف ومفردات : النیة : قصد الشیء ؛ مقترناً بِفعلِهِ .       النیة فی اللغة : القصد . نیت با عزم فرق دارد وآن چنین است که عزم ؛ آهنگ واراده ی کاری را گویند( مثل همان مثال حرکت برای غسل کردن ) که توام با تردد است . ولی نیت مقارن عمل وعاری ّ از تردد . [ عزم ؛ مرتبة شدیدة من القصد ] عزمهُ: عَقَدَ ضمیره ُ علی فِعلِهِ .  ( فان قَصَدَه ُ وتراخی- فهو عزم ٌ )( تراخی مقابل فوراست . تراخی َالامر : امتدّ زمانهُ .تراخ ٍ : فُسحَةٌ؛ یعنی گشادگی وفراخی ) فان قَصَدَهُ وتراخی فهو عزم .[ وان عزموا الطلاق . 227بقره . تصمیم گرفته ولی هنوز عمل نکرده ؛ بنابر این فرق عزم با نیت اینست که عزم قبل از وقوع عمل بوده وممکن است به سر انجام نرسد] " والصلة ُ بین النیة ُ والعزم : انهما مرحلتان من مراحل الارادة ، والعزم اسم ٌ للمتقدم علی الفعل ؛ والنیة ُ اسم للمقترن ِ بالفعل مع دخوله َ تحت العلم بالمنویّ " ( الموسوعة الفقهیة ) اراده یعنی : طلب و اختیار ومشیت . نیت وعزم از مراحل اراده هستند ، اول عزم است وبعد نیت . آنچه که درصحت و قبولی عبادت معتبر است ، نیت است ونه عزم . قال الله تعالی " ولم نجد له عزماً "     طه 115 سید محمود آلوسی در باب عزم گوید : تصمیم رایٍ وثَباتُ قدمٍ فی الامور "                     روح المعانی 16/270  قال ابن حجر : ان العزم هو : المیل الی الشیء والتصمیم علی فِعلِهِ .  العزم هو : " جزم الارادة ؛ ای المیل بعد التردد الحاصل من الدواعی المختلفة " اول، جزم است وسپس با رفع تردید ؛ میشود  نیتِ عمل .[ تعزماً علی الامر : خواست انجام دهد الارادة فی اللغة : المشیئة ویستعملها الفقهاء بمعنی القصد الی الشیء او هی : صفة ٌ توجب ُ لِلحَیّ حالاً یقع ُ منه الفعل علی وجه ٍ دون وجهٍ " ( شکلی از اشکال عمل) فالارادة ُ اعم من العزم ؛ حیث لا یُشترطُ فیها التصمیم علی فعل الشی ء " یعنی ، اراده بر خلاف عزم ؛ تردید ندارد . بهمین خاطر نسبت به خداوند ؛ اراده اطلاق کنند ونه عزم . ! [« ان العزم هو الجزم وهو لغة هذیل » المیزان 16/218] مجدداً تکرار کنیم که  فرق عزم با نیت چنین است: اراده ی حرکت را عزم گویند که قبل از عمل بوده وتوام با تردید است ، ولی نیت ؛ اراده ی اتیان عمل و مقارن با اولین جزء عمل. فلذا گویند ، ارادة الله ونمی گویند ؛ نَوَی الله . . البته بعضی از علماء هردو را – عزم ونیت – یکی دانند . وگویند : " ان النیة عَقدَ القلب علی ایجاد الفعل جزماً " قال ابن عاشور : " والعزم : الجزم بالفعل وعدم التردد فیه "    ( تفسیرالتنویر و التحریر) . ابن عاشور در تفسیر خود ، عزم را جزم بر انجام فعل داند . قال الرازی فی مفاتیح الغیب : " العزم هو التصمیم والتصلب " یعنی ، قدرت تصمیم گیری  مستحکم بر انجام عمل . در شرح کلمات قران هم گویند : " العزم هو القصد الجازم ، ای مرتبة شدیدة من القصد وهو قبل الارادة " ( شاهد ما بر سر این جمله است : قبل الارادة ). طبرسی گوید : " العزم هو العقد علی فِعل شیء فی مستقبل "   کلام طبرسی شاهد محکمی برای تفریق بین العزم والنیة است . قال الراغب : " العزم : عقد القلب علی امضاء الامر ، یقال : عزمتُ الامر" قال فی لسان العرب : " العزم : الجِدّ . اعتزم َعلیه : اراد فِعلَهُ . " آیه دیگری از قران که میتواند شاهدی برای فرق بین عزم ونیت باشد ؛ آیه 227بقره است : " وان عزموا الطلاق فان الله سمیع علیم " قال الشوکانی: " " عزموا الطلاق : عقدوا علیه قلوبهم " یعنی قصد دارند که در آینده از هم جدا شوند . یعنی فی المجلس نه ، بلکه در آینده چنین تصمیمی دارند . پس ، عزم قبل از اجرای کامل عمل است . قال ابن عابدین : " العزم والقصد والنیة اسم للارادة الحادثة ؛ لکن العزم هو المتقدم علی الفعل ؛ والقصد المقترنُ به ، والنیة ُ المقترنة ُ بالفعل مع دخولهِ تحت العلم بالمنویّ " ( حاشیه ابن عابدین 1/114و البحر الرائق 1/50) شیخ طوسی در تبیان ذیل همین آیه گوید : " والعزم : هو العقد علی فعل شیء فی مستقبل الوقت "   والعزم علی الشی ء هو ارادته له " عزم بر کاری یعنی ؛ اراده آن کار ( در آتی). با این تعاریف از مفسرین ولغویین به نظرات فقهاء عنایت فر مائید : قال الانصاری : " قال فی المبسوط ووقت النیة عند اول جزء من الصلاة واما ما یتقدمها فلا اعتبار بها لانها یکون عزما " .کلام شیخ طوسی چنین است : " ولا یجزی ما یتقدم علی ذلک "       المبسوط 1/19 شیخ انصاری در خصوص این این نظریه شیخ طوسی گوید :  وظاهر آخر العبارة مغایرة النیة للعزم " وعن فخر الدین ( ابن علامه ) قده فی الایضاح التصریح بان النیة حقیقة فی الارادة القارنة وفی الذکری ان الارادة المتقدمة لا نیة ( ص80ذکری) . وعن فخر الدین قده ایضاً فی رسالته النیة انه عرفها المتکلمون بانها ارادة من الفاعل للفعل مقارنة له والفرق بینه وبین العزم انه مسبوق بالتردد دونها ...ودر ادامه گوید : عزم ،اراده  ایجاد فعل مطلوب شرع است .( یعنی ، انجام در آینده ونه مقارن عمل ) .  کتاب الطهارة 1/80 تعریف النیة : "ثم النیة لغة وشرعاً وعرفاً : ارادة الشیء والعزم علیه والقصد الیه " واز منتهی علامه نقل کند که ؛ می گویند : نواک الله بخیر ای : قصدکَ . در لسان عامیانه هم می گوئیم ؛ تصمیم دارم فردا بسفر بروم ؛ این در حالی است که ممکن است ، صدها اتفاق مانع رفتن ما در فردا شده وسفری واقع نشود . غزالی گوید : عظمت و صغارت عمل به نیت بستگی دارد . ( بازدهی فرق کند) چه بسا عمل کوچک باشد ولی نیت بزرگ است ؛ ثمره آن عظیم میشود .برای مثال ،لباس زیبا و خوش تیپ پوشیدن به نیت اظهار نعمت خدا وآراستگی مسلمان مستحب بوده ولی با نیت تفاخر و برتری طلبی وسوزاندن دل فقرا ؛ همین لباس حرام میشود. ابن علامه هم در کلمات فوق چنین فرمود ؛ نیت مغایر عزم است . شهید اول هم فرمود : " ان الارادة المتقدمة لا نیة "  معنای حرف ایشان این استکه روی عزم قبلی حساب باز نکرده وبا انجام اولین جزء عبادت ؛ نیت کن . ! دلیل دیگر : فعل انسان عاقل از دو حالت خارج نیست : اختیاری وغیر اختیاری . فعل اختیاری منفک از قصد نیست . حتی گویند ؛ اگر خداوند امر به کاری بدون نیت میکرد ؛ تکلیف ما لا یطاق بود . ( مدارک الاحکام 3/313) معنای این حرف این است که هیچ کاری از عاقل بدون قصد عقلائی ؛ اعم از خیر دنیوی ویا اخروی جدا نیست . که این قصد ، قبل از عمل ودر اثنای عمل حضور دارد. ولی آن نیتی که مطلوب شارع بوده وباید با اولین جزء عمل آورده شودوثواب الهی هم بر آن مترقب است  ؛ سوای این قصد است .که آمیخته ی با دو رکن است  قصد عنوان وقصد قربت .( فتدبر) در کلام متا خرین از نیت بعنوان «الداعی الی العمل» یاد شده است . گفتیم که بعضی ؛ عزم ونیت را یکی میدانند . وهمان آهنگ اتیان عمل را با شرط حضور ذهن در وقت عمل نیت دانسته وقائل بر تکنیک خاصی نیستند . همینکه اگر سوال کنند چکار میکنی  بگوید فلان کار ، کفایت میکند . ( مثلاً در حال وضوست ، بگوید وضومی گیرم ) قال میرزای القمی فی غنائم الایام : " فحقیقة النیة : قصد الفعل المامور به ممتازاً عما سواه لله تعالی . فاذا کان الداعی علی الفعل هو ذلک فقد حصلت النیة ؛ ولا حاجة الی الاخطار بالبال مفصلاً فی اول جزء من الاجزاء "              ج1ص164 در اصل ، نیت حقیقت شرعیه نداشته وعرفی است .  ( اخطار بالبال یعنی حضور ذهن با تمام خصوصیات و جزئیات آن عمل که در حال اتیان است ).  بنظر نگارنده ، بهترین تعریف از نیت ووجه تفریق آن با عزم ؛ کلام سید محمد صاحب مدارک است که فرمود : " اِعلم ان النیة عبارة عن امر واحد بسیط ، وهو القصد الی الفعل . لکن لما کان القصد الی الشیء المعین موقوفاً علی العلم به وجب لقاصد احضار ذاتها فی الذهن وصفاتها التی یتوقف علیها التعیین ، ثم القصد الی هذا الفعل المعلوم طاعة لله تعالی وامتثالاً لامره . ... اذا عرفت ذلک فنقول : انه یعتبر فی نیة الصلاة : القربة وهی طاعة لله تعالی وامتثال امر، والتعیین اجماعاً . اما القربة فلقوله تعالی :" وما امروا الا لیعبدوالله مخالصین له الدین " والاخلاص هو نیة التقرب . واما التعیین فلان الفعل اذا کان مما یمکن وقوعه علی وجوه متعددة افتقر اختصاصه باحد ها الی النیة .... فینوی الظهر مثلاً لتتمیز عن بقیة الصلوات ، والفرض لیتمیز عن ایقاعها ندبا کمن صلی منفرداً ثم ادرک الجماعة وکونها اداء اً لتتمیز عن القضاء "            مدارک 3/309-310 بنابر این، قول مشهور فقهاء ؛ جدائی عزم از نیت بوده وشخص باید با اولین جزء عبادت نیت تقرب الی الله را در ذهن خود مرکوز داشته باشد . هر چند قبل از عمل ؛ چنین نیتی استحباب دارد ولی با اولین جزء عبادت ؛ تعین پیدا می کند . قال فی الشرایع : " وقت النیة : عند غَسل الکفین وتتضّیّق عند غَسل ُ الوجه " قال الطوسی فی المبسوط 1/19 :  " ویتعیّن وجوبها اذا ابتداء َ بغَسل الوجه فی الوضوء او الراس فی غُسل الجنابة ، ولا یجزی ما یتقدم علی ذلک "    لذا گویند ، وقت نیت دو تاست : اول -  موسع        دوم -  مضیّق ابتداء وقتها الشروع فی مقدمات ... ویتضیق عند اول جزء من ... شیخ طوسی در باب نیت نماز گوید : " النیة واجبة فی الصلاة ، ولا بد فیها من نیة التعیین "  ... تلفظ هم نیاز ی نیست . ووقت النیة هو ان یقارن اول جزء من حال الصلاة ؛، واما ما یتقدمها فلا اعتبار بها لانها تکون عزما ً."           المبسوط 1/120 علامه حلی در قواعد گوید ؛ قصد تعیین وقربت در نیت شرط است ولی تلفظ ؛ خیر . " والواجب القصد لا اللفظ " معنای تعیین هم : احضار ذات الصلاة وصفاتها الواجبة " قال فی الجواهر الکلام : " وبالجملة لا اشکال فی وجوب نیة التعیین "  9/160 شیخ انصاری هم در کتاب الصلاة بر وجوب تعیین که گفتیم ، یکی از دو رکن نیت است ، اشعار میدارد ، قال : " وکیف کان فلا ریب فی انه یجب فیها تعیین الصلاة مع تعددها فی حق المکلف ... کالظهر والعصر ... الاداء والقضاء ...کالظهر والجمعة... ووجه اعتبار التعیین فی هذه المواضع بعذ استکشاف تغایر الحقائق من تغایر الاحکام فی الفروض المذکورة ؛ عدم تحقق امتثال المختص بکل واحد من المتعدد الا بالقصد الیه بعنوانه المامور به "     1/265 سوال : چرا باید نیت مقارن اولین جزء عبادت باشد ؟ ج= شرط قبولی عبادت ، قربت الی الله است . از طرف دیگر ؛ عبادت فعل بسیط است  ؛ تمام آن ؛حکم واحد دارد ، اگر جزئی از آن بدون نیت بجا آورده شود ؛ موجب بطلان عمل میگردد . برای مثال ، پرداخت صدقات واجب باید همراه نیت باشد ؛ فلذا در حین پرداخت ، باید نیت کرد ؛ تا قبول حق شود . علامه حلی در بحث نیت وضو ؛ کتاب « نهایة الاحکام » گوید :  ج1ص28 ولا یجوز تاخیرها عن اول غَسل الوجه ؛ والا لخلا اول الفرض عن النیة ، فیبطل" بهمین خاطر گویند ، ریا ؛ عمل عبادی را باطل میکند ، زیرا موجب فساد ؛ تمام عبادت میشود . ( گفتیم که عبادت بسیط است ) . مثالی برای تقریب ذهن : افتادن یک قطره خون حیوان حرام گوشت در یک سطل کمتر از کر ، تمام آنرا نجس میکند . ولی در سطل روغن جامد، فقط همان قسمت خودش را نجس میسازد . در مکتب اهل بیت ع ؛ نیت در عبادت وطهارت ( وضو، غسل وتیمم) شرط صحت است . شافعیان هم چنین گویند  حنبلیان ومالیان هم با ما موافق هستند ، لیکن ابی حنیفه گوید : در طهارت مائیه نیت لازم نیست ولی در تیمم لازم است . کما قا لوا: " والتیمم یفتقر الی النیة "      رک : خلاف طوسی 1/71 قال السرخسی فی المبسوط : " قلنا بجواز الوضوء والغسل من الجنابة بدون النیة " ابن قدامه حنبلی در « المغنی » می نویسد : " با استناد به خبر نبوی ص ، انما الاعمال بالنیات ، و انما لکل امریء مانوی ؛ حدیث متفق علیه بوده ونفی می کند هر عمل شرعی – عبادی – را که بدون نیت بعمل آید ؛ " لان النیة شرط فلم یجز ان تخلو العبادة عنها کسائر شروطها "       المغنی 1/92 نکته : «انما»  حصر است ( علی قول) و « ب» در بالنیات ، «باء » سببیه . فتدبر! ( رک : آیه 28فاطر " انما یخشی اللهَ من عباده العلماء ") صاحب کتاب « احکام القران الجصاص »  گوید : " درطهارت مائیه ؛ نیت شرط نیست . ایشان در جلد 2ص420بابی ترتیب داده بنام « باب الوضوء بغیر نیة » سوال : دلیل حنفیان بر عدم شرطیت نیت در وضو و غسل چیست ؟ ج= جصاص در احکام القران چنین می نویسد : " فاغسلوا در قران ، اسم شرعی است که معنا ومفهوم آن امرار آب روی عضو است . نیت شرطی زائد بر نص است ؛ فلذا قول به شرطیت نیت در طهارت مائیه از دو جهت فاسد است : اول – نسخ آیه میشود .       دوم – خارج از نص بوده ؛ والحاق آن بنص جایز نیست.                                        احکام القران الجصاص ج2ص420 سوال  : قصد خروج از عبادت ، به نیت، خلل وارد میکند ؟ ج= قال فی القواعد : " ولو نوی ان یفعل المنافی لم یبطل الا معه ( علی اشکال ) . یعنی ، تا زمانی که فعل منافی نماز بجا نیاورده ؛ اشکالی ندارد . ( در این قول حرف است ) . اقول : روزه از این قاعده مستثناست . بعلاوه ، ریا در نماز ؛ فوراً عمل را باطل میکند ؛ زیرا همانطور که نیت در ابتدا واجب است در استدامه هم شرط است . فی مختلف الشیعة : " استدامة حکم النیة واجبة .استدامتها معناه ان لا ینقض نیته ولا یعزم علی الخروج من الصلاة قبل اتمامها ولا علی فعل ما ینافی الصلاة .... بعد نظر خود را چنین تقریر کند : " لا تبطل بمجرد النیة ، لان النافی للصلاة انما هو الکلام لا العزم علیه "           مختلف الشیعه 2/139 نکته : " المشهور ان ارکان الصلاة خمسة : القیام والنیة وتکبیر الافتتاح وارکوع والسجدتان معاً "      مختالف الشیعه 2/139 « بحث تلفظ در نیت » سوال : تلفظ – بزبان آوردن – در نیت ؛ ضرورت دارد ؟ ج= در مکتب شیعه ، خیر . ولی در نزد سنیان آری . ایشان گویند ؛ مستحب است بین عقد قلبی و تلفظ زبانی جمع کرد؛ مخصوصاً شافعیه . وبعض مریدان او واجب دانند . ( اگر به زبان آورد ، فعل حرام نیست ؛ وان جاز بالتلفظ بالنیة فی ابتداء الصلاة . جایز است . الذکری شهید اول ص209) قال الطوسی فی الخلاف : " محل النیة القلب دون اللسان ولا یستحب الجمع بینهما . قال اکثر الشافعیة : ان محلها القلب ویستحب ان یُضاف الی ذلک اللفظ . وقال بعض اصحابه : یجب التلفظ بها ."      ج1ص309 قال فی مفتاح الکرامة : " ولا یستحب الجمع عندنا بینه وبین القول وصار الیه بعض الاصحاب ، لان اللفظ اشد عوناً علی الاخلاص القصد . وفیه منع ظاهر . وفی البیان : فی الصلاة : الاقرب انه مکروه ( یعنی بزبان آوردن ؛ مکروه است ) . وقال المقداد السیوری : فی کراهته نظر . ( فاضل مقداد کراهت را قبول ندارد ) وقال فی التذکرة :" لا اعتبار باللفظ . نعم ینبغی الجمع فان اللفظ اعون علی خلوص القصد " ( علامه حلی هم جمع را سزاوار میداند )     مفتاح الکرامة 2/284 قال فی المدارک : " فیکون التلفظ بها عبثاً بل ادخالاً فی الدین ما لیس منه . فلا یبعد ان یکون الاتیان به علی وجه العبادة تشریعاً محرماً "   3/313 سید محمد گوید : تلفظ نیت ، عبث است ، باور آن بعنوان شرعیت داشتن ، حرام است  سید یزدی در عروه گوید : " الاحوط ترک التلفظ بالنیة فی الصلاة ، خصوصاً فی صلاة الاحتیاط " مرحوم خوئی در حاشیه گوید : اقوی عدم صحة صلاة احتیاط است با تلفظ نیت . فلذا باید پرهیز کرد . قال العلامة الحلی : " والنیة ارادة ایجاد الفعل علی الوجه المامور به شرعاً ؛ یفعل بالقلب  واعتبار باللفظ ، نعم ینبغی الجمع فان اللفظ اعون له علی خلوص القصد " ( تذکره 1/140) علامه حلی  ، متقابل همین نظریه در جلد 3ص100گوید ، به تلفظ اعتباری نیست .( در واقع حرف خود را نفی میکند).نکته ای مهم: بعض فقهاء که تلفظ را اعون بر خلوص نیت دانند ، استشهاد به بالا بردن دستها در تکبیرات دارند ؛ که صاحب جواهر الکلام آنرا « ردّ » می کند . بنگرید به کلام محقق نجفی در جواهر : " وکیف کان فمما ذکرنا لک انه لا عبرة باللفظ فی النیة عندنا کما فی التذکرة ، لما عرفت من انها امر قلبی لا مدخلیة للالفاظ فیها ؛ بل فی المحکی عن الخلاف وغیره عدم استحبابه ایضاً ..... نعم قد یستفاد من تعلیل رجحان رفع الیدین بان فیه احضار النیة والقلب ما قصد استحباب کل ما له مدخلیته فی ذلک من لفظ وغیره ؛ ولعله الیه او ما َ بعضهم بقوله : انه ینبغی الجمع ؛ فان اللفظ اعون علی خلوص القصد ؛ لکن فی الذکری ان فیه منعاً ظاهراً ، والانصاف انه لا رجحان له بنفسه "   ج9ص173 سوال : نیت جزء نماز ( رکن ) است ویا شرط آن ؟ ج= ابتدا تعریف جزء وشرط : الصلاة ماهیة مرکبة من قیام وقعود ورکوع وسجود . فجزئها ما یتوقف علیه تمامها ، وشرطها ما یتوقف علیه صحتها "  ( حالابگو نیت در کدام طرف است )                                                  المهذب البارع – ابن فحد حلی 1/353 مشهور گویند : نیت رکن است . محقق حلی در شرایع گوید ، رکن است ، در المعتبرگوید : شرط است ودر مختصر النافع ، مردداست ؛  لیکن گوید : اشبه به شرط است . ( در اول مقاله آوردیم ) علامه در تمام کتب خویش گوید :" رکن است ". سید محمد درمدارک گوید : والاصح ؛ شرط است . لان الاصل عدم دخولها فی الماهیة "  مدارک 3/309 فاضل هندی در کشف اللثام وسید علی در ریاض گویند :" رکن است ". قال الانصاری : " فالاقوی انها من الشروط "     کتاب الصلاة 1/264 قال فی الجواهر : " وهی رکن فی الصلاة اجماعاً منا محصلاً ومنقولاً "   ج9ص154 مراجع فعلی وسید یزدی صاحب عروه ؛ نیت را رکن میدانند . شیخ جواد مغنیه ، در فقه امام صادق ع گوید :" نیت رکن است " شهید ثانی در « روض» گوید :" نیت رکن است" .ص254بحث مفصل دارد . اهل سنت هم در این باب چنین گویند : شافعیه:" رکن است" . مالکیه وحنفیه وحنابله : " شرط است " « بحث اهداء ثواب اعمال حسنه به حیّ ومیت » قال فی المعتبر : " کل ما یفعله الحیّ من القرب یجوز ان یجعل ثوابها للمیت " دلیل هم خبر امام صادق ع است : " من عمل من المسلمین عن میت عملاً صالحاً اضعف له اجره ونفع الله به المیت " احتج المانع بقوله تعالی :" وان لیس للانسان الا ماسعی "              ج1ص310 جایز است که انسان اعمال نیکو بجا آورده وثواب آن را به روح اموات هدیه کند . روایت هم دلالت میکند . بعض عامه اشکال می کنند که بدلالت آیه " وان لیس للانسان الا ماسعی " هرکس خودش باید کار کند وچنین اهدائی صحیح نیست . [ علامه شربینی در تفسیر این آیه گوید : منظور شناخت راه سعی کردن است , دعا کردن وقران خواندن واهداء ثواب آن للمیت از راههای سعی است ] علامه در منتهی گوید:" کل قربة فیجعل ثوابها للمیت المؤمن فانها ینفعه "       1/468 محی الدین النووی در روضة الطالبین گوید : " وان قرئ ثم جعل ما حصل من الاجر له ( المیت) فهذا دعا بحصول ذلک الاجر للمیت فینفع المیت " 5/191 [ اذا فعلها المسلم وجعل ثوابها للمیت المسلم نفعه ذلک اجماعاً ] سوال : آیا نیت اهداء للمیت باید قبل از عمل باشد ویا بعد از آن ؟ جواب : سید سابق فقیه حنفی از ابن عقیل نقل کند که گفت : " اذا فعل طاعة من صلاة ؛ صیام وقراءة القران واهداها ، بان جعل ثوابها للمیت المسلم ؛ فانه یصل ذلک وینفعه ؛ بشرط ان تتقدم نیة الهدیة علی الطاعة وتقارنها . ورجح هذا ابن القیم "    فقه السنة   1/570 ابن عقیل گفت ؛ باید اول عمل را بجا آورد وبعد از تمام شدن دعا کرد که خدایا ثواب این عمل را هدیه کنم به فلانی قال النووی فی شرح مسلم :" المشهور من مذهب الشافعی انه لا یصل ثوابها الی المیت " یعنی : ثواب قرائت قران. وقال بعض اصحابنا یصل ثوابها للمیت بمجرد قصده بها ؛ ولو بعدها "     فتح المعین 3/258 شافعی گوید ؛ ثواب قرائت قران را هدیه به میت کردن فایده ای ندارد . ولی اگر بالای سر میت قرائت قران شود , میت از ثواب وبرکت قران بمثابه حیّ بهره مند می شود .     مدرک قبل نکته : کیفیت عمل واهداء ثواب دو گونه است : 1- بحث نیابت است      2- بحث تبرع در عمل مستحبی است . در قسمت نیابتی , اجاره جای دارد که لزوماً باید قبل از شروع در عمل , به هنگام نیت اراده ی منوب عنه را داشت . وخود را جای او تصور کرد . در واجبات از زنده جایز نیست , مگر در حج مستحبی . ولی در نیابت از میت , جایز است . در قسمت تبرع در مستحبات ؛ هدیه کردن ثواب به زنده اشکالی ندارد ؛ مشروط بر اینکه مباشرت فرد؛ مدّ نظر خدا نباشد . مثلاً نمیتوان غسل جمعه انجام داد وثواب آنرا به زنده هدیه کرد , ولی زیارت مستحبی وطواف مستحبی بجا آوردن وثواب آنرا هدیه به زنده صحیح است . قال فی الجواهر :" قلت : قد یستفاد من النصوص مشروعیة اهداء الثواب فی جمیع المندوبات للحی ّ والمیت [...] نعم لا دلیل علی شرعیة النیابة فیه علی وجه یسقط خطاب الندب عن المکلف"    27/379 ودر جلد 17ص 362 گوید : " (ولابد ) فی الافعال المفتقرة الی النیة ( من نیة النیابة وتعیین المنوب عنه) بلا خلاف اجده فیه ؛ لاشتراک الفعل بین وجوه لا یتشخصّ لاحدها الا بالنیظ ؛ کما ان لا یتشخص لاحدهم مع تعدد هم الا بتعیینه ؛ اما مع اتحاده فیکفی قصد النیابة عنه ؛ والمراد ( بآ) تعیینه (القصد ) بما یشخصه فی نفس الامر من اسم او غیره ولو بقصد من له فی ذمته مع فرض اتحاده "   باید در نیت خود مشخص کنی که برای چه کسی باشد . علامه کاشف الغطاء در کشف الغطاء گوید : " لا حاجة الی تسمیة المنوب عنه بل یکفی تعیّنه وتمیّزه بوجه ٍ من الوجوه "    2/327 نیازی نیست که نام فرد مورد نظر را ببرید ؛ بلکه در ذهن خود مشخص کنید , اینعمل از که باشد قربة الی الله. « النیابة عن الحی » " لا اشکال فی صحة النیابة عن المیت فی الحج الواجب والمندوب وعن الحیّ فی المندوب مطلقاً " سید خوئی شیخ انصاری گوید : نیابت از زنده در افعال واجب ومستحب جایز است , الا مواردی که خلاف اجماع است . قال فی المبسوط : " لا یجوز النیابة فی الصیام فی حال الحیاة بحالٍ "        6/210 مثل نماز وروزه قضا ؛ تا زمانی که فرد زنده است نمیتواند دیگری را نائب خود کند , الا در باب حج برای معذور قال الانصاری :" عموم رجحان النیابة عن الحیّ فی کل فعل حسن "   رسائل انصاری ص 212 سید بن طاوس در کتاب « قبس من غیاث سلطان الوری » خبری را نقل کند ,عبد الله بن جندب از امام کاظم ع سوال کرد : کسی نماز واعمال مستحبی از جانب والدین خود بجا می آورد , چطور است ؟ فرمود: اما المیت فحسن جائز ؛ واما الحی فلا ؛ الا البر والصلة "  ص8 بعد سید می فرماید : لا یراد بهذا الصلاة المندوبة : لان الظاهر جوازها عن الاحیاء فی الزیارات والحج وغیرها" شیخ انصاری بعد از نقل این مطلب واستناد کلام خود به اخبار وفتوای سید می فرماید : " ثم انه جاز الصلاة عنه جاز غیرها؛ لعدم القول بالفصل ظاهراً بینها وبین غیرها ،[...] بل یمکن استفادة عموم النیابة فی کل الاعمال الواجبة [...] عدا ما دل الاجماع علی عدمه – [...] ثم اثبات مشروعیة النیابة فی المستحبات بعدم القول بالفصل "             رساله القضاء محقق سبزواری در ذخیره المعاد گوید : " لان الظاهر جوازها من الاحیاء فی الزیارات والحج وغیرها "         2/386و الذکری شهید اول ص74 قال الحکیم : " فالظاهر جواز النیابة عن الحیّ فی الصلاة المندوبة کغیرها ؛ کما هو ظاهر شیخنا الاعظم فی رسالة القضاء "          مستمسک العروة 12/138 فتاوای مراجع عصر حاضر در این خصوص : سید موسی شبیری زنجانی : نیابت از حی در نماز های مستحبی جایز نیست . و ایضاً سید سیستانی .وفاضل. شیخ وحید خراسانی : بقصد رجاء اشکالی ندارد . وایضاً شیخ صافی گلپایگانی . و بهجت .  لیکن گویند:خواندن وبعد از آن اهداء ثواب به زنده اشکالی ندارد . سید خوئی : " بل یجوز التبرع فی جمیع المستحبات رجائاً ؛ ویجوز اهداء ثواب العمل الی الاحیاء والا موات فی الواجبات والمستحبات ؛ کما ورد فی بعض الروایات " بزرگان اصحاب ائمه ع ثواب عمل خودرا به زنده ومرده هدیه می کردند . " ان یعطی ثواب عمله لآخر حیّ او میت "      منهاج الصالحین 1/205 علامه کاشف الغطاء نیابت از زنده را در نوافل جایز نمیداند " ولا یجوز – النیابة – عن الاحیاء مطلقاً " 1/264 سید یزدی در عروه گوید: " ویجوز النیابة عن الاحیاء فی بعض المستحبات "             باب صلاء استیجار  1/560 در خبر هم دارد که چه مانعی دارد , انسان اعمال مستحبی بجاآورده وثوابش را به والدین خود هدیه کند , زنده باشند ویا مرده " حیین او میتین " . بنابراین بهترین راه همین است که روایت فرمود . یکی از ادله صحت اهداء عمل برای میت , آیه " ربنا اغفر لنا ولاخواننا الذین سبقونا بالایمان " حشر 10 است . وخبر نبوی ص : « اللهم اغفر لحینا ومیتنا» وخبر دیگر :" ان من البر بعد الموت ان تصلی مع صلاتک ؛ وان تصوم لهما – برای والدین – مع صیامک "           فقه السنة 1/567 دلالت این آیه ودو خبر در مدعای فقهاء , مبنی بر وصول ثواب طاعات به زنده ومرده کفایت می کند . خبر نبوی ص دیگر : " لیدخل علی قبور الاموات من دعاء الاحیاء من الانوار مثل الجبال " پیغمبر ص را می دیدند که در کنار خانه کعبه دست بر دعا برداشته وحاجت می طلبید. دستها راهم آنقدر بالا می برد که مردم سفیدی زیر بغل مبارک را مشاهده می کردند .قالوا: " یرفع یدیه متضرعاً بالدعاء حتی تبیّن  بیاض اِبطیه "    العمدة – ابن البطریق ص 365   خلاصه کلام : فرمودند اهداء ثواب مستحبات به اموات بلا اشکال است . شریک ساختن زندگان در ثواب مستحبات بلا اشکال است . آری ؛ نیابت از زنده در غیر حج اشکال دارد . قبل ویا بعد عمل؛ نیت اهداء فرقی ندارد ,  خداوند عالم بما فی الضمیر است . ولی در نیابت ؛لابد از داشتن قصد نیابت در حین نیت است . مخصوصاً در استیجار از اموات .اجیر باید خود را جای میت فرض کند . محقق حلی در شرایع , کتاب الوکالة بحث  نیابت می فرماید : " فی ما لا تصح فیه النیابة وما تصح فیه "            ص428 واما ما لا تدخله النیابة فضابطه : ما تعلق قصد الشارع بایقاعه من المکلف مباشرةً کالطهارة مع القدرة وان جازت النیابة فی غسل الاعضاء عند الضرورة . والصلاة الواجبة ما دام حیاً . وکذا الصوم والاعتکاف . والحج الواجب  مع القدرة ...." شاهد ما بر سر جمله " عدم نیابت در نماز واجب است مادامی که شخص زنده است " مفهوم مخالف این فرع چنین است : نیابت در نماز مستحبی از احیاء ؛ جایز است . صاحب جواهر بعد از نقل اشکال صاحب مسالک در خصوص نیابت از زندگان در نوافل  " فی جواز التوکیل فیه نظر" ؛ می فرماید : قلت : قد یستفاد من النصوص مشروعیة اهداء الثواب فی جمیع المندوبات للحی ّ والمیت "                27/ 379 کلام صاحب مسالک در مجلد 5 ص 256 است . « هل یصح ان یکون نائب الزیارة ؟ » جواب:قال علامه حلی فی القواعد :" ویجوز الاستئجار للزیارة عن الحیّ والمیت " قال الکرکی : " لان ذلک فعل تدخله النیابة ؛ وکذا الحج المندوب "      جامع المقاصد 7/155 اما بعض اهل سنت استیجار در زیارت را قبول ندارند . قال الشروانی : " ذکر اصحابنا ان الاستیجار للزیارة لا یصح "    حواشی 6/156 اقول : وقتی اجاره در این باب صحیح باشد ؛ بطریق اولی تبرعی سزاوارتر است . « موضع علماء عامه در باب استیجار ونیابت در عبادات و طاعات  » اهل سنت ؛ کلاً با استیجار در طاعات مخالف هستند . در فقه مذاهب اربعه گوید : " فلا یصح الاستئجار علی الصلاة ونحوها من کل العبادات التی لا نیابة فیها "     3/55 وایضاً : " فلا یصح الاستئجار علی صلاة رکعتی الفجر والوتر "                    3/ 59 وایضاً :" ان الاستئجار علی الطاعات لا یصح عندنا "           مجموع فتاوای الازهر 6/111 اِلا تعلیم قرائت قران واذان .      همان مدرک قبل سید سابق در فقه السنة گوید:" ضابط ما تجوز فیه الوکالة : " فکل عمل لا تدخله النیابة مثل الصلاة والحلف والطهارة"     3/233 ابن قدامه هم در المغنی بر همین نمط فتوا دارد : " لان الصوم لا تدخله النیابة حال الحیاة فکذلک بعد الوفاة کالصلاة "       3/82 قول مشهور فقیهان سنی ؛ عدم صحت نیابت در نماز وروزه از میت است ؛ فضلاً عن الاحیاء . قال ابن حجر : " من مات وعلیه صیام صام عنه ولیه متفق علیه " الا انه قد ادعی الاجماع علی انه للندب" سبل السلام 2/166 وذهب جماعة من الآل ومالک وابو حنیفة و الشافعی : انه لا صیام عن المیت وانما الواجب الکفارة " احمد گوید : اگر روزه نذری بر ذمه میت باشد ؛ ولی میت باید جبران کند "وان لم یکن نذراً اطعم عنه ولیه"                          اقتباس از خلاف طوسی 2/208 سید مرتضی در الانتصار این مطلب را تائید میکند : " ومما ظن انفراد الامامیة به – قضاء الصوم عن المیت – وباقی الفقهاء یخالفون فی ذلک ولا یرون انه یصام عن المیت بل یتصدق عنه "      ص 197  خلاصة الکلام : برما روشن شد که به فتوای بعض بزرگان فقه شیعی , نیابت در مستحبات از جانب زندگان جایز است وبه فتوای بعض ایشان ؛ غیر جایز . از منظر فقیهان عامه با استناد به خبر ابن عمر : " لا یصوم احد عن احد ولا یصلی احد عن احد "                  المبسوط السرخسی 3/89   موضوع نیابت ؛ کلاً منتفی است .     [ برای اطلاع از فروع این مسئله رک: المجموع النووی 6/367]       شیخ جواد مغنیه در « فقه مذاهب الاربعه » گوید : " نیابت از زنده در نماز وروزه جایز نیست , مطلقاً . واز اموات صحیح است . وقال الاربعة : لا تصح عن الاموات کما لا تصح عن الاحیاء " ودرباب حج گوید : از زنده در صورتی که معذور بوده وقادر به اعمال منسک حج نباشد ، جایز است ولی مالکیه همین را هم جایز نمی داند " لا اثر للاستنابة عن الاحیاء ولا عن الاموات " ودرباب نماز وروزه قضاشده والدین مرده گوید : " وانفرد الامامیة بانهم اوجبوا علی الولد ان یفضی عن ابیه ما فاته من الصلاة والصوم ، ولی در این باب اختلاف دارند ؛ بعضی گویند هر چه قضا شده ولو از باب عمد بوده وبعضی گویند فقط نمازهائی که قضا شده ومیت قادر به انجام آم نبوده ؛ مثلاً مریض بوده است "  وقال بعضهم : یقضی عن امه کما یقضی عن ابیه "        ص 132 همو در فقه الصادق ع می گوید : "ثم اختلف الفقهاء : هل یقضی الولد الاکبر جمیع مافات ابویه ؛ سواء اَکان الفوات فی مرض الموت ؛ اَم فی غیره ؛ او عن علیه ان یقضی خصوص ما فاتهما فی مرض ؟ [جواب ] قال الشیخ الانصاری فی ملحقات المکاسب فصل القضاء عن المیت : « المحکی عن المشهور ؛ الاول ؛ وهو الاقوی ؛ لان النصوص تشمل باطلاقها کل ما فات »   1/ 228 فاضل نراقی هم در مستند الشیعه گوید : " اذا علم فوات الصلاة عن المیت فلا شک فی جواز القضاء عنه .       ج 7 ص 328 [ یدل علیه خبر ساباطی : لا یقضیه الا رجل مسلم عارف وعموم صحیحه محمد : یقضی عن المیت الحج والصوم والعتق وفعاله الحسن ؛ وخبر نبوی  مروی از طرق عامه   است که پیغمبر ص فرمود: فدین الله احق بالقضاء " پس دین الهی سزاوارتر به قضا ست ]  حالیه چرا قضاء روزه از میت را قبول دارند ولی نماز را قبول ندارند , خدا میداند .  این خبر « فدین الله احق ان یقضی » در منابع ذیل وارد است : المغنی 6/561؛ مسند احمد 1/224، بخارص 2/240؛ مسلم 3/156، سنن بیهقی 4/255؛ سنن نسائی 2/103 و فتح الباری 4/168 و.... اهل سنت و قضاء دین الله از میت گویند دیون بر دو قسم است : دیون للعباد و دیون لله . دیون للعباد فالاجماع علی مشروعیة قضاء الحی عن المیت . واما دیون لله : اول  - الصلاة : دلیل بر جواز قضاء از میت نداریم . خبر مروی از نبی اسلام ص : لا یصلی احد ان احد ولا یصوم احد عن احد"  راوی خبر ابن عمر است .   دوم – الصیام : شافعی وحنابله گویند : جایز است . قضاء الصوم من الولی ، بلکه مستحب است . احناف ومالکیه گویند : ان ولیه لا یصوم عنه . بل یطعم مدا عن کل یوم " سوال : دلیل عامه برای این جایز نبودن این دو مورد – نماز روزه – چیست ؟ جواب : اول ، آیه قران " وان لیس للانسان الا ماسعی " ودوم ، خبر ابن عمر از رسول خدا ص , « لا یصلی احد عن احد ولا یصوم احد عن احد »                          رک : مجموع فتاوای الازهر 8/314 علمای عامه عبادات را سه قسم گویند : بدنی محض مثل نماز وروزه . مالی محض ، مثل زکات وصدقات . ( نیابت وقضاء از زنده ومرده جایز است ) . سوم ، مخلوطی از بدنی ومالی مثل حج . که آنرا از زنده معذور ومرده مطلقاً جایز میدانند .   الازهر 5/471 در خصوص نیابت از میت در تلاوت قران دو نظریه دارند : جایز بودن ومنع .      الازهر 8/302 در فقه مذاهب اربعه گوید : تنقسم العبادات الی ثلاثة : بدنیة محضة : کالصلاة .الصوم . دوم- مالیة محضة " کالزکاء والصدقة . سوم – مرکبة  : کالحج . واما القسم الاول فلا یقبل النیابة مطلقاً . واما الثانی فیجوز . واما الثالث تفصیل : یک – مالکیه : نیابت جایز نیست . دو -  حنفیه : در مورد زنده ناتوان از انجام مناسک حج جایز است . سه – شافعیة : نیابت جایز است ( ونه واجب ) چهار- حنابلة : در صورتی که زنده ناتوان از قضا بوده وامید بهبودی هم ندارد , جایز است .                          رک : فقه مذاهب اربعه با تصرف وتلخیص  ج1 ص 1098 نتیجه کلام : اهل سنت چیزی بنام قضاء از میت بعنوان نماز قضا شده , ندارند . این موضوع از منفردات شیعه است . فلذا گویند : الصلاة عبادة بدنیة محضة , لم یرد نص خاص عن النبی ص بجواز قضاءها عن المیت" محی الدین النووی در روضة الصالحین گوید : " والمختار جواز الصوم عمن مات وعلیه صوم "     ص 717 ابن حجر در فتح الباری در باب خبر نبوی ص " فدین الله احق ان یقضی " گوید : " صام عنه ولیه ولیس هذا الامر للوجوب "       4/168 کاشانی در بدائع الصنایع  ج5 ص 96 گوید : "وقد روی عن النبی ص : لا یصوم احد عن احد ولا یصلی احد عن احد وان کان اوصی بذلک یؤخذ من ثلث ماله" ابن عابدین هم در حاشیه رد مختار در خصوص منع از قضا نماز میت گوید : " ولم نثبتها فی الصلاة : لعدم النص "              ج1 ص 381 بنابر این فقط روزه از میت را قابل جبران به صورت دادن فدیه واجب گویند ونه قضاء از سوی ولی  میت . قال النبی ص : من مات وعلیه صیام فلیطعم عنه مکان کل یوم مسکین " وآن هم با تفصیل ذیل گویند : اول – میت معذور بوده وتا آخر عمر متمکن از قضا نشده ؛ که در این حالت قضاء ساقط است . دوم – معذور نبوده ؛ می توانسته قضا کند ولی اینکار را نکرده ؛ در اینجا از جانب او فدیه دهند . « ولا یصح صیام عنه »       المجموع 6/368 محی الدین  قضاء از میت را در خصوص روزه جایز میداند . فتوای اورا از ریاض نقل کردیم . ص 717 مسئله : به فتوای امامیه , اگر وقت نماز داخل شده وشخص نماز نخوانده ومرد؛ ولی میت باید از او قضا کند . قال الصادق ع : " الصلاة – التی دخل وقتها قبل ان یموت – یقضی عنه اولی الناس به" ( کتاب صلاة خوئی 5/317) ما از این علمای اهل سنت سوال می کنیم ؛ شما که خبر « فدین الله احق ان یقضی » را قبول دارید , نماز قضا شده از پدر ومادر دین الهی نیست ؟ شما خودتان نقل می کنید که پیغمبر ص فرمود : اگر مادرت مدیون کسی باشد دین اورا ادا نمی کنی؟ گفت چرا. فرمود : پس دین مادرت به خدا بالاتر وبرتر وشراوارتر است تا ادا شود!البته ابن قدامه در المغنی گوید آن خبر قضای صوم مادر , در باب صوم نذری بوده است .  مطلب دیگر اینست که شیخ مراغی – از مفسرین عامه - در تفسیر مراغی  ؛ ذیل آیه 21 طور که می فرماید : " والذین آمنوا واتّبعتهم ذریتهم بایمانٍ الحقنا بهم ذریتهم وما التنا هم من عملهم من شئ کل امری ٍ بما کسب رهین " [ این آیه دال ّ بر الحاق فرزندان به والدین مؤمن دربهشت می باشد ] عن ابا عباس عن رسول الله ص : قال : اذا دخل الرجل الجنة ساءل عن ابویه وزوجته وولده فیقال له انهم لم یبلغوا درجتک وعملک ؛ فیقول: ربّ قد عملت لی ولهم فیؤمر بالحاقهم به "        ج27 ص 26 وایضاً در روح المعانی آلوسی 14/33 و تفسیر ثعالبی 9/128 این خبر وارد شده است . که شاهد ما برای شرعیت انجام عمل از طرف میت است . سوال : " وان لیس للانسان الا ما سعی * وان سعیه سوف یری "     النجم 39- 40، نافی جواز نیابت در عمل از سوی میت نیست؟  جواب : در خبری از ابن عباس نقل کند که این آیه بوسیله آیه 21 طور که در فوق آمد , نسخ شد . بعض مفسرین هم گویند : نیابت باطل است مگر در مواردی که نص بر آن وارد شده باشد . رک : مجمع البیان طبرسی 9/273  شیخ مراغی در تفسیر المراغی خبری از ابن عباس نقل کند ؛ عن رسول الله ص قال النبی ص : " اذا دخل الرجل الجنة سئل عن ابویه وزوجته وولده فیقال له انهم لم یبلغوا درجتک وعملک ، فیقول: ربّ قد عملت لی ولهم فیؤمر بالحاقهم به "    ج27ص26 ودر روح المعانی 14/33 و تفسیر ثعلبی 9/128 این خبر دلالت بر نیابت از طرف مردگان در عبادات و طاعات دارد , چیزی که وهابیون انکار کنند .! نکته : مبارکفوری در تحفه 3/276 می گوید : لحدیث ولد الانسان من سعیه " اشاره به " وان لیس للانسان الا ماسعی " دارد . پس نیابت از میت در انجام عبادات اشکالی ندارد .     « ولی میت کیست؟» قول مشهور فقهاء شیعه اینستکه پسر بزرگ میت ولی او محسوب میشود . ولی اهل سنت گویند: والمراد فی الولی : کل قریب ، وقیل : الوارث خاصة .     سبل السلام ابن حجر عسقلانی 2/165 در فتح الباری هم گوید : " واختلف المجیزون فی المراد بقوله « ولیه » فقیل : کل قریب وقیل الوارث خاصة وقیل عصبته "  والاول ارجح والثانی قریب ویرد الثالث .               4/168   جصاص در احکام القران تفسیر آیه 5 مریم " فهب لی من لدنک ولیاً " را گوید : " سئل الله عزوجل ان یرزقه ولدا ذکراً "5/45 نکته : از قزان هم میتوان استفاده کرد که منظور از « ولیا» در آیه 5 مریم , فرزند ذکور است . خدای تعالی در آیه 75 نساء می فرماید : " واجعل لنا من لدنک ولیاً واجعل لنا من لدنک نصیراً " مفسرین بزرگ اهل سنت , ولیاً در اینجا به معنای « رجل » گرفته اند . به منابع دقت کنید : فخر رازی در مفاتیح الغیب : قال ابن عباس : یریدون اجعل علینا رجلاً من المؤمنین "   10/142 میبدی در کشف الاسرار : " ولّ علینا رجلاً من المؤمنین یوالینا "     2/582 محمود آلوسی در روح المعانی : " وقال ابن عباس المراد ول ّ علینا والیاً من المؤمنین یوالینا..."   3/80 در جامع لطائف التفسیر می نویسند : " یریدون اجعل علینا رجلاً من المؤمنین یوالینا ویقوم بمصالحنا ویحفظ علینا دیننا وشرعنا "    24/390 البته « ولی » در این آیه ظهور در ولایت اجتماعی – سیاسی ونظامی دارد که لزوماً باید مرد باشد , ولی کلام جصاص هم دلالت برمرد بودن در آیه داشت . ضمن اینکه سیوطی در درمنثور گوید ک یرثنی مالی ؛ ویرث من آل یعقوب النبوة "     6/437 با توجه به اینکه پیغمبر زن نمی تواند باشد , پس « ولیا» در آیه باید رجل باشد . شیخ اِباضی در تفسیر همیان الزاد گوید : « ولیاً» ابناً .         8/87   معنای ولی راهم چنین گویند : " وکل ٌ من ولی امرَ آخرَ فهو ولیّه ُ "          موسوعة الفقهیة در خبر حفص البختری از امام صادق ع مروی است که فرمود: " قال ع : " یقضی عنه اولی الناس بمیراثه؛ البختری سوال میکند اگر نزدیکترین فرد به میت دختر باشد چه ؟ فرمود : لا الا الرجال " نه ، فقط مرد باشد . صاحب جواهر هم در ج 17 ص 40 بیان مراد از ولی میت می فرماید : " وکیف کان فالمشهور نقلا اِن لم یکن تحصیلاً ان الولی هو اکبر اولاد الذکر لا غیر ای من لا ذکر اکبر منه من ولده وان لم یکن هو الا واحدا وحینئذ فلو کان الاکبر انثی لم یجب علیها القضاء . لان المنساق من الولی هنا الولد الذکر ؛ خصوصاً مع ملاحظة الشهرة وقوله تعالی " فهب لی من لدنک ولیاً " سوال : آیا بلوغ وعقل ولی میت در زمان فوت پدر ویا مادر شرط است ؟ جواب : خیر ؛ شرط نیست . بعداً که کبیر شد ویا عاقل , باید قضا را بجا آورد . قال فی جواهر :" وعلی کل حال فلا یعتبر بلوغ الولی عند الموت ؛ بل ولا عقله . به دلیل اطلاق ادله .  17/42 صاحب جواهر با عمومیت قضا ی روزه از مادر هم موافق است . ودر صورت عدم ولی میت , قضا ساقط شده وورثه باید کفاره بدهند .   ج17 ص45 قال الکرکی : " ویجب علی الولی وهو الولد الذکر الاکبر فی المشهور، قضاء ما فات اباه من صلاة وصیام لعذر ؛ لا ما ترکه عمداً علی الاظهر و ومع الوصیة لا قضاء علی الولی . ولو عین لها مالا ً فالمتجه انه من الثلث ؛ وقیل : من الاصل ؛ فلو لم یوص ولم یکن له ولی وجب الاخراج "   رسائل کرکی 1/122  اگر میت وصیت کند ؛ بر ولی میت چیزی واجب نیست ؛ باید برایش خریداری کند , تا ثلث مجاز است . ودر صورت عدن وصیت وعدم ولی میت , از اصل مال اخراج میشود . سوال : آیا وجوب قضای نماز وروزه میت , توسط وی میت با ظاهر قران سازش دارد ؟ جواب: خیر . این مسئله از اخبار اهل بیت ع مستفاد شده , فلذا مرحوم دکتر صادقی تهرانی می گوید : قضای نماز پدر ومادر بر عهده پسر بزرگ وهیچکدام از ورثه نیست . ضمناً نماز وروزه استیجاری هم بدعت است .     سوال : آیا مزد گرفتن برای تعلیم قران وقران خواندن به نیابت از طرف میت ویا اهداء ثواب جایز است ؟ حنیفیه وحنابله گویند جایز نیست . مالکیه گویند مزد گرفتن برای نماز وروزه جایز نیست ولی برای تعلیم قران وخواندن واهداء ثواب جایز است . شافعیه هم گویند : مزد گرفتن برای قران خواندن جایز است .خواه در نزد قبر وخواه دور ازقبر ( مثلاً درمنزل)                               فتاوای الازهر 8/302 واما گرفتن پول برای اذان واقامه وتدریس به اتفاق حنفیه و شافعیه جایز است ؛ ولی حنابله گویند : حرام است . مالکیه گویند : برای اذان واقامه جایز است وبرای نماز اگر بطور استقلالی باشد ومؤمنین پول را بدهند مکروه است واگر از بیت المال تامین شود مکروه نیست . ( استقلالی : فقط برای نماز باشد ونه مقدمات آن) حنابله گویند : اگر کسی باشد که اقامه جماعت کند وشرایط را داشته باشد پول گرفتن الان این امام حرام است ودر غیر اینصورت باید از بیت المال بدهند . « بحث نیت عدول در نماز جماعت مستحبی » قال فی الشرایع :" لا یجوز للماموم مفارقة الامام بغیر عذر " قال الطوسی : " من فارق الامام لغیر عذر بطلت صلاته ؛ وان فارقه لعذر وتمم صلاته صحت صلاته ولا یجب علیه اعادتها "      المبسوط 1/157 ولی در خلاف عدول از جماعت را به فرادی جایز میداند . ولکنه مکروه مع الاختیار ومباحة مع العذر " 1/552 علامه حلی در مختلف الشیعه بعد از نقل دو فتوای شیخ از خلاف ومبسوط گوید : " والاقرب الاول . لنا : ان الجماعة لا تجب ابتداء فلا تجب انتهاء . ولان الجماعة لا تجب فی جمیع الصلاة فلا تجب فی ابعاضها " 3/74 ولی سید مرتضی در « الناصریات » گوید : " وان تعمد سبقه الی التسلیم بطلت صلاته "   صاحب جواهر بعد از نقل این فتوا مرتضی گوید : " وکیف کان فالظاهر جواز نیة الانفراد فی جمیع احوال الصلاة "     14/26 محقق سبزواری در کفایة گوید : " ولا یجوز للماموم مفارقة الامام بدون نیة الانفراد بغیر عذر عند الاصحاب ولا ریب فی جواز مفارقته عن الامام لعذر واما بدون العذر مع نیة الانفراد فالمشهور جوازه وفی المبسوط من فارق الامام لغیر عذر بطلت الصلاته . والمسالة محل تردد وقول الشیخ لا یخلو عن قوة . ...ویجوز التسلیم قبل الامام . "   ص 32 حاصل کلام چنین است : عدول از جماعت به فرادی با داشتن عذر ؛ بدون نیت فرادی ؛ اشکالی ندارد . مثلا شکم درد گرفت وتوان ادامه جماعت را ندارد . فوراً از هرکجا که عدول کرد , مابقی را خودش ادامه داده ونماز را تمام میکند . واما بدون عذر ؛ لاجرم از نیت عدول بوده والا نمازش اشکال دارد . ولی با نیت انفراد صحیح است . پس فرق دو صورت اینستکه با داشتن عذر ؛ نیت فرادی کردن لازم نیست ولی بدون عذر ؛ لازم است . واما اینکه از هر کجا که نیت فرادی کرد باید مابقی را خودش بخواند , در جواهر وارد شده است : " وجب علیه اتمامهما خاصة لا استئنافها من الاول "     14/27 سید یزدی هم در عروه به اینمورد اشارت میکند : مسئله 17 فصل جماعت . " بعد نیة الانفراد قراءة ما بقی منها" واما اینکه در تمام حالات نماز میتوان عدول کرد در عروه چنین است : " یجوز العدول من الائتمام الی الانفراد ولو اختیاراً فی جمیع احوال الصلاة علی الاقوی . وان کان من نیته فی اول الصلاة . لکن الاحوط عدم العدول الا لضرورة ولو دنیویة ، خصوصاً فی الصورة الثانیة " قال فی جواهر : " فان المختار عندنا انه ان نوی الانفراد فی الجماعة المندوبة جاز مطلقاً لعذر کان او لا ، وفاقاً للاکثر ، بل المشهور بین الاصحاب نقلاً وتحصیلاً ."     14/24 علامه حلی وصاحب مسالک هم جایز میدانند . مطلقاً . اقول : دلیل هم استحباب جماعت است والا در جماعت واجب مثل نماز جمعه در زمان معصوم ع , عدول جایز نیست . وبقول علامه چیزی که در ابتدا مستحب است در استدامه وانتهاء هم مستحب است . ابو حنیفه عدول را با عذر وبدون عذر جایز نمیداند . ابن فدامه با عذر جایز میداند وهکذا شافعیه . شیخ جزیری در فقه مذاهب اربعه ج 1 ص 358 می نویسد : «فالمنفرد لا يجوز انتقاله للجماعة كما لا يجوز لمن بدأ صلاته في جماعة أن ينتقل للانفراد بأن ينوي مفارقة الإمام إلا لضورة كأن أطال عليه الإمام وهذا كله متفق عليه بين ثلاثة من الأئمة وخالف الشافعية فانظر مذهبهم » ابن قدامه حنبلی در « المغنی » می نویسد:   فَصْلٌ : وَإِنْ أَحْرَمَ مَأْمُومًا ، ثُمَّ نَوَى مُفَارَقَةَ الْإِمَامِ ، وَإِتْمَامَهَا مُنْفَرِدًا لِعُذْرٍ ، جَازَ در کتاب « فقه العبادات المالکی » 1/218گویند: من دخل بالصلاة مقتديا فلا يصح أن ينوي الانتقال إلى الصلاة منفردا ( أي ينوي مفارقة الإمام ) إلا لضرورة كأن أطال عليه الإمام ابن تیمیه در مجموع فتاوا 5/314 گوید: لَا يَجُوزُ لِغَيْرِ عُذْرٍ بِالِاتِّفَاقِ وَكَذَلِكَ مُفَارَقَةُ الْإِمَامِ قَبْلَ السَّلَامِ عِنْدَ الْجُمْهُورِ نکته : مشکل اصلی در جائی است که ماموم از ابتدای نماز قصد فرادی در بین را داشته باشد . که فتوای سید بر عدم اشکال است که فرمود " وان کان من نیته فی اول الصلاة "   صاحب جواهر هم می فرماید :  " وکیف کان فالظاهر جواز نیة الانفراد فی جمیع احوال الصلاة ؛ ولا یشترط  الدخول معه فی رکن "  14/28 از مراجع فعی هم آیت الله شبیری وآیت الله مظاهری , با فتوای سید یزدی موافق هستند . سید خوئی ؛ سیستانی ؛ وحید وگلپایگانی وتبریزی ومکارم ؛ با سید یزدی مخالفند . و آیات عظام امام ره ؛ نوری وفاضل با سید یزدی موافقند . فتوای آیت الله بهجت را بنده درک نکردم . در ابتدا با سید یزدی موافق است ودر ادامه گوید : مثلاً دو نماز را به یک نماز امام میشود اقتدا کرد . خلاصه کلام اینستکه از داشتن نیت فرادی  قبل از شروع در نماز جماعت  باید پرهیز کرد .ولی در بین در هرکجا که تمایل داشته باشید می توانید نیت فرادی کرده ونماز را خودتان به اتمام برسانید . فیلسوف فقهاء وفقیه فیلسوف , شیخ محمد حسین اصفهانی معروف به « کمپانی » در کتاب « صلاة الجماعة » از ص 66تا 67 در خصوص داشتن نیت فرادی از ابتدای نماز جماعت بحث مستوفی دارند .   « نماز فرادی در جائی که جماعت برقرار است » روزی در مسجد پیغمبر ص زمانی که جماعت برقرار بود ؛ فردی نماز فرادی خواند . بعد از اتمام نمازش رسول خدا فرمود : " اَعد صلاتک ؛ فانه لا صلاة لمن تفرد خلف الصف " اَعِد دلالت بر استحباب دارد .      الناصریات سید مرتضی ص247  « اثر نیت در خروج از دنیا وورود به سرای آخرت » قال الحمیری : یا حار همدان من یمت یرنی * من مؤمن او منافق قبِلا گویند این شعر منسوب به علی ع است که در واقع چنین نبوده وتضمین حدیث علی ع توسط سید حمیری است . اصل حدیث در امالی مفید ص 7 وامالی طوسی ص 627 و بسیاری از کتب حدیثی وارد شده است . أنت مع من أحببت و لك ما اكتسبت أرسلني يا أخا همدان ثم دخل القصر »   امالی مفید خذها إليك قصيرة من طويلة أنت مع من أحببت، و لك ما اكتسبت، أرسلني يا أخا همدان، ثم دخل القصر.»  امالی طوسی سید مرتضی در رسایل می فرماید :  [ مشاهدة المحتضر الامام عليه السلام قبل موته ] مسألة : عن المحتضر هل يشاهد في تلك الحال جسم الامام نفسه أم غير ذلك ؟ الجواب : قد روت الشيعة الامامية أن كل محتضر يرى قبل موته أمير المؤمنين عليه السلام ، وروي عنه شعر يتضمن ذلك وهو قوله : يا حار همدان من يمت يرني من مؤمن أو منافق قبلا وإذا صحت هذه الرواية ، فالمعنى : أنه يعلم في تلك الحال ثمرة ولايته عليه السلام وانحرافه عنه ، لان المحتضر قد روي أنه إذا عاين الموت وقاربه ، أري في تلك الحال ما يدله على أنه من أهل الجنة أو من أهل النار .»    3/133 در رجال کشی این خبر از علی ع نقل شده است : اما أنه لايموت عبد يحبني فتخرج نفسه حتى يراني حيث يحب ولايموت عبد يبغضني فتخرج نفسه حتى يراني حيث يكره.» ص89 حالا این سوال مطرح شود که آیا چنین ادعایی با قران سازش دارد ؟ جواب : در قسمت اینکه انسان باهرچه دوست داشته باشد محشور شود .آری. دلیل هم آیه 69 نساء : وَمَنْ يُطِعِ اللَّهَ وَالرَّسُولَ فَأُولَئِكَ مَعَ الَّذِينَ أَنْعَمَ اللَّهُ عَلَيْهِمْ مِنَ النَّبِيِّينَ وَالصِّدِّيقِينَ وَالشُّهَدَاءِ وَالصَّالِحِينَ وَحَسُنَ أُولَئِكَ رَفِيقًا (69) در خبری معروفی که فریقین نقل کرده اند چنین آمده :" المرء یحشر مع من احبّه ُ " نکته : واما باید در نظر داشته باشیم که میزان رؤیت فیزیکی علی ع نیست بلکه رسیدن به ثمره ی ولایت علی ع ویا عناد با اوست .شیخ مفید در اوایل المقالات بسیار جالب توضیح می دهد : 50 - القول في رؤية المحتضرين رسول الله (ص) وأمير المؤمنين (ع)عند الوفاة هذا باب قد أجمع عليه أهل الإمامة، وتواتر الخبر به عن الصادقين من الأئمة (ع)، وجاء عن أمير المؤمنين (ع) أنه قال للحارث الهمداني  - رحمه الله -، من مؤمن أو منافق قبلا ... يا حار همدان من يمت يرني بعينه واسمه وما فعلا ... يعرفني طرفه وأعرفه أقول فيه إن معنى رؤية المحتضر لهما - عليهما السلام - هو العلم بثمرة ولايتهما، أو الشك فيهما والعداوة لهما، أو التقصير في حقوقهما على اليقين بعلامات يجدها في نفسه وأمارات ومشاهدة أحوال ومعاينة مدركات لا يرتاب معها بما ذكرناه، دون رؤية البصر لأعيانهما ومشاهدة النواظر لأجسادهما باتصال الشعاع، وقد قال الله - عز وجل -: (فمن يعمل مثقال ذرة خيرا يره ومن يعمل مثقال ذرة شرا يره)، وإنما أراد - جل شانه - بالرؤية هيهنا معرفة ثمرة الأعمال على اليقين الذي لا يشوبه ارتياب. وقال سبحانه: (فمن كان يرجوا لقاء ربه فإن أجل الله لآت). ولقاء الله تعالى هو لقاء جزائه على الأعمال وعلى هذا القول محققو النظر من الإمامية، وقد خالفهم فيه جماعة من حشويتهم، وزعموا أن المحتضر يرى نبيه ووليه ببصره كما يشاهد المرئيات وإنهما يحضران مكانه ويجاورانه بأجسامهما في المكان. 51 - القول في رؤية المحتضر الملائكة والقول عندي في ذلك كالقول في رؤيته لرسول الله وأمير المؤمنين (ع)، و جائز أن يراهم ببصره بأن يزيد الله تعالى في شعاعه ما يدرك به أجسامهم الشفافة الرقيقة، ولا يجوز مثل ذلك في رسول الله (ص) وأمير المؤمنين (ع) لاختلاف بين أجسامهما وأجسام الملائكة في التركيبات، وهذا مذهب جماعة من متكلمي الإمامية ومن المعتزلة البلخي وجماعة من أهل بغداد.»  قصد ریا  در روزه مبطل است . فرمود: " انما یتقبل الله من المتقین " مائده 27 ویا "ولا یشرک بعبادة ربه احداً " کهف 110 سؤال  :  آیا نیت افطار در بین روز مبطل روزه است یا خیر؟ جواب  :قول مشهور شیعه  فرموده اند : نیت مُفطِر ، مفطر روزه است .( اخلال بالنیة دون استعمال المفطر) نیت افطار ، حرام است . سؤال  :  آیا می تواند بلافاصله نیت روزه کند؟جواب  :  خیر ، زیرا روزه فعل بسیط است نه مرکب. شیخ طوسی در خلاف ج2 ص 222 م 89 می فرماید : مسألة 89: إذا نوى في أثناء النهار أنه قد ترك الصوم، أو عزم على أن يفعل ما ينافي الصوم لم يبطل صومه، وكذلك الصلاة إذا نوى أن يخرج منها، أو فكر هل يخرج أم لا؟ لا تبطل صلاته، وإنما يبطل الصوم والصلاة بفعل ما ينافيهما. وبه قال أبو حنيفة » [ فتوای سرخسی را بنگرید]   سرخسی – حنفی - فقیه مشهور اهل سنت هم در کتاب « المبسوط » ج3 ص 86 می گوید : إذَا أَصْبَحَ نَاوِيًا لِلصَّوْمِ ثُمَّ نَوَى الْفِطْرَ لَا يَبْطُلُ بِهِ صَوْمُهُ عِنْدَنَا . وَقَالَ الشَّافِعِيُّ يَبْطُلُ فَإِنَّ الشُّرُوعَ فِي الصَّوْمِ لَا يَسْتَدْعِي فِعْلًا سِوَى نِيَّةِ الصَّوْمِ فَكَذَلِكَ الْخُرُوجُ لَا يَسْتَدْعِي فِعْلًا سِوَى النِّيَّةِ ؛ وَلِأَنَّ النِّيَّةَ شَرْطُ أَدَاءِ الصَّوْمِ ، وَقَدْ أَبْدَلَهُ بِضِدِّهِ وَبِدُونِ الشَّرْطِ لَا تَتَأَدَّى الْعِبَادَةُ . ( وَلَنَا ) الْحَدِيثُ الَّذِي رَوَيْنَا { الْفِطْرُ مِمَّا يَدْخُلُ } وَبِنِيَّتِهِ مَا وَصَلَ شَيْءٌ إلَى بَاطِنِهِ ثُمَّ هَذَا حَدِيثُ النَّفْسِ . وَقَالَ النَّبِيُّ صَ { إنَّ اللَّهَ تَجَاوَزَ لِأُمَّتِي عَمَّا حَدَّثَتْ بِهِ أَنْفُسَهَا مَا لَمْ يَعْمَلُوا أَوْ يَتَكَلَّمُوا } وَكَمَا أَنَّ الْخُرُوجَ مِنْ سَائِرِ الْعِبَادَاتِ لَا يَكُونُ بِمُجَرَّدِ النِّيَّةِ فَكَذَلِكَ مِنْ الصَّوْمِ حدیث نبوی ص در منابع شیعی : عوالی اللئالی 1/408،بحار 69/281والناصریات شریف مرتضی ص357 محقق حلی در شرایع می فرماید : فُرُوعٌ ثَلَاثَةٌ الْأَوَّلُ : لَوْ نَوَى الْإِفْطَارَ فِي يَوْمٍ مِنْ رَمَضَانَ ، ثُمَّ جَدَّدَ قَبْلَ الزَّوَالِ ، قِيلَ : لَا يَنْعَقِدُ وَعَلَيْهِ الْقَضَاءُ ، وَلَوْ قِيلَ بِانْعِقَادِهِ كَانَ أَشْبَهَ محقق اول ، نیت افطار در قبل از ظهر وتجدید آنرا ؛ با صحت روزه آنروز قبول دارد . ولی صاحب جواهردر شرح کلام محقق که فرمود " کان اشبه "  گوید :فی غایة الضعف "     ج16ص214   و ایضاً قال فی الجواهر : لِاِنَ الاخلال بِالنیة فی جزء مِنَ الصُّوم تَقتَضی فَسادَ ذلک الجزء لِفَساد شَرُطه ، ویلزم منه فساد الکل » وایضاً قال الکرکی : وَ الاصَح اَنّه لا یَنعَقِدُ صَومُه بَعد » قال فی المنتهی : " لان الاخلال بالنیّة فی جزء من الصوم یقتضی فساد ذلک الجزء لفوات شرطه ویلزم منه فساد الکل، لا ن الصوم لا یتبعض فیجب قضاؤه "        ج2ص562وایضاً  صاحب جواهر می فرماید : لونوى الافطار في يوم من ) شهر ( رمضان ) عصيانا ( ثم ) تاب ف ( جدد النية قبل الزوال ) فالمعروف بين الاصحاب كما في المدارك وإن نسبه المصنف إلى ال (قيل) مشعرا بتمريضه انه ( لاينعقد وعليه القضاء ) لان الاخلال بالنية في جزء من الصوم يقتضي فساد ذلك الجزء لفساد شرطه ، ويلزم منه فساد الكل ، لان الصوم لايتبعض ، فيجب قضاؤه ، ودليل التجديد المخالف للقواعد غير شامل لما نحن فيه قطعا ، بل قد عرفت فيما تقدم القول بوجوب الكفارة بذلك فضلاعن القضاء ( و ) أن قول المصنف ( : لو قيل بانعقاده كان أشبه ) في غاية الضعف »  جواهر 16/214 سوال : آیا نیت ریا در نماز موجب بطلان نماز می شود؟ جواب : تفصیل دارد . در بعض حالات نماز خیر ودر بسیار موارد ، آری . سید یزدی در عروه الوثقی قسمت نیت نماز 10 صورت مسئله را ذکر می کند .به آنجا رجوع کنید . صاحب جواهر هم با تفصیل موافق است ومی گوید: " وظاهر هولاء جمیعا عدم بطلان الصلاة بالریاء فی بعض الاحوال الا اذا قارنه مبطل آخر من تخلل الفعل الکثیر ونحوه " 9/187 سپس فتوای سید مرتضی در انتصار را نقل کرده ومی فرماید : " فی غایة الضعف "    9/189 واما فتوای سید مرتضی :  ایشان می فرماید که ریا موجب بطلان عبادت نمی شود ؛ بلکه  عبادت قبول نمی شود . چنین عبادتی مسقط تکلیف شده واعاده ندارد . [ اقول : شبیه قبول نشدن نماز شارب الخمر است که گویند تا 40 روز قبول نمی شود ] واما نص کلام سید مرتضی در انتصار ص 100: « ان الصلاة المقصود بها الریاء غیر مقبولة بمعنی سقوط الثواب واِن لم یجب اِعادتها »  مفتیان الازهر هم گویند: " الریا الذی یبطل الثواب واِن لم یبطل مادة العمل "   8/207 علامه حلی در تذکره بر خلاف سید مرتضی می فرماید : مسألة 207: لو نوى الرياء بصلاته أو ببعضها بطلت صلاته لأنه لم يقصد القربة وهو شرط، ولو كان ذكرا مندوبا، أما زيادة على الواجب من الهيئات كالطمأنينة فالوجه البطلان مع الكثرة، وكذا الحكم لو نوى ببعض الصلاة غيرها.  3/110 علامه در تحریر الاحکام می فرماید : " لو نوی ببعض افعال الصلاة الریاء بطلت صلاته لانه منهی عنه والنهی یدل علی الفساد "   1/237   عده ای از فقهاء می فرمایند : «چنانچه در يك جزء ريا نمود و بعد متوجه شد و جزء را به قصد قربت تكرار نمود ، نماز صحيح است و زيادى جزء چون سهو و نسيان بوده مضر نيست و احوط سجده سهو است  »  سایت سید شاهرودی سید یزدی هم در عروه می فرماید : ( . الثالث)  « أن يقصد ببعض الاجزاء الواجبة الرياء ، هذا أيضا باطل ، وإن كان محل التدارك باقيا نعم في مثل الاعمال التى لايرتبط بعضها ببعض أو لاينافيها الزيادة في الاثناء كقراءة القرآن والاذان والاقامة إذا أتي ببعض الآيات أو الفصول من الاذان اختص البطلان به ، فلو تدارك بالاعادة صح  »   1/447   09369319570    من الله التوفیق – مکتب القران فجر بروجرد – محمد رضا فروزان  
+ نوشته شده در  پنجشنبه سیزدهم خرداد 1389ساعت 11:58  توسط محمدرضا فروزان  | 

فضلیت آیــت الکرسی

بسم الله الرحمن الرحیم

« فضل آیة الکرسی »

قال رسول الله (ص): " سید الکلام القران ، سید القران البقرة ، وسید البقرة آیة الکرسی ؛ اما ان فیها خمسین کلمة ، فی کل کلمة خمسون برکة "

                                                 کنز العمال علامه متقی الهندی 2/302

واما آیة الکرسی بصورت تقطیع ؛ جهت تبیین 50کلمه بودن آن :

1-الله 2-لا 3-اله 4-الا 5-هو 6-الحی 7-القیوم 8-لا 9-تاخذه 10-سنة 11-ولا 12-نوم 13-له 14-ما 15- فی 16- السموات 17- وما 18- فی 19- الارض 20- من 21- ذا 22- الذی 23- یشفع  24-عنده 25- الا 26- باذنه 27- یعلم 28- ما 29- بین 30- ایدیهم 31- وما 32- خلفهم  33- ولا 34- یحیطون 35- بشی 36- من 37- علمه 38- الا 39- بما 40- شاء 41- وسع 42- کرسیه 43- السموات 44- والارض 45- ولا 46- یوده 47- حفظهما 48- وهو

49- العلی  50- العظیم ./.

قا ل النبی ص : من قرء اربع آیات من اول البقرة وآیة الکرسی وایتین بعدها وثلاث آیات من آخرها لم یر فی نفسه وماله شیئا یکرهه ولا یضر به الشیطان ولا ینسی القران "      کنز الدقائق 1/90

از دو خبر فوق ( آیة الکرسی 50کلمه است و وجمله آیة الکرسی وآیتین بعدها)

استفاده می کنیم که آیة الکرسی تا « هو العلی العظیم » است .

از نظر فقهی ؛ در هر کجا که دستور داده اند ، آیة الکرسی را بخوانید ؛ همین پنجاه کلمه ،از اول آیه تا وهو العلی العظیم ؛ کفایت میکند . مگر در خود نص وارد شده باشد که ایة الکرسی را  با دو آیه بعدش بخوانید ؛ که در آنصورت باید تا « هم فیها خالدون » خواند . دو کاربرد مستحبی از آیة الکرسی هم بخوانیم :

کسی که یرقان دارد آیة الکرسی را بر روی شکم خود نوشته ( با طهارت ) سپس

آنرا شسته ونو ش جان کند ؛ ان شاء الله خوب میشود .

" اکتب علی بطنک آیة الکرسی وتغسلها وتشربها ... فتبرء باذن الله تعالی "

                               کنز الدقائق 1/605

طبق آداب اسلامی ارتفاع اطاق باید 8ذراع باشد که بر اسا س هر ذرع = 5/46سانتیمتر میشود 372 سانتی متر . در ارتفاع بیشتر از آن شیطان ساکن شود فلذا دستور داریم که در بیشتر از 8ذراع ؛ آیة الکرسی را بصور ت مدور ، دور اطاق بنویسید تا از شیاطین در امان باشید .

مقدار ذرع برابر تحقیق شیخ ابراهیم سلیمان در کتاب « اوزان ومقادیر » برابر با چهل وشش سانتی متر ونیم است .

قال الصادق ع : اِذرع ثمانیة ثم اکتُب آیة الکرسی فیها بین الثمانیة الی العشرة کما تدور فان کل بیت سَمکُهُ اکثر من ثمانیة اذرع فهو محتضر تَحضُرهُ الجن یکون فیه مسکنه"       کافی 6/529

شخصی سوال کرده بود وارتفاع خانه اش ده ذراع بوده ؛ که امام دستور داد بین حد فاصل 8ذراع تا ذراع را آیة الکرسی دور تا دور خانه بنویسد .

نکته : « سمکه ُ » از سماء است . در زبان عربی ، هر بالائی را نسبت به پائین

سماء گویند . فلذا آسمان را به نسبت زمین ؛ سماء گویند . سماء هم از « سُمُو» است به معنای رفعت . اسم هم از ریشه « سمو» است .

بمناسبت ذکری از خانه ؛ خبر جالبی را هم از امام صادق ع ؛ از باب النوادر کافی ج6ص531بخوانید ، فرمود :

" مِن مُرّ العیش النُقلة ُ من دارٍ الی دارٍ واکل ُ خُبزِ الشِرَی "

یکی از سختیها ومرارتهای زندگی ؛ تعویض خانه است ( استیجار نشینی) و

خوردن نان کپک زده است .

قا ل النبی ص : " انّ اعظم آیة فی القران آیة الکرسی "     صافی 1/283

فخر رازی در مفاتیح نقل کند که : " تلاوت آیة الکرسی ؛ بعد از نماز واجب

ثواب فراوان دارد . وایضاً ، در هر خانه ای که این آیه تلاوت شود ؛ شیاطین تا 30روز از آنجا رخت بر بندند .  " از  رسول الله ص  ج7ص5

 

 

 

والسلام علیکم

مکتب القران فجر -  بروجرد -   محمد رضا فروزان

.9369319570-       13/3/1389

 

+ نوشته شده در  پنجشنبه سیزدهم خرداد 1389ساعت 11:56  توسط محمدرضا فروزان  | 

وضو برای طاهر بودن


بسم الله الرحمن الرحیم

قال الله تعالی : " یا ایها الذین آمنوا اذا قمتم الی الصلاة فاغسلوا وجوهکم  وایدیکم الی المرافق "

عنوان مقاله : « الوضوء للتهیؤ»                      مائده 6

 

وضوی قبل از وقت به نیت آماده بودن برای نماز ."

سوال : آیا مکلف می تواند قبل از دخول وقت – مثلاً نماز ظهر- برای آن نماز وضوگرفته وبگوید ، وضو می گیرم برای نماز ظهر قربة الی الله ؟

با توجه به این که مثلاً 5ساعت تا ظهر باقیمانده است ؟

ج= کل بحث را آماده شدن برای نماز ویا در اصطلاح فقهاء « تهیؤ» گویند

 

قال فی العروة الوثقی: « اذا شرع فی الوضوء وقبل الوقت وفی اثنائه دخل لا اشکال فی صحته ، وانه متصف بالوجوب باعتبار ما کان بعد الوقت من اجزائه ، وبالاستحباب بالنسبة الی ما کان قبل الوقت ، فلو اراد نیة الوجوب والندب نوی الاول بعد الوقت والثانی قبله »        م 32 شرائط وضو

ترجمه : هرگاه قبل از دخول وقت که وضو واجب نیست شروع کند در وضو گرفتن ودر اثناء آن وقت داخل شودآن وضوهم واجب است وهم مستحب ، هر یک به اعتبار بعضی از آن، واگر خواسته باشد نیت وجوب وندب کند نیت کند اولرابعد از وقت (وجوب را)ودوم را پیش از وقت ( مستحب را).

قال الخوئی : « اذا دخل وقت الفریضة یجوز الاتیان بالوضوء بقصد فعل الفریضة ،

کما یجوز الاتیان به بقصد الکون علی الطهارة ، وکذا یجوز الاتیان به بقصد الغایات

المستحبة الاخری »                  منهاج م 135

 

قال السید السیستانی : « یجوز الاتیان بالوضوء بقصد فعل الفریضة ولو قبل دخول وقتها علی الاظهر کما یجوز الاتیان به بقصد الکون علی الطهارة وکذا بقصد

ما مر من الغایات »        منهاج معظم له م167

دقت کنید ، فتوای آیت الله سیستانی در نهایت وضوح ، دلالت بر صحت وضو

حتی قبل از وقت دارد  .( البته احتمالاًواحتیاطاً خیلی فاصله نباید باشد ).

قال فی الاحکام الشرعیة :

" اذا توضآ قرب وقت الصلاة بنیة التهیؤ لها، فلا اشکال فیه ایضا ً "

معنا ی کلام ، همان جمله داخل پرانتز است .

فرمود ؛ قرب نماز ، یعنی نزدیک وقت نماز است . مثلاً چند دقیقه .

اهل سنت هم وضو وتیمم قبل از وقت را جایز ندانسته وفقط ابو حنیفه مجاز می داند .

                   رک : المغنی 1/235

نکته : وضو ، مستحب نفسی ؛ وواجب غیری است .

قال رسول الله ص : «یا انس ؛ اکثر من الطهور یزِدِالله فی عمرک وان استعتَ ان تکون فی اللیل والنهار علی طهارة فافعل ؛ فانتَ تکون اذا متَ علی طهارة شهیداً»

                          فقه الامام الصادق ع 1/59

قال الفقهاء : یستحب ایضاً للتهیؤ قبل دخول الوقت ...  ( همان مدرک)

 

قال فی القواعد : " کل من علیه طهارة واجبة یَنوی الوجوبَ ، وغیره ینوی الندب ، فان نوی الوجوب وصلی به اعاد ؛ فان تعددتا مع تخلُل الحَدَث اعاد الاولی خاصة ، ولو دخل الوقت فی اثناء المندوبة فاقوی الاحتمالات الاستئناف "       علامه حلی

یعنی اگر چند روز چنین وضوئی گرفته ،- قبل از وقت وجوب ، نیت واجب کرده است- نظر به این که باطل است ؛ ولی بعد از اولین وضوباطل ومتعاقب آن نماز باطل ، با بروز اشتغال ذمه به نمازهای قضا شده ،

وضوهای بعدی این چنینی درست است بدلیل وجود نماز قضا بر ذمه شخص ؛ ولو در عالم ظاهر متوجه نباشد . برای توضیح کلام علامه حلی ؛ فتوای محقق حلی را از کتاب « الرسائل العشر » ص317مرور کنید:

 

قال ره : « اذا لم یعلم ان علیه قضاء صلاة واجبة قبل الوقت بنیة الوجوب ، جاهلاً بان

ذلک لا یجوز ؛ وجرح الوقت ؛ فعلم انه کان علیه القضاء وعلم ان الوضوء قبل الوقت بدون ان یکون علیه القضاء لا یصح ، ایجب علیه اعادة تلک الصلاة ولو کان علیه القضاء لکنه لم یعلم ذلک ، .... وان استمرت عادته عشر سنین بانه کان یتوضاء للصلاة الواجبة الموقتة قبل وقتها وینوی الوجوب ولم یکن علیه فی الظاهر قضاء جاهلاً بان ذلک لا یجوز مع انه کان قادراً علی ان یعرف ذلک فنبه علیه ایجب

علیه قضاء تلک الصلوات کلها ام لا یجب الا قضاء اول صلاة صلاها ویصح الباقی ؟

الجواب الذی ظهر لی ان نیة الوجوب او الندب لیست شرطاً فی صحة الطهارة ،

وانما یفتقر الوضوء الی نیة التقرب وهو اختیار الشیخ الطوسی ره فی النهایة ونیة الدخول به فی الصلاة وهو اختیار السید المرتضی ، وان الاخلال بنیة الوجوب لیس موثراً فی بطلان ... فاذا تسقط تلک الفروع کلها ، وتصح الصلوات بتلک الطهارات علی التقدیرات....» 

مرحوم خوئی در کتاب الطهارة در باب « تهیؤ للصلاة » بحث مفصل داشته ودر خاتمه می فرمایند : وضو قبل از وقت به اندازه یسیر، اشکالی ندارد .یعنی طوری باشد که عرفاً بگویند ، آماده برای نماز می شود .

قال ره : « فالصحیح ان یستدل علی مشروعیة الوضوء للتهیؤ قبل الوقت باطلاق قوله :

اذا قمتم الی الصلاة فاغسلوا.... نظرا الی ان القیا م نحو الشیء ... انما هو الاستعداد والتهیؤ له ...نعم یختص ذلک بما اذا اتی بالوضوء قریباً من وقت الفریضة ، لعدم صدق القیام لها فی مثل ما اذا توضاء فی اول الصبح – مثلاً- تهیوالصلاة الظهر هذا»

                              ج4ص6-8

نکته : بهترین حالت این است که همیشه ، وضورا به نیت کون بر طهارت بگیریم.

قال فی التذکرة 1/205: « یجوز ان یصلی بوضوء واحد جمیع الصلوات فرائضها

وسننها ما لم یحدث ؛ سواء کان الوضوء فرضاً او نفلاً ، وسواء توضاء لفریضة او نافلة قبل الوقت وبعده ؛ مع ارتفاع الحدث بلا خلاف »

 

رافعی در فتح العزیز هم گوید : یجوز ان تقع طهارتها ( مستحاضه) قبل الوقت بحیث ینطبق آخرها علی اول الوقت وتصلی به الصلاة .      2/435

شاهد ما بر سر اتصال قبل وقت با اندکی زمان به دخول وقت است .

شهید اول هم در الذکری چنین دارد . ص31

سوال : تیمم قبل از وقت صحیح است ؟

قال فی المعتبر 1/381:« لا یصح التیمم قبل وقت الصلاة ، وهو مذهب علمائنا وکذا قال الشافعی . وقال ابو حنیفة یصح ... ولهذا لا تجب الطهارة قبل الوقت والجواز فی المائیة معلوم بدلالة لم یوجد فی الترابیة » .

بفتوای ایت الله خامنه ای وضوی قبل از وقت برای نماز واجب صحیح است .

سوال : آیا مکلف می تواند قبل از دخول وقت ؛ خودرا از داشتن آب محروم ساخته

بطوری که در وقت ؛ اجباراً تیمم کند ؟ ویا باید آب را حفظ کرده ودر وقت وضوگیرد؟

این بحث را  اصولیین تحت عنوان « مقدمات مفوت » بررسی کنند  . سوال علمی آن چنین است ؛ " آیا میتوان خود را از انجام تکلیف ناتوان کرد ؟

 

ج= ان الفقهاء افتوا بوجوب ابقاء الماء قبل وقت الصلاة لواجده اذا علم بعدم تمکنه منه بعد الوقت مع عدم فعلیة وجوب الصلاة قبله بل افتی جماعة بوجوب تحصیل الماء قبل الوقت ایضاً فی الفرض المزبور .

ویا مثل حفظ استطاعت در اشهر الحج ویا تعلیم احکام مبتلا به نماز، قبل از نماز .

                        تقریرات الخوئی 1/148

شهید سید محمد باقر صدر در کتاب « علم اصول» ص335این سوال را جوابی این سان می دهد .

مکلف گاهی به سبب سازی وزمینه پردازی ناتوانی خود اقدام می کند ؛ تا از انجام واجب باز ماند .این سبب سازی دو گونه است :

گونه اول پس از وقت وجوب است ، که معصیت است .

گونه دوم پیش از زمان وجوب است ، که معصیت نیست .

 ایشان دخالت قدرت مکلف را در این موارد بر دو نوع تقسیم می کند ؛

اول عقلی – دوم شرعی . در قسم دوم ( شرعی) جایز ودر اولی حرام است .

قال المحقق : " وانما یجب علیه تحصیل مالا یتم الواجب الذی استقر وجوبه ووقف ایقاعه علی ذلک الشرط کالطهارة للصلاة "     الرسائل التسع ص316

اقول : تحصیل وحفظ عواملی که اتیان واجب در زمان وجوب بر ذمه مکلف قرار دارد واجب است .

مثال بسیار روشن در این مورد ؛ مسافرت اختیاری مکلف در ماه مبارک رمضان برای فرار از روزه است . هر چند که قضای آن روز بر او مستقر است .

قال فی العروة :" یجوز السفر اختیاراً فی شهر رمضان ، بل ولو کان للفرار من الصوم" .ویا در جای دیگر می گوید :" یجوز السفر اختیاراً فی شهر رمضان ، لا لعذر وحاجة

بل ولو کان للفرار من الصوم لکنه مکروه ".

قال الخوئی :" یجوز للحاضر السفر ولا یجب علی المسافر الحضر لعدم وجوب تحصیل شرط التکلیف ، لا حدوثاً ولا بقاء "... آیه قران هم اجازه سفر در ماه مبارک را داده وفرموده « فمن کان مریضا او علی سفر فعدة من ایام اخر»  ولو بدون عذر وحاجتی انسان سفر کند وفقط برای فرار از روزه باشد .لان الواجب مشروط ولا یجب تحصیل الشرط کما عرفت .       کتاب الصوم الخوئی 1/378

قال الحکیم :" وحینئذ یجوز تفویته اختیاراً ، کما یجوز تفویت شرائط الوجوب ولکن یجب القضاء ... وعلیه فیجوز السفر اختیاراً فی کل صوم واجب معین ، بالاصل

او بالعارض ."          مستمسک العروة الوثقی 8/142

ولی ابی الصلاح الحلبی صاحب « الکافی » فی الفقه ؛ سفر اختیاری در ماه رمضان را جایز نمی داند . کما قال : « انه اذا دخل علیه الشهر وهو حاضر لا یحل له السفر»

الکافی ص182

علامه حلی هم بعد از نقل فتوای حلبی گوید :

لنا : الاصل اباحة السفر . بعد آیه قران راهم دلیل آورد .وروایاتی چند را ، از جمله ،

قال الصادق ع : لا باس بان یسافر ویفطر ولا یصوم .    مختلف الشیعه 3/460

سبزواری هم در ذخیرة العباد گوید : فذهب الاکثر الی جوازه .    3/538

شیخ بحرانی در الحدائق : المشهور بین الاصحاب جواز السفر فی شهر رمضان وان

کان علی کراهة .         الحدائق الناضرة 13/408

قال الجزایری :" واذا دخل الشهر کره السفر اختیارا والقول بالتحریم شاذ" .

التحفة السنیة ص167

 

بنابر این شواهد در پاره ای از موارد ، تفویت شرایط وجوب وصحت-من یصح منه- تکلیف الهی

جایز بوده وشارع مقدس به بدل آن راضی شده است .

سوال : غسل ووضودر مکان غصبی چه صورت دارد ؟

ج= قال الخمینی ره : " یصح الوضوء تحت الخیمة المغصوبة ، بل فی البیت المغصوب اذا کانت ارضه مباحة "       تحریر الوسیله 1/42

قال المیرزای الشیرازی : «یازدهمین شرط صحت وضوء ؛ اباحه مکان ودر آن خلافست . واحوط مراعاتست ونیست اشکال در صحت وضوء اگر مطلعشود بر غصب بودن بعد از فراغ از وضو لیکن عوض برای مالک بر ذمه او تعلق میگیرد

اگر عوض عرفاداشته باشد مثل اجرة المثل مقدار تصرف وبعضی علاوه نموده اند اباحه ظرف ومحل ریختن آبرا وان احوطست مگر در صورت انحصار در غصب که در اینصورت معینست تیمم واگر وضو گرفت باطلست . » مجمع الرسائل ص66

آیت الله سبحانی : " اباحه مکان وضوگرفتن ، مبنی بر احتیاط است ( وجوبا).مصب آب هم غصبی باشد ، وضو صحیح است .    توضیح المسائل ص153

 

ج= قال القمی : اظهر صحت است . هر چند فعل حرام کرده است . واحوط آن است به این اکتفانکند وحکم به بطلان نمی کنیم .      جامع الشتات 1/27

قال الخوئی : « اباحة الفضاء الذی یقع فیه الوضوء علی الاحوط وجوباً ...حتی وضو ی ترتیبی در ظرف غصبی صحیح وارتماسی باطل است . ( البته آب مباح است ) »

قال السیستانی : " اباحة الماء ، والاظهر عدم اعتبار الفضاء الذی یقع فیه الوضوء

ولا اباحة الاناء الذی یتوضاء منه مع عدم الانحصار به ، بل مع الانحصار ایضاً

...البته در صورت انحصار اگر وضو گرفت ، معصیت کرده ولی وضوی او صحیح است . مصب آب هم اگر غصبی باشد ، وضوی او صحیح است . فقط با آب غصبی

وضو باطل است . "    منهاج سیستانی 1/47

نکته : در کتب مبسوط فقهی قدما ؛ ذکری از اباحه مکان وضو در کار نیست .

قدیمی ترین متنی را که ما یافتیم ، متعرض این فرع شده بود ؛ رسائل کرکی است ،

کما قال : "اباحة المکان : فلو توضا فی مکان مغصوب عالماً مختارا ً بطل " 3/200

قال المغنیة : «واشترط الامامیة ایضاً ان یکون الماء واناؤه ومصبه ومکان المتوضی ءمباحاً غیر مغصوب ، فلو کان واحد منها غصباً یبطل الوضوء . وعند سائر المذاهب یصلح الوضوء ؛ ولکن المتوضی ء یاثم »    الفقه علی المذاهب الخمسة ص39

 

بفتوای بعض فقهاء ؛ مصب آب ( جائی که آب از اعضای وضو می ریزد ) باید مباح باشد .

قال الگلپایگانی : « اباحة ماء الوضوء والانیة المتوضا منها والفضاء المتوضا فیه وکذلک المکان الذی ینصب فیه ماء الوضوء . فان کان احد هذه الاشیاء مغصوباً

بطل الوضوء . بل مع الشک برضا المالک ایضاً باطل »  مختصر الاحکام ص104

قال فی العروة الوثقی : « الرابع : ان یکون الماء وظرفه ، ومکان الوضوء ومصب مائه مباحا ، فلا یصح لو کان واحد منها غصباً ... انحصار وغیر آن هم فرقی ندارد»

فتوای گلپایگانی وسید یزدی بر شرط اباحت مکان وفضا ومصب در وضو است .

قاله : ومکان الوضوء : بمعنی الفضاء الذی یتوضآ فیه ، واما موقف المتوضی فلا یضر غصبیته الامع الانحصار . ( بروجردی).

نکته : وضو با کفش غصبی اشکال ندارد . ( شیخ جواد تبریزی )استفتائات ص40

بفتوای آیت الله گلپایگانی هم ، وضو با کفش غصبی صحیح است . ( مجمع 1/59)

واما فتوای شیخ بهائی در جامع عباسی چنین است :

وضودر مکان غصبی ، صحیح نیست . کفش غصبی هم چنین است .ولی اگر کفش غصبی در پا داشته باشد وبر آن کفش قرار نگیرد ، یعنی سنگینی بدن بر آن نباشد وضو وتیمم در آن کفش صحیح است .      ص4

 

قال المحقق الداماد : « الاقوی وما علیه الفتوی عندی وفاقاً للمحقق فی المعتبر ان اباحة المکان انما اشتراطها فی صحة الصلوة فقط واما الوضوء والغسل والتیمم

بوَضوء وطهور مملوکین غیر مغصوبین ... وتلاوة القران وتحصیل العلم الواجب

فایقاعها فی دار مغصوبة او جعل مکان مغصوب مصبا لماء الطهارة لا یثلم فی صحتها والخروج عن عهدة التکلیف بها وان حصل الاثم هناک بشغل المکان المغصوب بالکون والتصرف فیه واکثر المتا خرین من الاصحاب ذاهبون الی اعتبار الاشتراط فی ذلک کله وذلک مما لیس مسافة الی سبیل التحصیل اصلاً وان کان الحکم بمراعاته احوط فی مسلک التعبد واصون لمذهب التورع »      اثنا عشر رسالة 4/71-72

 

نکته : کلام محقق حلی در المعتبر ج2ص109:

« الفرق بین الوضوء فی المکان والصلاة فیه – زیرا فرمود : " لا تصح الصلاة فی مکان مغصوب مع العلم بالغصبیة اختیاراً 2/108-ان الکون بالمکان لیس جزاءً

من الوضوء ولا شرطاً فیه »

دقت کنید : علت عدم ذکر اباحه مکان در باب وضو را محقق اول ، عدم جزئیت وشرطیت آن در صحت وضو میداند .

قال البهوتی : « وتصح الطهارة ایضاً فی مکان مغصوب بخلاف الصلاة لان الاناء والمکان لیسا ً شرطاً للطهارة »        کشف القناع 1/58

میرزای قمی در جامع الشتات ج1ص54گوید: در زمین غصبی غسل ووضو صحیح است . هر جند معصیت کرده است . هر چند احوط اجتناب است ودر نماز به آن اکتفا نکند .

قال فی کلمة التقوی : " یصح الوضوء والغسل تحت الخیمة المغصوبة اذا کان الماء والمکان مباحین وان کان ماثوماً فی الانتفاع بالخیمة "       1/113

شیخ مفید در کتاب « الاشراف » باب موارد اعاده نماز ، وضو گرفتن با آب غصبی را متذکر شده واز ذکر ، مکان غصبی در حال وضو گرفتن ، خودداری نموده است .

                                          ص34

سید یزدی در کتاب « سوال وجواب ص40-41» نماز ، وضوو غسل را در مکان غصبی باطل دانسته وحرج را هم رافع حکم غصب نمی داند ؛ تیمم کند .بحث نماز حکم دیگری دارد »

سوال : حکم نماز فوق الذکر چیست ؟

قال النراقی : «لو حبس احد فی مکان مغصوب او اجبر علی الکون فیه ، صحت صلاته فیه قطعاً »        مستند الشیعه 4/410

تعریف فضاء ومکان از کتاب « معجم الفاظ الفقه الجعفری – دکتر احمد فتح الله »

ص320

«الفضاء : مابین الارض والسماء ، المنطقة الواقعة خارج جوالارض .

مکان الوضوء او الصلاة وما حوله بقد یمسح للوضوء او الصلاة بسهولة وُیسر ویحدد هذا الفضاء طول وعرض الشخص » .

نکته : یکی از وضوهای مستحبی ، وضوی تجدیدی است . لیکن نه برای یک نماز وبدون فصل طویل . در خبر دارد که " الوضوء بعد الطهور عشر حسنات " 1/376ئل

ولی مجلسی در باب وضوی تجدیدی گوید:المتبادر من اخبار کونه بدعة اذا وقع بلا فاصلة . ولعل الاحتیاط فی الترک "      بحار ج7ص306

میرزای قمی هم گوید " التجدید ، ویستحب مطلقاً.( البته با شرط فصل طویل )

 شیخ صدوق در وضوی تجدیدی برای سومین بار اشکال وارد کرده وجایز نمی داند .

شهید اول هم وضوی تجدیدی برای یک نماز را مستحب نمی داند .

قال فی مختلف الشیعه : " المشهور انه یستحب تجدید الوضوء لکل صلاة " 1/307

در مستدرک الوسائل بابی دارد تحت عنوان :

" باب استحباب تجدید الوضوء من غیر حدث لکل صلاة "

قال النبی ص : " من جدد الوضوء جددالله له المغفرة "

قال الطوسی فی النهایة : "  فان جدد الوضوء عن کل صلاة ، کان افضل "

قال علی ع : " الوضوء بعد الطهور عشر حسنات ؛ فتطهروا "  1/378 ئل

اهل سنت هم وضوی تجدیدی را طبق اخبار نبوی ص قبول دارند .

قال فی المغنی : " ( فصل ) وتجدید الوضوء مستحب نص احمد علیه "     ج1ص133

وایضاً : رک : المجموع النووی ج1ص470.« عن ابن عمر قال : کان رسول الله ص یقول : من توضا علی  طهر کتب الله له عشر حسنات »

 

سید یزدی در عروه گوید : " الوضوء للتجدید " . مرحوم حائری از محشین عروه گوید :

" جوازه زائداً علی دفعة واحدة محل منع " 

سوال : در حال وضوء ؛ انگشتر ، در دست باشد چه حکمی دارد ؟

ج= قال فی الشرایع : " ومن فی یده خاتم ٌ او سیرٌ فعلیه ِ ایصاله ِ الی ما تحته ُ وان کان واسعاً اُستحبّ َ له تحریکُهُ "  قال فی مدارک : " ولو کان ماسعاً استحب له تحریکه "

 سلار هم در « المراسم » گوید : " وان کان واسعاً اَداره ُ "     ص40

« سیر ٌ یعنی بند چرمی ، منظور وجود حلقه مانندی در انگشت است »

گویند : در حال وضو ، اگر انگشتر در دست است ، باید یقین کنی که آب بزیر آن رسیده والا باید بیرون آورد . ولی اگر انگشتر چسبان وتنگ نیست ، حرکت دهید تا آب بزیر آن نفوذ کند . از امام کاظم ع ؛ راجع به النگوی زنان سوال شد که امام فرمود : " تُحرّکُهُ حتی یدخُلَ الماء تحتهُ او تَنزِعُهُ "

در خبر صحیحه حسین بن ابی العلاء از امام صادق ع دارد که :

" سالت عن الخاتم اذا اغتسل قال حَوّلهُ من مکانهِ وقال فی الوضوء تُدیرُهُ " فقیه 1/51

یعنی در حال غسل ، انگشتر را حرکت دهید ودر حال وضوء بچرخانید .تا آب بزیر آن سرایت کند . وایضاً فرمود : " فاذا کان مع الرجل خاتم فلیُدوِّرهُ فی الوضوء ویُحولهُ عند الغسل "

توضیح خاتم : در قدیم الایام مهری  تهیه کرده بودند که پائین اسناد را با آن مهر می زدند . وقتی پیغمبر ص نامه ای برای شاه ایران نوشت ، به او گفتند که نامه را مهر کن والا قبول نمی کنند . ایشان هم دستور داد خاتمی با نام " محمد رسول الله " تهیه کردند ونامه را مهر زد . لهذا رسم بر این بوده که این خاتم را تنگ وچسبان درست کرده وهمیشه در دست داشتند( حتی در حال خواب) تا از آن سوء استفاده نشود . بهمین دلیل سوال می کردند که وضو وغسل با آن چگونه است . مطلب را مه بعض علماء فرموده اند ؛ اینست که اخبار مشعر به این انگشتری ( خاتم ) است وسایر انگشترهای غیر ضروری فعلی از محل بحث موضوعاً خارج هستند . وارتباطی  ندارند .

اقول : با امعان نظر این قضیه ، بهتر آنست که حین وضو گرفتن ، انگشتر را بیرون آورد. ویا حداقل ، نچر خانیده ؛ بلکه بالا وپائین آورد .

سوال : شما نقل کردید از سلار که گفت : وان کان واسعاً اَدارهُ ( اداره یعنی تدویر الشیء؛ چرخانیدن مثلاً گویند : ادارة العمامة تحت الحنک  ) پس با این گفته ی شما –نچرخانید- چطور جمع میشود ؟ ج= گفتیم که اخبار ناظر بر خاتم هستند واینکه انگشترهای زینتی فعلی مشمول آن باشند ؛ خالی از اشکال نیست . فلذا :" الاحتیاط طریق النجاة " . شما بنگرید که در خبر دارد که اگر فراموش کردی وخاتم را حرکت ندادی ، وضو ونمازت اعاده ندارد . اینهم اشعار به ضرورت خاتم دارد . کما قال الصادق ع : " فان نسیت َ حتی تقوم فی الصلاة فلا آ مرک ان تعید الصلاة "

                              رک : مشارق الشموس محقق خوانساری 1/170

البته ممکن است کلام « فلا آمرک ان تعید » به دو مطلب دیگر برگشت کند که شیخ انصاری در کتاب الطهاره و آغا رضا همدانی در مصباح الفقیه گفته اند :

"  اول -   علی الخاتم الواسع – دوم – نفی الاعادة من جهة کون الشک بعد الفراغ .

« موضع مسح سر »

موضع مسح سر را مُقَدّم سر گویند ویا بعبارت دیگر ربع سر که مقابل پیشانی است . در اخبار وارده گویند :

" وتَمسح بِبِلّة یُمناک َ ناصیتک " پس مسح کن با رطوبت دست راست , جلوی سر خودت را .

قید جلوی سر را از کلمه « ناصیه» استفاده کرده اند .زیرا ارباب لغت تعریف ناصیه را چنین گویند :

ناصیه : رستنگاه موی سر است . الناصیة : الربع الراس "   الناصیة : شَعر مقدّم الراس "  طبرسی

در المنجد گوید : فیؤخذ النواصی والاقدام .   ناصیة : موی پیشانی . مقدم سر را گویند .

سید محمد در مدارک گوید : ( الناصیه ) وهی صادقة علی الشعر والبشرة ایضاً "     1/215

یعنی ناصیه بر مو وبشره – پوست – ربع جلوی سر صدق می کند . روی همین حساب گویند مسح بر جلوی سر کافیست ونیازی نیست که بر پوست باشد ع مگر اینکه موی سر آنقدر زیاد باشد که در آنصورت واجب است فرق سر را جدا کند .

واما کلام فقهائ شیعه :

قال الانصاری :" ویختص ّ موضع المسح بمقّدم الراس فلا یجزی المؤخر او احد الجانبین بلا خلاف "   طهارت ص 118

یعنی واجب مسج جلوی سر است وپشت سر وجانبین کفایت نمیکند .

علامه حلی در تذکره گوید : " ولا یجوز المسح علی غیر المقدم عند علمائنا اجمع "      1/17

شیخ جواهری هم در رسائل الفقهیة گوید :" والمراد بمقدّم الراس الربع المتقدم منه فلا یجزی المسح علی غیره "

محقق حلی در شرایع هم چنین می فرماید : " مسح الراس ...ما یسمی به ماسحا ... ویختص المسح بمقدم الراس "

قال الصادق ع :" مسح الراس علی مقدّمه " وقال : " لا باس بمسح الوضوء مقبلاً ومدبراً "   فقه امام صادق ع 1/67

شیخ طوسی در تبیان ذیل آیه وضو در تحدید مسح گوید :

" وعندنا لا یجوز المسح الا علی مقدم الراس ... وانما اعتبرنا المسح ببعض الراس لدخول الباء  الموجبة للتبعیض " 3/452

شیخ محمد جواد مغنیه در تفسیر « الکاشف » ذیل آیه وضو ، فتاوای اهل سنت را چنین می آورد :

" قال الحنابلة : یجب مسح الراس والاذنین ویجزی الغسل من المسح بشرط امرار الید علی الراس .

وقال المالکیة : یجب مسح جمیع الراس دون الاذنین .

وقال الحنفیة : یجب مسح ربع الراس ویکفی ادخال الراس فی الما ء او صبه علیه .

وقال الشافعیة : یجب مسح بعض الراس ولو قل ّ َ ، ویکفی الغسل او الرش .

وقال الشیعة المامیة : یجب مسح جزء من مقدم الراس ، ویکفی اقل ما یصدق علیه اسم المسح ولا یجوز الغسل ولا الرش .

ضمنا ً « باء » در برؤسکم دومعنا دارد : 1- الصاق  2-  تبعیض .       3/22

شیخ طبرسی در مجمع البیان گوید :

 فان رسول الله ص کان یمسح علی ناصیته ِ وهی قریب من ربع الراس عن ابی حنیفة ورویت عنه "   3/255

قرطبی هم در « جامع لاحکام اقران» با فتوای مالک موافق است . وقائل به تعمیم در مسح سر است .   6/87

جزیری هم در « فقه مذاهب الاربعه » می گوید :

... ولم یختلفوا الا فی کیفیة مسح الراس ، فمنهم من قال : تمسح کلها ، ومنهم من قال : یمسح بعضها "   1/53

ابن حزم در « المحلّی » فتوائی نزدیک به قول شیعه دارد . همو گوید :

" والمسح فی اللغة التی نزل بها القران هو غیر الغسل بلا خلاف . والغسل الاستیعاب والمسح لا یقتضیه "  2/52

ابن تیمیه درمجموع فتاوای خودش   4/408 تحدید مسح سر را چنین بیان کند :

 

. اتَّفَقَ الْأَئِمَّةُ كُلُّهُمْ عَلَى أَنَّ السُّنَّةَ مَسْحُ جَمِيعِ الرَّأْسِ كَمَا ثَبَتَ فِي الْأَحَادِيثِ الصَّحِيحَةِ وَالْحَسَنَةِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَإِنَّ الَّذِينَ نَقَلُوا وُضُوءَهُ لَمْ يَنْقُلْ عَنْهُ أَحَدٌ مِنْهُمْ أَنَّهُ اقْتَصَرَ عَلَى مَسْحِ بَعْضِ رَأْسِهِ وَمَا يَذْكُرُهُ بَعْضُ الْفُقَهَاءِ - كالقدوري فِي أَوَّلِ مُخْتَصَرِهِ وَغَيْرِهِ - أَنَّهُ تَوَضَّأَ وَمَسَحَ عَلَى نَاصِيَتِهِ : إنَّمَا هُوَ بَعْضُ الْحَدِيثِ الَّذِي فِي الصَّحِيحِ مِنْ حَدِيثِ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ : { أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَوَضَّأَ عَامَ تَبُوكَ وَمَسَحَ عَلَى نَاصِيَتِهِ } . وَلِهَذَا ذَهَبَ طَائِفَةٌ مِنْ الْعُلَمَاءِ إلَى جَوَازِ مَسْحِ بَعْضِ الرَّأْسِ وَهُوَ مَذْهَبُ أَبِي حَنِيفَةَ وَالشَّافِعِيِّ وَقَوْلٌ فِي مَذْهَبِ مَالِكٍ وَأَحْمَد . وَذَهَبَ آخَرُونَ إلَى وُجُوبِ مَسْحِ جَمِيعِهِ وَهُوَ الْمَشْهُورُ مِنْ مَذْهَبِ مَالِكٍ وَأَحْمَد وَهَذَا الْقَوْلُ هُوَ الصَّحِيحُ فَإِنَّ الْقُرْآنَ لَيْسَ فِيهِ مَا يَدُلُّ عَلَى جَوَازِ مَسْحِ بَعْضِ الرَّأْسِ

نویسندگان موسوعه الفقهیه الکویتیه هم در تحدید مسح می گویند :

 

«اخْتَلَفَ الْفُقَهَاءُ فِي الْقَدْرِ الْوَاجِبِ فِي مَسْحِ الرَّأْسِ ، فَذَهَبَ الأَْحْنَافُ إِلَى أَنَّهُ يَجِبُ مَسْحُ مِقْدَارِ النَّاصِيَةِ ، وَهُوَ رُبُعُ الرَّأْسِ . وَذَهَبَ الْمَالِكِيَّةُ وَالْحَنَابِلَةُ إِلَى أَنَّهُ يَجِبُ مَسْحُ جَمِيعِ الرَّأْسِ . وَذَهَبَ الشَّافِعِيَّةُ إِلَى أَنَّهُ يَكْفِي مَا يَقَعُ عَلَيْهِ اسْمُ الْمَسْحِ مِنَ الرَّأْسِ ، وَإِنْ قَل »8/125

سوال : اگر موی سر چرب باشد , مثلاً روغن زده باشند , بر روی آن مسح صحیح است ؟

جواب : اگر به مانند این باشد که گریس زده اند ؛ مسح بر روی چنین حالتی صحیح نیست . ولی اگر چربی معمول موی سر باشد ؛ فرموده اند اشکالی ندارد . دلیل هم اینست که اسلام سفارش به تدهین موی سر کرده ( روغن زدن ) . به خبر بنگرید :

« من دَهَن َ مؤمناً کتب الله بکل شعرة ٍ نوراً یوم القیامة »    ثواب الاعمال صدوق ص152

 

والسلام علیکم ورحمة الله وبرکاته

 

من الله التوفیق

09369319570

مکتب القران فجر بروجرد --- محمد رضا فروزان   19/5/1388

 

+ نوشته شده در  دوشنبه دهم خرداد 1389ساعت 16:52  توسط محمدرضا فروزان  | 

تارک نماز کافر است

« بسم الله الرحمن الرحیم »

 

عَنِ الْمُجْرِمِينَ(41) مَا سلَككمْ فى سقَرَ(42) قَالُوا لَمْ نَك مِنَ الْمُصلِّينَ(43)  سوره مدثر

عنوان مقاله : «  تارک الصلاة ، کافرٌ »        کافی 2/279

وعن جابر بن عبد الله : من لم یصل فهو کافر "              فقه مذاهب اربعه 5/223

قال النبی ص : " من ترک الصلاة متعمداً فقد کفر "        تلخیص الحبیر – ابن حجر 5/297

شیخ کلینی در کافی 3/488 این خبر را نقل کند :

2 572 - 11 - محمد بن الحسن، عن سهل بن زياد، عن جعفر بن محمد الاشعري عن القداح عن أبي عبدالله (عليه السلام) قال: جاء رجل إلى النبي (صلى الله عليه وآله) فقال: يارسول الله أوصني فقال:

لا تدع الصلاة متعمدا فإن من تركها متعمدا فقد برئت منه ملة الاسلام.

علامه مجلسی در مرات العقول این حدیث را چنین معرفی کند: « ضعیف علی المشهور » 15/484

شیخ کلینی در باب کبایر بنا بر روایتی از معصوم ع ؛ تارک نماز را کفر گوید:

الكفر، قال: فإن تارك الصلاة كافر.ح 8ج2ص394

علامه مجلسی در تصحیح آن می فرماید : " « حسن ٌ کالصحیح » "  مرات 10/19

 

قال الله تعالی : " فاذا انسلخ الاشهر الحرم فاقتلو المشرکین حیث وجدتموهم وخذوهم  واحصروهم واقعدوا لهم کل مرصد فان تابوا واقاموا الصلاة واتوا الزکاة فخلوا سبیلهم ان الله غفور رحیم "   توبه 5 

آیه  شریفه فوق ، مستند حکم قتل تارک الصلاة – بقسمین – است . البته برای فهم درست آیه باید ، آیه بعد راهم لحاظ کرد . اسلام هرگز بدون فرصت دادن به تارک الصلاة برای تحقیق وتدبر  حکم قتل صادر نمی کند .بین احکام شخصی با اجتماعی فرق است

خلاصه ی مطلب : تارک الصلاة دو نوع است :

 1- از باب جحد و عناد وبا بینش وآرامش وجوب نماز را ویا حتّی جزء واجبی از نمازمثل رکوع ویا سجده  ویامقدمات نماز مثل تحصیل طهارت را انکار کند ؛ مرتد ودر زمره ِ کفار محسوب میشود .

 2- وجوب نماز را قبول داشته , لیکن از باب تنبلی نماز نمی خواند . اینمورد را فاسق گویند . حاکم میتواند اورا تعزیر کند .

قال الطوسی : " من ترک الصلاة معتقداً انها غیر واجبة ؛ کان کافراً ؛ یجب قتله بلا خلاف . وان ترکها کسلاً وتوانیا ومع ذلک یعتقد تحریم ترکها ؛ فانه یکون فاسقاً یؤدّب علی ذلک ؛ ولا یجب علیه القتل .

وقال ابو حنیفة ومالک : یحبس حتی یصلی .

وقال الشافعی : یجب علیه القتل بعد ان یستتاب کما یستتاب المرتد ؛ فان لم یفعل وجب قتله .( کتاب الام 1/291)

وقال احمد بن حنبل : یکفر بذلک .( المغنی 2/299)  خلاف 5/395وجواهر13/130          

رک : بدایة المجتهد 1/78 و المجموع النووی 3/16

 تارک ، اسم فاعل از « ترک» است . تارک الصلاة یعنی کسی که نماز نمی خواند ؛ خواه از عمد وعدم اعتقاد وباور دینی است که در این حالت او را « مرتد » گویند ویا از باب لا قیدی وعدم تعهد به دستورات دین وتنبلی است که او را « فاسق » گویند .

واما تعاریف لغوی: " الترک لغةً: وَدعُکَ الشی ء : چیزی را رها کردن .

ترکتُ الشیء : اذا خلّیتهُ : بین شخص وچیزی جدائی افتادن را ترک الشیء گویند .ترک : اهمال عن عمد او نسیان.

والترک فی اصطلاح اکثر اصولیین والفقهاء : « کف النفس ِ عن الایقاع»

خودداری کردن نفس از انجام عمل .               رک : الموسوعة الفقهیة

مفتیان الازهر در خصوص تارک الصلاة گویند :

" یری الحنفیة عدم کفره وقتله بل یعزر ویحبس حتی یصلی "         1/52

قال الطوسی :

 " تارک الصلاة متعمداً من غیر عذر مع علمه بوجوبها حتی یخرج وقتها لغیر عذر

یعزر ویؤ مر بالصلاة ، فان استمر علی ذلک وترک صلاة اخری فعل به مثل ذلک . وان ترک  ثالثة وجب علیه القتل . "     خلاف ج 1ص689

اصحاب الکبائر یقتلون  فی الثالثة : ولا خلاف ان هذا صاحب الکبیرة ( تارک نماز).

وروی ذلک یونس عن ابی الحسن ماضی ع :

" اصحاب الکبائر کلها اذا اقیم علیهم الحد قتلوا فی الثالثة "

معنا اینست که مرتکب گناه کبیره ؛ اگر حد زده شود ، تا سه بار ، ولی باز مرتکب آن گناه شود ؛ در مرتبه چهارم ؛ کشته میشود . ( یَضرِِب عنقهُ بالسیف)

                         رک : السرائر ابن ادریس 3/532باب تارک الصلاة

قال فی الشرایع : " من ترک الصلاة مرة مستحلّاً قُتِل َ "

قال فی مسالک الافهام : " لانه ارتد فیلحقه حکمه "   ج1ص304

قال فی الجواهر : " بلا خلاف کما عن مبسوط الشیخ ....بل اجماعاً " 

نکته : در صورت اثبات ارتداد ، تارک الصلاة ؛ نجس العین میشود .

قال فی التذکرة : " تارک الصلاة الواجبة مستحلاً یقتل اجماعاً ان کان مسلما ولد علی الفطرة من غیر استتابة لانه جحد ما هو معلوم من دین الاسلام ضرورة فیکون مرتداً ، ولو تاب لم یسقط عنه القتل . ولو کان غیر مستحل لم یکن مرتداً بل یعزر علی ترکها "                            2/391

قال فی المدارک :

 " وفی حکم ترک الصلاة ترک شرط او جزء ضروری . کالطهارة والرکوع... والحکم مختص بالذکر " اینحکم مخصوص مرد است .     ج4ص308

قاعده ی کلی : « مرتکب الکبائر کافر »   وسائل الشیعه باب نماز – زکات و حج

قال النبی ص : " من ترک دینه فاضربوا عنقه "     مختصر المزنی ص34

قال النبی ص : " من بدل دینه ، فاقتلوه "  المبسوط الطوسی 7/281

کفر بر 4 قسم است :  اول-  کفر جحود – تارک الصلاة – از این قسم است .

دوم – کفر نعمت – " ومن شکر لنفسه ومن کفر فان ربی  غنی کریم "  نمل 40

سوم- کفر براء ة – " الم تر الی الذین بدلوا نعمت  الله کفراً واحلوا قومهم دار البوار"

 ابراهیم آیه 28و آیه 4سوره ممتحنه " ومما تعبدون من دون الله کفر نا بکم "

چهارم – کفر بترک ما امر الله تعالی

تارک الصلاة لا یترکها الا استخفافاً بها .... واذا وقع الاستخفاف وقع الکفر "فقیه 1/132           

بر طبق روایتی از زراره منقول از امام صادق ع در کافی ، تعداد گناهان کبیره را 7عدد ذکر کرده اند :

" کفر – قتل – عاق والدین – ربا خواری – فرار از جهاد واجب -  ترک نماز – برگشت به کفر

( تعرب بعد الهجرة ) .

بدترین اینها را ترک نماز گویند . زیرا استخفاف به نماز است که شخصیت تمام پیامبران الهی است . فلذا شما می بینید که شراب خوار را ویا زنا کار را کافر نخوانده ، ولی بی نماز را کافر خواند ، زیرا چه بسا شرابخواری ویا زنا کاری ویا حتی سرقت از روی ناچاری واضطرار صورت گیرد ، ولی بی نمازی ، هیچ دلیلی غیر از استخفاف به دین ندارد !

( کافی 2/278)

حتی منکر شرط صحت نماز که مجمعٌ علیه فرق اسلامی است ،کافر محسوب میشود . مثل ، انکار وجوب رکوع ، طهارت ، سجود وقرائت و....

 

آغا رضا همدانی در مصباح بعد ازحکم قتل تارک الصلاة  می نویسد :

« لان الصلاة مما علم بثوتها من دین الاسلام ضرورة فیکون انکارها من المسلم ارتدا ؛ مالم یکن عن شبهة "   ج2ص622

دقت فرمودید ؛ حرف بسیار منطقی است ، می فرماید : ممکن است ، ارتداد تارک الصلاة از القاء شبهه باشد ، که در این صورت نباید او را فوراً کُشت .

بعلاوه در متن قران شریف هم نکات بسیار ارزنده ای در این باب وجود دارد ؛ افتخار ما مسلمانان به این دو آیه قران است که مشت محکمی بر دهان دشمنان دین است ، انهائی که شبه افکنی کرده ومی گویند ، اسلام حکم قتل بی نماز را بدون فرصت مطالعه صادر کرده ، دروغ از این شرم آورتر وجود ندارد .

شما به آیات 5و6 سوره توبه دقیقاً بنگرید ؛ خداوند بعداز آنی که فرمود، اگر مشرکین توبه نکردند ونماز نخواندند وزکات پرداخت نکردند ؛ آنها را بقتل برسانید ، بلافاصله می فرماید ؛ ولی اگر احدی از مشرکین خواستار مذاکره ومباحثه با تو شد او را بپذیر وحتی اگر ایمان نیاورد او را تا محل امن خودش بدرقه کن .

" وان احد من المشرکین استجارک فاجره حتی یسمع کلام الله ثم ابلغه مامنه ذلک بانهم قوم لا یعلمون "   6توبه

پس ؛ چنین نیست که فوراً بی نماز را بکشند ، بلکه مهلت برای بحث ومناظره ، به او داده میشود ؛ چه بسا که جاهل قاصر باشد ؛ ویا بقول آغا رضا ، انکار او از باب شبهه باشد !

قران در سوره " طه " آیه 132می فرماید :

" وامر اهلک بالصلاة واصطبر علیها "

قال الرازی : واصطبر علیها فالمراد کما تامرهم فحافظ علیها فعلاً ، فان الوعظ بلسان الفعل اتم منه بلسان القول "    مفاتیح الغیب 22/115

یعنی ، اول ، به زبان عملتان ؛ دیگری را به نماز دعوت کنید ، نه با حرف تنها .

گویند یکی از مصادیق آیه " حتی اذا جاء احدهم الموت قال رب ارجعون لعلی اعمل صالحاً "    المومنون 101

فرد بی نماز است که درخواست کند بدنیا برگردد تا نماز بخواند ؛ اما یا للاسف که برگشتی نیست .   بحار 74/58

 

در سوره مدثر هم فرمود :

عَنِ الْمُجْرِمِينَ(41) مَا سلَككمْ فى سقَرَ(42) قَالُوا لَمْ نَك مِنَ الْمُصلِّينَ(43)

« حکم تارک الصلاة در فقه عامه »

از میان فرق اهل سنت ، ابی حنیفه ، کشتن تارک الصلاة را واجب نمی داند .

 ولی بقیه واجب گویند .

رک : کتاب الام الشلفعی 1/291و المجموع النووی 3/16و المغنی لابن قدامه 2/298

ومسند احمد بن حنبل 1/11؛ صحیح البخاری 8/162؛ سنن البیهقی 3/92؛

شرح مسلم 12/5و فتح الباری ابن حجر 13/153

قال فی المغنی : " ومن ترک الصلاة وهو بالغ ٌ عاقلٌ ، جاحداً لها ؛ او غیر جاحد، دُعِیَ

الیها فی وقت کل صلاة ٍ ثلاثة ِ ایامٍ ؛ فان صلّی والا قُتِلَ. "   4/347

  

سوال : نحوه ی برخورد با بی نماز ، چگونه باشد ؟

ج= خبرموضوعی را عوام الناس نقل میکنند که بظاهر با عطوفت دینی سازش ندارد

 وآن خبر چنین است :

" من اعان تارک الصلاة بلقمة فکانما اعان علی قتل الانبیاء کلهم "

ابن حجر در لسان المیزان 2/452والاصابة 2/437وعجلونی در کشف الخفاء 2/229ا

 

ما باید با سیره حسنه با افراد تارک الصلاة برخورد کرده وآنان را جذب کنیم.ملحوظ داشتن این واقعیت که حال افراد مختلف است ما را بر آن وامیدارد تا نسخه واحدی برای همگان ننویسیم .

چه بسا کسانی باشند که به یک نسخه جواب مثبت ندهند ؛ در حالی که دیگری را ثمر باشد . بنابر این رعایت شرایط زمان ومکان وخُلقیات افراد را باید لحاظ نمود . این روایت امام صادق ع را نصب العین خود قرار دهیم :

"کونوا دعاة الناس بغیر السنتکم لیروا منکم بالورع والاجتهاد والصلاة والخیر فان ذلک داعیةً " کافی 2/79

شما مردم را با عملتان به دین دعوت کنید مردم باید از شما تقوا وکوشش وخیر را ببینند , اینراه دعوت است .

طرد فرد بی نماز وکمک نکردن به او نتیجه ای منفی بدنبال دارد . آری , اگر کمک کردن به او باعث جری تر شدن واعانت بر گناه باشد , قطعاً جایز نیست .

لیکن در چهار چوب اصول وارتباط  متقابل کلاً دو گونه رفتار داریم :

 گونه اول – وظیفه والدین نسبت به فرزندان .

  دوم – وظیفه مسلمانان نسبت به همدیگر.

قسمت دوم از باب « کلکم راع وکلکم مسؤ ٌل عن رعیته» است .

  این نکات را مرئی داریم :

اول -  ارشادزبانی       دوم -  هدایت عملی   سوم-  ایصال بمطلوب

اگر جوابی نیامد « هَجر » وقطع رابطه( بایکوت) ، در صورتی که « هجر » آثار منفی بدتری نداشته باشد که در این حالت « هجر » جایز نیست . خداوند ضوابط « هجر »

را بیان داشته است : " واهجرهم هجراً جمیلاً "    مزمل 10

«هجر » جمیل ، یعنی ، عدم مقابله بمثل، عدم خشونت ؛ حفظ ظواهرومداراکردن.

فرمود :

 " کونوا دعاة الناس بغیر السنتکم لیرو ا منکم بالورع والاجتهاد والصلاة والخیر ،

 فان ذلک داعیة ً "

بهترین نوع ارشاد ما ، عمل ماست  . اگر از ما ببینند خوبیها را قطعاً دعوت را میپذیرند. بقول شاعر :

 دو صد گفته چون نیم کردار نیست .

 گاهی کسی از شما سوال کرده وشما به او آدرس را می دهید( هدایت ) وگاهی  دست اورا گرفته وبالا تفاق او را بمقصد می رسانید( ایصال بمطلوب) .!!!

واما در گونه ی اول : وظیفه والدین در قبال فرزندان ؛

طبیعتاً باید این کار در خردسالی وتوام با رشد اطفال صورت گیرد . نها ل چند روزه را براحتی میتوان به هر طرف خوابانید ؛ اما درخت تنومند را هرگز .!

قران گوید : " یا بنی آدم  خذوا زینتکم عند کل مسجد "     اعراف 31

ودر جای دیگر : " المال والبنون زینة الحیاة الدنیا "      کهف 46

یکی از زینتها ی دنیائی ؛ طبق آیه قران فرزند است . از جمع ایندو بدست آید که فرزندان خودرا همراه خود بمسجدببریم .تا از کوچکی با خانه خدا مانوس شوند .

 

والدین عزیز ، اگر خودت بمسجد رفتی وفرزند راهمراه بردی ، او هم با حال وهوای مسجد آشنا شده ونمازی بار می آید . اگر خودت اهل جلسات ومحافل مذهبی بودی ؛ او هم چنین شود ، والدین عزیز ؛ با پیمودن راه اهل البیت و عاشق ایشان بودن ، فرزند خود را هم اهل بیتی بار می آوری . آنهم پا به پای بزرگ شدن او . انتظار نداشته باشیم که در سن پر از شور وهیجان و بروز شدیدترین واکنشهای نوجوانی فرزندان ؛ به حرف ما گوش داده ونماز شب خوان شوند .!

شیخ طوسی در خلاف مسئله ی جالبی را چنین بیان دارد :

" علی الابوین ان یؤدّبا الولد اذا بلغ سبع سنین او ثمانیا، وعلی ولیهُ ان یعلّمه الصوم والصلاة ، واذا بلغ عشراً ضربه علی ذلک "

دلیلنا : ما روی عن النبی ( ص) :

       " مُروهُم اولادکم بالصلاة لسبع واضِربوُهم علیها لِعَشر "

نکته : این خبر را تمام فرق اسلامی ؛ شیعه وسنی از پیامبر ص نقل کرده اند .از جمله: خلاف طوسی 1/305، مسند احمد 2/180؛ المجموع النووی 3/10و....

یعنی ، فرزندان خود را از سن 7سالگی به نماز امر کنید ، ودر 10سالگی ؛ اگر نماز نخواندند ؛ آنها را بزنید و « واضربوهُم » . البته نه آنچنان که سیاه و کبود شود .

میزان ضرب تادیبی است ونه تخریبی . !

 امام صادق ع فرمود ، ما فرزندان خود را از سن 5سالگی به نماز امر می کنیم .

بنگرید قران چه می گوید :

 " یا ایها الذین آمنوا قو انفسکم واهلیکم نارا وقودها الناس والحجارة علیها ملاءکة غلاظ شداد لا یعصون الله ما امرهم ویفعلون ما یؤمرون"              تحریم 6

والدین وظیفه دارند که اولاد خود را با تربیت مکتبی بسازند . این پروژه بسامان نمیرسد ؛ الا به مدارات ، سعه ی صدر وسیاست ؛ همراه با رشد طفل .

خبر دیگری را از پیغمبر ص نقل کنیم که متفقٌ علیه فریقین اسلامی است :

قال النبی ص :

 " کلکم راع وکلکم مسؤل ٌ عن رعیته ، والرجل راع فی اهله ومسؤلٌ عن رعیته " 

 عوالی اللئالی 1/129؛ المجموع النووی 3/11ومسند احمدو صحیحین..

شیخ محی الدین نووی در ادامه خبر گوید : " وعلی الاباء والامهات او یؤدّبوا اولادهم ویعلموهم  الطهارة والصلاة ویضربوهم علی ذلک اذا عقلوا "   المجموع 3/11

 وظیفه ی والدین ؛ تعلیم فرزند است ، وبا داشتن عقل وتمرد فرزند ، ضرب تادیبی مجاز است . ( والرجل راع ، یعنی پدر مسؤلیت خانواده را برعهده دارد ).

شیخ مردوخ کردستانی در کتاب « فقه محمدی » که فقه شافعی است گوید : بچه از 7سالگی بگذاردن نماز وگرفتن روزه امر میشود واز ده سالگی برای ترک آن با ترکه تادیب میگردد.

شوهر حق دارد زن خودرا « خواه صغیره باشد یا کبیره» برای ترک نماز وروزه{؟}

تادیب نماید . ص24

این آیه را هرگز فراموش نکنیم : " وقفوهم انهم مسؤلون "   صافات 24

در روز قیامت ندااز مصدر جلالت آید که اینها را نگه بدارید تا باز پرسیده شوند ؛

مسؤل بودند وبه وظیفه ، عمل نکردند .پدر ومادری که رفت وآمد فرزند خود را اصلاً کنترل نکرده ونمی داند با چه کسی می آید ومیرود ؛ خیلی توقع صلاح را از او نداشته باشد . پدر ومادری که وسایل ارتباطی نوین فرزند خود را کنترل نکرده ونمی داند که فرزندش در کجای اینترنت وبدنبال چه میگردد ، چه توقعی دارد ؟

سختگیری بیش از اندازه ودخالتهای غیر مسؤلانه هم فرزند را بر خطا وتمرد جری کرده وبازتاب بدتری نسبت به نصایح  والدین دارد . گفتیم که ، نسخ تربیتی واحد نبوده وبه وضعیت فرزندان بستگی دارد ، چه بسا در یک حانه دو فرزند اخلاق مختلف داشته باشند ؛ خصوصاً با تضاد فرهنگی امروزه که در جوامع ، چند گانه ی ما وجود دارد . فرزند در خانه با یک فرهنگ سر وکار دارد ، در مدرسه ، فرهنگ دیگری ؛ در کوچه وبازار ومحافل دوستانه چیزی دیگر . خدا به داد این نسل کنونی برسد که چطور میتواند خودرا از گردابهای گناه و کج رویها نجات دهد . حالیه تصور کنید ، پدر ی سختگیر و عصبانی هم مدام به او گیر بدهد که چرا نماز نمی خوانی ،

با هزار غر ولند وبر خوردهائی که مناسب نسل جوان نیست .

بهمین دلیل باز تکرار کنیم ، با سیاست ، بی نماز ی را نمازی کنیم . البته بهتر آنست که بگوئیم ؛ بالا غیرتاً نماز مردم را خراب نکنیم .

« یقول ابن فرحون : التعزیر یکون علی ترک الواجب »هر ترک واجبی تعزیر دارد.

سوال : میزان تعزیر تارک الصلاة چقدر است ؟

ج= نگارنده تاکنون در متون فقهی  به میزان آن بر خورد نکرده ،  نویسنده جامع عباسی در این خصوص گوید :

 " پانزدهم کسیکه ترک واجبی کند وتعزیر او به رای امام منوطست "  ص428

شهیدین در لمعه وروضه گویند : " ویعزر کل من ترک واجباً او فعل حراماً بما یراه الحاکم "

آنچه که در تعزیرات باید مد نظر قرار گیر د؛ رعایت شرایط زمان ومکان وشخص تارک الصلاة است . در جریان « افک »؛ رسول الله ص بنا بر نقلی عبد الله بن ابی را تعزیر نکرد ، بدلیل احتمال بروز مفسده ای که ممکن بود بوجود آید .

قال ابن حجر العسقلانی فی سبل السلام : " ولکن لم یثبت انه جلده حد القذف "  4/16

ولی شوکانی در فتح القدیر گوید : " وقیل : جلد عبد الله بن ابی سلول "  ج4ص15

سوال : آیا پدر میتواند فرزند خودرا تعزیر کند ؟

ج= قبل از بیان اقوال فقهاء ؛ گوئیم ؛ تعزیر ( تادیب ) طفل ممیز از سوی دو نفر جایز است : اول -  پدر ؛ که استقلال داشته وتعداد ضربات را هم 5و6و10تا گفته اند

وسیله ی خاص هم خصوصیت ندارد ، ممکن است در زمانی شلاق باشد ودر زمانی شیء دیگر .

دوم – نفر دومی که حق تعزیر طفل ممیز رادارد لیکن نه بنحو استقلال ، بلکه با اذن ولیّ طفل ؛ جناب معلم است . حد اکثر تعداد ضربات راهم توسط معلم ، طبق روایت سکونی از علی ع ؛ سه تا گفته اند . بیشتر از این 3ضربه ؛ قصاص دارد .

واما قول فقیهان بزرگ شیعه در باب تعزیر طفل ممیز:

قال فی الشرایع :

" الرَّابِعَةُ " : يُكْرَهُ أَنْ يُزَادَ فِي تَأْدِيبِ الصَّبِيِّ عَلَى عَشَرَةِ أَسْوَاطٍ وَكَذَا الْمَمْلُوكُ

محقق حلی گوید ؛ بیشتر از 10ضربه کراهت دارد .

علامه حلی در قواعد 3/548و ابن فهد حلی در المهذب البارع 5/76

ابن علامه در ایضاح 4/508 همین نظریه را دارند .

واما بعض بزرگان در شرح کلام محقق گویند :

" هذا النهی علی وجه الکراهة ، لان المرجع فی تقدیر التادیب والتعزیر

الی نظر الحاکم . وفی روایة حماد بن عثمان قال :  قلت لابی عبد الله ع فی ادب الصبی والمملوک ؛ قال : خمسة او ستة ، فارفق "   مسالک 14/455

قال الاردبیلی فی مجمع : " دلیلها – 10ضربه – غیر ظاهر ، فان التادیب ینبغی ان یکون علی حسب ما یراه المؤدّب ، فانه به یحصل الادب المطلوب منها فلا یجوز فوقه  ودونه یجوز . ویمکن کراهة الترک ، بل تحریمه اذا انجر الی وقوعهما  الی المحرمات وتضیعهما "     ج13ص178

قال فی جواهر الکلام :

( قلت لابي عبدالله(

عليه السلام : ) في أدب الصبي والمملوك فقال : خمسة أو ستة

 " لکن لم اجد دلیلاً واضحاً علیه(  بیش از ده سوط ) "  ج41ص444

رک : کتاب « الدر المنضود » سید گلپایگانی 2/284-286

سوال : تعزیر با چه شرایطی اثبات میشود ؟

ج= قال ابن العلامه : " ویثبت ما یوجب التعزیر بشاهدین او الاقرار مرتین "

                         ایضاح فی شرح قواعد علامه 4/508

شیخ « البهوتی » از فقهای اهل سنت هم در کتاب « کشاف القناع»

تادیب الصبی ده ساله را مجاز میشمارد . ج6ص155

قال سید علی فی ریاض : " فی ادّ ب الصبی والمملوک فقال خمسة او ستة "2/486

 

« حول التعزیرات  در فقه تطبیقی »

بدنبال ذکر نامی از تعزیر ، مناسبت دارد که مطالبی حول این دستور دین از منظر فلسفه ی وجودی آن ، تعاریف ، وجایگاه آن در اجتماع ؛ عنوان شود .

قران در آیه 157 اعراف از عزروه یاد می کند که از ریشه تعزیر گرفته شده است .

نشان از احترام و پاسداشت شخصیت افراد دارد :

فَالَّذِينَ آمَنُوا بِهِ وَعَزَّرُوهُ وَنَصَرُوهُ وَاتَّبَعُوا النُّورَ الَّذِي أُنْزِلَ مَعَهُ أُولَئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ}

فلذا حفظ حرمت شخص مورد تعزیر واجب است .

 

" التعزیر لغة ً : مصدرُ عَزّرَ من العَزر است . وهو الردّ والمنع "

ویقال : عزّر اخاه بمعنی : نَصَرَهُ".   عزّرته بمعنی : وقّرتهُ . وایضاً : ادّ بته .

ریشه ی تعزیر ، َعزر( مثل فلس) ؛ است . که معنای آن رد ومنع است .

تعزیر دو بعد دارد : باز دارندگی و اصلاح .

ببیان دیگر ؛ رادعیت و تهذیب وتادیب .

تعزیر هر گر نباید ، جنبه ی تعذیب  واتلاف داشته باشد که در آن صورت بازده منفی در پی دارد . بهمین دلیل بزرگان فقه اسلام ( تمام فریقین ) معتقدند که در تعزیر ، جرح و قطع و اتلاف ( اخذ پول ) وجود ندارد . کما قال علامه حلی :

" التعزیر یکون بالضرب او الحبیس او التوبیخ او بما یراه الامام ولیس فیه قطع شیء منه ؛ ولا جَرحُهُ ولا اخذ مالِهِ "       تحریر الاحکام 2/227

دانشمند سنی ابن قدامه هم چنین نظری دارد :

( 7375 ) فَصْلٌ : وَالتَّعْزِيرُ يَكُونُ بِالضَّرْبِ وَالْحَبْسِ وَالتَّوْبِيخِ .

وَلَا يَجُوزُ قَطْعُ شَيْءٍ مِنْهُ وَلَا جَرْحُهُ ، وَلَا أَخْذُ مَالِهِ ؛ لِأَنَّ الشَّرْعَ لَمْ يَرِدْ بِشَيْءٍ مِنْ ذَلِكَ عَنْ أَحَدٍ يُقْتَدَى بِهِ ؛ وَلِأَنَّ الْوَاجِبَ أَدَبٌ ، وَالتَّأْدِيبُ لَا يَكُونُ بِالْإِتْلَافِ .   ( المغنی لابن قدامه 8/328)

قال ابن الفهد الحلی  فی مهذب البارع : " التعزیر موکول الی نظر الامام ...

وهو یکون بالضرب وبالحبس وبالتوبیخ من غیر جرح ولا قطع ولا تخسیر .

بعض فقهاء معاصراز شیعه و بعض حنفیان  ، تعزیر مالی را قبول دارند . علامه حلی در تحریر الاحکام و سید گلپایگانی در مجمع المسائل ج3ص213م 99 قبول ندارند . ابن قدامه صاحب المغنی هم از میان سنیان ، مخالف تعزیر مالی است . دلیل هم قاعده " الناس مسلطون علی اموالهم " است .

فلذا ، در هر موردی که باید تعزیر صورت گیرد ، در درجه ی اول اهمیت ، حفظ شان و شخصیت وکرامت انسانی فرد ، باید مد نظر قرار گیرد ، اصلاح وتهذیب اولویت دارند ونه شکنجه و اضمحلال شخصیت مورد نظر

قال المناوی : " التعزیر مصدر عزر ماخوذ من العزر وهو الرد والمنع ، ویکون بالفعل وبالقول ؛ بحسب الائق "    فیض القدیر 6/535

دقت کنید ؛ گفت : قولی ویا فعلیِ مناسب شان ولیاقت فرد . { رعایت شرایط زمان ومکان

قران شریف ، هادی انسانها هم در چند آیه ، فلسفه ی وجودی و چگونگی انجام آنرا در جامعه ی انسانی ، که همانا آرمان اسلام است ، بیان میدارد :

 " لتؤمنوا بالله وتعزروه "      فتح 9

ایمان بخدا ورسول ، نصرت او توام با عزت وحفظ کرامت .

" وآمنتم برسلی وعزرتموهم "  مائده 12

خداوند از بنی اسرائیل پیمان گرفت ( میثاق یعنی قراردادی خدا گونه )  که  نماز بثا دارند وزکات بپردازند وبرسولان ایمان داشته وایشان را یاری دهند .

 ( عزرتموهم یعنی نصرت توام با عزت وسربلندی ) .

 فلذا راغب گوید : " التعزیر : " النصرة مع التعظیم"            مفردات 1/564

قال الله تعالی : " الذین یتبعون الرسول النبی ..... فالذین آمنو ا به وعزروه ونصروه

واتبعوا النور الذی انزل معه اولائک هم المفلحون "     اعراف 157

در این آیه هم خداوند ، نصرت توام با عزت را یاد آوری کرد . ودر آخر فرمود ، اینان رستگارند .

دقت کنید ، گاهی اوقات یاری کردن توام با عزت نبوده ، بلکه در عین ، یاری رساندن

ولی شخصیت طرف مقابل شکسته میشود ، مثل ، انفاق به همراه منت ، وآشکارا عنایت کردن تا همگان ببینند . آیا در این حالت برای فقیر ، چیزی می ماند . وقتی که اسلام می گوید ؛ حتی زکات واجب را نگوئید ، زکات است ، بلکه بگوئید ، هدیه ی ناقابلی است ؛ لطفاً بر ما منت نهاده وبپذیرید ؛ وظیفه ی ما روشن میشود .

علی ایحالٍ ؛ " عزرتموهم یعنی : عظمتموهم "

قال الامام الاحمد المرتضی فی شرح الازهار( فقه زیدی ) ج4ص381:

" ( نعم ) ویجب التعزیر لا الحد ( لکل معصیة لا توجب ) ای لا توجب الحد وللسید تعزیر عبده والی الزوج تعزیر زوجته لما لهما من الولایة بخلاف الوالد والمعلم فلیس لهما تعزیر الولد لانه اذا کان کبیراً فلا ولایة لهما وان کان صغیراً فلا یستحق التعزیر لعدم المعصیة منه "

تعزیر زن در نشوز می آید که حق مرد است . کما قال الله تعالی " تخافون نشوزهن

فعظوهن واهجروهن فی المضاجع واضربوهن "     نساء 34

تعزیر حق 4 نفر است :

 اول -  حاکم شرع     دوم -  پدر   سوم – مولاوسید   چهارم – شوهر زن ناشزه .

رک : فقه السنة سید سابق 2/593

در زمانی که مادر حق سرپرستی وحضانت طفل را بر عهده دارد ؛ حق پدر به او منتقل میشود . قال النووی :

 "الاب یؤدبّ الصغیر تعلیماً ... ویشبه ان تکون الام فی زمن الصبی فی کفالته کذلک الامهات کالاباء "

روضة الطالبین النووی  7/382

وایضاً گوید : والمعلم یؤ دب الصبی باذن الولی ونیابة عنه ، والزوج یعزر زوجته

فی النشوز وما یتعلق به . والسید یعزر فی حق نفسه وکذا فی حق الله تعالی .

( سید ومولا در حق خودشان وحقوق الهی ، حق تعزیر بنده را دارند ) .

قال الطوسی : والصبی والمملوک ( غلام وبنده ) اذا اخطا ء ؛ ادّبا بخمس ضربات الی ست . ولا یزاد علی ذلک "    النهایة طوسی

تعریف « الصبی » : الصبی : الصغیر من لم یبلغ سن التکلیف .

والصبیة : هی المراة التی لم تبلغ الحلم " بلوغ : سن الرشد والتمییز .

 

سوال : آیا تعزیر اجتهادی است ؟ ج= بلی . به رای ونظر حاکم شرع بستگی دارد .  

 

من الله التوفیق

 محمد رضا فروزان

مکتب القران فجر بروجرد .10/4/1390

ص

 

 r

 

+ نوشته شده در  شنبه هشتم خرداد 1389ساعت 10:50  توسط محمدرضا فروزان  | 

پوشش زنان

بسم الله الرحمن الرحیم

         « پوشش زنان »

قال الله تعالی : "ولا یبدین زینتهن الا ما ظهر منها "

                                       سوره نور آیه 31

ای پیامبر(ص) به زنها بگو ، زینتهای خود را آشکار نکنند ، مگر آن قسمتی که خود آشکار است .

قال ابن عباس : الا وجه والکفین .

"""""""": الا ماظهر منها : الکحل والخاتم .

ابن عباس تفسیر الا ما ظهر منها را دو بیان دارد :

اول : صورت ودستها ، از مچ تا سر انگشتان .

دوم : سرمه و انگشتر . البته منظور محل این دو هست که برگشت به صورت وکفین دارد .

دقت کنید در این قبیل مقالات هر کجا نام کفین وقدمین آمد ، معنای آنها

چنین است : کفین = دستها از مچ به پائین .

قدمین = پا از مفصل به پائین که شامل بطن پا یعنی کف پا و ظهر پا

یعنی روی پا ( محل مسح ) می باشد .

وجه هم آن مقدار از صورت را گویند که در وضو شسته می شود .

بنابر این آیه اشاره به این سه مورد داشته وبحث فقها ء حول اینها چرخش دارد . نظربه این که اقوال فقهاء در مورد پوشش زنان شاید مقداری نا مانوس باشد ، بر آنیم تا نظرات مجتهدین را ساده و در حد معلومات شخصی

بیان داریم باشد که مقبول درگاه الهی ومسلمین افتد وثواب آن هدیه بروح مادرم باشد .

نکته : فقهاء اسلامی در خصوص پوشش بانوان از لفظ « ستر» بهره گیری کرده وبر خلاف دشمنان دین هرگز قائل به پرده نشینی زنان نیستند .

در قران شریف آیه 53سوره احزاب می فرمایند:

"واذا سالتموهن متاعا ً فاسالوهن من وراء حجاب "

مخالفین تعالیم نورانی اسلام این کلام الهی را مستمسک کژاندیشی های خود  قرار داده وگویند ، اسلام طرفدارحبس زنان در پس پرده منازل بوده وبا فعالیتهای اجتماعی ایشان مخالف است .

واین در حالی است که اسلام با ستر وعفاف موافق بوده وبا پرده دری وولنگاری مخالف  . حجاب به معنای پرده وحاجب است . قران می فرماید : "حتی توارت بالحجاب "   سوره ص ایه32

قول مشهور عرب ، استعمال حجاب در پرده است .

اسلام با بیان آیات ودستورات ستر وحجاب قصد مصون ماندن زن از خطرات جامعه را دارد ونه زندانی ساختن او .( فرمود : المرئة عورة فاذا خرجت استشرفها الشیطان .ارتباط خارج از محدوه الهی بین زن ومرد از میادین خطرناک شیطان است ) آری بعض اعمال باید در اختیار مردان باشد . لیکن زنان می توانند با حفظ حجاب اسلامی ورعایت شئو نات

دینی در بسیاری از فعالیتهای اجتماعی شرکت جسته وهمراه مردان به پیش بروند . دینی که پیامبرش فرمود :

" اطلبو العلم من المهد الی اللحد "  در باب همگان فرمود .

شواهد تاریخی زیادی وجود دارد که در صدر اسلام زنان همراه مردان در میادین جهاد شرکت جسته وبه تیمار مجروحان می پرداختند .

حضور بانوی اول اسلام حضرت فاطمه (ع) در نبرد احد ، شاهد این مدعاست . هر چند که پیامبر ص فرمود : " جهاد المرئة حسن التبعل "

جهاد زن ، خوب شوهر داری اوست .

اسلام با حضور زن در عرصه های اجتماعی ، مشروط به حفظ حجاب وشئونات دینی مخالفتی نداشته وخواهان مشارکت ایشان در سازندگی جامعه است .نکته مهم رعایت حدود وتعیین مرزهای حوزه های عمل زن ومرد است .پیامبر ص برای زنها ئی که به مسجد می آمدند ، درورودی جداگانه ای مشخص کرده بودند .تا از اختلاط با مردان ممانعت بعمل آید .

قال الله تعالی : " طوافون علیکم بعضکم "  نور 58

ملاحظه کنید ، شارع مقدس ردعی از مراودات اجتماعی ندارد .

پیامبر ص فرمود :« لو ترکنا هذا الباب للنساء »    سنن ابی داود 1/109

ودر جای دیگر فرمود : « زنها از کنار کوچه عبور کرده ومردها از وسط » فقیه بزرگ شیعی سید یزدی در عروة الوثقی می فرماید :

" ویکره اختلاط الرجال بالنساء "

ویا وصیت علی ع به امام حسن ع در مورد زن : وان استطعت ان لا یعرفن غیرک فافعل " اگر می توانی از اختلاط همسرت با دیگران جلوگیری کنی ؛ این کار را انجام بده . ( البته این توصیه اخلاقی است ).

اسلامی که گوید « زنا العینین النظر »  سعی دارد با رعایت ستر وعفاف زن را از خطرات احتمالی حفظ کند ، ونه اورا محبوس سازد .

رعایت حد اعتدال وپرهیز از افراط و تفریط .

نویسنده محترم کتاب حجاب در اسلام(  قوام الدین وشنوی )ایشان در راه اثبات وجوب ستر وجه وکفین زن وحرمت نگاه به آنها؛ ودر راه تلاش برای مردود شمردن کلام بزرگان واساطین فقه که گویند ، ستر وجه وکفین واجب نیست ، ناخواسته به ساحت زنان اهانتها روا داشته واز ایشان تعابیر زننده ای دارند . هر چند که مطالب مفید هم در کتاب یافت می شود ، لیکن

طرح مباحث کتاب در حال حاضر بسیار مشکل آفرین بوده ومقبول

بانوان نیست . برای مثال : در صفحه 124روایتی را نقل کند که  :

زنها بمانند گردن بند وحیوانیکه ببدن می چسبد می باشند ( همان انگل معروف را گوید ) بگردن آن که خدا بخواهد می اندازد ورهائی از آن نمی بخشد مگر او .( خود قضاوت کنید )

جا لب ایجاست که این کلام قسمتی از یک روایت است که ما می آوریم.

روایت را صدوق المحدثین در کتاب من لا یحضره الفقیه ج3ص386تحت عنوان اصناف زنان نقل می کند :

« النساء اربعة اصناف ، فمنهن ربیع مربع ،ومنهن جامع مجمع ، ومنهن کرب مقمع ، ومنهن غل قمل » زنها را 4قسم بیان میکند که یکی از آنان همین نوعی است که نویسنده در کتاب می آورد . رعایت امانت این است که می گفت ، زنها 4گروه هستند ویکی از آنان چنین است ونه بنحو کلی همه زنان بمانند ...هستند . این حدیث را اهل سنت هم نقل کرده واز غل قمل چنین تعبیر کنند : " ضربه مثلا للمراة السیئة الخلق الکثر المهر "

یعنی ، زنی که اخلاق بدی داشته ومهر او هم سنگین است .

                             النهایه ابن اثیر 3/381

« غل قمل » : ومنه قیل للمراة السیئة الخلق . زن بد اخلاق .

برای اطلاع بیشتر از این حدیث به کتب ذیل مراجعه کنید :

کتاب العین الفراهیدی 4/348وتاریخ ابن عساکر44/362والدر المنثور السیوطی 2/153وتفسیر القرطبی 14/304و.......

نویسنده محترم شدیداً طرفدار پرده نشینی زنان بوده ونگرش او به این صنف از اولاد آدم خوشبینانه نیست . برای زنان شان اجتماعی قائل نبوده

وجائی برای فعالیتهای مشارکتی بانوان نمی شناسد . در واقع با فطرت سالم وواقعیات جهان امروز ، فرسنگها فاصله دارد .

در صفحه 123گوید : " ما رایت ناقصات عقل ودین اسبی للب ذوا لا لباب منکن »  از شما زنان در عقل ودین نارساتر واسیر کنند ه تر در میان خردمندان ندیدیم.!!!؟؟؟

ما قبول داریم که اسلام برای زن در پاره ای موارد محدودیتهائی بیان داشته

اما بعضی از بانوان مستثنی بوده ونباید آنان را از جامعه طرد کرد .

کنار گذاشتن زنان از مشارکتهای عمومی وصحنه های سازندگی کشور ، میتواند ضربات مهلکی بر روحیه ایشان وارد سازد .

شهید ثانی در کتاب مسالک الافهام می فرماید :

" الاطباق الناس فی کل عصر علی خروج النساء "

در همه اعصار ، رسم براین بوده که زنان با صورت باز از منزل خارج می شده اند . ( در بحث آتی می آوریم ).

نکته در خور تامل در باب کتاب ( حجاب در اسلام ) این است که برای توجیه مرام خود به اقوال موافق با احتیاط مراحع بسنده کرده واز آوردن اقوال مخالفین خودداری می کند .برای مثال : در صفحه 152نام کسانی را می برد که احتیاطا ً نگاه به وجه وکفین زن اجنبیه را جایز نمی دانند . از جمله مرحوم بروجردی در حاشیه عروه الوثقی است .با توجه به اینکه در همان صفحه از عروه ، قول مخالف هم وجود دارد . اصل مسئله وحواشی را می آوریم : قال الیزدی : " لا یجوز النظر الی الاجنبیة ولا للمراة الی الاجنبی من غیر ضرورظ ، واستثنی جماعة الوجه والکفین فقالوا بالجواز فیهما ( حواشی اول) مع عدم الریبة والتلذذ ، وقیل بالجواز فیهما مرة ولا یجوز تکرار النظر . والاحوط ( حواشی دوم ) المنع مطلقا ً( حواشی سوم)

حواشی اول : وهو الاقوی .( الفیروز آبادی) .

حواشی دوم : بل الاقوی ( النائینی)

********: بل لا یخلو من قوة ( گلپایگانی)

آقایان بروجردی ، خوئی ، حکیم ،و... با این احتیاط موافقند .

حواشی سوم : وان کان الجواز لا یخلو من قرب ( امام ره )

********: ولکن الاقوی الجواز مع عدم الریبة مطلقا ً ( کاشف الغطاء ).

از امثله جالب دیگرآن صفحه 178است ، نقل از دانشمند مصری می گوید :زن برای خانه داری وپرستاری کودک آفریده شده ..."

واز قول ناپلئون گوید : تعلیمات عمومی فرهنگ با طبع زنها سازش ندارد ، زیرا طوری آفریده نشده اند که میان عموم مردم زندگی کنند ، بلکه هدف از زندگی وزناشوئی آنان ملازم خانه بودن است . "

در سطور بعد از محمد عبده نقل کند که : " خداوند زنان را برای تدبیر خانه آفرید ..."

در صفحه 180از رشیدرضا نقل کند : در همدوش شدن زنان با مردان در کارهای اجتماعی وسیاسی وتقلیدی خیری نیست ."

می گوید ، فیلسوف فرانسوی ( دیدة رو ) گفته : ...من از همسرم جز خیاطی وجوراب بافی چیز دیگری انتظار ندارم "

از اظهار نظر می گذریم ، خودتان قضاوت کنید . ؟؟؟!!!

در صفحه 185: " حجاب وپوشش وملازم خانه بودن برای زن یک امر دینی بشمار میرود که توسط قران وروش گذشتگان واجب شده هیچ گونه خلاف وکشمکشی بین مسلمانان واندیشمندان اجتماع در این مسئله نیست.

البته چونکه کتاب در زمان قبل انقلاب تالیف شده ، خیلی سخت نگیرید .

والا نقش زنان در پیروزی انقلاب اسلامی ایران ویا حضور گسترده بانوان در عرصه علم وفرهنگ وپیشرفت جامعه بر کسی پوشیده نیست .

همدوش بودن بانوی شهید بنت الهدی صدر ، خواهر شهید سید محمد باقر صدر ره ، امر ساده ای نیست که بتوان از آن گذشت وگفت ، وظیفه زنان

فقط پخت وپز ، رفت وروب وشست وشور و بچه داری است .

بهترین کلام همان است که بگوئیم :

حضور زن در جامعه با تحفظ وتستر وتقید به حجاب شرعی ، بلا مانع است .خداوند می فرماید : " ولا تبرجن الجاهلیة الاولی "

تبرج ؛ اعنی ؛ خودنمائی وسعی در ربودن دل مردان را داشتن حرام است .

 

التبرج: اظهار الزینة ومایستدعی به شهوة الرجل .( کشف الاسرار المیبدی ج8ص44) تبرج یعنی  تبختر وخودنمائی در راه رفتن . طبرسی در مجمع البیان .ودیگری گوید : تبرجت المراة یعنی زن خود را آرایش کرد .

سوال : آیا حجاب از مخترعات اسلام است ؟

ج= با صراحت کامل گوئیم ، خیر .

در میان اقوام وملل قبل از اسلام حجاب با شدت بیشتری رعایت می شده وحتی در میان یهودیان اگر زنی حجاب را کامل رعایت نمی کرد، مجو ز طلاق او صادر می شد . در یونان قدیم ، زنها در گاه خروج از منزل ، بدن وصورت خودرا می پوشانیده اند .

در روسیه تزاری تا سلطنت پطر کبیر ، حجاب کامل بوده است .

تا قرن 13در اروپا حجاب جایگاه خوبی داشته ولیکن از این تاریخ به بعد ، تخفیف پیداکرده ودر حال حاضر چنین است .

بر خلاف تصور عده ای ؛ در قدیم حجاب نشان تمدن ، عفت وپاکدامنی وشرافت زن بود . ولی حال ، بی حجابی گواه تمدن و داشتن کلاس است .!!!!

پوشش زن امری طبیعی ومعین تقوی وعفت است .اسلام با تبرج زن مخالف بوده وبا امور بهداشتی سعی بر ممانعت از امور فحشائی دارد. خطراتی که با زنای چشم شروع شده وبه ...ختم می شود .

 

 گفتیم که فقهاء از کلمه ستر استفاده می کنند . لفظ حجاب هم هر چند همان معنا را دارد ، لیکن "ستر " توسعه بیشتری دارد . و

سد راه مخالفین در سوء استفاده هم هست .

قال فی الموسوعة الفقهیة :

" الستر – ستر الشی یستره سترا ً ای اخفاه . تغطیة الشی ء .

استتار = الاختفاء .

مستور = مخفی ، از دیده ها پنهان .

اسلام ، زن را عورت می داند . بنابر این دستور به ستر او می دهد . آنهم نه بنحو کلی ، بلکه محدود و محصور به حدودی .

قران فرمود :

" ولا یبدین زینتهن الا ما ظهر منها " یعنی قسمتهائی که لاجرم هویداست ،

 .مثل صورت وکفین وقدمین ( بنابر قولی قدمین مطلق است قال فی التبیان : "والقدمان فیهما خلاف " 7/428)

 

واما تعریف عورت :

مواردی که ضعیف بوده واحتمال خطر دارند ، عورت می گویند .

در کتب لغت چنین گویند : هر چیزی که انسان از ظاهر شدن آن شرم دارد ، مثل آلت تناسلی ؛ ونیز هر چیزیکه انسان از آن میترسد وخطر آفرین باشد

مثل شکاف در سدهای آبی ویا مرزها.عورت نامند .قران هم دارد : " ان بیوتنا عورة " احزاب 14

دار معور ، یعنی خانه آسیب پذیر .

در واقع عورت از عار است .

بنابر این لفظ عورت در باب زنان در معنای دوم استعمال داشته وبمعنای

داشتن خطرات است که در صحنه های زندگی هم شواهد فراوان ؛ دارد.

واما نقل کلمات اساطین فقه در باب ستر بانوان :

قال فی العروة :

اعلم ان الستر قسمان : ستر یلزم فی نفسه ؛ وستر مخصوص بحالة الصلاة .

فالاول : یجب ستر العورتین – القبل والدبر – عن کل مکلف من الرجل والمراة عن کل احد من ذکر او انثی . لا یشترط فی الستر الواجب فی نفسه ساتر مخصوص ولا کیفیة خاصة . بل المناط مجرد الستر ولو کان بالید ....

واما الثانی : ای الستر فی حال الصلاة ، فله کیفیة خاصة ویشترط فیه ساتر خاص ویجب مطلقا ( یعنی ولو کسی ناظر نباشد ) .

پوشش در فقه دو نوع است : اول : ستر واجب فی نفسه .

یعنی در حالت غیر نماز .

ودوم : ستر واجب ، حال نماز .که احکام خاصی دارد ، مثل اباحت واز اجزاء مردار نبودن و...

ستر واجب فی نفسه کیفیت خاص ندارد . مسمای ستر باشد ولو با دست ویا با گل ، کفایت می کند . اصل پوشش از نامحرم است .

پوشش مرد چگونه باشد ؟

ج= قال العلامة الحلی :« یستحب للرجل ستر جمیع جسده » ارشاد 1/247

 ولی زن باید تمام بدن الا سه مورد فوق الذکر را از نامحرم مخفی دارد .

 پوشیدن قدمین در نماز واجب نبوده ولی در غیر نماز آنهاهم واجب هستند . فلذا پای زن بدون جوراب در حضور نامحرم در صورتی که محرک باشد ، ممنوع است .

لیکن شیخ مغنیه در کتاب فقه امام صادق ع ؛ آن را هم جایز می دانند .

اما بقیه فقهاء اشکال می کنند .

قال : " ویجب علی المراة ان تستر جمیع بدنها الا الوجه والکفین وظهر القدمین فی الصلاة وغیر الصلاة ، مع وجود ناظر المحترم "

                 سوال : ما حکم کشف ظاهر القدم بالنسبة للمراة فی الصلاة وفی

غیر الصلاة ؟ج = قال الخوئی : اما فی الصلاة فهو جائز واما فی غیر الصلاة فهو غیر جائز .            منیة السائل ص115و117

فتوای مرحوم خوئی بر ستر ظاهر پای زنان در غیر نماز است .

قال الگلپایگانی : یجوز لها ان تظهر القدمین فی حالة الصلاة والطواف فقط.

یعنی فقط در حال نماز وطواف اگر روی پای زن باز باشد اشکالی ندارد.

قال السیستانی : یجب علی المراة ان تستر شعرها وما عدا الوجه والکفین من بدنها ... در خصوص ظهر قدم هم شبیه خوئی فتوا دارد .

این بزرگان برای استثنای ظهر قدم به کلام خدا استدلال می کنند که فرمود :

الا ماظهر منها " اعنی ظهر قدم در حالت عادی پوشیده است .

این دست وصورت است که معمولا آشکار بوده وسیره مستمر تمام مردم بر عدم ستر آنهاست . ( البته عرف هم چنین است ) .

در میان اهل سنت بعضی گویند : المراة کلها عورة  و ذهب ابو حنیفة الی ان قدمها لیست بعورة "    بدایة المجتهد ابن رشد 1/96

یعنی : تمام بدن زن عورت بوده وفتوای ابوحنیفه هم بر عورت نبودن قدمین است .

قال المحقق الثانی فی جامع المقاصد :

والمشهور بین الاصحاب استثناء القدمین ایضا ً لبدوهما غالبا ً "2/96

" ولا یبدین زینتهن الا ما ظهر منها"

ای : ولا یظهرن مواضع الزینة . ( الوجه والکفان )

در حالت عادی مواضع زینت زنان صورت ودستها ست .

ابن مسعود در شرح زینت ظاهر گوید : " الظاهر الذی ابیح الثیاب فقط ."

وحسن هم گوید : " الوجه والثیاب "

شیخ در تبیان در تفسیر الا ما ظهر منها گوید :

« والاحوط قول ابن مسعود والحسن بعده "   ج7ص429

قرطبی هم در تفسیر القرطبی دقیقا ً همین نظریه را دارد .  ج12ص228

 

زینت را بر دوقسم گویند : ظاهر وباطن . ظاهر همچون لباس ، سرمه ؛ انگشتری وخضاب دست . وباطن مثل ، خلخال پا ؛ گوشواره ودستبند .

زینت باطن باید مستور باشد .

نکته : عدم وجوب ستر دست وصورت در زمانی است که آرایش محرک نداشته باشد والا کشف ممنوع است .

مفسر بزرگ سنی ، بیضاوی در تفسیر خود ذ یل الا ما ظهر منها واستثنای وجه وکفین گوید :

" والاظهر ان هذا فی الصلاة لا فی النظر فان کل بدن الحرة عورة لا یحل لغیر الزوج والمحرم النظر الی شی ء منها الا لضرورة کالمعالجة وتحمل الشهادة "

باید بگوئیم که تعدادی از فقهاء شیعه هم چنین نظری داشته وگویند :

اصلا ً استثنائی وجود ندارد . المراة کله عورة من القرن الی القدم .

یعنی زن از سر تا پا کلاً عورت است . ولی قول مشهور همان استثنا ء است .

نشان آن هم قول ایشان در موارد استثناء از حرمت دیدن است که می گویند :

« در مقام شهادت دادن ، جایز است که زن صورت خودرا باز نگه دارد تا قاضی او را بشناسد ( تتنقب وتظهر للشهود.کتاب النکاح انصاری ص45). مشخص است که اگر در تمام حالات باز نگه داشتن

صورت مجاز باشد ؛ گفتن این حرف معنائی ندارد .».

" ویجوز ان تسفر المراة عن وجهها لیعرفها الشاهد عند التحمل والاداء ، الا ان یعرف صوتها قطعا ً "     شرح اللمعة 3/135

معنا همان است که در قبل آوردیم .

( سفر المراة = کشفت عن وجهها)

سوالی مهم : اگر زن بین امر حفظ ستر خود ونتیجتا ً اخراج از دانشگاه ویا برداشتن ستر وادامه تحصیل مخیر شود ؛ وظیفه چیست ؟( مثل کشور فرانسه )

ج= در صورتی که بتواند با گذاشتن کلاه گیس وپوشیدن موها ادامه دهد ؛ مجاز بوده ودر غیر اینصورت ، رعایت حجاب واجب شرعی است .

قال النراقی : " یجب علی المراة ستر جمیع جسدها ، عدا الوجه والکفین والقدمین ظاهرا ً وباطنا ً بالاجماع فی المستثنی منه "

                                             مستند الشیعه 4/242

مرحوم آیت الله بروجردی احتیاطاً ستر باطن پا را فرموده اند ( کف پا)

قال ره : الاحوط ستر باطن القدمین .    ( حاشیه بر عروه ).

اگر نامحرم حضور داشته وبه مواضع سه گانه نظر به شهوت بنماید ، بر زن نماز گزار واجب است آنها را بپوشاند . واگر نپوشاند هر چند معصیت کرده ولی نمازش صحیح است .

تمام فقهاء گویند : وجسد المراة کله عورة عدا الوجه والکفین والقدمین .

تمام بدن زن عورت است الا سه مورد :« صورت ، دستها، وپاها»

شیخ طوسی در کتاب اقتصاد می فرماید :

ولا تکشف غیر الوجه فقط ."  یعنی دستها وپاها باید پوشیده باشد .

نکته : دقت کنید که تمام بحث در خصوص ستر بانوان در حالت نماز وغیر نماز است .

علامه حلی در شرح فتوای طوسی گوید :

« وهذا یقتضی منع کشف الیدین والقدمین »       مختلف الشیعه

قال فی الدروس الشیعه : " وبدن المراة وراسها عورة الا الوجه والکفین والقدمین ، ظاهر هما وباطنهما »      الدروس شهید اول 1/148

قال فی الشرایع :« ساترة جمیع جسدها عدا الوجه والکفین وظاهر القدمین علی تردد فی القدمین »   .محقق حلی در باب ظاهر پاها تردد دارند.

امام فخر رازی هم در تفسیر مفاتیح الغیب گوید :

« وقیل ظهر الکف عورة » روی دست عورت است . ج23ص361

 

قال فی المسالک الافهام :

«المشهور استثناء القدمین . وحدهما مفصل الساق والظاهر عدم الفرق بین ظاهرهما وباطنهما والاولی ستر العقب ( پاشنه پا ) .واوجبه بعض الاصحاب لعدم دخوله فی مسمی القدم .»       ج1ص167

یعنی در عرف به کف پا قدم نمی گویند ( فلذا جزء مستثنی منه قران قرار نمی گیرد )

قال فی الجواهر الکلام :

« واما الکفان کما فی المختلف لا یجب سترهما فی الصلاة واما القدمان فالمشهور بین الاصحاب نقلا ً وتحصیلا ً ذلک ایضا ً من غیر فرق بین ظاهرهما وباطنهما کما صرح به الشهیدان والمحقق الثانی ...» ج8ص175

محقق نجفی هم در باب ظاهر وباطن پا می فرمایند : در حال نماز واجب نیست .

بر این فتوا ، محقق کرکی وشهید اول وشهید ثانی هستند .

 

قال فی الریاض المسائل : " ثم ان ظاهر العبارة ککثیر وصریح جماعة عدم الفرق فی القدمین بین ظاهرهما وباطنهما ، ولعله الاقوی للاصل . وعدم دلیل علی وجوب ستر باطنهما ، عدا دعوی کون القدمین عورة "  ج3ص239

سید علی صاحب ریاض هم فتوا بر عدم وجوب ستر پا در حال نماز دارند .صاحب جواهر در پایان بحث ستر نماز گوید :

" وقد ظهر من ذلک بحمدالله یجب علی المراة ستره للصلاة من غیر فرق بین وجود الناظر وعدمه وما لایجب ، ..."   ج8ص174

در ابتدا هم آوردیم : برای زن ومرد ستر عورتین در حال نماز مطلق است

یعنی چه ناظر باشد وچه نباشد . ولو در تاریکی مطلق ؛ باید پوشش لازم

مهیا باشد والا نماز باطل است .

زن اگر کلاه گیس از موی انسان داشته باشد ، در صورتی که متصل بموی

باشد . باید از نامحرم آنرا هم بپوشاند . واگر از موی حیوانات باشد ، در صورتی که زینت محسوب شود ، باز هم ستر لازم است .

قال فی کشف الغطاء : ولو کان من شعر الرجال او قرامل من صوف ونحوه یجب ستره عن الناظر دون الصلاة علی الاقوی ، ومع کشفها للناظر فی غیر محل الرخصة عمدا لا یبعد البطلان "    جواهر  8/175

قال المحقق الحلی فی الرسائل التسع :

" وستر العورة شرط للصلاة وهی فی الرجل سواتاه ، والحرة بدنها عدا الوجه والکفین "       ص 341

معنای کلام محقق این است که ایشان قدمین را مستثنی نمی دانند . کما قال فی الشرایع  ( نقل کردیم )

 فاضل آبی در شرح کلام محقق می فرماید :

" اشبهه الجواز "    کشف الرموز 1/141

قال فی المغنی لابن القدامه :

" یحرم علیه النظر الی ما عدا الوجه والکفین لانه عورة ، ویباح له النظر الیها مع الکراهة اذا امن الفتنة ونظر لغیر شهوة وهذا مذهب الشافعی "

                             المغنی 7/460

ایشان در خصوص نگاه کردن مرد به زن برای خواستگاری گویند ، جایز است به صورت ودستها ی او نگاه کند .

وایضا ً : " والامة یباح النظر الی ما یظهر غالبا ً کالوجه والراس والیدین

والساقین "         المغنی ج7ص461

یعنی نگاه کردن به صورت ودست وساق وسر کنیز که غالبا ً نمی پوشانند ، جایز است . ( بموی کنیز می توان بدون لذت نگاه کرد . دقت کنید ، اگر زن بد حجاب بداند که شارع مقدس اورا در ردیف کنیزان قرار داده از عمل خویش شرمنده می شود ومرگ را بر حیات ترجیح داده وهرگز برای خود شانی نمی شناسد )

ودر روایات خاصه هم زنان مبتذل را بمثابه کنیز فرض نموده اند .

قال الحلی فی تذکرة الفقهاء :

" ویجوز النظر الی الکفین ظهرا وبطنا سواء کان مع الخوف الفتنة اولا لان الغرض ارادة النکاح وما عدا الوجه والکفین لا یجوز النظر الیه لانه عورة "

ودر جای دیگر می گوید :

" فلا یجوز للرجل النظر الی الاجنبیة التی لا یرید نکاحها فی عدا الوجه والکفین فاما الوجه والکفان فان خاف الفتنة حرم ایضا ً "

برای مرد نگاه کردن به زنی که قصد خواستگاری اورا ندارد، در غیر صورت ودستها جایز نیست ؛( دلیل جواز نگاه به زن در گاه خواستگاری اطمینان از سلامت وصفات اوست .زیرا امر ازدواج بسیار مهم وبرگشت آن بسا ، سنگین وخطر آفرین باشد . فلذا گویند : بمقدار ما یوجب الاطمئنان بسلامتهاوصفاتها )

ودر این دو قسمت هم اگر خوف فتنه وشهوت باشد ، انهم جایز نیست .

« واما المراة فالجسد کله عورة یجب ستره فی الصلوة ما عدا الوجه والکفین وظهر القدمین .»    تحریر الاحکام علامه حلی

قال الکرکی : وجمیع البدن والشعر عداالوجه والکفین والقدمین للمراة والخنثی »   باب ستر العورة للمصلی رسائل الکرکی ج1ص67

بدن وموی زن کلا ً عورت است . واجب ستر آن از نامحرم الا مواضع ثلاث. حتی در خنثی .

بنابر این در مواضع ثلاث اگر خوف فتنه باشد ویا نظر بریبه شود حرام است . نگاه کردن .

قال ابن العلامة :" فیحرم بتلذذاو خوف الفتنة "   ایضاح الفوائد

قال السبزواری فی کفایة الاحکام ص153:

"ولا اعلم خلافا ً فی تحریم النظر الی المراة الاجنبیة فیما عدا الوجه والکفین من غیر ضرورة سواء کان بتلذذ او ریبة ام لا ولا فی تحریم النظر الی الوجه والکفین اذا کان بتلذذ اوریبة . اما بدون ذلک ففیه اقوال ثلاثة :

الاول : الجواز علی الکراهة وهومختار الشیخ . الثانی : التحریم مطلقا ً وهو مختار التذکرة صح . الثالث : الجواز مرة واحدة وتحریم المعاودة وهو مذهب المحقق والعلامة فی اکثر کتبه والاول اقرب للاصل ولقوله تعالی ولا یبدین زینتهن الا ما ظهر منها وهو مفسر بالوجه والکفین ..."

یعنی :در غیرضرورت،حتی نگاه بدون لذت هم به غیر مواضع سه گانه حرام است . وبدون لذت به این مواضع ( صورت ودست وپا ) سه نظریه دارد :

نظر اول : متعلق به شیخ طوسی که کراهت است . نظر دوم حرا م است مطلقا ً ( قول علامه در تذکره وصاحب جواهروسید یزدی گوید : احوط ممنوعیت مطلقا ً ) نظریه سوم : اباحت نگاه اول وحرمت تکرار  آن است .بقول معروف ، یک نگاه اشکالی ندارد .البته بدون لذت وشهوت والا همان بار اول هم حرام است .( قول طوسی ، کلینی ، صاحب حدائق ، شیخ انصاری ، نراقی وصاحب مسالک است ).

سوال : با چه تعداد لباس ، حجاب اسلامی رعایت می شود ؟

ج-= هر چند که عرفا ً پوشیده بوده وغیر از وجه وکفین ، پیدا نباشد ، لیکن در روایات فرموده اند : چهار تکه باشد 1- پیراهن 2- روسری 3- شلوار 4- چادر .

دقت کنید ساتر نباید مهیج باشد . برای مثال البسه تنگ وچسبان که بدتر از برهنگی است .بقول فقهاء « مفاتن بدن » مشخص نباشد .

سوال : اگر ملاک وجوب ستر بدن زن زیبائی وخوف فتنه است ، این عامل در صورت از بقیه اعضای او بیشتر بوده وصورت زیبا د لفریبتر است ؛پس

چرا  پوشش وجه واجب نیست ؟

ج= اولا ً گفتیم که خلاف است .

« ووجهه الامام بالتفاق المسلمین علی منع النساء من الخروج سافرا ت

وبان النظر مظنة الفتنة ، وهو محرک للشهوة »  روضة اطالبین 5/366

 ثانیا ً رعایت اصل پرهیز از عسر وحرج امری عقلائی وشارع مقدس هم فرمود : " ما علیکم فی الدین من حرج "

اگر بنا باشد وجه پوشیده شود برای مردم مشکلات فراوان بوجود می آید .

برای مثال ، تعداد کثیری از کسبه بازار با زنان داد وستد نسیه ای داشته واین عرف فعلی است ؛ تصور کنید نسیه بر شما پوشینه زده باشد ، اورا چطور می شناسید ؟زن با پوشینه چطور رانندگی می کند /.

میزان مصلحت ومفسده را ملحوظ داشتن است . فرمود : طلاق ، ابغض الحلال است . ولی باطل نیست . ویا خرید وفروش بعد از اذان روز جمعه حرام است ولی باطل نیست . الضرورات تقدر بقدرها .

ویا این که مرد در هنگام خواستگاری می تواند بصورت ودست ومحاسن زن نگاه کند ، چرا ؟ بدلیل امر مهمتر .قال الصادق ع :

فقال نعم ، انما یرید یشتریها باغلی الثمن "  وسائل الشیعه.

قال الانصاری : المقتضی لجواز النظر حتی یندفع الغرر " ص40

سیره مسلمین در صدر اسلام هم بر عدم ستر صورت بوده است . داستان فضل بن عباس در حجة الوداع مبین آن است .

« زنی آمد واز پیامبر ص مسئله ای پرسید . پشت سر پیامبر ص فضل بن عباس که جوان زیبائی بود ایستاده بود . پیامبر ص متوجه شد که زن خیره خیره به فضل نگاه می کند . نبی مکرم ص با دست صورت فضل را بر گرداند . جالب اینجاست که : اگر پیغمبرص به زن نگاه نمی کرد از کجا متوجه شد که دارد به فضل نگاه آنچنانی می کند .فلذا دلیل است بر عدم وجوب صورت .( مسالک 7/47)وکتاب النکاح الانصاری ص46

قال الشیخ السابق فی فقه السنة ج1ص127:

"حد العورة من المراة : بدن المراة کله عورة یجب علیها ستره ، ما عدالوجه والکفین قال الله تعالی ( ولا یبدین زینتهن الا ما ظهر منها ) ای ولا یظهرن مواضع الزینة ، الا الوجه والکفین . " 

ایشان هم فقط صورت ودستها را مستثنی منه می دانند وپاها را واجب ستر می دانند .

شیوه زنان مسلمان چنین است که در حال نماز صورت ودستها وپاها را می پوشانند که شیوه مطلوب وپسندیده ای است . هرچند واجب است از باب مقدمه علمیه مقداری از مواضع استثناء پوشیده شود .

به تمام بدن محرم ، غیر از عورتین می توان نظر بدون ریبه وشهوت انداخت . زن وشوهر به تمام بدن هم می توانند نگاه کنند .

حاصل کلام :

زن باید تمام بدن خود را در نماز وغیر نماز کاملا بپوشاند .الا 3موضع که مستثنی است : 1- صورت  2-  دستها 3- پاها

ودر غیر نماز پاها را هم باید بپوشاند .

 

حکم مَس چیست ؟

" قال الحلی : المَس کالنظر فی احکامه من المنع والاذن ، ویجوز لحاجة المعالجة کالنظر "      تحریر الاحکام  3/401

هر کجا که نگاه کردن حرام است ، لمس نمودن هم حرام است .

مقام معالجه پزشک در صورتی که منحصر باشد استثنائ است.

البته نگاه به صورت ودست زن هر چند بدون لذت جایز است ولیکن

لمس آن حرام است .قال فی العروة :

« لا تلازم بین الجواز النظر وجواز المس ، فلو قلنا بجواز النظر الی الوجه والکفین من الاجنبیة لا یجوز مسها الا من وراء الثوب »

 

نگاه مرد به عورت مرد دیگر حرام  وبغیر عورت با لذت ؛ حرام است.

 

سوال : نگاه کردن به زنان اهل کتاب ، کفار ، اهل بادیه و هنر پیشگان داخلی وخارجی وزنان مبتذل  چیست ؟

قال السبزواری فی کفایه : " ونسب الجواز الی المشهور " ص153

 

 قال الصادق ع : " لا باس بالنظر الی شعورنساء اهل تهامة والاعراب واهل البوادی من اهل الذمة والعلوج لانهن اذا نهین لا ینتهین.قال : والمجنونة المغلوبة لا باس بالنظر الی شعرها وجسدها مالم یتعمد ذلک "

                        من لا یحضره الفقیه 3/470

قال فی شرحه : " هذا هو المشهور مقیدا ً بعدم التلذذ والریبة ، ومنع ابن ادریس عن النظر الی نساء اهل الذمة .

امام ع فرمود : نگاه کردن به زنان اهل کتاب واهل روستا که عادت بر پوشاندن کامل سر وصورت خود ندارندومجانین وزنان مبتذل که اگر ایشان را نهی کنی ، تاثیری ندارد؛ اشکالی ندارد .( البته میزان عدم قصد لذت است )نکته : حدیث مرسل بوده ولذا ابن ادریس بدان عمل نمی کند .

حدیث فوق که مستند فقهاء در امر جواز نگاه کردن به زنان بادیه واهل کتاب وبل مطلق کفار ومبتذلات قرار می گیرد . از مرسلات شیخ صدوق است .

لیکن عمل اصحاب بدان جبران ضعف را نموده وجزء مشهورات قرار گرفته است .فلذا گوئیم ، نگاه کردن بدون لذت وریبه به صورت ودستان زنان فوق الذکر اشکالی ندارد .وحتی با علم به این که در خیابان با آنها ملاقات می کنید ، تحفظ عیون واجب نیست .

قبل از نقل نظرات بزرگان تعریف « نظر» و « افتنان » و « ریبه » را بدانیم .

قال فی الموسوعة الفقهیة :

" النظر فی اللغة مصدر نظر ومعناه حس َ العین او تامل َالشی بها او تقلیب حدقة العین نحو المرئی التماسا ً لروئیته .

ومن معانیه تقلیب البصیرة لادراک الشی وقد یراد به المعرفة الحاصلة بعد التامل . قال الله تعالی :" انظروا ما ذا فی السماوات . "  یونس 101

ومعناه : تاملوا . ".

سوال : نظر دراین روایت چه معنائی دارد ؟

قال الصادق ع : "النظر الی المراة الجمیلة یقطع البلغم "  ( المقنع 306)

ج= منظور همسر انسان است ونه نامحرمان

قال فی کشف اللثام : " وافتی الشیخان وجماعة بجواز النظر الی نساء اهل الذمة وشعورهن الا لتلذذ بالنظر او ریبة وهی ما یخطر

باللبال من النظر دون التلذذ به او عند خوف افتنان والفرق بینه وبین الریبة ظاهر مما عرفت ..."    ج2ص8

فاضل هندی دو شرط برای این جواز ذکر می کنند ، 1- عدم خوف

2- عدم ریبه

"قال فی الجواهر الکلام : الظاهر ان المراد من الریبة خوف الوقوع معها فی محرم ، ولعله هو المعبر عنه بخوف الفتنة ، " 29/70

یعنی ، منظور از افتنان این است که بترسی با او به حرام گرفتار شوی .

ومعنای « ریبه » آن است که در آینده با ترسیم محاسن او به حرام مبتلا شوی . ( ترسیم خصوصیات آن زن در ذهن همراهبا عشقبازی خیالی ) .

قال رسول الله ص : "لا حرمة لنساء اهل الذمة ان ینظر الی شعورهن ایدیهن "

ضرورة ظهور نفی الحرمة فی معاملتهن معاملة الدواب المملوکة .

پیامبر ص فرمود : زنان ذمی حرمتی ندارند . وصاحب جواهر در شرح کلام ایشان گوید : یعنی معامله با ایشان ( نگاه کردن ) شبیه نگاه به دواب مملوک انسان است . حرمتی ندارد . 29/70

قال السیستانی : یحق للرجل من دون تلذذ جنسی الی نساء الکفار والی نساء المتبرجات اللاتی لا ینتهین عن کشف اجسادهن وشعورهن اذا نهین عن ذلک حیث لا ینفع معهن الامر بالمعروف والنهی عن المنکر "     ( الفتاوی المیسرة ص 313)

جایز است به زنان مبتذل ، که اگر نهی از منکر کنی ایشان را نفعی نمی بخشد به صورت ودستهای ایشان نگاه کردن .

نکته : محدوده نگاه کجاست ؟

« والمتبادر من النظر الی شخص :

النظر الی وجهه مع انه اقل ما یحتمل هنا »   مستند الشیعه 16/42

بقول فاضل نراقی ، صورت .

وبقول مرحوم گلپایگانی ، مواضعی که در عهد پیامبر ص ،اهل ذمه  عادت بر پوشاندن نداشته اند .

محقق کرکی هم قول مشهور را داشته وگوید :

"ومنع ابن ادریس من ذلک . تمسکا ً بعموم دلائل التحریم النظر ومع التلذذ فلا بحث فی التحریم ، والاول اقوی ."( جامع المقاصد13/31)

تنها فقیهی که باید قول مشهور مخالف است ، ابن ادریس حلی است .

کما قال فی السرائر :

" والذی یقوی فی نفسی ترک هذه الروایة والعدول عنها ، والتمسک بقوله تعالی :" قل للمومنین یغضوا من ابصارهم ... نور30 ..."         ج2ص610

منظور از روایت ، اذا نهین لا ینتهین است . که ایشان با استدلال به ایه 30نور آن را مردود شمرده وبدان عمل نمی کند .

نمونه دیگری برای روشن شدن محدوده نگاه کردن در خصوص زنان . قال السیستانی فی المسائل المنتخبة :

" یجوز النظر الی النساء المبتذلات اللا تی لا ینتهین اذا نهین عن التکشف بشرط عدم التلذذ الشهوی والریبة ولا فرق فی ذلک بین نساء الکفار وغیرهن کما لا فرق فیه بین الوجه والکفین وبین سایر ما جرت عادتهن علی عدم ستره من بقیة اعضاء البدن "  م1020

توضیح کلام مجتهد چنین است :

آن قسمت از بدن را که فعلا ً در شهرها عادت بر پوشانیدن ندارند ، مثل سر وصورت وقسمتی از پاها ، بدون شهوت نگاه کردن مجاز است . ولی مواردی که برهنه می شوند همچون کنار دریا واستخرهای عمومی  مجاز نیست.

زنان عادی اهل کتاب در شهرها هرگز با مایوی شنا گردش نمی کنند .ویابرهنه نیستند . فلذا باید عرف ایشان را لحاظ کرد .

قال فی مسالک الافهام :

" وهو المشهور مقیدا ً بکون النظر الی وجهها وکفیها وشعرها خاصة بالقیدین . ومنع ابن ادریس ...

بعد شروط اباحت را از قول علامه حلی نقل کند :

وینبغی ان یکون المراد بها خوف الوقوع معها فی محرم ، وهو المعبر عنه بخوف الفتنة . وفی التذکرة اشترط فی الجواز ان لا یکون لتلذذ ولا مع ریبة ولا خوف افتنان . "   مسالک الافهام 7/44

نکته : فتنه بالفعل است وریبه بالقوه .

تعریف فتنه : المیل الی فعل الحرام مع المنظور الیه ، من الزنی والتقبیل ونحوها "   کتاب النکاح الانصاری ص 55

تعریف یخطر باللبال = عشقبازی خیالی با منظور الیه .

 

بنابر این قید در زنان بد حجاب ( مبتذل ) عدم اعتنای ایشان به نهی از منکر می باشد . کما قال فی الجواهر :

" ضرورة ظهوره فی کون العلة عدم الانتهاء بالنهی الذی یمکن کون المراد منه عدم وجوب الغض .وعدم حرمة التردد فی الاسواق والزقاق من هذه الجهة ؛ لما فی ذلک من العسر والحرج بعد فرض عدم الانتهاء بالنهی ."     ج29ص69

سوال : آیا انسان می تواند به عورت خود نگاه کند ؟

ج= با نظر شهوی حرام است .

ودر مرام اهل سنت ، کراهت دارد .

" کراهة نظر الشخص الی فرج نفسه بلا حاجة . وقال الشافعیة

اشد کراهة "       الموسوعة الفقهیة

 

از حرمت نگاه کردن بنامحرم چند مورد استثناء دارد :

منها: معالجه ؛  ضرورت ؛  تعارض اهم ومهم ؛  قواعد النساء (پیرزنان وفرتوتان که کسی در آنها رغبت ندارد ) ودر مقام شهادت دادن در حضور قاضی . و بچه غیر ممیز .

سوال : آیا زن میتواند به پزشک نامحرم مراجعه کند ؟

ج= با وجود پزشک حاذق مماثل جایز نیست در صورتی که مراجعه مستلزم لمس ونظر باشد .ولی اگر مستلزم این دو صفت نباشد ، اشکالی ندارد .

روایتی را از امام کاظم ع نقل می کنند : از اوسوال کردند ، آیا زن می تواند برای حجامت به مرد مراجعه کند ؟  سئلته : المراة لها ان یحجمها رجل ؟ قال : لا .

از این روایت حرمت را استنباط می کنیم .  قرب الاسناد ص227

سوال : آیا مرد می تواند به پزشک زن مراجعه کند ؟

ج= در غیر عورت اشکالی ندارد .

« وسالته عن الرجل یکون باصل فخذه اوالیته الجرح ، هل یصلح للمراة ان تنظر الیه او تداویه ؟ قال :

اذا لم یکن عورة فلا باس »    قرب الاسناد ص 227

سوال شد مردی در ران او زخمی دارد آیا می تواند به زن برای مداوا مراجعه کند ؟ فرمود : در صورتی که در محل عورت نباشد

جایز است .

نکته : مردی که به شغل تزریقاتی اشتغال داشته ، پولی که بابت تزریق خانمها می گیرد ، حرام است . مراجعه خانمها به او هم حرام است .

 

در شبهه محصوره ، محرم ونامحرم ، واجب نگاه نکردن است .

اگر مرد بداند که در صورت برهنه بودن ؛

نامحرم به او نگاه شهوی می کند ، واجب است خود را بپوشاند .

البته از باب اعانت بر اثم اشکال دارد والافی نفسه بر مرد پوشش غیر از عورتین واجب نیست .

نظر مرحوم خوئی بر این است که به احتیاط واجب ، زن باید ، حتی صورت ودستها را از نامحرم بپوشاند .لیکن مقلدین ایشان می تواننددراین مسئله به دیگری ؛با رعایت الاعلم فالاعلم عدول کنند .

قال السیستانی : در نظر به صورت وکفین می فرمایند :

« واما بدونهما فلا یبعد جواز النظر ، وان کان الاحوط ترکه ایضا ً »

احتیاط ایشان مستحبی است . فتوای شیخ وحید خراسانی هم چنین است.

 

قاله مدظله : یحرم النظر الی العضو المبان من الاجنبی والاجنبیة – مما حرم النظر الیه قبل الابانة – اذا صدق معه النظر الی صاحب العضو عرفا ً ، واما مع عدمه فالاظهر هو الجواز فیما عدا العورة ...»

هر عضوی که نگاه کردن بدان حرام است ، اگر از بدن جداشود باز هم نگاه کردن به او حرام است .در صورتی که صدق نگاه به صاحب آن کند.

قال دام ظله : « یجب علی المراة ان تستر شعرها وما عدا الوجه والکفین من بدنها عن غیر الزوج والمحارم ؛ واما الوجه والکفان فالا ظهر

جواز ابدائهما الا مع خوف الوقوع فی الحرام او کونه بداعی ایقاع الرجل فی النظر المحرم فیحرم الابداء حینئذ حتی بالنسبة الی المحارم »

وایضا ً : « الاحوط وجوبا ً ترک النظر الی صورة المراة الاجنبیة غیر المبتذلة اذا کان الناظر یعرفها ویستثنی من ذلک الوجه والکفان فیجوز النظر الیهما فی الصورة بلا تلذذ  شهوی ولا ریبة کما یجوز النظر الیهما مباشرة کذلک »

یعنی : نگاه کردن به عکس زنی که مبتذل نیست در صورتی که او را می شناسی

اشکال دارد . ولی به صورت ودستهای او بدون شهوت اشکالی ندارد .

قال : یجوز سماع صوت الاجنبیة مع عدم التلذذ الشهوی ولا الریبة ،

کما یجوز لها اسماع صوتها للا جانب الا مع خوف الوقوع فی الحرام ، نعم لا یجوز لها ترقیق الصوت وتحسینه علی نحو یکون عادة مخیجا ً وان کان محرما ً لها »

شنیدن صدای زن بدون شهوت اشکالی ندارد ؛ همانطوری که شنواندن صدا هم برای زن اشکالی ندارد . مگر با لطافت ونازکی همراه بوده وخوف فتنه برود . ولو برای محرم باشد .    منقول از منهاج سیستانی ج3ص15

امام فخر رازی در مفاتیح نگاه به مواضع ثلاثه را سه قسم متصور است :

اول : نه غرضی عقلائی دارد ونه خوف فتنه .

دوم : خوف فتنه هست ولی غرض عقلائی دارد .

سوم : خوف فتنه دارد ،  غرض عقلائی هم ندارد .

حکم حالت اول : نگاه بار اول مباح ومعاودت بر آن حرام .

قال فی الشرایع : " ولا ینظر الرجل الی الاجنبیة اصلا ً الا لضرورة ، ویجوز ان ینظر الی وجهها وکفیها علی کراهیة فیه مرة ، ولا یجوز معاودة النظر( فی مجلس واحد. جواهر) . وکذا الحکم فی المراة "   ص495

قال فی الجواهر الکلام :

حرمة النظر ة الاولی ایضا ً اذا کانت متعمدة "

"""""دوم :  اراده نکاح اورا دارد ، هر چند نگاه شهوی است ولی جایز است . فقهاء برای حلیت این نوع نظر به آیه قران استشهاد دارند :

" وکشفت عن ساقیها قال انه صرح ممرد من قواریر "   نمل 44

داستان ورود بلقیس به سر سرای حضرت سلیمان ع است . ( فقه القران).

قال الطوسی فی الخلاف :

"یجوز النظر الی المراة اجنبیة یرید ان یتزوجها اذا نظر الی ما لیس بعورة فقط"    ج4ص247

حالت سوم هم قطعا ً حرا م است .

غض بصر را هم نقصان نگاه می دانند ونه هیچ نگاه نکردن .

غض بصرک یعنی ، نگاهت را بخوابان .

مثل قوله تعالی " واغضض من صوتک "     لقمان 19

یعنی صدایت را کوتاه کن .( اصل الغض : النقصان ).

« یغضوا = ینقصوا من نظرهم : نگاهت را کوتاه کن »  فخر رازی

یغضوا ابصارهم عن عورات النساء . وقیل : العورة من النساء ما عدا الوجه والکفین والقدمین .

یغضوا : یدل علی انه لا یحل للا جنبی ان ینظر الی اجنبیة لغیر حاجة وسبب . فنظره الی ما هو عورة منها محظور والی مالیس بعورة کالثیاب فقط مکروه ./.  فقه القران الراوندی 2/129

 

تعریف نظر آلی واستقلالی :

نظر آلی صرفا ً برای رعایت ادب اجتماعی در محاورات ومعاملات اجتماعی است وهیچ عنایتی به ور انداز کردن طرف مقابل ندارد . ولی نظر استقلالی بر خلاف این است . بقول معروف نظر خریداری را استقلالی گویند.

از منظر اسلام نظر استقلالی منهی عنه است.

این همان نظری است که فرمودند :

النظرة سهم من سهام ابلیس مسموم وکم من نظرة اورثت حسرة طویلة .

                         کافی ج5ص559

نگاه به نامحرم تیری از تیرهای مسموم شیطان است وچه بسا نگاهی که حسرتی طویل در ورای آن نهفته است .

بقول بابا طاهر :

زدست دیده ودل هر دو فریاد       که هر چه دیده بیند دل کند یاد

بسازم خنجری نیشش ز پولاد      زنم بر دیده تا دل گردد آزاد

چه بسیار حوادث تلخ وناگواری که از یک نگاه مسموم بر خاسته است .

نگاه آنقدر اثر دارد که پیامبر ص برای حسنین ع تعویذ انجام دادند واین آیه هم دلالت بر صحت آن دارد

" وان یکاد الذین کفرو ا لیز لقونک بابصارهم لما سمعوا الذکر "قلم 51

این که در روایات دستور داده اند از خوردن غذای بازار اجتناب کنید ، همانا بدلیل مسمومیت آن در اثر نگاه کردن افراد فقیر است . که دست نارس هستند. پس باور داشته باشیم ، تعدادی از نگاهها خطرناک بوده ومنهی عنه هستند . بهمین دلیل شارع مقدس فرمود :« یا علی ، النظرة

اولی لک والثانی علیک » المبسوط طوسی 4/160وتفسیر القرطبی12/223

نگاه اول حلال ودومی غیر مشروع ( نظر استقلالی )ونظر سومی را هلاکت گویند . کما قال :" والثالثة فیها الهلاک "    جواهر الکلام 29/80

قال فی مستند التحریر الوسیلة :

« ان النظرة الاولی وغیرها سهم من سهام ابلیس وما ورد من التفصیل بین النظرة الاولی والثانیة ایضا ً؛ هو ممنوعیة النظرة الثانیة مطلقا ً ، سواء کان بتلذذ وشهوة ام کان یصدق ونیة خالصة . فالقول بالجواز مطلقا ً ینافیه الطائفتان . »    ج2 سید مصطفی خمینی ص397

در هر صورت نگاه اول هم تیر شیطان است ، ضرورت مجوز آن است .

نظر دوم را باید حتما ، پرهیز کرد .

"مِن" هم در آیه « مِن ابصارهم » برای تبعیض است . یعنی غض از محرمات ونه تمام نگاهها .

قال الرازی : « من ها هنا للتبعیض والمراد غض البصر عما یحرم والاقتصار به علی ما یحل »   تفسیر مفاتیح الغیب 23/360

سوالی مهم : گرفتن دوست دختر مجاز است، یاخیر ؟آیا قران شریف در این خصوص کلامی دارد ؟

ج= در برخورد دختر وپسر در صورت عدم محرمیت خطرات بس بزرگ نهفته بوده وتجربه عینی هم گواه آن است .

بدون شرط فوق الذکر ارتباطی که صدق خلوت کند ، حرام است .

در قران شریف در خصوص زن گرفتن در سوره نساء آیه 25می فرماید :

" ولا متخذات اخدان " معنای آیه چنین است :

« دوست گیران پنهانی نباشند » !!!

قال فی التبیان : « والخدن هو الصدیق یکون للمراة ، یزنی به سرا ً »           ج3ص170

قال : بطور مخفیانه رفیقی برای خود انتخاب کرده اند . مجمع البیان طبرسی 5/107 تفسیر الکاشف مغنیه 2/299ونمونه 3/350

" اخدان به معنای دوستانی است که انسان پنهانی با آنها ارتباط دارد ."     الاخلاء فی السر .  جوامع الجامع طبرسی 1/584

کلمه خدن بمعنای دوست پنهانی بر زن ومرد اطلاق دارد .( المنجد)

« الاخدان : هو المصاحب سرا ً ، بان تکون مصاحبته فی الخفاء لا فی الظاهر والعلن »

وایضا ً : " ولا یخفی ان التعبیر باتخاذ الخدن یوید مفهوم المصاحب فی السر وعلی خلاف الجریان العادی "

یعنی دوستی که مخفی بوده وبر خلاف جریان عادی سیر می شود .

             التحقیق فی کلمات القران ج3ص28-29

راغب اصفهانی در مفردات گوید :

« خدن در کسی استعمال می شود که از روی شهوت رفیق شده است .»          ج1ص277

سوال مهم : آیا مسافرت کردن زن بدون محرم ، مثلا رفتن به عمره مفرده جایز است ؟

ج= برای جواب دادن به این سوال برسم قدما فقط روایت ومنابع آن را ذکر می کنیم : قال رسول الله ص " لا تسافر المراة سفرا ً فوق ثلاثة ایام الا ومعها زوجها او ذو محرم لها " مجمع البیان طبرسی

در روایت دیگری دارد سفر 4 فرسخی ، زن باید حتما ً با محرم خود باشد . ( لا تسافر امرئته بریدا ً الا ومع زوج او ذی محرم )

واما منابع شیعه وسنی که حدیث را از پیامبر ص نقل کرده اند :

اول- زبدة البیان ص646  دوم : جواهر الکلام 39/93

سوم – کتاب الام الشافعی 6/145  چهارم – المجموع النووی 4/327  پنجم – المبسوط السرخسی 1/235

ششم – مجمع البیان طبرسی 3/29  هفتم – احکام القران الجصاص

1/214   هشتم – الدر المنثور 2/56  نهم – تاریخ بغداد12/159

دهم – تاریخ ابن عساکر 11/152  یازدهم- النهایه ابن اثیر1/359

دوازدهم – السنن البیهقی 3/138  سیزدهم – کنز العمال 1/99

چهاردهم – المستدرک الحاکم 1/442  پانزدهم – مسند احمد 1/345  شانزدهم – سنن الدارمی 2/289  هفدهم – عوالی اللئالی ابن ابی جمهور 1/147  هجدهم – دعائم الاسلام المغربی 2/203

نوزدهم – الصحیح البخاری 2/35  بیستم – سنن ابن ماجه 2/968

بیست ویکم – سنن ابی داود 1/389  بیست ودوم –تفسیر القرطبی

5/355و... صدها مجلد کتاب شیعی وسنی .

قال النبی ص : " لا تحجن امراة الا ومعها ذو محرم "

وهذا صریح فی الحکم ... فلم یجز بغیر محرم کحج التطوع .

               المغنی ابن قدامه ج3ص191

در کتاب کشف القناع چنین گوید :

شخصی از پیامبرص سوال کرد ؛ همسرم می خواهد به حج برود ؛

پیغمبر ص فرمود : اخرج معها .     همراهش برو . ج2ص457

آری برادر تو خود حدیث مفصل بخوان از این مجمل .

در همین روزها می شنویم که وهابیون سعودی از بانوان زائر عمره انگشت نگاری می کند ؛ ضمن این که اعلام داشته از ورود

بانوان بدون همراه ممانعت می کند .

خدا وکیلی درست است که نوامیس مردم را این چنین به عربستان

اعزام کنیم . آیا این امور وهن شیعه نیست .؟ مگر نفرمود :

« لا ینبغی للمومن ان یذل نفسه قیل : وکیف یذل نفسه ؟قال : یتعرض لما لا یطیق .تهذیب الاحکام 6/180 » سزاوار نیست که مومن خودرا خوار کند .زیبنده آن است که فکر اساسی کنیم .

 

سوال مهم :

نگاه کردن به فیلم سوپر جایز است ؟

                 ج= قال الخوئی : لا یجوز النظر الی الخلاعیات منهن . "   جایز نیست .          منیة السائل

قال الگلپایگانی : لا یجوز ذلک ؛ لان رویة هذه الافلام لا تنفک غالبا ً عن اثارة الفتنة وفساد الاخلاق "   ارشاد السائل

سوال از آیت الله سیستانی : " ما حکم مشاهدة الصور الخلیعة الموجودة فی الانترنت ؟

جواب : لا تجوز بشهوة بل مطلقا ً علی الاحوط .

ودر جواب دیگری فرمود : لا یجوز النظر بشهوة بل وبدونها ایضا ً

علی الاحوط وجوبا ً .

وباز در جای دیگری فرمود : " لا تجوز مشاهدتها "

     نقل فتاوای سیستانی از استفتائات معظم له

لیکن برابر نقل شیخ جلال الصغیر ، سید محمد حسین فضل الله چنین فتوائی دارد : " جواز النظر الی الافلام الخلاعیة بحجة التخلص من البرود الجنسی "

وایضا ً " جواز النظر الی الافلام الخلاعیة مع الاضطرار"

****: جواز النظر الی النساء العاریات "

****: " جواز النظر الی المراة العاریة المسلمة وغیرها "

****: " جواز النظر المراة الی عورة الرجل الذی اعتاد کشفها "

( مطالب از کتاب « لهذا کانت المواجهة – الشیخ جلال الصغیرص120نقل گردید . )

سوال مهم :

آیازن می تواند با وجود پزشک عمومی زن ، برای معالجه به متخصص مرد مراجعه کند ؟

ج= قال العلامة الحلی فی التذکرة :

" ویجوز للطبیب النظر الی فرج المراة للمعالجة مع الحاجة ولا یشترط فی جواز نظره خوف فوات العضو بل المشقة بترک العلاج

خلافا ً لبعض الشافعیة ولا خوف شدة الضناء خلافا ً لبعضهم وینبغی ان یکون ذلک بحضور محرم وهل یشترط عدم امراة یعالج وفی جواز نظر المراة الی الرجل لان لا یکون هناک رجل نظر وللشافعیة قولان ."     تذکره ج2ص573

علامه حلی جایز می دانند . ولی گویند بهتر آنست که محرم او در حین معالجه حضور داشته باشد .( به کلام صاحب مسالک بیشتر

دقت کنید .)

قال فی المسالک الافهام :         ج7ص50

" ... در شرح کلام محقق حلی که گفت : عند الضرورة :

وفی مثل الطبیب لا یختص بعضو معین ، بل بمحل الحاجة ولو الی العورة . وکما یجوز النظر یجوز اللمس هنا حیث یتوقف علیه .

ولو امکن الطبیب استنابة امراة او محرم او الزوج – فی موضع العورة – فی لمس المحل ووضع الدواء وجب تقدیمه علی مباشرة الطبیب .وبعد دو دلیل را برای این مراجعه ذکر می کند :

اول : بل المشقة بترک العلاج ؛دوم : اوبطوء البرء .

ودر آخر کلام علامه را می آورد که بهتر است محرم او حضور داشته باشد .وهو حسن .

صاحب مسالک هم جایز می داند که زن به متخصص مراجعه کند .

اما در اموری که محرم او میتواند کمک حال پزشک باشد ، واجب است ؛ به دکتر کمک کند . ( لفظ استنابت این معنا را میرساند).

قال فی الجواهر :      ج29ص87

" یجوز عند الضرورة نظر کل من الرجل والمراة الی الاخر ولمسه ؛ بل وغیرهما مما تقتضی الضرورة به . لقوله ع : " ما حرم الله شیئا ً الا واحله عند الاضطرار الیه"

می فرماید : جایز است در حال ضرورت مراجعه کردن وحتی لمس نمودن . تا هر کجا که مقتضی ضرورت است .که فرمود ع :

خداوند هیچ چیزی را حرام نکرد الا در حال اضطرار حلال است .

قال الانصاری فی کتاب النکاح :

« المرض ؛ فیجوز ( للطبیب ان ینظر الی عورة الاجنبیة ) فضلا ً عن سائر مواضع جسدها ، للعمومات الدالة علی اباحة الضرورات

للمحظورات .وخصوص صحیحة الثمالی عن ابی جعفر ع ؛ قال :

سالته عن المراة المسلمة یصیبها البلاء فی جسدها – اماکسر واما جراح – فی مکان لا یصلح النظر الیه ، ویکون الرجل ارفق بعلاجه من النساء ؛ ایصلح له ان ینظرها ؟ قال :

اذا اضطرت الیه فلیعالجها ان شائت .        ص 56-57

کلام شیخ اعظم هم جواز است ، لیکن در حال اضطرار .

روایت هم مستند فقهاء برای این حکم است .

فرمود ع : در حال اضطرار اگر دوست داشتی مراجعه کن .

( البته در بعض مواقع رجوع ، واجب است ) .

دراین باب فتوائی هم از اهل سنت می آوریم تابه رسم خودمان در کنکاش آراء بین المذاهب عمل کرده باشیم .

قال النووی فی روضة الطالبین ج5ص375:

" یجوز النظر والمس للفصد والحجامة ومعالجة العلة ، ولیکن ذلک بحضور محرم اوزوج ، ویشترط فی جواز نظر الرجل الی المراة

لهذا ان لا یکون هناک امراة تعالج ( یعنی پزشک زن حضور ندارد)

وفی جواز نظر المراة الی الرجل ، ان لا یکون هناک رجل یعالج

( یعنی همین حکم درباب مرد هم ساری است ) .

ضمنا ً مراجعه به پزشک ذمی را با وجود مسلم ؛ جایز نمی داند ."

 

 

 

 

               والسلام علیکم ورحمة الله وبرکاته

 

مکتب القران فجر –بروجرد – محمد رضا فروزان 22/2/1388

09369319570

 

 

 

 

+ نوشته شده در  پنجشنبه ششم خرداد 1389ساعت 19:37  توسط محمدرضا فروزان  | 

دین پیامبر قبل از بعثت


بسم الله الرحمن الرحیم عنوان مقاله :« دین پیامبر قبل از بعثت» محقق : محمد رضا فروزان جلسه مکتب القران فجر بروجرد بتاریخ 2/11/1391   یکی از مباحث مهم در میان علمای اسلام ، چگونگی دین حضرت محمد ص قبل از مبعوث شدن به رسالت است تعریف بعثت : « بعثت یعنی بیداری ؛ حیات دوباره » الباعث : الذی یحی الخلق بعد موتهم . مبعث یعنی ؛  پیامبر ص مبعوث شد تا به انسانها حیات دوباره ببخشد . صفات انسانی را زند ه کند . کما قال :" بعثت لاتمم مکارم الاخلاق ". در بعثت دو نعمت موجود است : 1-                  منافع حاصله از بعثت  که اصلاح انسانها و مآلاً اصلاح جوامع وبر قراری امنیت است .که در سایه این امنیت انسانها به کمال لایق می رسند . 2-                  منافع حاصل از وجود شخص نبی مکرم ص است . که فرمود تا درمیان این امتی آنها را عذاب نمی کنم . قال الله سبحانه تعالی: " لقد من الله علی المومنین اذ بعث فیهم رسولا ً منهم "    آلعمران 164 هر دو فایده را بیان داشت . هر چند پیامبر ص برای همگان است " انا ارسلناک کافة للناس " اما در اینجا فرمود " منت است بر مومنین ، یعنی مومن بهره از این بعثت میبرد . البعث : احیاء الموتی .     المفردات راغب شبیه قول خدا " ان الله یبعث من فی القبور . حج 7 برانگیختن انسانها از قبرِ جهالت؛ نتیجه بعثت انبیاء است . مشروط بر خواست ایشان .فرمود : " لا اکراه فی الدین ."      بقره 256 " انک لا تهدی من احببت ولکن الله یهدی من یشاء"         قصص  56 ما در این نوشتار تمام بحث را حول سه محور قرار داده ایم . 1-                  اصل تعبد به نحوی خاص . 2-                  تعبد به شرایع قبل . 3-                  نماز خواندن معظم له "ص" واما محور اول : دراین که حضرت محمد ص ، قبل از بعثت به عبادت مشغول واعمال شخصی را انجام می داده اند ، هیچ شکی در میان علمای اسلام نیست .لیک در نظر داشته باشید که نماز محمد ع قبل از تشریع در معراج فاقد رکوع بوده است . به خبر این موضوع  از شرح معتزلی 13/229دقت کنید : رواه أبو داود الطيالسي عن شعبة عن سفيان الثوري عن سلمة بن كهيل عن حبة بن جوين و روى عثمان بن سعيد الخراز عن علي بن حرار عن علي بن عامر عن أبي الحجاف عن حكيم مولى زاذان قال سمعت عليا ع يقول صليت قبل الناس سبع سنين و كنا نسجد و لا نركع و أول صلاة ركعنا فيها صلاة العصر» اقول : ابی داود طیالسی از روات مورد وثوق عامه است .   خلوت گزیدن ایشان در غار حرا ، در خلال سالها، با معبود عالمیان گواه این عقیده است. اختلاف در باب دوم است . آن چه که محل حرف بوده وعلماء بر سر آن چانه میزنند ، تابع بودن ویا نبودن حضرت محمد ص از ادیان قبل از بعثت است . یکی از کسانی که در این باب بسیار زحمت کشیده ، علامه مجلسی قدس سره الشریف است ایشان در بحار الانوار ، مخصوصا ً مجلد 18 استد لالهای خوبی بر عدم تبعیت پیامبر ص از شرایع قبل دارند که ذیلا ً می آوریم . ابتدا خلاصه وچکیده تمام بحث را می گوئیم . *** قول مشهور فقهاء شیعه این است که تبعیت افضل از مفضول قبیح بوده ، وپیامبر خاتم ص ، از تمامی انبیای الهی افضل ، فلذا هر کس قائل بر تابع بودن پیامبر ص از پیغمبران قبل باشد ، مفضول را بر افضل ترجیح داده ، ضمن این که در مقابل سوالات عدیده با مشکلات فراوان مواجه می شود . برای مثال ، حضرت محمد ص در زمانی می زیستند که هیچ پیغمبری در عالم دنیا نبوده ، لیکن اوصیای ایشان بوده اند ( مثل ابوطالب) واین امر باعث آن است که حضرت محمد ص برای کسب احکام به اوصیاء مراجعه کند . که این کار با افضلیت او سازش ندارد . قال ابن میثم البحرانی فی قواعد المرام ص136 "البحث الخامس : ان محمد –ص-لم یکن قبل نزول الوحی علی شریعة تختص باحد الا نبیاءالسابقین ، لان الشرایع التی کانت قبل عیسی ع منسوخة بشریعة عیسی ، واما شریعة عیسی فاکثر الناقلین لها کانوا کفارا ً بطریق القول بالتثلیث والحلول والاتحاد ، والسالمون من هذه الاعتقادات لو وجدوا کانوا علی غایة من القلة ، فلا یجوز الاعتقاد علی نقلهم والوثوق بقولهم ،... یعنی ، پیامبر ص به دین عیسی ع هم نوده زیرا علمای آن به تثلیث معتقد بوده وافراد سالم کم دارند . امور کلی را هم که تمام پیامبران قبول دارند  ( عقلیات ) در مسائل مکارم اخلاق هم که پیامبر ص متعبد بوده اند . سید مرتضی در کتاب الذریعة ومیرزای قمی در قوانین الاصول هم در این زمینه بیانات خوبی دارند . علامه مجلسی در مجلد 18بحار ص 271چنین گوید : نقل ایشان از علامه حلی است « مردم در دین پیغمبر قبل از بعثت اختلاف کرده اند ، عده ای گویند ، تابع دین نوح بود ، عده ای گویند تابع دین ابراهیم وموسی وعیسی بوده است . عده دیگری هم گویند ؛هیچکدام .» متعبد بود به اعمال شخصی واز طریق الهام کسب اطلاع می کرد . به بیان دیگر ایشان "نبی " بودند ، قبل از آنی که برسالت برسند. معظم له فرمود :  " کنت نبیا وآدم بین الماء والطین " قران هم از حضرت عیسی ع خبر میدهد که در گهواره گفت " قال انی عبد الله اتانی الکتاب وجعلنی نبیاً "  مریم 30 تابع بودن حضرت محمد ص مساوی است با ترجیح دادن مفضول بر افضل ، که قبیح است . قطعا ً فرشته ای مامور تعلیم وظایف شخصی به حضرت بوده اند . تاریخ موردی از مراجعه حضرت به علمای سایر ادیان ندارد واین خود دلیلی متقن بر ادعای مااست . در واقع معنای آیه سوره جمعه همین است . " هوالذی بعث فی الامیین رسولا ً منهم یتلو ا علیهم ایاته " قال المجلسی :کان موید اًباعظم ملک یعلمه مکارم الاخلاق ومحاسن الاداب ولیس هذا الا معنی النبوة .(18/278) گفتیم که معنای این حرف ، باور داشتن" نبی "بودن حضرت محمد ص قبل از بعثت است .وبعید هم نیست ؛ چرا که عیسی ع چنین بود .شیر خوار بود ونبی ! تعریف نبی : نبی کسی است که در خواب فرشته را میبیند وصدارا می شنود وفرشته را نمی بیند .ورسول کسی است که در خواب وبیداری فرشته را می بیند وصدارا هم می شنود .( اصول کافی 1/248) خبر معروفی راهم شاهد می آورد : قال رسو ل الله ص "کنت نبیا ً وآدم بین الماء والطین " مستند دیگر ایشان چنین است : ان الله تعالی اتخذ ابراهیم ع عبد ا ً قبل ان یتخذ نبیا ً وان الله اتخذه نبیا ً قبل ان یتخذ ه رسولا ً وان الله اتخذه رسو لا ً قبل ان یتخذ ه خلیلا ً وان الله اتخذه خلیلا ً قبل ان یجعله اماما ً . شاهد ما بر سر این جمله است که ابراهیم قبل ار رسالت نبی خدا بود . مستند دیگر روایت امام باقر ع : از او درباب عیسی ع سوال کردند که آیا ایشان در گهواره حجت خدا بر بندگان بود یا خیر ؟ حضرت فرمودند : حجت خدا بود ولی رسول نبود واستدلال کردند به آیه شریفه "انی عبد الله اتانی الکتاب وجعلنی نبیا ً " مریم ایه 31 وکان نبیا ً حجة علی من سمع کلامه فی تلک الحال . بعد فرمودند عیسی تا دوسال حرف نزد . درآن حال زکریا حجت خدا بود . زکریا فوت کرد ویحیی ع حجت خدا بود ونبی بود ودر عین حال خردسال . قال الله تعالی " یا یحیی خذ الکتاب بقوة وآتیناه الحکم صبیا ً " عیسی 7ساله بود ، مورد خطاب الهی قرار گرفت وحجت شد بر یحیی وتمام مردم عالم . بعد مجلسی گوید : یحیی وعیسی در کوچکی نبی بودند ولی حضرت محمد ص که اشرف وافضل تمام انبیاء است نبی نبود .پس از تکلیف تا 40سالگی چکار می کرد ؟ گوید : حضرت محمد ص بعد از تکلیف از دو حال خارج نیست ، یا عامل بشریعت خاصی با الهام الهی است ویا تابع غیر ؟ دومی باطل است ، لاجرم اولی درست است . هیچوقت زمان از دوحالت خالی نیست( کل ما یجب یوجدوکل مالم یجب لم یوجد) : 1-                  از حجت خدا 2-                  تکلیف بندگان قال العاملی  : وقد ذکر جماعة انه کان قبل النبوة علی دین ابراهیم .والحق ان تعبده بالهام الرب الحکیم . ( الصرط المستقیم 1/341) قال النووی فی روضة الطالبین7/407: « قال صاحب البیان : کان متمسکا ً قبل النبوة بدین ابراهیم ع »  وبعد خود" نووی" ادامه می دهد : واختلفوا فی ان نبینا ص هل کان قبل النبوة یتعبد علی دین نوح وابراهیم ام موسی ام عیسی ، ام یتعبد لا ملتزما ً دین واحد من المذکورین ، والمختار انه لا یجزم فی ذلک بشی . اذ لیس فیه دلالة علی عقل ولا ثبت فیه نص ولا اجماع . ایشان هم طرفدار عدم تبعیت از شرایع قبل است . البته اهل سنت نسبت به حالات قبل از نبوت انبیا دیدگاهی مشابه اهل بیت ع نداشته وعصمت را جزئ لا ینفک انبیای الهی ندانسته وحتی می گویند که دایره عصمت فقط در حوزه ابلاغ پیام خداست ولا غیر . ازمیان علمای شیعه ، شیخ صدوق با سهو النبی موافق بوده که در ایت اعتقاد هیچ یک از علمای امامیه با او همراه نیستند . در فقیه گوید : قال مصنف هذا الكتاب رحمه الله: إن الغلاة والمفوضة لعنهم الله ينكرون سهو النبي صلى الله عليه وآله ويقولون: لو جاز أن يسهو عليه السلام في الصلاة لجاز أن يسهو في التبليغ لان الصلاة عليه فريضة كما أن التبليغ عليه فريضة. فخر رازی هم در مفاتیح الغیب چنین نظری دارد: أما النوع الثاني : وهو ما يتعلق بالتبليغ ، فقد أجمعت الأمة على كونهم معصومين عن الكذب والتحريف ، فيما يتعلق بالتبليغ ، وإلا لارتفع الوثوق بالأداء ، واتفقوا على أن ذلك لا يجوز وقوعه منهم عمداً كما لا يجوز أيضاً سهواً ، ومن الناس من جوز ذلك سهواً ، قالوا : لأن الاحتراز عنه غير ممكن .2/28   ابن حجر عسقلانی در فتح الباری می نویسد : وَقَدْ قَالَ الْقَاضِي عِيَاض فِي الْمِلَّة الْمَشْهُورَة فِي عِصْمَة الْأَنْبِيَاء قَبْل النُّبُوَّة إِنَّهَا كَالْمُمْتَنِعِ لِأَنَّ النَّوَاهِي إِنَّمَا تَكُون بَعْد تَقْرِير الشَّرْع ، وَالنَّبِيّ ص لَمْ يَكُنْ مُتَعَبِّدًا قَبْل أَنْ يُوحَى إِلَيْهِ بِشَرْعِ مَنْ قَبْلَهُ عَلَى الصَّحِيح...» 11/143( شامله ) 32 - القول في عصمة الأنبياء - عليهم السلام - أقول: إن جميع أنبياء الله - صلوات الله عليهم - معصومون من الكبائر قبل النبوة وبعدها وما يستخف فاعله من الصغائر كلها، وأما ما كان من صغير لا يستخف فاعله فجائز وقوعه منهم قبل النبوة وعلى غير تعمد وممتنع منهم بعدها على كل حال، وهذا مذهب جمهور الإمامية، والمعتزلة بأسرها تخالف فيه. اوایل المقالات مفید ص 62 تعریف عصمت چیست ؟ قال المفید :  " العصمة لطف یفعله الله تعالی بالمکلف بحیث یمتنع منه وقوع المعصیة وترک الطاعة مع قدرته علیهما"   اوائل المقالات  ص 164   قاضی بیضاوی در تفسیر خودش در ذیل ایه "ولا ینال عهدی الظالمین " می گوید: وفيه دليل على عصمة الأنبياء من الكبائر قبل البعثة ، وأن الفاسق لا يصلح للإمامة .»1/162 . وفيه دليل على أن عصمة الأنبياء بتوفيق الله وحفظه إياهم وهو بظاهره  »مدرک قبل 3/267 فخر رازی در تشریح مراحل زندگی انبیاء ونسبت دادن عصمت در هر مرحله چنین می گوید: الخامس : أنه لا يقع منهم الذنب لا الكبيرة ولا الصغيرة لا على سبيل القصد ولا على سبيل السهو ولا على سبيل التأويل والخطأ ، وهو مذهب –شیعه-، واختلف الناس في وقت العصمة على ثلاثة أقوال : أحدها : قول من ذهب إلى أنهم معصومون من وقت مولدهم وهو قول – شیعه -، وثانيها : قول من ذهب إلى أن وقت عصمتهم وقت بلوغهم ولم يجوزوا منهم ارتكاب الكفر والكبيرة قبل النبوة ، وهو قول كثير من المعتزلة ، وثالثها : قول من ذهب إلى أن ذلك لا يجوز وقت النبوة ، أما قبل النبوة فجائز ، وهو قول أكثر أصحابنا  »  2/28 اقول : فخر رازی در ذیل ایه" وجوه یومئذ ناضره الی ربها ناظره " سوره قیامت ،بر دیدن خدای تعالی با چشم سر در روز قیامت اقامه برهان می کند . {؟!} ابن شهر آشوب در مناقب چنین می نویسد : قال البخاری : حج النبی ص قبل النبوة وبعد ها لا نعرف عددها . ولم یحج بعد الهجرة الا حجة الوداع . مناقب آل ابی طالب  ج 1ص 152 یعنی پیامبر ص قبل از بعثت ، طواف بجا آورده اند لیکن کم وکیف آن مشخص نیست . میزان اصل تعبد ایشان به اجرای احکام است . (که یقینا ً بر اساس الهام ربانی باید باشد ).بیهقی در سنن می آورد: عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ : حَجَّ النَّبِىُّ ص ثَلاَثَ حِجَجٍ حَجَّتَيْنِ قَبْلَ أَنْ يُهَاجِرَ...»2/466   قال المجلسی : انه ص بعد مابلغ حد التکلیف لابد من ان یکون اما نبیا ً عاملا ً بشریعته او تابعا ً لغیره ، لما سیاتی من الاخبار المتواترة ان الله لا یخلی الزمان من حجة ولا یر فع التکلیف عن احد و قدکان فی زمانه اوصیاء عیسی ع واوصیاء ابراهیم ع فلو لم یکن اوحی الیه بشریعة ولم یعلم انه نبی کیف جاز له ان لا یتابع اوصیاه عیسی ولا یعمل بشریعتهم ان کان عیسی ع مبعوثا ً الی الکافة . بحار الانوار 18/279 همان مطلبی است که قبلا آوردیم ، تبعیت مومنین زمان قبل از اسلام از آخرین پیامبر خدا که عیسی باشد ، حتم وواجب است .( الا حضرت محمد ص که افضل تمام انبیاء است تا چه رسد که در زمان او اوصیا ء بودند ونه خود پیامبران . فلذا تبعیت عقلا ً قبیح است برای او ) وکان یطوف وانه کان یعبد الله فی حراء . آری گوید چطور می شود خداوند افضل اولاد بشر را 40سال بدون دستور العمل عبادی رها کند .؟ ان یهمل افضل انبیائه اربعین سنة بغیر عبادة؟. مجلسی در تفسیر آیه 123نحل" ثم اوحینا الیک ان اتبع ملة ابراهیم حنیفا ً" می گوید : منظور تبعیت در عقلیات است ونه شرعیات .         قال : المراد بها العقلیات دون الشرعیات . دلیل را هم ایه قران می آورد " ومن یرغب عن ملة ابراهیم الا من سفه نفسه "           بقر ه 130 فلو اراد الشرعیات لما جاز نسخ شی منها وقد نسخ کثیر من شرعه . فتعین ان المراد منه العقلیات . ( بحار 18/276) تفسیر آیه " ارسلناه الیک بالوحی را گوید : ای قبل الوحی ...وهو دلیل علی انه لم یکن متعبدا ً قبل النبوة بشرع . وقیل : المراد هو الایمان بما لا طریق الیه الا السمع .   بحار 9/148                 علی ع در خطبه قاصعه می فرماید: من الخطبة ( قاصعه ) وَ لَقَدْ قَرَنَ اَللَّهُ بِهِ ص مِنْ لَدُنْ أَنْ كَانَ فَطِيماً أَعْظَمَ مَلَكٍ مِنْ مَلاَئِكَتِهِ يَسْلُكُ بِهِ طَرِيقَ اَلْمَكَارِمِ وَ مَحَاسِنَ أَخْلاَقِ اَلْعَالَمِ لَيْلَهُ وَ نَهَارَهُ . در مسانید وصحاح اهل سنت اخباری مبنی بر عبادت پیغمبر ص در روزهای وشبهای قبل از بعثت در غار حرا وجوددارد : 24768 - حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ فَذَكَرَ حَدِيثًا ثُمَّ قَالَ قَالَ الزُّهْرِيُّ فَأَخْبَرَنِي عُرْوَةُ عَنْ عَائِشَةَ أَنَّهَا قَالَتْ أَوَّلُ مَا بُدِئَ بِهِ رَسُولُ اللَّهِ صَ مِنْ الْوَحْيِ الرُّؤْيَا الصَّادِقَةُ فِي النَّوْمِ وَكَانَ لَا يَرَى رُؤْيَا إِلَّا جَاءَتْ مِثْلَ فَلَقِ الصُّبْحِ ثُمَّ حُبِّبَ إِلَيْهِ الْخَلَاءُ فَكَانَ يَأْتِي حِرَاءَ فَيَتَحَنَّثُ فِيهِ وَهُوَ التَّعَبُّدُ اللَّيَالِيَ ذَوَاتِ الْعَدَدِ وَيَتَزَوَّدُ لِذَلِكَ ثُمَّ يَرْجِعُ إِلَى خَدِيجَةَ فَتُزَوِّدُهُ لِمِثْلِهَا حَتَّى فَجِئَهُ الْحَقُّ وَهُوَ فِي غَارِ حِرَاءَ فَجَاءَهُ الْمَلَكُ فِيهِ فَقَالَ اقْرَأْ فَقَالَ رَسُولُ ص مَا أَنَا بِقَارِئٍ قَالَ فَأَخَذَنِي...»  مسند احمد بن حنبل 6982 - حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ عَنْ عُقَيْلٍ عَنِ ابْنِ شِهَابٍ . وَحَدَّثَنِى عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ قَالَ الزُّهْرِىُّ فَأَخْبَرَنِى عُرْوَةُ عَنْ عَائِشَةَ أَنَّهَا قَالَتْ أَوَّلُ مَا بُدِئَ بِهِ رَسُولُ اللَّهِ - صلى الله عليه-واله - وسلم - مِنَ الْوَحْىِ الرُّؤْيَا الصَّادِقَةُ فِى النَّوْمِ ، فَكَانَ لاَ يَرَى رُؤْيَا إِلاَّ جَاءَتْ مِثْلَ فَلَقِ الصُّبْحِ ، فَكَانَ يَأْتِى حِرَاءً فَيَتَحَنَّثُ فِيهِ - وَهْوَ التَّعَبُّدُ - اللَّيَالِىَ ذَوَاتِ الْعَدَدِ ، وَيَتَزَوَّدُ لِذَلِكَ ثُمَّ يَرْجِعُ إِلَى خَدِيجَةَ فَتُزَوِّدُهُ لِمِثْلِهَا ، حَتَّى فَجِئَهُ الْحَقُّ وَهْوَ فِى غَارِ حِرَاءٍ فَجَاءَهُ الْمَلَكُ فِيهِ فَقَالَ اقْرَأْ . فَقَالَ لَهُ النَّبِىُّ - صلى الله عليه –واله وسلم - « فَقُلْتُ مَا أَنَا بِقَارِئٍ فَأَخَذَنِى فَغَطَّنِى حَتَّى بَلَغَ مِنِّى الْجَهْدَ ثُمَّ أَرْسَلَنِى . فَقَالَ اقْرَأْ . فَقُلْتُ مَا أَنَا بِقَارِئٍ . فَأَخَذَنِى فَغَطَّنِى الثَّانِيَةَ حَتَّى بَلَغَ مِنِّى الْجَهْدَ ، ثُمَّ أَرْسَلَنِى فَقَالَ اقْرَأْ . فَقُلْتُ مَا أَنَا بِقَارِئٍ . فَغَطَّنِى الثَّالِثَةَ حَتَّى بَلَغَ مِنِّى الْجَهْدُ ، ثُمَّ أَرْسَلَنِى فَقَالَ اقْرَأْ بِاسْمِ رَبِّكَ الَّذِى خَلَقَ » . حَتَّى بَلَغَ ( مَا لَمْ يَعْلَمْ ) فَرَجَعَ بِهَا تَرْجُفُ بَوَادِرُهُ حَتَّى دَخَلَ عَلَى خَدِيجَةَ فَقَالَ « زَمِّلُونِى زَمِّلُونِى » . فَزَمَّلُوهُ حَتَّى ذَهَبَ عَنْهُ الرَّوْعُ فَقَالَ « يَا خَدِيجَةُ مَا لِى » . وَأَخْبَرَهَا الْخَبَرَ وَقَالَ « قَدْ خَشِيتُ عَلَى نَفْسِى » بخاری 422 - حَدَّثَنِى أَبُو الطَّاهِرِ أَحْمَدُ بْنُ عَمْرِو بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرِو بْنِ سَرْحٍ أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ قَالَ أَخْبَرَنِى يُونُسُ عَنِ ابْنِ شِهَابٍ قَالَ حَدَّثَنِى عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ أَنَّ عَائِشَةَ زَوْجَ النَّبِىِّ ص أَخْبَرَتْهُ أَنَّهَا قَالَتْ كَانَ أَوَّلُ مَا بُدِئَ بِهِ رَسُولُ اللَّهِ ص مِنَ الْوَحْىِ الرُّؤْيَا الصَّادِقَةَ فِى النَّوْمِ فَكَانَ لاَ يَرَى رُؤْيَا إِلاَّ جَاءَتْ مِثْلَ فَلَقِ الصُّبْحِ ثُمَّ حُبِّبَ إِلَيْهِ الْخَلاَءُ فَكَانَ يَخْلُو بِغَارِ حِرَاءٍ يَتَحَنَّثُ فِيهِ - وَهُوَ التَّعَبُّدُ - اللَّيَالِىَ أُولاَتِ الْعَدَدِ قَبْلَ أَنْ يَرْجِعَ إِلَى أَهْلِهِ وَيَتَزَوَّدُ لِذَلِكَ ثُمَّ يَرْجِعُ إِلَى خَدِيجَةَ فَيَتَزَوَّدُ لِمِثْلِهَا حَتَّى فَجِئَهُ الْحَقُّ وَهُوَ فِى غَارِ حِرَاءٍ فَجَاءَهُ الْمَلَكُ فَقَالَ اقْرَأْ. قَالَ « مَا أَنَا بِقَارِئٍ - قَالَ - فَأَخَذَنِى فَغَطَّنِى حَتَّى بَلَغَ مِنِّى الْجَهْدَ ثُمَّ أَرْسَلَنِى فَقَالَ اقْرَأْ. قَالَ قُلْتُ مَا أَنَا بِقَارِئٍ - قَالَ - فَأَخَذَنِى فَغَطَّنِى الثَّانِيَةَ حَتَّى بَلَغَ مِنِّى الْجَهْدَ ثُمَّ أَرْسَلَنِى فَقَالَ اقْرَأْ. فَقُلْتُ مَا أَنَا بِقَارِئٍ فَأَخَذَنِى فَغَطَّنِى الثَّالِثَةَ حَتَّى بَلَغَ مِنِّى الْجَهْدَ ثُمَّ أَرْسَلَنِى. فَقَالَ (اقْرَأْ بِاسْمِ رَبِّكَ الَّذِى خَلَقَ خَلَقَ الإِنْسَانَ مِنْ عَلَقٍ اقْرَأْ وَرَبُّكَ الأَكْرَمُ الَّذِى عَلَّمَ بِالْقَلَمِ عَلَّمَ الإِنْسَانَ مَا لَمْ يَعْلَمْ) ». فَرَجَعَ بِهَا رَسُولُ اللَّهِ ص تَرْجُفُ بَوَادِرُهُ حَتَّى دَخَلَ عَلَى خَدِيجَةَ فَقَالَ « زَمِّلُونِى زَمِّلُونِى ».   صحیح مسلم     سوال :افضلیت پیامبر ص از ابراهیم ع ؛ با این آیه "اتبع ملة ابراهیم " چطور جمع می شود ؟ ج= اولا ً؛علامه مجلسی فرمود که میزان تبعیت در عقلیات است ونه در شرعیات . ( عقلیات برای نبی وغیره فرقی ندارد) ثانیا ً ؛مراد رد بر مشرکین است که می گفتند ، ما ابراهیم را قبول داریم . خداوند با حرف خودشان ایشان را محکوم می سازد. کما قال فی تفسیر الکاشف المغنیه : ان الغرض من المتابعة هنا هو الرد علی المشرکین الذین یعترفون بدین ابراهیم وینکرون دین محمد ص مع انهما شی واحد .ضمن اینکه اسبقیت دلیل بر افضلیت نیست .در فقه هم داریم که بعد از سلام نماز حق تقدم به گفتن سه بار الله اکبر است وسپس تسبیحات زهرا ع . هرچند که تسبیحات افضل از ذکر الله اکبر است زیرا درون تسبیحات زهرا ع به عوض 3تا الله اکبر ، 34 فقره دارد . ویااینکه  شعیب ع برحضرت محمد ص تقدم زمانی داردونه فضیلتی؛وهکذا سایر انبیاء .( الکاشف 4/563)                                       قال فی روض الجنان 12/116: یعنی دعوت کن به توحید وعدل ونفی از شرک بر طریق سیرت او . وپیغمبر ص به شرع هیچ پیغمبری مقید نبود علی وجه الاقتدابه والمتابعة له . چه اگر چنین بودی از امت او بودی وآن پیغمبر به از او .   قال ابن عربی :   ان اتبع ملة ابراهیم فی التوحید واصول الدین التی لاتتغیر فی الشرایع ...لا فی فروع الشریعة واحکامها فانها تتغیر بحسب المصالح واختلاف الازمنه ، والطبایع .        تفسیر ابن عربی 1/371   قال الالوسی فی تفسیره : منظور از" اتبع ملة ابراهیم " مناسک حج است . فحملوا الملة علی الشریعة اصولا وفروعا ً وهو قول ضعیف .والمراد من ملة ابراهیم التوحید ونفی الشرک . آلوسی هم تبعیت افضل از مفضول را جایز نمی داند . امام فخر رازی در ذیل آیه " ملة ابراهیم حنیفا ً " چنین گوید : ان النبی ص کان علی شریعة ابراهیم ع ، ولیس له شرع هو به منفرد ، بل المقصود من بعثته ع احیاء شرع ابراهیم ع . وعول فی اثبات مذهبه علی هذه الایه وهذا قول صعیف . لانه وصف ابراهیم ع فی هذه الایه بانه ماکان من المشرکین ؛ فلما قال : اتبع ملة ابراهیم  کان المراد ذلک . وبعد گوید اگر بگوئید تبعیت در دعوت توحیدی بود ونفی شرک ، به این که متابعت نمی گویند . قلنا " یحتمل ان یکون المراد الامر بمتابعته فی کیفیة الدعوة الی التوحید وهو ان یدعو الیه بطریق الرفق والسهولة وایراد الدلائل مرة بعد اخری بانواع کثیرة علی ما هو الطریقة المالوفة فی القران . ( تفسیر فخر 20/285) یعنی منظور از تبعیت ابراهیم ؛ پیمودن روش سهل وآسانی در دعوت مردم است . معنای حنیف : سهل وآسانی ومطابقت با طبع سالم . زمخشری گوید : این آیه دلیل افضلیت محمد ص بر ابراهیم است . ( تبعیت پیامبر ص  از ابراهیم برایِ ابراهیم،افتخار بزرگی است .)   لهذا قول مشهور مفسرین علمای اسلا م بر عدم تابع بودن پیامبر ص از تمام شرایع قبل است . بدلائلی که آوردیم . نتیجه گیری مباحث : حضرت محمد ص قبل از بعثت متعبد بوده اند ، لیکن به الهامات ربانی وببیان دیگر ایشان نبی خدا بوده اند . واین امر هیچ بُعدی ندارد ، چرا که حضرات یحیی وعیسی در خردسالی وگهواره؛ نبی  بوده اند .قران بر آنها صراحت دارد .دلیل دیگر آن است که پیامبر ص اکل لحوم داشته اند . همسر انتخاب کرده اند وبسیاری از اعمال دیگر که همه قبل از بعثت بوده است . نمی توان پذیرفت که آنها یا براساس ؛ شریعت عیسوی بوده ویا بدون پشتوانه دینی بوده اند . چرا که تالی فاسد فراوان پیدا می کند . علی ع در خطبه قاصعه بر متعبد بودن پیغمبر ص قبل از بعثت بر سبیل اوامر الهی صحه میگذارند . قال : " ولقد قرن الله به صلی الله علیه وآله من لدن ان کان فطیماً اعظم ملک من ملائکته یسلک به طریق المکارم ومحاسن الاخلاق العالم لیله ونهاره "  پیامبر را از زمانی که از شیر خوردن بریدند ؛ ملکی اورا آداب وسنن الهی تعلیم میداد ....                    رک : المیزان 18/81و ینابیع المؤدة 1/208 حضرت زهرا ع هم در خطبه ای چنین گوید : " واشهد ان ابی محمداً عبده ورسوله اختاره قبل ان ارسله ُ وسماه ُ قبل اجتباهُ واصطفاه قبل ان ابتعثهُ "                                    احتجاج طبرسی 1/133 جمله ای را محدثین ومتکلمین در باب پیغمبر ص گویند که : " کان علی دین قومه ِ " یعنی بر مسلک حضرت ابراهیم ع بوده اند .  ( البدایة 2/352و السیرة النبویة 1/254و النهایة 2/148) شیخ طوسی در عدة الاصول جلد 2 صفحه 590فصل6 می نویسد : فی انه علیه السلام هل کان متعبداً بشریعة من کان قبله من الانبیاء ام لا ؟ جواب : عندنا ان النبی ص لم یکن متعبداً بشریعة من تقدمه من الانبیاء لا قبل النبوة ولا بعدها . وان جمیع ما تعبد به کان شرعاً له " یعنی هرآنچه را که عمل می کرده  , توسط – ملکی – برای او تشریع می شده است . وعنه البحار 18/271 سوال : آیه 52 شوری می فرماید : " ما کنت تدری ما الکتاب ولا الایمان " معنای آن چیست ؟ صاحب المیزان گوید منظور عدم اطلاع تفصیلی است والا بطور اجمال می دانسته اند .   18/113 زمخشری هم در کشاف 4/768در ذیل آیه " ووجدک ضالاً فهدی " سوره والضحی ؛ بر عصمت پیغمبر ص قبل از بعثت  تاکید دارند . وهکذا سایر مفسرین و غالب متکلمین . میبدی در کشف الاسرار گوید : " واهل الاصول علی ان الانبیاء ع کانوا مؤمنین قبل الوحی وکان النبی ص یعبد الله قبل الوحی علی دین ابراهیم "                  9/44 امام فخر رازی گوید : منظور خداوند از کتاب ؛ قران است وایمان ؛ نماز "    ج27ص614   قال المیرزای قمی فی قوانین الاصول : الحق ان نبینا ص قبل البعثة کان متعبدا ً ولکن لا بشریعة من قبله من الانبیاء ع وقیل لم یکن متعبدا ً بشی وقیل کان متعبدا ً بشریعة من قبله علی اختلاف فی مذاهبهم ... وقیل بکل الشرایع وقیل بالوقف . میرزا هم با استدلال بر قبح ترجیح مفضول بر افضل ؛ تبعیت حضرت محمد ص را از شرایع قبل باطل می داند .میرزا هم طرفدار الهام وظایف شخصی است . قال السید المرتضی فی الذریعة 2/595: فصل فی هل کان النبی ص متعبد ا ً بشرایع من تقدمه من الانبیاء ع . مسالتان : احدیهما ، قبل النبوة والاخری بعدها . فی المسالة الاولی ثلاثة مذاهب : احدها انه ما کان علیه السلام متعبدا ً قطعا ً والاخر انه کان متعبدا ً قطعا ً والثالث التوقف عن القطع علی احد الامرین .وهذا هو الصحیح . رازی از دانشمندان سنی ؛ در کتاب محصول ج 3ص263بیانی شبیه سید مرتضی دارد . سید مرتضی هم بسان میرزای قمی ومجلسی ترجیح مفضول بر افضل را قبیح می داند . کلا م سید این چنین است که حال پیامبر قبل از بعثت از سه حالت خارج نیست . 1-                  متعبد بشرایع قبل است 2-                  متعبد بشرایع قبل نیست 3-                  توقف بر هر دو . یعنی فراگیری وظایف شخصی از طریقی خاص . قال السید المرتضی : "ولیس لمن قطع علی انه ع ، ما کان متعبدا ً ان یتعلق بانه لو کان تعبده بشی من الشرایع لکان فیه ، متعبدا ً لصاحب تلک الشریعة ومقتدیا به وذلک لا یجوز ، لانه افضل الخلق واتباع الافضل للمفضول قبیح . فالصحیح انه علیه السلام ما کان متعبد ا ً بشریعة نبی تقدم . وذهب کثیر من الفقهاء الی انه کان متعبدا ً .    ص 598 بنظر راقم این سطور ، بحث وکنکاش در این مورد ، فراتر از این مقدار ، جایز نبوده واثر عملی هم ندارد . بین حضرت محمد ص وخدا چه می گذشته ، از حدود بشر عاصی خارج وباید مثل علی ع ؛ بدان بپردازد. واما باب سوم : اصل نماز خواندن حضرت محمد ص قبل از بعثت . برای اثبات این موضوع ، ما به آیات قران استدلال می کنیم . 1-" یا شعیب اَصلواتک تامرک "       هود 87 هر چند گفته اندکه صلاة در اینجا منظور دین خدااست ( فخر رازی در مفاتیح الغیب ودیگران هم گفته اند ) ولی قول مشهور این است که شعیب زیاد نماز می خوانده است ( کان شعیب کثیر الصلوة )                         «مجمع البیان 12/111» 2-" وامر اهلک بالصلوة واصطبر علیها "    طه 132 خطاب به موسی  ع است . 3-"رب اجعلنی مقیم الصلوة ومن ذریتی "  ابراهیم 40   4-                  "انی عبد الله آتانی الکتاب واجعلنی نبیا ً وجعلنی مبارکا ً این ما کنت واوصانی بالصلوة والزکاة ما دمت حیا ً "  مریم 31   5-                  "واوحینا الی موسی واخیه ان تبوء ا لقومکما  بمصر بیوتا ً واجعلوا بیوتکم قبلة واقیمو الصلوة وبشر المومنین ".(یونس 87)   این 5آیه بعنوان تیمن وتبرک برای استدلال بر نماز پیامبر ص کافی است . دقت کنید وقتی قوم وخانواده موسی ع موظف به نماز هستند .رسو ل الله ص که اشرف مخلوقات است ولو قبل از بعثت ، می شود نماز نخواند .معاذالله .چیزی که هست مغایرت کیفیت نماز شرایع قبل با شریعت آخر است. آیه 87یونس را چند بار مطالعه کنید . حتی ایشان دستور یافتند بخاطر تخریب مساجدشان توسط فرعون؛ در خانه اقامه نماز را داشته باشند . "واجعلو ا بیوتکم قبلة واقیموا الصلوة "   یونس 87 تمام انبیاء برای قوم خود نماز را به ارمغان آورده اند . آری ، ما از کم وکیف آن خبر نداریم . بقول ابن سینا " عدم الوجدان لا یدل علی عدم الوجود" ندانستن دلیل نبودن نیست . همو گوید : هر وقت چیزی شنیدی و باورش برایت مشکل بود ؛ زود آنرا تکذیب نکن ؛ صبر کن تا دلیلی بر ؛ رد آن اقامه کنی . قال الله تعالی " بل کذبوا بما لم یحیطوا بعلمه "   یونس 39 بدون دلیل زود تکذیب می کنند … قال المفسر : والذی یظهر من تتبع الاثار ومراجعة الاخبار : ان الصلاة کانت مفروضة فی مکة ، بل کان الرسول ص یصلی قبل البعثة .وقد وردت فی احادیثنا واحادیث العامة ما یدل علی ان " لا صلاة الا بفاتحة الکتاب "وتلک التعابیر : انه ص ما کان یصلی بغیر ها ....فصلاته قبل البعثة کانت معها ...المسالة الرابعة اذا کان رسو ل الله ص یصلی قبل البعثة او بعدها وقبل نزولها ، فما ذا کان یقرا فی صلاته ؟ لا شبهة فی ان الصلاة کانت مخترعة قبل الاسلام . واوصانی بالصلاة والزکاة *وانه صلی الله علیه واله –علی ماقیل – کان یصلی فی المسجد الحرام فی ابتداء البعثة بل وقبلها .فان کان بعد البعثة وبعد تشریعها ، فالجواب واضح . وان کان قبلها ، ...فربما یشکل . ولکن التاریخ قاطع بان نزولها لم یکن بعد تشریعها .بعد می گوید می شود گفت ، نماز بدون فاتحه می خوانده واشکالی هم ندارد .زیرا حمد رکن نیست .والذی یمکن ان یقال :انه کان یصلی من غیر الفاتحه ، لانها لیست رکنا ً .ایشان هم تائید می کنند که پیامبر احکام را از جبرئیل می گرفته اند ..کان یاخذ عنه المعارف قبل البعثة ، وکان عارفا ً باحکامه الفردیة ...حسب ما یظهر من سیرة النبی ص ، قبل البعثة –یوحی الیه قبلها ، فکان عارفا ً بحقائقه وبواطنه او بالفاظه علی نعت الاجمال والاندماج .نقل از تفسیر سید مصطفی خمینی ج1ص18تا20.دقت فرمودید ، مرحوم آیت الله سید مصطفی هم بر نماز خواندن پیامبر ص قبل از بعثت مهر تائید گذاشته وحتی احتمال هم دادند ؛ اگر بگوئیم سوره حمد ؛ نازل نشده ؛ اشکالی ایجاد نمی شود .زیرا سوره ، رکن نماز نیست . سوال : اگر کسی بگوید نماز پیامبران بعد از بعثت ایشان بوده وسخن ما در قبل از بعثت است ، چه جوابی بدهیم ؟ گوئیم آیه 31مریم را دوباره بخوانید . حضرت عیسی ع در گهواره ، شیر خواره بود گفت : "واوصانی بالصلوة "  می بایست ، چند سال دیگر نماز بخواند الان گفت : من مامورم نماز بخوانم . حضرت محمد ص ؛ که هزاران درجه ازاو بالاتر است . عیسی گفت ، بزرگ شوم نماز می خوانم ؛ بطریق اولی ،محمد مصطفی ص ، در ایام تکلیف نماز می خواند. صلاة در شرع ، عبارت از عملی که معهود است شامل اذکار و حرکات مخصوص است . قال الجمهور : الصلاة هی اقوال وافعال مفتتحة بالتکبیر ومختتمة بالتسلیم مع النیة بشرائط مخصوصة . صلاة در لغت یعنی دعا . "وصل علیهم "  سوره توبه ایه 103 یعنی برای ایشان دعا کن . قال رسو ل الله ص : اول ما یحاسب به العبد یوم القیامة الصلاة . (الموسوعةالفقهیة الکویتیة ) " من ترک الصلاة متعمدا ً فقد کفر " .  ویا " الصلاة عمود الدین " قال الله تعالی " ان الصلوة تنهی عن الفحشاء والمنکر ولذکر الله اکبر والله یعلم ما تصنعون " عنکبوت 45 دقت کنید فرمود نماز ، مانعیت دارد از اعمال زشت. .. مبرهن است که این مانعیت با شرایط ویژ ه بدست می آید .اولین قدم در نماز تکبیر الاحرام است که اگر درست بجای آید ؛ اثر گذار می شود والا خیر .امام صادق ع فرمود : اذا کبرت فاستصغر مابین العلاء والثری . وقتی تکبیر می گوئی ، بزرگی خدا وکوچکی ما سوای اورا در نظر بیاور .( سر الصلوة امام ره) معنای تکبیر را از معصوم سوال کردند ، آیا اکبر من کل شی؛ است ؟ فرمود : خیر ، اکبر من ان یوصف (اصول کافی ) خدا بالاتر از آن است که بوصف درآید ."  سبحانه تعالی عما یشرکون " وقتی تکبیر؛ با توجه باشد ندای الهی آید: « الان وصلتَ فسمِ باسمی بسم الله الرحمن الرحیم» دقت کنید روی "قید " وصلت َ. تا وصل نشوی ، هیچ نشوی . بهوش باش ای انسان" علل الشرایع و بحار 79/241 – عنه کشف الغطاء 1/297 این که فرمود : الصلاة قربان کل تقی " نماز آنچنانی را گویند ونه نماز کلاغی را  ! آنانی که به ملکوت اعلا ء رسیدند ، از راه نماز بود .وبس ." الصلاة معراج المؤمن " در تشهد می گوئیم : اشهد ان لا اله الا الله وحده لا شریک له واشهد ان محمد ا ً عبده ورسو له اللهم صل علی محمد وآل محمد . لفظ "عبده " بر" رسوله " مقدم شده تا ثابت کند که اول ، عبد خدا بود وبعد رسول شد . علی ع به مالک فرمود : " هذا ما امر به عبد الله امیر المؤمنین , اول بنده خدا بودن وبعد امیر المؤمنین شدن . چقدر زیباست ، کلمه ، عبد الله بر کلمه ای مقدم شده که جز بر علی ع بر هیچ کس روا نیست . پس همان به که بقول علی ع : « فادفع السراج فقد طلع الصبح » چراغ را خاموش کن ؛ صبح شد ! (اول باید فصل شوی ، بعد وصل .)از همه بریدن وبخدا پیوستن ." ما عندکم ینفد وما عند الله باق " « من انس بالله استوحش من الناس » کسی که با خدا انس بگیرد از مردم وحشت دارد .! سر این نکته در آیه 8سوره مزمل است : " واذکر اسم ربک وتبتل الیه تبتیلاً " تبتل ، یعنی بریدن ودل کندن با سختی از چیزی ... تبتل ، بتل نفسه ، یعنی خودرا از دنیا برید وزهد پیشه کرد .( اعنی ، انصراف عن الدنیا ) ای : انقطع الیه انقطا عا ً تا ما ً . ای : اخلص الیه ، بتجرید النفس عن غیره ،  اخلاصاً عظیماً . قال فی مجمع البحرین : وفی الخبر « لا رهبانیة ولا تبتل فی الاسلام » اراد بالتبتل : الانقطاع عن الدنیا وترک النکاح . والبتول کرسول : العذراء ُ المنقطعة عن الازدواج . قیل سمیت فاطمة الزهراءبالبتول لانقطاعها الی الله وعن النساء زمانها ونساء الامة فعلا ً وحسبا ً ودینا ً قال رسو ل الله ص " البتول التی لم تر حمرة ً قط " بتول کسی را گویند که حیض نمی بیند .( مجمع 5/317) قال فی المنجد"البتول : من انقطع عن الزواج ، العذراءمریم علیها السلام .      تبتل یعنی بریدن بدون برگشت ، ببری ودیگر فکر برگشتن هم به سرت خطور نکند .بریدن با سختی را تبتل گویند . صدقه راهم بتلة می گویند ، زیرا در آن رجوع وجود ندارد . مقطوعة من صاحبها لا سبیل له علیها .(مجمع البیان شیخ طبرسی 10/567) قال الرازی: " اعلم ان جمیع المفسرین فسروا التبتل بالاخلاص " واصل التبتل فی اللغة القطع " وقیل لمریم "البتول "لانها انقطعت الی الله تعالی فی العبادة . تبتل یعنی تمییز الشئ عن الشئ . واعلم ان معنی الایه ما قاله هولاء الظاهریون لان قوله وتبتل  ای انقطع عن کل ما سواه الیه والمشغول بطلب الاخرة غیر متبتل الی الله تعالی ، بل التبتل الی الاخرة والمشغول بعبادة الله منبتل الی العبادة لا الی الله ؛ والطالب لمعرفة الله متبتل الی معرفة الله لا الی الله فمن آثر العبادة   اولطلب الثواب او لیصیر متعبد ا ً کاملا ً بتلک العبودیة للعبودیة فهو متبتل الی غیر الله ... وهذا مقام لا یشرحه المقال ولا یعبر عنه الخیال ... منظور امام فخر این است که فقط وفقط خدا را در نظر داشتن می شود برای خدا .( تفسیرفخررازی) بنظر راقم سطور ، گرایش فخر رازی به کلام علی ع است ، ولی خجالت می کشد ، صریح بگوید :  مولای شیعیان علی ع فرمود " خدایا من تورا بخاطر بهشت ویا از ترس جهنم عبادت نمی کنم که آن عبادت ، تجار ، واین عبادت بندگان است .من تورا فقط بخاطر خودت عبادت می کنم زیرا تو اهل آنی ولا غیر . تا اندرون را از غیر او خالی نکنی ، نور حق را نمی بینی .این روایت که دارد : والملائکة الذین لا یدخلون بیتا ً فیه کلب ولا صورة .منظور از خانه ؛ دل است واز سگ، نفس حریص واز صورت ، نقشی از دنیااست . چون صورت ، نمادی از شی دیگر است .بهترین کلا م ، قول علی ع ، فرمود " انما الدنیا جیفة نخرة طالبها کلابها ." دنیا مردار بو کرده ای است ، طالب آن سگ دنیااست . ( رک سر الصلوة و اسرار الصلوةملکی تبریزی) « بحث مانعیت نماز » مانعیت بر دو قسم است : 1-                  مانعیت شانی وبالقوه . 2-                  مانعیت قسری ( به زور ) در باب نماز ، قسم اول تصور دارد .    " صَلِیَ " یعنی : چوبی را که کج ومعوج است ، نجار روی آتش می گیرد ، تا گرم شود ، تا بتواند آنرا اصلاح کند . اینکار را اصطلاحا گویند . به این کار اصطلاحا ً "صَلِیَ "گویند .نماز مسلمان هم باید چنین باشد .سازنده باشد . بقول معروف بپزد. حال نماز باید همچون کوره آتش ، مُصلیِ را بسازد . در غیر اینصورت ؛ عادت است . در سوره قصص آیه 29و7 سوره نمل دارد که حضرت موسی ع رفت تا آتش بیاورد وخانواده را گرم کند ؛" لعلکم تصطلون " ولی با سمت پیغمبر ی برگشت .   بقول شاعر " کار پاکان را قیاس از خود مگیر " متاسفانه غالبا ً انسانهای حقیر ، اشکالاتی وارد ویا اشکالات گذشتگان را ، برای خود نمائی واظهار فضل ؛ عنوان می کنند ، که البته  قصدشان یاد گیری نیست .اینان کسانی هستند که خداوند تعالی فرمود: " فی قلوبهم مرض فزادهم الله مرضا ً".هستند. تعریف مرض : المرض السقَمَ، نقیض الصحة یکون للا نسان والحیوان . المرض ما یعرض للبدن فیخرجه ُ عن الاعتدال الخاص .مرض بیماری است ، اعم از بدنی یا معنوی . " واذا مرضت فهو یشفین " شعرا 80 " فی قلوبهم مرض " بقره 10 ای : شک ونفاق ، ویقال المرض فی القلب الفتور عن الحق .( فتور یعنی سستی ) وعن ابن فارس : المرض کل ما خرج به الانسان عن الصحة من علة او نفاق او تقصیر فی امر .                            مجمع البحرین 4/230   بعض دانشمندان از آیه " ولا تعجل بالقران قبل ان یقضی الیک وحیه "   طه 114  نماز خواندن پیامبر ص را قبل از بعثت استفاده کرده اند .                 گویند : لا صلاة الا بفاتحة الکتاب " نماز بدون فاتحه الکتاب نیست . آن هم جزء قران است وپیامبر ص از مفاد قران خبر داشته است .   به ظن قوی وقتی از سوره حمد خبر داشته ، نماز می خوانده واقوی ، با سوره حمد هم بوده است .(علی رای) نکته : تشریع نمازهای شبانه روزی در شب معراج صورت گرفته است . « پیرامون اثبات نزول دفعی قران بر قلب پیغمبرص از آیات قران » شعراء : نزل به الروح الامین * علی قلبک لتکون من المنذرین* بلسان عربی ّ مبین " 193-194 این آیه دلالت بر نزول دفعی قران بر قلب پیغمبر ص میکند .و برای اثبات نزول دفعی – انزال- از لوح محفوظ " بل هو قران مجید فی لوح محفوظ " سوره بروج ؛  به بیت معموربه آیات ثلاث استدلال کنند : آیه اول سوره قدر , آیه اول سوره حم دخان و آیه 185 بقره " شهر رمضان الذی انزل فیه القران " واما برای اثبات اطلاع پیغمبر ص از محتوای قران به آیه117 سوره طه متوسل میشوند : " ولا تعجل بالقران قبل ان یقضی الیک وحیه " قبل از ختم وحی ؛ در خواندن عجله مکن . گویند ظاهراً این منع از تعجیل دلالت بر این دارد که رسول خدا از حقیقت ومحتوای کلّی قران مطلع بوده ؛ فلذا شروع به خواندن می کرده , ظاهر آیه هم چنین اقتضائی دارد . البته این نظریه مخالف هم دارد . آ یات 16تا 19 سوره قیامت هم چنین اقتضائی علی الظاهر دارد : " لا تحرک به لسانک لتعجل به * ان علینا جمعه وقرانه * فاذا قراناه فاتبع قرانه * ثم ان علینا بیانه" نکته : شروع بعثت نبی اسلام در 27 رجب بوده وبنا بر نقل مشهور آیات ابتدائی سوره علق هم با ابلاغ رسالت بر پیغمبر ص ابلاغ گردید . که نظرات موافق ومخالف دارد . البته این نکته حائز اهمیت است که وجود آیات فراوانی با لفظ ماضی ؛ مثل " لقد نصرکم الله ببدر وانتم اذلة " ویا آیه " لقد نصرکم الله فی مواطن کثیرة " با نزول تدریجی سازگار است والا بین شب قدر وجنگ بدر وحنین سالهای زیادی فاصله وجود دارد . به هر تقدیر فقط میتوانیم بگوئیم نزول دفعی از لوح به بیت معمور .   بعد از نزول این آیات تا سه سال وحی مسکوت ماند که به دوران فترت معروف است . سپس طی 20سال نزول تدریجی قران را به مناسبتهای مختلف شاهد بودند . شیخ صدوق در اعتقادات باب31 می نویسد : " الاعتقاد فی نزول القران نزل فی لیلة القدرقال الشیخ اعتقادنا فی ذلک ان القران نزل فی شهر رمضان فی لیلة القدر جملة واحدة الی البیت المعمور ثم نزل من البت المعمور فی مدة عشرین سنة لان الله عزوجل اعطی نبیّه العلم جملة(به این نکته دقت کنید ؛ الله تعالی اعطی نبیه العلم جملةً , یعنی همان علم به حقایق کلی قران ) واحدة ثم قال له ولا تعجل بالقران من قبل ان یقضی الیک وحیه ..." شیخ مفید در تصحیح اعتقادات صدوق در این باب می گوید : " الذی ذهب الیه ابوجعفر –ره- فی هذا الباب اصله حدیث واحد لا یوجب علماً ولا عملاً ؛ ونزول القران علی الاسباب الحادثة حالاً بحال یدل علی خلاف ما تضمنه الحدیث "     ص 124 آن خبر واحدی که شیخ گوید؛ دراصول کافی  ج 4 ص  437ح 3560 است . ( خبر از امام صادق ع ) واما اینکه فرمود : " شهر رمضان الذی انزل فیه القران "185   بقره ویا " انا انزلناه فی لیلة القدر " ویا " انا انزلناه فی لیلة مبارکة "   دخان 3 اگر سوال شود که منظور کدام شب قدر از کدام سال بعثت است ؟ گوئیم : بر حسب روایات وگفتار بزرگان باید اولین رمضان بعد از27رجب سال بعثت باشد . البته دفعتاً از لوح محفوظ به بیت المعمور.ابن سعد در طبقات الکبری  در خبری از امام باقرع نقل کند که فرمود: " نزل الملک علی رسول الله بحراء یوم الانثین لسبع عشرة خلّت من شهر رمضان ورسول الله یومئذ ٍ ابن اربعین سنة وجبرئیل الذی کان ینزل علیه بالوحی "              1/193 در تفسیر نور ج7ص 397 می نویسد : " از " لا تعجل " بدست می آید که پیامبر ص مجموعه آیات قران را می دانسته وآنرا پیش خوانی می کرده است  واین خود دلیل روشنی است بر آنکه قران مجید دوبار بر پیامبر ص نازل شده است یکبار بصورت دفعی ویکبار تدریجی  ..."     وایضاً علامه در المیزان 14/300 این نظریه را می نویسد . نویسندگان تفسیر نمونه هم این احتمال را بعنوان یک نظریه قبول دارند ونه 100% .   ج 13 ص 313 نکته مهم دیگر اینستکه بعض بزرگان مفسرین آیه " شهر رمضان الذی انزل فیه القران " را چنین تفسیر کنند :ابتدء فیه انزاله "      کشاف زمخشری .1/227 یعنی منظور از انزال قران در رمضان نه بمعنای نزول دفعی است , بلکه بمعنای شروع انزال تدریجی . بیضاوی در انوار التنزیل 1/217و شیخ محمد عبده در المنار 2/158ومراغی در تفسیر المراغی 2/73چنین مطلبی را عنوان می کنند .                 رک : التمهید آیت الله معرفت ص 65 اگر این مطلب اثبات شود بطور خودکار مشکل نزول دفعی برطرف میشود . ! ملا محسن فیض هم در تفسیر صافی ؛ بیت المعمور را قلب پیامبر ص معرفی میکند .   1/42 شیخ بغوی در معالم التنزیل گوید : " انزل القران جملة واحدة من اللوح المحفوظ فی لیلة القدر من شهر رمضان الی البیت العزة فی السماء الدنیا،  ثم نزل به جبرئیل ع علی رسول الله ص نجوماً فی ثلاث وعشرین سنة "           1/216 سید محمد طنطاوی در تفسیر الوسیط  تفسیر قران در ماه مبارک رمضان را چنین گوید : " المراد باِنزال القران فی شهر رمضان ابتداء انزالهِ فیه ، وکان ذلک فی لیلة القدر بدلیل قوله تعالی  انا انزلناه فی لیلة القدر  ای بدء نا انزال القران فی هذه اللیلة المبارکة – لاربع وعشرین خلت من رمضان – " در تفسیر منسوب به ابن عباس گویند : " جبرئیل بالقران جملة الی سماء الدنیا فاملاه علی السفرة ثم نزل به بعد ذلک علی محمد ص یوماً بیوم ..." اصح اخبار در نزد اهل سنت چنین است : " عن ایوب عن عکرمه عن ابن عباس قال انزل القران فی لیلة القدر الی السماء الدنیا جملة واحدة ثم نزل به جبرائیل فی عشرین سنة وهذا اسناد لا یدفع . وقیل المعنی انا ابتداءنا به انزاله فی لیلة القدر " رک: معانی القران – نحاس متوفی 338ق ج 6ص396و تفسیر قرطبی 20/130و ابن کثیر 4/148و در منثور 6/25 و زاد المسیر ابن الجوزی ½ و... راغب اصفهانی هم در مفردات گوید : " انا انزلناه فی لیلة القدر : وانما خص لفظ الانزال دون التنزیل ؛ لما روی ان القران نزل دفعة واحدة الی سماء الدنیا ؛ ثم نزل نجماً فنجماً "    ص 489   نکته ای مهم : مشهور شیعه معتقدند که پیامبر در 27 رجب مبعوث شده ومشهور اهل سنت گویند در ماه مبار ک رمضان . بخاطر اینکه شروع بعثت ورسالت با شروع نزول آیات هماهنگی داشته باشد که در غیر آن مشکل ساز می گردد . زیرا شروع رسالت ونزول آیات ابتدائی سوره علق با شروع نزول قران در شب قدر وماه مبارک با 27 رجب همخوانی ندارد . الا اینکه دست به توجیه بزنیم . آراء مختلف پیرامون شروع بعثت وانزال قران : 27 رجب ؛ 17 و18 و24 رمضان ؛ 3 و8 و 12 ربیع الاول ؛ شب نیمه شعبان . در یک خبر از طریق خاصه در عیون اخبار الرضا ع نقل است که فردی از امام سوال کرد , چرا روزه در ماه رمضان واجب است ودر ماههای دیگر نیست ؟ حضرت فرمود: بدلیل نزول قران در شهر رمضان است ( شهر رمضان الذی انزل فیه القران ) وهمچنین بدلیل برگزیدن محمد ص به رسالت در آن ؛ " وفیه نبئ محمدص وفیه لیلة القدر "     عیون 1/123 وعنه البحار 18/190 برابر این خبر شروع رسالت وابلاغ پیامبری به محمد ص در ماه رمضان بوده است . البته در روایات متواتر زیادی از امام صادق ع نقل کنند که فرمود: " لا تدعُ صیام یوم سبع وعشرین من رجب فانه الیوم الذی نزلت فیه النبوة علی محمد ص " رک : امالی طوسی ص45, کافی 4/149 ؛ تهذیب طوسی 4/305 و بحار 18/189 تمامی فقهاء در باب روزه مستحبی ؛ همین روایت را نقل کرده وبر اساس آن فتوا میدهند .که این موضوع قول مشهور شیعه مبنی بر شروع رسالت در 27 رجب را تقویت میکند . امام فخر رازی در مفاتیح الغیب قائل است که بعثت در رمضان بوده است .( تبعیت از قول مشهور عامه ) قال : قال الشعبی : ابتداء انزاله لیلة القدر لان البعث کان فی رمضان "    ج 32 ص 229 ودر خبر دیگری از ابن عباس همان مطالب فوق را بیان میکند . ابن کثیر در سیره النبویه 1/392 والبدایه 3/11 می گوید : ثم قیل : انه ولد علیه السلام فی الثانی عشر من ربیع الاول یوم الاثنین وفیه بعث وفیه عرج به الی السماء " علامه مجلسی در یک قول روز مبعث را 12 ربیع الاول می گوید .   بحار 18/190و صص204-205 دهم ویازدهم ربیع الاول را هم گفته اند . سید بن طاوس در قولی روز ورود به مدینه را برای رسول الله ص 12 ربیع الاول می گوید .  اقبال 3/116 تولد حضرت را هم روز 12 ربیع الاول می گوید .   مدرک قبل سوال : بیت المعمور- آیه 4 سوره طور -  کجاست ؟ جواب : چند قول در مکان آن وجود دارد : 1- آسمان هفتم  2- آسمان ششم   3- آسمان چهارم  4- آسمان دنیا مقابل کعبه , جائی که محل طواف کروبیان است .  ( مناهل العرفان 1/33و در منثور 6/117, روح المعانی 14/28 ؛ کشاف 4/408) سوال : فلسفه نزول قران از لوح محفوظ به بیت المعمور چیست ؟ جواب : فخر رازی گوید برای تقریب وشوق الی النزول[ بر پیغمبر ص ] است .    32/229 مبنای تاریخ اسلامی از چه زمانی است ؟ جواب: علی رغم اینکه پیغمبر ص شب 5شنبه اول ربیع الاول سال 13 بعثت از مکه بسوی مدینه هجرت کرده ودر روز 12 ربیع الاول وارد مدینه شدند . لیکن مبنای تاریخ هجری از اول محرم قرار داده شده که این امر بدستور عمربن الخطاب بعد از مشورت با صحابه صورت گرفت . به کلام ابن حجر دقت کنید : فتح 7/208 در سطور قبل آوردیم ولیکن بخاری در صحیح خودش مبنا را همان  هجرت رسول قرار می دهد . 48 - باب التَّارِيخِ مِنْ أَيْنَ أَرَّخُوا التَّارِيخَ . 3934 - حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ سَهْلِ بْنِ سَعْدٍ قَالَ مَا عَدُّوا مِنْ مَبْعَثِ النَّبِىِّ – ص  - وَلاَ مِنْ وَفَاتِهِ ، مَا عَدُّوا إِلاَّ مِنْ مَقْدَمِهِ الْمَدِينَةَ . تحفة    4728   «تحقیقی حول اسراء » (( الْمِعْرَاجُ )) : مِفْعَالٌ ، مِنَ الْعُرُوجِ ، أَيِ الْآلَةِ الَّتِي يُعْرَجُ فِيهَا ، أَيْ يُصْعَدُ ، وَهُوَ بِمَنْزِلَةِ السُّلَّمِ ، لَكِنْ لَا يُعْلَمُ كَيْفَ هُوَ ، وَحُكْمُهُ كَحُكْمِ غَيْرِهِ مِنَ الْمُغَيَّبَاتِ ، نُؤْمِنُ بِهِ وَلَا نَشْتَغِلُ بِكَيْفِيَّتِهِ ... وَكَانَ مِنْ حَدِيثِ الْإِسْرَاءِ : أَنَّهُ صَ أُسْرِيَ بِجَسَدِهِ فِي الْيَقَظَةِ ، عَلَى الصَّحِيحِ ، مِنَ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ إِلَى الْمَسْجِدِ الْأَقْصَى ، رَاكِبًا عَلَى الْبُرَاقِ ، صُحْبَةَ جِبْرِيلَ عَلَيْهِ السَّلَامُ ، فَنَزَلَ هُنَاكَ ، صَلَّى بِالْأَنْبِيَاءِ إِمَامًا ، وَرَبَطَ الْبُرَاقَ بِحَلْقَةِ بَابِ الْمَسْجِدِ . وَمِمَّا يَدُلُّ عَلَى أَنَّ الْإِسْرَاءَ بِجَسَدِهِ فِي الْيَقَظَةِ ، قَوْلُهُ تَعَالَى : { سُبْحَانَ الَّذِي أَسْرَى بِعَبْدِهِ لَيْلًا مِنَ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ إِلَى الْمَسْجِدِ الْأَقْصَى } . وَالْعَبْدُ عِبَارَةٌ عَنْ مَجْمُوعِ الْجَسَدِ وَالرُّوحِ ، كَمَا أَنَّ الْإِنْسَانَ اسْمٌ لِمَجْمُوعِ الْجَسَدِ وَالرُّوحِ ، هَذَا هُوَ الْمَعْرُوفُ عِنْدَ الْإِطْلَاقِ ، وَهُوَ الصَّحِيحُ . فَيَكُونُ الْإِسْرَاءُ بِهَذَا الْمَجْمُوعِ ، وَلَا يَمْتَنِعُ ذَلِكَ عَقْلًا ، وَلَوْ جَازَ اسْتِبْعَادُ صُعُودِ الْبَشَرِ لَجَازَ اسْتِبْعَادُ نُزُولِ الْمَلَائِكَةِ ، وَذَلِكَ يُؤَدِّي إِلَى إِنْكَارِ النُّبُوَّةِ وَهُوَ كُفْرٌ .   بعد از گذشتن از 7 اسمان وملاقات با چند پیغمبر به قاب قوسین رسیدوبحث تشریع نماز شد : ثُمَّ عُرِجَ بِهِ إِلَى الْجَبَّارِ ، جَلَّ جَلَالُهُ وَتَقَدَّسَتْ أَسْمَاؤُهُ ، فَدَنَا مِنْهُ حَتَّى كَانَ قَابَ قَوْسَيْنِ أَوْ أَدْنَى ، فَأَوْحَى إِلَى عَبْدِهِ مَا أَوْحَى ، وَفَرَضَ عَلَيْهِ خَمْسِينَ صَلَاةً ، فَرَجَعَ حَتَّى مَرَّ عَلَى مُوسَى ، فَقَالَ : بِمَ أُمِرْتَ ؟ قَالَ ؟ بِخَمْسِينَ صَلَاةً ، فَقَالَ : إِنَّ أُمَّتَكَ لَا تُطِيقُ ذَلِكَ ، ارْجِعْ إِلَى رَبِّكَ فَاسْأَلْهُ التَّخْفِيفَ لِأُمَّتِكَ ، فَالْتَفَتَ إِلَى جَبْرَائِيلَ كَأَنَّهُ يَسْتَشِيرُهُ فِي ذَلِكَ ، فَأَشَارَ أَنْ نَعَمْ إِنْ شِئْتَ ، فَعَلَا بِهِ جِبْرِيلُ حَتَّى أَتَى بِهِ إِلَى الْجَبَّارِ تَبَارَكَ وَتَعَالَى وَهُوَ فِي مَكَانِهِ - هَذَا لَفْظُ الْبُخَارِيِّ فِي (( صَحِيحِهِ )) وَفِي بَعْضِ الطُّرُقِ - فَوَضَعَ عَنْهُ عَشْرًا ، ثُمَّ نَزَلَ حَتَّى مَرَّ بِمُوسَى ، فَأَخْبَرَهُ ، فَقَالَ : ارْجِعْ إِلَى رَبِّكَ فَاسْأَلْهُ التَّخْفِيفَ ، فَلَمْ يَزَلْ يَتَرَدَّدُ بَيْنَ مُوسَى وَبَيْنَ اللَّهِ تَبَارَكَ وَتَعَالَى ، حَتَّى جَعَلَهَا خَمْسًا ، فَأَمَرَهُ مُوسَى بِالرُّجُوعِ وَسُؤَالِ التَّخْفِيفِ ، فَقَالَ : قَدِ اسْتَحْيَيْتُ مِنْ رَبِّي ، وَلَكِنْ أَرْضَى وَأُسَلِّمُ ، فَلَمَّا نَفَذَ ، نَادَى مُنَادٍ : قَدْ أَمْضَيْتُ فَرِيضَتِي وَخَفَّفْتُ عَنْ عِبَادِي . فَقَالَ : قَدِ اسْتَحْيَيْتُ مِنْ رَبِّي ، وَلَكِنْ أَرْضَى وَأُسَلِّمُ ، فَلَمَّا نَفَذَ ، نَادَى مُنَادٍ : قَدْ أَمْضَيْتُ فَرِيضَتِي وَخَفَّفْتُ عَنْ عِبَادِي . وَقَدْ تَقَدَّمَ ذِكْرُ اخْتِلَافِ الصَّحَابَةِ فِي رُؤْيَتِهِ ص رَبَّهُ عَزَّ وَجَلَّ بِعَيْنِ رَأْسِهِ ، وَأَنَّ الصَّحِيحَ أَنَّهُ رَآهُ بِقَلْبِهِ ، وَلَمْ يَرَهُ بِعَيْنِ رَأْسِهِ ، وَقَوْلُهُ : { مَا كَذَبَ الْفُؤَادُ مَا رَأَى } ، { وَلَقَدْ رَآهُ نَزْلَةً أُخْرَى } (نجم 11) ، صَحَّ عَنِ النَّبِيِّ صَ أَنَّ هَذَا الْمَرْئِيَّ جِبْرِيلُ ،  رَآهُ مَرَّتَيْنِ عَلَى صُورَتِهِ الَّتِي خُلِقَ عَلَيْهَا . چه لزومی  داشت که اولا به بیت المقدس رفت ؟ چرا مستقیما به اسمان صعود نکرد؟ فَإِنْ قِيلَ : فَمَا الْحِكْمَةُ فِي الْإِسْرَاءِ إِلَى بَيْتِ الْمَقْدِسِ أَوَّلًا ؟ فَالْجَوَابُ - وَاللَّهُ أَعْلَمُ - : أَنَّهُ كَانَ ذَلِكَ إِظْهَارًا لِصِدْقِ دَعْوَى الرَّسُولِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ-واله -وَسَلَّمَ الْمِعْرَاجَ حِينَ سَأَلَتْهُ قُرَيْشٌ عَنْ نَعْتِ بَيْتِ الْمَقْدِسِ فَنَعَتَهُ لَهُمْ وَأَخْبَرَهُمْ عَنْ عِيرِهِمُ الَّتِي مَرَّ عَلَيْهَا فِي طَرِيقِهِ ، وَلَوْ كَانَ عُرُوجُهُ إِلَى السَّمَاءِ مِنْ مَكَّةَ لَمَا حَصَلَ ذَلِكَ ، إِذْ لَا يُمْكِنُ اطِّلَاعُهُمْ عَلَى مَا فِي السَّمَاءِ لَوْ أَخْبَرَهُمْ عَنْهُ ، وَقَدِ اطَّلَعُوا عَلَى بَيْتِ الْمَقْدِسِ ، فَأَخْبَرَهُمْ بِنَعْتِهِ . جواب :برای دفع شبهه واثبات مدعای خودش در مقابل قریش .     تعریف شب قدر چیست ؟ گویند مقدرات عالم وعالمیان در این شب از لوح محفوظ استخراج وبه ماموران الهی جهت اجرا در سال مستقبل ایفاد می گردد . وآنها 4 فرشته بزرگ خدا هستند : اسرافیل , میکائیل ؛ عزرائیل وجبرائیل . در خبری از ابن عباس دارد که مقدرات در شب نیمه شعبان مقدر شده ودر شب قدر به فرشتگان ابلاغ میشود دیگری گوید بدلیل عظمت این شب است . و......                 تفسیر القرطبی 20/130و ابن کثیر 4/184 دقت کنید معنای این حرف اینستکه مقدرات عالم را خداوند از روز ازل تا یوم قیامت میداند ومقدر نموده است لیکن فرشتگان از آن بی خبرانند . در شب قدر از بایگانی خارج وبه مامور ابلاغ میشود در غیر اینصورت فرشتگان با علم خدا به ماکان ویکون از ازل تا ابد شریک میشوند که آنهم با توحید نمیسازد . سوال : کیفیت اخذ قران توسط جبرئیل چگونه است ؟ جواب : ان جبرئیل اخذ القران عن الله سماعاً "    مناهل العرفان 1/35 آنچه که جبرئیل اخذ میکرد الفاظ بودند حقیقتاً ونه معانی . وآنچیزی هم که پیغمبر ص استماع میکرد الفاظ بودند حقیقتاً ونه معانی , یعنی آن چیزی که سکولاریستهای مذهبی گویند . در هر دو طرف ؛ اخذ جبرئیل واخذ النبی ص ؛ الفاظ بود وسماعاً . سوال : سوره حمد که از ارکان نماز بوده وبر طبق خبر " لا صلاة الا بفاتحة الکتاب " در چه زمانی نازل شده است ؟ جواب : گویند در طی رویائی صادقه ؛ قبل از بعثت بر پیغمبر ص نازل شد . سوال : آیا دلیلی بر این ادعا وجود دارد ؟ جواب : مجلسی در بحار 18/278 وسید جعفر مرتضی در الصحیح من السیرة 2/196 می گویند که با عنایت به خطبه قاصعه علی ع , ملکی مامور پیغمبر بود ودر سالهای قبل از رسالت ایشان را تعلیم میداد . بعبارت دیگر حضرت محمد ص قبل از بعثت , نبی ّ بوده اند . کما اینکه حضرت عیسی ع در گهواره گفت : انی عبد الله اتانی الکتاب وجعلنی نبیاً "    مریم 30 ویا خبر معروف در باب ابراهیم ع که می گوید ؛ نبی ّ بود قبل از رسالت ؛ رسول بود قبل از امامت وامام بود قبل از خلیل شدن . ویا خبر معروف از خود پیغمبر ص که فرمود " کنت نبیاً وآدم بین الماء والطین " بنابر این نتیجه می گیریم :" فدلت علی انه ص کان نبیاً قبل الرسالة "   مبنای محاسبه تاریخ هجری قمری : شروع تاریخ اسلامی از روز ورود پیامبر ص به مدینه منوره می باشد . طبری در تاریخ موصوف ج2 ص 110 نحوه چگونه تثبیت تاریخ اسلامی رابا نقل اقوال مختلف مفصلا بیان می کند : بسم الله الرحمن الرحيم ذكر الوقت الذي عمل فيه التأريخ قال أبو جعفر ولما قدم رسول الله صلى الله عليه و –واله –و سلم المدينة أمر بالتأريخ فيما قبل حدثني زكرياء بن يحيى بن أبي زائدة قال حدثنا أبو عاصم عن ابن خريج عن أبي سلمة عن ابن شهار أن النبي ص لما قدم المدينة وقدمها في شهر ربيع الأول أمر بالتأريخ قال أبو جعفر فذكر أنهم كانوا يؤرخون بالشهر والشهرين من مقدمه إلى أن تمت السنة وقد قيل إن أول من أمر بالتأريخ في الإسلام عمر بن الخطاب...... حدثني عبدالرحمن بن عبدالله بن عبد الحكم قال حدثنا نعيم بن حماد قال حدثنا الدراوردي عن عثمان بن عبيدالله بن أبي رافع قال سمعت سعيد بن المسيب يقول جمع عمر بن الخطاب الناس فسألهم فقال من أي يوم نكتب فقال علي عليه السلام من يوم هاجر رسول الله حدثنا ابن حميد قال حدثنا سلمة عن ابن إسحاق عن الزهري قال قدم رسول الله ص المدينة يوم الاثنين لاثنتي عشرة ليلة خلت من شهر ربيع الأول قال أبو جعفر فإذا كان الأمر في تأريخ المسلمين كالذي وصفت فإنه وإن كان من الهجرة فإن ابتداءهم إياه قبل مقدم النبي ص المدينة بشهرين وأيام هي اثنا عشر وذلك أن أول السنة المحرم وكان قدوم النبي ص المدينة بعد مضي ما ذكرت من السنة ولم يؤرخ التاريخ من وقت قدومه بل من أول تلك السنة  »    انتهی کلامه ابن حجر در فتح الباری در چگونگی شروع تاریخ هجری قمری می نویسد: قَوْله : ( بَاب التَّارِيخ ) قَالَ الْجَوْهَرِيّ : التَّارِيخ تَعْرِيف الْوَقْت ، وَالتَّوْرِيخ مِثْله ، تَقُول أَرَّخْت وَوَرَّخْت . وَقِيلَ اِشْتِقَاقه مِنْ الْأَرْخ وَهُوَ الْأُنْثَى مِنْ بَقَر الْوَحْش ، كَأَنَّهُ شَيْء حَدَثَ كَمَا يَحْدُث الْوَلَد ، وَقِيلَ هُوَ مُعَرَّب ، وَيُقَال أَوَّل مَا أَحْدَث التَّارِيخ مِنْ الطُّوفَان . قَوْله : ( مِنْ أَيْنَ أَرَّخُوا التَّارِيخ ) كَأَنَّهُ يُشِير إِلَى اِخْتِلَاف فِي ذَلِكَ ، وَقَدْ رَوَى الْحَاكِم فِي " الْإِكْلِيل " مِنْ طَرِيق اِبْن جَرِيح عَنْ أَبِي سَلَمَة عَنْ اِبْن شِهَاب الزُّهْرِيِّ " أَنَّ النَّبِيّ ص لَمَّا قَدِمَ الْمَدِينَة أَمَرَ بِالتَّارِيخِ فَكُتِبَ فِي رَبِيع الْأَوَّل " وَهَذَا مُعْضَل ، وَالْمَشْهُور خِلَافه كَمَا سَيَأْتِي ، وَأَنَّ ذَلِكَ كَانَ فِي خِلَافَة عُمَر . وَأَفَادَ السُّهَيْلِيّ أَنَّ الصَّحَابَة أَخَذُوا التَّارِيخ بِالْهِجْرَةِ مِنْ قَوْله تَعَالَى : ( لَمَسْجِدٌ أُسِّسَ عَلَى التَّقْوَى مِنْ أَوَّل يَوْم ) لِأَنَّهُ مِنْ الْمَعْلُوم أَنَّهُ لَيْسَ أَوَّل الْأَيَّام مُطْلَقًا ، فَتَعَيَّنَ أَنَّهُ أُضِيف إِلَى شَيْء مُضْمَر وَهُوَ أَوَّل الزَّمَن الَّذِي عَزَّ فِيهِ الْإِسْلَام ، وَعَبَدَ فِيهِ النَّبِيّ صَلَّى اللَّه عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَبّه آمِنًا ، وَابْتَدَأَ بِنَاء الْمَسْجِد ، فَوَافَقَ رَأْي الصَّحَابَة اِبْتِدَاء التَّارِيخ مِنْ ذَلِكَ الْيَوْم ، وَفَهِمْنَا مِنْ فِعْلهمْ أَنَّ قَوْله تَعَالَى ( مِنْ أَوَّل يَوْم ) أَنَّهُ أَوَّل أَيَّام التَّارِيخ الْإِسْلَامِيّ ، كَذَا قَالَ ، وَالْمُتَبَادَر أَنَّ مَعْنَى قَوْله : ( مِنْ أَوَّل يَوْم ) أَيْ دَخَلَ فِيهِ النَّبِيّ صَ وَأَصْحَابه الْمَدِينَة وَاللَّهُ أَعْلَمُ .  7/208 « تحقیقی پیرامون روز وماه تولد ورحلت جانسوز رسول الله ص  » بر طبق قول مشهور شیعه ، تولد ایشان روز دو شنبه 17 ربیع الاول در سال عام الفیل است . وبر طبق قول مشهور اهل سنت ؛ روز دو شنبه 12 ربیع الاول  عام الفیل می باشد . عده ای را نظر برآن است که قبل از عام الفیل بوده به 3 سال ویا 12 سال وتا 30 سال هم گفته اند که درست نیست . بعض دیگر از عالمان اهل سنت عام الفیل را بعد از تولد رسول الله گفته اند که این هم خلاف مشهور است . قدر متیقن این است که در عام الفیل بوده ؛ مثلا ابن کثیر در البدایه از قول امام باقر ع نقل کند : " وعن ابی جعفر الباقر کان قدوم الفیل للنصف من المحرم ومولد رسول الله ص بعده بخمس وخمسین لیلة .... » 2/322 ودر موضع دیگری گوید :" وکان مولده علیه السلام عام الفیل وهذا هو المشهور عن الجمهور "  2/321   مسعودی می نویسد : " وکان مولده قبل عام الفیل بثلاث سنین "    الاشراف ص255 طبری : " ولد رسول الله یوم الاثنین عام الفیل لاثنتی عشرة مضت من شهر ربیع الاول "   1/571 یعقوبی در تاریخ خودش : " وکان مولد رسول الله ص فی عام الفیل بینه وبین الفیل خمسون لیلة "   2/7 ابن خلدون در تاریخ العبر با دو شنبه و12 ربیع الاول در سال چهلم سلطنت انوشیروان موافق است .  2/4 حمیری در سیره ابن هشام هم با دو شنبه و12 ربیع الاول موافقت دارد .    1/103 وایضا در سیره  النبویه ابن کثیر 1/199 به نقل از ابن عباس .   واما اقوال علمای امامیه قطب راوندی در قصص الانبیا ص314 گوید : تولد رسول الله ص در 17 ربیع الاول وروز دو شنبه بوده است .  اربلی در کشف الغمه 1/14 همین قول . ابن شهر آشوب در مناقب 1/149 با 55 روز بعد از حمله اصحاب فیل ودر روز جمعه 17 ربیع الاول . شیخ صدوق در کمال الدین 1/375 باب 18 می نویسد :   " فولد رسول الله ص عام الفیل لاثنتی عشرة لیلة مضت من ربیع الاول یوم الاثنین " شیخ کلینی در کافی هم با 12 ربیع الاول موافق است .( باب مولد النبی ص ) علامه مجلسی در مرآت 5/170در تصحیح حدیث کافی می گوید : قول مشهور شیعه 17 ربیع الاول است ولی روی حساب دقیق ، قول 12 ربیع الاول « ادل ّ » است .   واما حدیث  مشهور « ولدت فی زمن الملک العادل  » که از قول رسول الله ص نقل کرده اند ؛ صحت ندارد . علامه مجلسی در مرات 5/170 و ابن شهر آشوب در مناقب 1/149 و قطب راوندی در قصص الانبیاء ص 314 و... این را نوشته اند .   فتنی در موضوعات ص 88 گوید : « لا اصل له » . عجلونی در کشف الخفا 2/340 وابن کثیر در البدایه 13/72 وصالحی الشامی در سبل الهدی 1/345 این حدیث را کذب می دانند . : قال الحافظ انه کذب باطل لا اصل له "   واما تحقیقی پیرامون روز وفات رسول الله ص :   مشهور اقوال عامه در رحلت پیغمبرص 12 ربیع الاول است که از شیعه کلینی هم با ایشان موافق است . ومشهور قول خاصه 28 صفر است . از نقل تاریخ چنین بر می آید که عامه 28 صفر را روز شروع بیماری پیغمبر می دانند ونه وفات آن حضرت . ( رک :  نقل کلام واقدی در البدایة ابن کثیر 5/276)  « ثم قبض عليه السلام لاثنتي عشر ليلة مضت من ربيع الاول يوم الاثنين وهو ابن ثلاث وستين سنة »  کافی 2/324 كَانَتْ وَفَاتُهُ ص يَوْمَ الِاثْنَيْنِ عِنْدَمَا زَاغَتْ الشَّمْسُ لِاثْنَتَيْ عَشْرَةَ لَيْلَةً خَلَتْ مِنْ رَبِيعٍ الْأَوَّلِ وَدُفِنَ يَوْمَ الثُّلَاثَاءِ كَمَا فِي الْمُوَطَّإِ سبل السلام ابن حجر 2/111 ومات صلوات الله عليه وآله لليلتين بقيتا من صفر سنة عشر من هجرته . وروي أيضاً لاثنتي عشرة ليلة من شهر ربيع الأول يوم الاثنين .»  اعلام الوری طبرسی 1/269 «قبض رسول الله صلى الله عليه و سلم يوم الإثنين لاثنتي عشرة ليلة خلت من شهر ربيع الأول سنة إحدى عشرة من مهاجر رسول الله ص»  طبقات الکبری ابن سعد 3/186 ابن کثیر هم در البدایه 12 ربیع الاول را اعلام می کند .    5/276 در منابع شیعی هم وارد شده که رسول الله ص بعد از نزول آیه " الیوم اکملت لکم دینکم " که بنا بر قول مشهور امامیه 18 رجب روز عید غدیر است ؛ 81 روز بیشتر در قید حیات نبوده اند . که با احتساب = 12 ربیع الاول می شود . شیخ طوسی در تبیان می گوید : " وانه علیه السلام لم یلبث بعد ذلک باحدی وثمانین یوما "   3/433 قاضی ابن براج در مهذب البارع می گوید :" مکث النبی بعد از غدیراحد وثمانین " 1/8 قال ابن کثیر :" کانت وفاته علیه السلام بعد احدی وثمانین یوما من یوم حج الاکبر "   البدایه 5/117 محمود آلوسی هم در روح المعانی 4/375 : " وانه ع لم یلبث بعد سوی احد وثمانین یوما " فخر رازی می گوید بعد نزول سوره اذا جاء نصر الله والفتح رسول خدا 80 روز زنده بود .17/281 جالب است که برابر نقل مشهور تاریخ ؛ تولد پیغمبر ص روز دو شنبه بوده دوازدهم ربیع الاول ، بعثت روز دو شنبه , هجرت روزدو شنبه  12 ربیع الاول ووفات هم روز دو شنبه 12 ربیع الاول بوده است . ثعالبی هم در تفسیر خودش می نویسد که رسول الله ص بعد از نزول سوره اذا جاء ، 80روز زنده بود . 4/288 نزول این سوره هم در ایام تشریق ذی الحجه بوده است . ابن حجر در فتح الباری نزول آیه اکمال دین را به 80 روز در حجة الوداع وقبل از رحلت رسول می گوید .13/208 كَانَ قَبْل مَوْت النَّبِيّ  ص بِأَرْبَعِينَ يَوْمًا ، لِأَنَّ حِجَّة الْوَدَاع كَانَتْ قَبْل وَفَاته بِأَكْثَر مِنْ ثَمَانِينَ يَوْمًا ، وَقَدْ ذَكَرَ جَرِير أَنَّهُ حَجَّ مَعَ النَّبِيّ صَلَّى اللَّه عَلَيْهِ – واله - وَسَلَّمَ حِجَّة الْوَدَاع  »  فتح الباری وقال ابن عمر : نزلت هذه السورة بمنى في حجة الوداع ثم نزلت { اليوم أكملت لكم دينكم وأتممت عليكم نعمتي } [ المائدة : 3 ] فعاش بعدهما النبي صلى الله عليه- واله - و سلم ثمانين يوما  »   قرطبی 20/233 همین مطلب در سبل الهدی والرشاد صالحی الشامی 12/306 وارد شده است .   سوال : روز هجرت پیغمبر ص چه روز ی است ؟ جواب : از کافی کلینی : وكان خروج رسول الله صلى الله عليه وآله من مكة في أول يوم من ربيع الاول وذلك يوم الخميس من سنة ثلاث عشرة من المبعث وقدم المدينة لاثنتي عشرة ليلة خلت من شهر ربيع الاول مع زوال الشمس فنزل بقبا فصلى الظهر ركعتين والعصر ركعتين»  8/339 «أم أيمن يخبره أن رسول الله صلى الله عليه وآله يموت، فامتنع عليه القوم  فتوفي رسول الله في ذلك اليوم حين زاغت الشمس، وهو يوم الاثنين لاثنتي عشرة ليلة خلت من ربيع الاول  ودخل الناس من الجرف إلى المدينة، ولم ينفذوا لامر رسول الله، ثم اضطربوا، وبايعوا لابي بكر قبل دفن رسول الله صلى الله عليه وآله، ثم إدعى القوم أن أبا بكر لم يكن في جيش أسامة » المسترشد طبری ص115 وایضا در کنز العمال هندی ج10 ص575 گویند : 12 ربیع الاول .  تاریخ طبری 2/453 می نویسد: «قالوا قبض رسول الله ص نصف النهار يوم الاثنين لليلتين مضتا من شهر ربيع الاول وبويع أبو بكر يوم الاثنين في اليوم الذى قبض فيه النبي ص وقال الواقدي توفى يوم الاثنين لثنتى عشرة ليلة خلت من شهر ربيع الاول ودفن من الغد نصف النهار حين زاغت الشمس وذلك يوم الثلاثاء » سوال : علم معصومین چگونه علمی است وطریق کسب آن چیست ؟ جواب : قال الله سبحانه تعالی : " والله اخرجکم من بطون امهاتکم لا تعلمون شیئاً وجعل لکم السمع والابصار والافئدة لعلکم تشکرون" انسانها جاهل بدنیا می آیند . خداوند تعالی برای ما گوش وچشم وقلب قرار داده تا بتوسط آنا واز طریق شنیدن وخواندن و تعقل  معارف وعلوم عقلانی واطمیان قلبی به علم وآگاهی دست یافته ودانا شویم .باشد که شکر گزار باشیم . خدای تعالی در این آیه بر نفی علم  در بدو تولد صحه گذاشته ؛ لیکن ابزار کسب آنرا در نهاد آدمی بودیعت گذاشت .  معلومات انسان بر دو قسم است : علوم نظری وعلوم بدیهی .راه کسب علوم نظری بر دو قسم است : اکتسابی واشراقی . علم اکتسابی از مبادی نظری وآکادمیک تحقق می یابد و اشراقی با افاضات خداوند تبارک وتعالی از عالم غیب بر روح ونفس پاک بر گزیدگان .! خدای بزرگ در قران شریف بر دونوع  علم اشراقی – لدنی – و اکتسابی ما را رهنمود کرده است . ابتدا علم اشراقی ویا لدنی را گوئیم : قال الله تعالی : " وعلمناهُ من لدنا علما " کهف آیه     65    خداوند دانائی عبد صالح خودرا که گویند حضرت خضر ع بود وقرار شدکه معلم موسی ع باشد بخود نسبت داد وفرمود : ما اورا از نزد خودمان تعلیم دادیم . در سوره بقره می فرماید : وَاتَّقُوا اللَّهَ وَيُعَلِّمُكُمُ اللَّهُ وَاللَّهُ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمٌ (282) ودر آیه 122 سوره انعام می فرماید : أَوَمَنْ كَانَ مَيْتًا فَأَحْيَيْنَاهُ وَجَعَلْنَا لَهُ نُورًا يَمْشِي بِهِ فِي النَّاسِ كَمَنْ مَثَلُهُ فِي الظُّلُمَاتِ لَيْسَ بِخَارِجٍ مِنْهَا كَذَلِكَ زُيِّنَ لِلْكَافِرِينَ مَا كَانُوا يَعْمَلُونَ » « واما مستند اشراق علوم از منبع فیض اقدس الهی از سنت » قال رسول الله ص : " من اصبح لله اربعین صباحا ظهرت ینابیع الحکمة من قلبه علی لسانه " عیون 1/74 ومسند زید بن علی ص383   قال الصادق ع :" من عَمِلَ بما عَلِمَ کُفِیَ ما لم یَعلَم "هرکس عمل کند بدان چه می داند خداوند اورا به آنچه نمی داند  دانا می کند ( توحید   صدوق ص 416) قال الصادق ع :" لیس العلم بکثرة التعلیم والتعلم بل العلم نور یقذفه الله فی قلب من یشاء "   بحار 67/140 واما مستند علوم کسبی : قَالَ لَهُ مُوسَى هَلْ أَتَّبِعُكَ عَلَى أَنْ تُعَلِّمَنِ مِمَّا عُلِّمْتَ رُشْدًا (66)  کهف حضرت موسی ع از حضرت خضر ع درخواست کرد که او را علومی چند بیاموزد , واین در حالی است که خودش پیغمبر مرسل واولوالعزم است . دارای علم لدنی بوده , لیکن در زمینه علوم باطنی ودانستن اسرار وقایع محتاج فردی پائینتر از خود ؛ پس ماموریت می یابد تا کسب علم کند . لفظ « تعلِمنِ» دال بر علوم کسبی است . بنابر این معصومین علیهم السلام با اشاره ذات اقدس الهی وفراهم نمودن زمینه ؛ مورد الهام واشراق نور علم قرار می گیرند .  " والهَمَهُ العلم الهاماً فلم یَعیَ بعدَهُ بِجوابٍ ولا یُحیَّرُ فیه عن الصواب فهو معصوم مؤید ٌ "   کافی 1/202و امالی صدوق ص773 وغیبت نعمانی 350 علامه مجلسی در مرآة العقول 2/211در تصحیح این حدیث کافی می گوید: ( الحدیث الاول ) مرفوع ، ورواه الصدوق فی کثیر من کتبه بسند آخر فیه جهالة وهو مروی فی الاحتجاج وغیبة النعمانی وغیرهما " خلاصه کلام : علم معصومین ع لدنی واز طریق الهام ویا وحی ایجاد می شود . غیر از این باشد خلاف قاعده عقلاست . ( افضل ومفضول)

 

تحقیق معجزه وتفاوت آن با کرامت وارهاص

معجزه از ریشه عجز است که دلالت بر ناتوانی منکرین آن دارد .

به درخواست پیغمبر برای اثبات مدعای نبوت واجابت ذات اقدس الهی صورت می گیرد .

سید مرتضی در باب معجزه گوید :

الفعل الناقض للعادة یتحدی به الظاهر فی زمان التکلیف لتصدیق مدع فی دعواه . وقیل :

امر خارق للعادة مقرون بالتحدی مع عدم المعارضة "  رسایل 2/283 و علل الشرایع صدوق 1/122

 

خواجه نصیر الدین طوسی در تجرید می فرماید :

" وطرق معرفة ِ صدقه ِ ظهور المعجز علی یدهِ وهو ثبوت ما لیس معتادا ً او نفی ما هو معتاد ٌ مع خرق ِ العادة ِ

 ومطابقة ِ الدعی "   شرح تجرید ص 488

 

مهمترین چالش فراروی معجزه فروریختن اصل علّی – علت ومعلول – است . که آنهم استثنایی در طبیعت است

مثل شق القمر ویا بیرون آمدن ناقه صالح از شکم کوه .البته خواجه طوسی گوید :

شرط معجزه نیست که بی سبب طبیعی باشد بلکه گاه سبب طبیعی دارد وگاه ندارد مثلا پیغمبر ص یکی از معاندان را نفرین کرد که خدا سگی از سگان را بر او مسلط کند واورا دسفر شیری خورد . ص 488 کشف المراد .


معجزه عبارت است از: امر خارق العاده اى كه با اراده خداى متعال از شخص مدعى نبوت, ظاهر شود و نشانه صدق ادعاى وى باشد.

وَإِلَى ثَمُودَ أَخَاهُمْ صَالِحًا قَالَ يَا قَوْمِ اعْبُدُوا اللَّهَ مَا لَكُمْ مِنْ إِلَهٍ غَيْرُهُ قَدْ جَاءَتْكُمْ بَيِّنَةٌ مِنْ رَبِّكُمْ هَذِهِ نَاقَةُ اللَّهِ لَكُمْ آَيَةً فَذَرُوهَا تَأْكُلْ فِي أَرْضِ اللَّهِ وَلَا تَمَسُّوهَا بِسُوءٍ فَيَأْخُذَكُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ (73) اعراف

نکته : از اضافه ناقه به الله شرافت این ناقه ووجوب احترام او استنباط می شود . وهکذا هر موجودی که رنگ خدائی دارد .

واما کرامت :

کرامت هم امری خارق العاده است که بر دست اولیای الهی ویا هرکسی که به صفای باطن وروح دست یافته باشد

صادر میشود. قال الطوسی:« وقصة مریم وغیِرِها تُعطی جوازَ ظهُورِها علی الصالحین » تجریدالاعتقاد

 کرامت معلولی است که علت آن قدرت نفسانی فرد صاحب کرامت است .

کرامت  اولیای خدادر حقیقت قسمی از ولایت تکوینی است . مثل آوردن تخت بلقیس توسط آصف بن برخیا .

قَالَ الَّذِى عِندَهُ عِلْمٌ مِّنَ الْكِتَبِ أَنَا ءَاتِيك بِهِ قَبْلَ أَن يَرْتَدَّ إِلَيْك طرْفُك فَلَمَّا رَءَاهُ مُستَقِراًّ عِندَهُ قَالَ هَذَا مِن فَضلِ رَبى لِيَبْلُوَنى ءَ أَشكُرُ أَمْ أَكْفُرُ وَ مَن شكَرَ فَإِنَّمَا يَشكُرُ لِنَفْسِهِ وَ مَن كَفَرَ فَإِنَّ رَبى غَنىُّ كَرِيمٌ(40)  نمل

17143- حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ، ثنا أَبُو الطَّاهِرِ، أَخْبَرَنِي ابْنُ وَهْبٍ، حَدَّثَنِي مَالِكٌ، عَنْ هَذَهِ الآيَةِ  " قَالَ الَّذِي عِنْدَهُ عِلْمٌ مِنَ الْكِتَابِ أَنَا آتِيكَ بِهِ "  بِعَرْشِ تِلْكَ الْمَرْأَةِ،  " قَبْلَ أَنْ يَرْتَدَّ إِلَيْكَ طَرْفُكَ " ، قَالَ:"كَانَتْ بِالْيَمَنِ، وَسُلَيْمَانُ بِالشَّامِ".

تفسیر ابن ابی حاتم  11/138

فرق معجزه با کرامت :

معجزه از باب تحدی و« هل من مبارز » است .به خلاف کرامت که معمولا چنین نیست .

موجد معجزه مستقیما وبالمباشره قدرت الهی وموجد کرامت بالمباشره قدرت نفس صاحب کرامت است .

فلذا چنین نتیجه می گیریم که اگر غیر مسلمانی همچون مرتاضان هندو کارهای خارق عادت انجام دادند از طریق تصفیه وپالایش نفس به این مقام رسیده اند . دال ّ بر ارتباط با خالق یکتا نیست .

علی ع می فرماید :

دوائک فیک وما تبصر * ودائک منک ولا تشعر

اتزعم انک جرم صغیر * وفیک انطوی العالم الاکبر

وانت الکتاب المبین الذی * باحرف یظهر المضمر

 

ارهاص چیست ؟

به اعمال خارق العاده وشگفت انگیز انبیا ی الهی قبل از مبعوث شدن ایشان ؛ ارهاص می گویند .

ارهاص از ریشه « رهص » است که در لغت به معنای آماده سازی آمده است .

در لغت نامه دخدا ،« رهص » به معنای چینه وبن دیوار است .

ابن منظور : « وهوتاسیس البنیان »   لسان العرب

ارهاصات انبیا :

چگونگی تولد موسی ع بدور از چشمان جاسوسان فرعون .

سَنُقَتِّلُ أَبْنَاءَهُمْ وَنَسْتَحْيِي نِسَاءَهُمْ وَإِنَّا فَوْقَهُمْ قَاهِرُونَ *  اعراف

وحی به مادر موسی

* وَأَوْحَيْنَا إِلَى أُمِّ مُوسَى أَنْ أَرْضِعِيهِ فَإِذَا خِفْتِ عَلَيْهِ فَأَلْقِيهِ فِي الْيَمِّ وَلا تَخَافِي وَلا تَحْزَنِي إِنَّا رَادُّوهُ إِلَيْكِ وَجَاعِلُوهُ مِنَ الْمُرْسَلِينَ *قصص

تولد عیسی ع

* إِنَّ مَثَلَ عِيسَى عِندَ اللّهِ كَمَثَلِ آدَمَ خَلَقَهُ مِن تُرَابٍ ثِمَّ قَالَ لَهُ كُن فَيَكُونُ * ال عمران

سخن گفتن عیسی ع در گهواره

{فَأَشَارَتْ إِلَيْهِ قَالُوا كَيْفَ نُكَلِّمُ مَنْ كَانَ فِي الْمَهْدِ صَبِيًّا * قَالَ إِنِّي عَبْدُ اللَّهِ آتَانِيَ الْكِتَابَ وَجَعَلَنِي نَبِيًّا * وَجَعَلَنِي مُبَارَكًا أَيْنَ مَا كُنْتُ وَأَوْصَانِي بِالصَّلاةِ وَالزَّكَاةِ مَا دُمْتُ حَيًّا * وَبَرًّا بِوَالِدَتِي وَلَمْ يَجْعَلْنِي جَبَّارًا شَقِيًّا * وَالسَّلامُ عَلَيَّ يَوْمَ وُلِدْتُ وَيَوْمَ أَمُوتُ وَيَوْمَ أُبْعَثُ حَيًّا}.

مریم 29-31

فروریختن رطب تازه از درخت نخلی که خشک بودو فی الحال باردار شد

وَهُزِّي إِلَيْكِ بِجِذْعِ النَّخْلَةِ تُسَاقِطْ عَلَيْكِ رُطَبًا جَنِيًّا (25)  مریم

واما ارهاصات قبل از تولد وجود مبارک محمد علیه السلام

فروریختن کنگره های کاخ کسری . خاموش شدن آتشکده چند هزار ساله فارس . خشک شدن دریاچه ساوه .

وبرای ایام صبابت ایشان می توان به سیلان شیردر سینه حلیمه مادر رضاعی او در حالی که قبلاً از این بابت دچار مشکل بود ؛ به همراه خیرات وبرکات فراوانی که بواسطه وجود حضرت در میان قبیله حلیمه است .

 

این قصه هم گواه ارهاصی از وجود نازنین پیام آور اسلام محمد مصطفی ص است :

روزی حلیمه سعدیه اورا مهیا برای رفتن به صحرا نمود . قصد آن داشت تا بر گردن مبارک محمد –ص- گردنبندی بعنوان ضد چشم زخم بیاویزد حضرتشان ممانعت کرده وفرمود خدا از من حفاظت میکند . دقت کنید در همان سن خردسالی هم اجازه نداد تا خرافات در میان مردم رواج پیدا کند .

" وعلقت فی عنقه خیطاً فیه جزع یمانیة " فقال : مهلاً یا اماه فان معی من یحفظنی "   بحار 15/392

 

بنا براین ارهاص  هم نوعی معجزه محسوب می شود . منتهی دربازه زمانی  قبل از بعثت .

من الله التوفیق

+ نوشته شده در  پنجشنبه ششم خرداد 1389ساعت 19:35  توسط محمدرضا فروزان  | 

فراماسونری(جهان وطنی) وبهائیت


  بسم الله الرحمن الرحیم   «فراما سونری ( جهان وطنی) وبهائیت » محقق : محمد رضا فروزان جلسه مکتب القران فجر بروجرد بتاریخ 24/11/1387 فراما سونری بعنوان تشکیلاتی منسجم ، مرموز ودر هم پیوسته با مراکز جهانی قدرت سیاسی ؛ پدیده ای است که از قرن 18به بعد با رویکرد استعماری تمدن غرب ومراحل تاریخی شکل گیری آن بوجود آمده است . این تشکیلات در سازگاری با نقش تاریخی ویژه ای که در لوای شعار « برادری ، برابری ؛ آزادی ونوع دوستی » ودر مراحل بعدی « ایجاد حکومت جهانی » ایفاگر آن بود ؛ گام به گام با نفوذ دول غربی در عالم توسعه یافته وبه سازمانی جهانی بدل شده است .                    ( فراماسونری در ایران جلد اول ص17) بنیان گذاران این تشکیلات برای مبانی خود ، اسطوره سازی فراوان داشته وبه موهومات تاریخی عنایت ورزیده اند. مدارک بدست آمده از ادارات ذیربط ، گواه این خیال پردازیهای ایشان است . این کلمه در قرن 13میلادی به پیشه ورانی که با تیشه کار می کردند گفته می شد .واز بدو تاسیس تشکیلات فراماسونری در دنیا به افراد زیر مجموعه آن فراماسون اطلاق می شود . ( فرهنگ دهخدا). جامعترین تحقیق را در باب فراماسونری  بزبان فارسی ، اسماعیل رائین در کتاب « فراموشخانه وفراماسونری در ایران »  بعمل آورده ونکات ذیقیمتی را از اعضای این تشکیلات ونقش انگلستان در تکون آن بهمراه فریب چهره های بزرگ سیاسی  دوره قاجار وبعد از آن به خواننده هدیه می نماید . نویسنده به اسناد ومدارک فراوانی مراجعه وسعی بلیغ در مستند نویسی را ملحوظ داشته اند . طالبان علم وآگاهی به این اثر ارزشمند مراجعه کنند .البته کتاب در سه جلد تهیه شده که درحال حاضر ، تنها جلد اول ودوم آن در دسترس بوده وجلد سوم بنا بر دلائلی بسیار کمیاب است . کتاب « نقش فراماسون ها در تاریخ معاصر ایران » تالیف استاد حسین ملکی در 598 صفحه چاپ انتشارات نشر اشاره ؛ سال 1387 است  که مطالعه ی آن در جای خود نیکوست . هرچند که اسماعیل رائین از دیگران بهتر کوشیده است . در ابتدا تذکر این نکته از کتاب استاد ملکی بجاست که بیاوریم وآن ویژگی دو عنصر : سر سپردگی فراماسونها به اربابان خویش و رازداری وحفظ اسرار است که باعث شده تا انگلستان به این سازمان سرّی عنایت ورزیده واعضای آنرا زیر با ل وپر خود در آورد . ودیگر وابستگی فراماسونری با صهیونیست وامپر یالیست است که نویسنده بر آن اصرار میورزد .    فرهنگ لغاتی در اینترنت ؛ فراماسونری را چنین تعریف کند : " در قرون وسطی اربابان کلیسا برای ساخت کلیساهای متعدد از بنایان وکارگران در قالب بیگاری وبدون پرداخت حقوق استفاده می کردند ؛ بنایان برای دفاع از حقوق خود واعتراض به اینکه از آنان بیگاری نکشند ؛ اتحادیه ای تشکیل داده ونام آنرا « فراماسون » گذاشتند. در ضمن ، جا ومکانی را برای تعلیم دیگران بوجود آورده و نام آنرا « لژ» نهادند . بعد ازاتمام ساختمان کلیسا ها این لژها از کارگران خالی وجای خود را به اشراف داد ؛ ونهایتاً باشگاههای کارگری - فراماسونی به محافل سیاسی تبدیل شد ."   ( با تصرف وتلخیص ). دانشمندان عرب واهل سنت از فراماسونری ؛ با نام فرقه « ماسونی » یاد کرده وآنان را وابسته به یهود دانند. دکتر احمد الشلبی در کتاب « مقارنة الادیان – الیهودیة » مطالب جالبی در خصوص گروه ماسونی ارائه میدهد ایشان معتقد است که بین گروه ماسونی – بنایان آزاد – وگروه کهنه ی مصر ؛ در عهد فراعنه ارتباط برقرار است  گوید؛ برای ساخت اهرام مصر و مکانهای دفن فراعنه از دو صنف بنا وکارگر بهره میبردند ؛ گروهی برای امور ظاهری بنا ، وگروهی برای امور داخل که محرمانه بوده ونمی بایست کسی مطلع شود ؛ مثلاً ؛ محل قرار دادن جسد مومیائی شده فرعون . این گروه دوم از بنایان از اسرار مهمی اطلاع می یافتند . ( در واقع همین قضیه سَر بدهم وسِر ندهم ؛ از همانجا ریشه گرفته است . نگارنده )    ص323-324 فراماسونری جهانی بطور کلی به دو طریقه ی مخفی وعلنی فعالیت میکند . بخش اعظم آن مخفی است . تشکیلات درون سازمانی آن درجه بندی شدخ وهر کس در مقام ومنزلت خاصی جای دارد گروهی سه درجه ای هستند وگروهی سی وسه درجه .گروه سه درجه ای شامل : کار آموزی؛ کاریاری؛ واستادی است . فعال این گروه ؛ پس از کسب مقام استادی به گروه 33درجه ای منتقل میشود.اولین مقام این گروه ؛ کار آموزی وآخرین آن ، بزرگ بازرس کل ؛ نام دارد . (رک: فراماسونری در ایران جلد اول ص 25) ورود به جرگه فراماسونری مستلزم گذراندن تشریفات منظم ودشواری است . حداقل سن برای عضویت 21سال تمام است .ولی فرزندان اعضاء با داشتن 19سال سن ؛ حق عضویت دارند . (همان مدرک ص29)   بی شک یکی از ابزار سلطه بر ملتها همین ایده« فراماسونی » است . ساخت وپرداخت اربابان پلید اینتلجنت سرویس ودرسالهای بعدابزار سیاست گذاران سیا . هدف اصلی آن کنترل داخلی کشورها ، حفظ منافع استعمار ، غارت منابع و جلوگیری از بیداری ملتها است . اسماعیل رائین در کتاب « فراموشخانه وفراماسونری در ایران » ج1ص11 انگلستان را مروج فرا ماسونری در ایران میداند . البته نقش فرانسه هم کمتر از انگلستان نیست . هدف اصلی آن ؛ سوق دادن نخبگان ملتها بسوی فراموشخانه وتخدیر افکار عمومی با گرفتن روح عدالت خواهی وپرورش روحیه اباحت گرائی – مباح بودن هر کاری ولو محرمات شرعی باشد – لا مذهبی و پوچ انگاری باورهای مذهبی . که این هدف از بهترین ابزار شکست جوامع انسانی وسوق دادن بسوی شهوت گرائی است . ما در باور دینی خودمان به حسن همجواری ؛ نوع دوستی ، احترام متقابل ؛ کمک به مستمندان ودفاع از مظلومان و ستیز با ستمگران ، ایمان کامل داشته وبر سر اینراه جان میدهیم ، ولی هرگز با دشمنان خلق وخالق دوستی را بر نمی گزینیم ؛ چرا که دستور قران است . قال تعالی : " لا تجد قوماً یؤمنون بالله والیوم الاخر یوادّ ون  من حاد الله ورسوله ولو کانوا آباءهم او ابناءهم او اخوانهم او عشیرتهم اولئک کتب فی قلوبهم الایمان وایدهم بروح منه "  مجادله 22                                        ویا در آخر سوره محمد فرمود : " محمد رسول الله والذین معه اشداء علی الکفار رحماء بینهم " بنابراین ؛ با دوستان خدا ؛ دوستیم وبا دشمنان او دشمن . فراماسونری در صدد گرفتن این روحیه از مسلمین است. به این کلام مطهر از شهید مطهری در کتاب نهضتهای اسلامی در صد سال اخیر توجه کنید : « اقبال در کتاب احیای فکر دینی در اسلام ؛ نهضت وهابیگری را در حجاز وجنبش بهائیت را درایران وقیام آتاتورک را در ترکیه ، اصلاحی واسلامی پنداشته ، همچنان که در اشعار خود برخی دیکتاتورهای چکمه پوش کشورهای اسلامی را ستوده است . این خطاها بر اقبال مسلمان مصلح مخلص نا بخشودنی است "» آثار 24/60   اقول : گاهی ممکن است که نخبگان متدین هم دچار لغزش شوند .« وللخطاء من غیر معصوم فلیس بعزیزٍ» .   شیخ عبد القادر شیبة در کتاب « الماسونیة» گوید : " الماسونیة جمعیة سریة یهودیة الاصل ، ومعنی ماسون او فرمسون : " البناؤون الاحرار "    1/1( بنّایان آزاد ) بهمین دلیل عده ای نطفه ی اصلی فراماسونری را به زمان ساخت معبد هیکل در اورشلیم نسبت میدهند . ببیان دیگر تفکرات یهود در تولد آن بی تاثیر نبوده است . همانطوری که در خلقت بهائیت ؛ قطعی است .   فلذا معنای لغوی  فراماسون  « بنایان آزاد » است .چرا که : Franc+macon== بنایان آزاد . یعنی کسانی که در شهرها می گشتند وجویای کار بودند . اساس کار فراماسونری بر 3اصل استوار است : 1- آزادی   2-   برابری    3-   برادری . منظور اینان از آزادی ؛ همان آزاد بودن از قیود مذهب است ( لیبرالیسم ) . واز برادری اینست که تمام مردم از هر قوم وملت ونحلی باهم برادرند .که در واقع کشتن روح وعرق دینی وتعصب مذهبی است . وگویند ؛ منظور از برابری ؛ کاشتن کینه ی فقراء نسبت به اغنیاء وبالعکس . ( نقل از کتاب « الماسونیة » تالیف شیخ عبد القادر شیبة ). مفتیان الازهر مصر هم بر حرمت عضویت در تشکیلات ماسونی بصدور فتاوائی اقدام ورزیده ومسلمین را از این توطئه ی شوم که با همکاری صهیونیستها ، سعی در نابودی دین اسلام را دارند ؛ بر حذر میدارند . .   این سازمان؛ در عین سادگی ، پوچی ، بی محتوائی وعاری بودن از بار علمی – فرهنگی ، بصورت ، اسرار آمیزترین   تشکیلات نیمه مخفی در آمده وتمام اعضای آن در مقابل پرسش چه می کنید ؟ چه می شنوید ؟  چه چیزی آموزش می بینید ؟ فقط می گویند : *« فراموش کرده ام » * « بیاد ندارم » وبه همین دلیل نام آنرا فراموش خانه گذاشته اند . ( رازمگو) دقیقا ً شبیه عمل ، آن مرد حقه باز نساج که می گفت : به چشم حلال زاده می آید .!!!. گویند یکی از سلاطین روس قصد اطلاع از اسرار ایشان راداشت . وزیر خود را به میان ایشان فرستاد . مدتها بود وبرگشت ، از او پرسید چه دیدی و شنیدی ؟ گفت ، محال است که بگویم . گفتند سرت را بر داریم . گفت حتی اگر مرا بکشید، یک چیز می گویم ، وآنرا زیر زبانم می گذارم . کاغذ دادند ، نوشت وزیر زبان گذاشت . سرش را بریدند وکاغذ را برداشتند ، نوشته بود: « هر که بخانه فراما سون برود ، سَر بدهد ولی سِر ندهد » اسماعیل رائین در کتاب « فراموشخانه وفراماسونری در ایران » می نویسد : ناصر الدین شاه یکی از نزدیکان خود را بمیان اعضای فراماسونری فرستاد ؛ تا برای او کسب خبر کرده واطلاعاتی بیاورد . بعد از مدتها از او پرسید چه فهمیدی ؟ او در جواب هیچ نگفته وچیزی بروز نداد ، فقط گفت ، همینقدر بگویم که قصد دارند تورا نابود کنند . ناصر الدین شاه در 13 ربیع الثانی 1278حکم انحلال فراموشخانه را در ایران صادر کرده وفعالیت آنرا قدغن اعلام کرد .متن حکم ناصری در روزنامه « وقایع اتفاقیه » ثبت شده است . فراماسونری بیشتر خرافات و اسطوره سازی است . غایت اصلی این گروه ، حفظ منافع استعمار است . تمام سازمانهای جهانی آن به سه لژ بزرگ برگشت می کنندکه عبارتند از: لژ بزرگ انگلیس . لژاسکاتلند ولژ ایرلند .( در سال 1928 پیروان این مرام پوشالی در جهان 4400000بوده است ) کار تبلیغی این فرقه در ظاهر ترویج برادری ، برابری وتعاون وکمکهای متقابل است . لیکن در واقع ، جاسوسی ،غارت اموال ملتها؛ پیشبرد اهداف استعمار گران شرق وغرب ، تخدیر ملتها ونابودی بنیان فکری ،فرهنگی وعقیدتی مردم است.بعضی از ارباب فن گویند .معنای اصل کلمه فراماسون  چنین است : «هماهنگی وتفاهم میان اشخاصی که علائق وتمایلات متشابه  دارند » حوزه های عمل رادر تشکیلات« لژ »می نامند  که مراتبی دارد . زمان ترقی از لژی به لژ دیگر هم کاملا مشخص است. ضمنا ً از افراد برای صعود از مقامی به مقام دیگر ، پول دریافت می دارند . البته به فقرای خویش هم کمک می کنند . صرفا ً برای نگه داشتن وممانعت از فرار ایشان . در قرن 14میلادی در لندن تشکیلات فراماسونری رسما ًتاسیس واز آنجا بتمام نقاط گسترش یافت . در قرن 18 میلادی در آسیا ابتدا از شهرهای مهم هند شروع  وبه سایر ممالک ؛ ظرف 40سال سرایت یافت . در امریکا ، سال 1734در ایالت پنسیلوانیا به رهبری بنیامین فرانکلین بوجود آمد . ودر همان سال اولین کتاب مربوط به این سازمان سری توسط فرانکلین منتشر شد . در ایرا ن سال  1237زمان حکومت ناصرالدین شاه سازمان فراماسونری توسط میرزا ملکم خان ارمنی تاسیس شد . هر چند که ریشه های اصلی آن در زمان فتحعلی شاه است . ( رک: کتاب فراماسونری درایران نوشته محمود کتیرائی) میرزا ملکم خان بعد از آنکه از اروپائی شدن ایران مایوس شد؛ بسمت ترویج فراماسونری در ایران پیش رفت . خود او می گوید :" من دریافتم که اروپائی کردن ایران بی فایده است ومصمم شدم که اصلاح طلبی خود را در لفافه مذهب عرضه کنم تا برای هموطنانم در خور فهم باشد "         فراماسونری در ایران 1/32                       با کنکاش تاریخ سازمان در ایران مبرهن می شود که : نوعا ً سردمداران اولیه وموسسین افرادی خائن ، خود فروخته وبعضا ً همجنس باز بوده اند . بر مبنای گزارشهای ساواک ، فراماسونری ( دست کم تا سال 1348) تشکیلاتی انگلیسی است . ودر پیوند با سیاستهای استعماری انگلستان در ایران عمل میکند .      فراماسونری در ایران 1/56 ( بعدها با سازمان سیا پیوند خورده ودر همین رابطه سعی داشتند که شخص شاه را فراماسون معرفی کنند  ) . فراماسونری در ایران تا سقوط حکومت سلطنتی فعال بوده وحتی تا اوائل انقلاب هم به حیات خود ادامه داده ودر نامه ای از سوی دکتر محمود هومن رئیس وقت سازمان  به محضر شهید قدوسی دادستان انقلاب از بی مهری مخالفین شکوه نموده اند ؛ ضمن این که خود را طرفدار ودلسوز امام وانقلاب معرفی کرده اند .                   ( فراماسونری در ایران 1/47به نقل از روزنامه کیهان 29/11/58)   اولین نفر که فراماسونری را به ایران آورد عسکرخان نماینده ایران در دربار ناپلئون بناپارت بود که در عهد فتحعلی شاه  زندگی میکرد . دومین نفر میرزا ابوالحسن خان ایلچی است که در جوانی بسیار خوشگل وزیبا بوده و ساقی محفل عیش ونوش ویار حمام وگل خانه فتحعلی شاه  .لباس دخترانه پوشیده ومی رقصید . گویند بسیار طناز بوده وعنان اختیار از هر شیر نری می ربود . بسیار پست وبی حیا بود . ماهی هزاز روپیه از کمپانی انگلیسی مواجب می گرفت . نفر بعد ابوطالب فرخ خان امین الدوله کاشی است . اوهم یار خلوتگه فتحعلی شاه است . در سال 1288به درک واصل شد. تا زیبا بود وطناز وبی ریش ، مورد لطف سلطان ، وقتی ریش دار شد ، شاه اورا برای عباس میرزا فرستاد ، وگفت: پیر شده وبه درد ما نمی خورد . چندتا خوشگل پیدا کن وبفرست بیاید . انگلستان با تاسیس این تشکیلات وداخل نمودن رجال سیاسی وبزرگان قوم  بطور غیر مستقیم ، مقدرات ملتها را زیر سلطه  در آورده وبرای روز مبادا نگه داری میکند . سالهای سال به ایشان از جیب خودشان پولهای هنگفت پرداخت نموده تا در زمان مقتضی به وظیفه وطن فروشی  قیام کنند . از حربه پول ومسائل جنسی  واعطای مقامات عالیه بهر ه جسته و بنیان دین واخلاق وباورهای اعتقادی وشرافت ایشان را سست می سازد . برای مثال : میرزا ملکم خان ارمنی نامسلمان در عهد ناصری لایحه لاتاری را به امضای شاه رسانده وقصد واگذاری آنرا به شرکت انگلیسی داشت که با دخالت علما ء واصل حرمت قمار در دین اسلام موفق به این کار کثیف نشد . این ملحد با دریافت 40هزار لیره از شرکت انگلیسی با غیرت مردم مسلمان به ستیزه بر خاست . هر چند که در دوران حکومت پهلوی لاتاری فراگیر شده و در آمد سرشاری برای خاندان پهلوی به ارمغان آورد . آقای محمد کتیرائی در کتاب « فراماسونری در ایران » یکی از اعضای بر جسته سازمان را سید جمال الدین اسد آبادی معرفی می کند که ما در مقاله  « بدعت » اسراری ازاشکال این تهمت را آورده ایم . باید بدانیم که منزلت  سید جمال بالاتر از این حرفهاست . متاسفانه کتیرائی نسبت به ساحت سید اهانتها روا دارد که زیبنده نیست ؛ گفته شود . شخصیت سید جمال مشخص است . همو گوید:" هر چند سید در عرصه سیاست مبارزه با استعمار تاثیر گذار است ، لیکن فاقد اخلاق حسنه وعلم کافی بوده است".[  کم لطفی  کرده است ] اسماعیل رائین هم در کتاب « فراموشخانه وفراماسونری در ایران » در حق سید جمال کم لطفی فراوان داشته واو را فراماسون معرفی میکند  ودر مقابل از رضاخان سردار سپه واسد الله علم و... بدلیل عدم عضویت در سازمان فراموشخانه  تمجید ورضاخان را عامل بر چیده شدن فرامو شخانه در ایران معرفی میکند . یکی دیگر از افراد برجسته این سازمان در ایران « محمد علی فروغی » صاحب کتاب سیر حکمت در اروپا است. یهودی زاده ای که با بروی کار آوردن رضا خان وتسلط انگلستان بر منابع ملی ایران بزرگترین خیانت را بر کشور روا داشت . فروغی فردی چاپوس وخود فروخته بود .در اثر ارتباط با محمد ولی اسدی تولیت آستان قدس مشهد وارسال نامه ای محرمانه برای او وذم رضا شاه ، محمد ولی را به جوخه آتش رضاخانی سپرد هر چند که مماشات محمد ولی اسدی در مقابل مخالفین کشف حجاب مشهد هم مزید علت بود . فروغی از زمان مظفر الدین شاه در عر صه سیاست ، بازیگر بود . داستان جالبی از او نقل کنند : « روزبعداز تاجگذاری، رضا شاه از او پرسید مراسم چطور بود ؟ فروغی گفت : اعلیحضرتا ، من تاجگذاریهای زیادی دیده ام ، مظفر الدین شاه ، محمد علی شاه ، احمد شاه را دیده ام ، ولی وقتی شما  تاج را بر سر مبارک گذاشتید ، از جمال مبارک نوری تلو تلو کرد . رضا شاه صورت را بر گردانده وبه مسخره گفت :   نور تلوء تلوء کرد ؟!؛" برو مردکه !!!   دقیقا ً شبیه آن شخصی که آمد خدمت کریم خان زند وگفت : قبله عالم، دیشب ابوی گرامتان را در خواب دیدم در اعلا علیین نشسته بود و صفا می کرد . کریم خان فورا ً دستور داد او را کتک مفصلی زدند .دلیل را پرسید ، گفت : مردک پدر من .... بود ، تو می گوئی در اعلا علیین !   آری فروغی خود فروخته و فراماسون بود؛ از این طریق به نخست وزیری رضا خان هم رسید . صرفا ً با کمکهای انگلیس وبرای حفظ منافع استعمار پیر وکهنه کار بریتانیا .   دیگر از مهره های سازمان در ایران تقی زاده است که به ریاست مجلس هم رسید و گویند از این جاسوس ، کثیف تر  هنوز بیامده است . عین الدوله هم از اعضای فراماسونری در ایران بوده است . باری ؛ فراماسونری در زمان ناصر الدین شاه مدتی تعطیل شد ، لیکن در زمان مظفر الدین شاه مجددا ً فعال ودر دوران پهلوی با جذب رجال بزرگ سیاسی و مملکتی رشد فزاینده ای یافت ،   که خوشبختانه با پیروزی انقلاب اسلامی ایران ، سازمان ایشان منحل ، ومتواری گردیدند . فراماسونها با ارائه ندادن اطلاعات بر سِری بودن واسرار آمیز بودن آن  تاکید دارند.  در عین حال هیچ نیستند ،بزرگنمائی میکنند . زیرا با سری جلوه دادن ، در نظر عوام بزرگ جلوه کنند . روی نقطه ضعف انسانها کار کرده وهر کسی را از را ه خودش صید کرده وبزیر خیمه کشند . ملاحظه کنید که چطور ملتها را سر کار می گذارند ، دولت عثمانی را تحریک می کنند که تو باید خلیفه مسلمین باشی ، شیعیان سب ولعن خلفا رادارند . در ممالک شیعه تفرقه افکنی کنند . عرفان دروغین میتراشند وعده ای را بعنوان قطب وباب ودهها عناوین قلابی دیگر ، اذهان را منحرف میکنند . در هند گاو پرستی را ُمد می کنند . مامور خودشان به گاو توهین کرده وغیب می شود ، مسلمین وهند وان بجان هم می افتند . فردا سگی را بدرب مسجدی می بندند ونزاع از سر گرفته می شود .وبه این ترتیب ملتها به خود مشغول واستعمار گران منابع کشورها را به تاراج می برند . آری انگلیس هر گز اجازه وحدت ملتها را صادر نمی کند .حیات این گرگ پیر در گرو تفرقه وجنگ ملتهاست . وصد افسوس که ملتها هم بیدار نمی شوند . وچه بسا آلت دست قرار می گیرند .بنگرید به آن سالهائی که ایران در گیر نزاع بابی وبهائی بود ودسته دسته مردم کشته می شدند ، اروپا درحال رشد صنعتی چار نعل می تاخت. ما را به چه سرگرم کردند وخود رفتند . وحدت مسلمین را شکستند وآتش کینه را بین شیعه وسنی افروختند. خدا را شکر که جوانان برومند ما سعی در جبران عقب ماندگیها دارند و عنقریب است که اروپائیان محتاج ما شوند . عشق به آل الله را در عمل نشان دهیم . با خروج از زیر یوق استعمار ؛ اهل بیت ع  را خوشحال کنیم . حدیث امام صادق ع را نصب العین خود قرار دهیم که فرمود : " کو نوا لنا زیناً ولا تکونوا علینا شیناً " برای ما زینت باشید  ونه مایه ی سر افکندگی .در عمل ثابت کنیم که اهل ولایت علی ع واولاد او هستیم . ما با دست مایه قرار دادن تعالیم دین اسلام  ومذهب شیعه میتوانیم در جهت شکوفائی هر چه بیشتر وبهتر جامعه ی خویش بکوشیم ؛ از توطئه ی دشمنان نهراسیم وبه جایگاه والای مسلمانی برسیم ؛ مشروط بر اینکه دو چیز را نصب العین خود قرار دهیم : اول – توکل بر خدا     دوم – خودمان را باور کنیم . خلاصه کلام : فراماسونری در تمام جهان فعالیت مرموز خود را همچنان تداوم بخشیده وبا کل قوا در راه چپاول سرمایه های ملتها از هر حربه ای ؛ نظامی وغیر نظامی بهر ه می جوید .اعضای آن در تمام اقشار اجتماعی حضور فعال داشته و شناسائی آنها ، حتی برای سایر اعضای یک گروه نا ممکن است . با دین توحیدی سر سازش نداشته و تبلور اصول یکتا پرستی را با حیات خود در تضاد می بیند .  سوال : آیا عدد 666 که سمبل شیطان پرستی است در کتاب مقدس وجود دارد ؟ جواب : آری . در مکاشفات یوحنا فصل 13 آیه 18 : "این عدد ؛ اسم یک انسان است ؛ ومقدار عددی حروف اسم او به 666 می رسد " اقول : این عدد 666 متناظر سه عدد fff است . حرف  (F  ) ششمین حرف از حروف هجاء انگلیسی است . سوال : کابالا چیست ؟  جواب : کابالا به معنی نوعی تصوف وعرفا ن برخاسته از آئین یهود می باشد . سوال: اوشو کیست ؟ جواب : عارف نامدار وشهیر عصر حاضر است که هزاران پیرو در سراسر دنیا دارد . متولد سال 1931 ومتوفی 1990 است . می گوید در جهان فقط یک قانون وجود دارد وآن « بی قانونی است » . ایشان طرفدار تساهل ، هرج ومرج و آزادی سکس  است . در چند کشور به فساد اخلاقی متهم بوده واز خاک آن کشورها اخراج شده است . در سن 55 سالگی مُرد . در سالهای اخیر به جهت مبارزه با عرفانهای قلابی ووارداتی مجالس ومحافل شرح وتبیین علایم ماسونی وشیطان پرستی رواج فراوان یافته که تا حدودی نشان از اهتمام جامعه فرهنگی – دینی  برای حفظ هویت جوانان مملکت ، خصوصا قشر دانشجو می باشد البته این را هم بگوییم که تاحدودی گرفتار غلو و بزرگ نمائی هم شده ایم . چه بسا برای عده ای هم دکان خوبی شد .   « بابیت وبهائیت » در ایران ، بیشترین اعضا ی فراماسونری از میان بهائیت گزینش میشد ند . سرسپرده گان افرادی  بودندکه عرق دینی نداشته و متعهد به اصول مذهب واحکام شرع انور نیستند . گویند ؛ دین در هر عصر وزمانی تغییر پذیر بوده وسیال است . دستورات دین در گذر زمان متحول میشود . هر عصری پیغمبر ی جدید میطلبد .روی همین عقیده ؛ میرزا حسینعلی خود را پیغمبر جدید وصاحب شریعت میدانست . ومی گفت ؛ کتاب من از قران بلیغتر است . در سطور آتی کلام ایشان را می اوریم ؛ خودتان بنگرید . !!! در این جا بی مناسبت نیست که چند کلامی در مورد بابیت وبهائیت (دو گروه ملعون ومطرود ) که ایشان هم از مهر ه های استعمار بوده وخوش خدمتی فراوان  به اربابان چپاولگر نموده اند ، بمیان آوریم . باشد که مقبول دوست افتد و خدمت ناچیزی به ساحت مقدس علم ومعرفت باشد . ( بهتر است بدانیم ، بدترین دشمنان مهدویت ایندو فرقه ی ضاله ؛ یعنی بابیت وبهائیت هستند ) ابتدای داستان، از بابیت شروع می شود . وجه تسمیه باب ؛ اینست که خود را باب امام زمان ع ؛ قلمداد  می کنند .( انا مدینة العلم وعلیٌ بابها) باب کیست ؟ او سید علی محمد فرزند سید رضا شیرازی است . شاگرد سید کاظم رشتی واو شاگرد شیخ احمد احسائی است . شیخ احمد موسس فرقه شیخیه است ، و بابیت طفل نامشروع شیخیه . شیخیه را 4رکن است ، فلذا خود را رکن رابع می نامند . واما 4رکن عبارتند از : 1-        توحید  2-  نبوت  3- امامت  4- شیخیه ویا شیعه خالص . از شیخ انصاری پرسیدند راجع به رکن رابع ؛ فرمود : محقق در شرایع گوید :" الرکن الرابع فی النجاسات " معنای رکن رابع این است که فرد، احکام را بدون واسطه از امام گرفته وبرای مردم بیان می دارد .این گروه معراج جسمانی را قبول نداشته ومعتقدند که معراج پیغمبر ص روحانی بوده است . ( برای اطلاع از قضیه معراج رسول الله ص به مقاله دعای ندبه ومعراج رسول الله ص مراجعه کنید) روح را نوعی جسم لطیف (هور قلیائی) گویند ومعتقدند ممکن است که در زمان ظهور امام زمان در شکل فرد دیگری غیر از خود بیاید .( البته این را برای جازدن خود بجای امام ع می گویند . در واقع با این اعتقاد راه را برای جازدن خود هموار می سازند .بهمین خاطر سید علی محمد باب گفت : من خودم امام زمان هستم .) تاریخ ادیان ومذاهب جهان ج3ص401 سید علی محمد؛ اول می گفت من باب امام زمانم ، مدتی گذشت ، گفت من خود امام زمانم . مدتی بعد گفت : «من خدا هستم ». بدستور امیر کبیر زندانی وبهمراه یکی از مریدانش بنام محمدعلی تبریزی در تبریز اعدام شد . گویند محمد علی تبریزی در حال احتضار بود وبدنش با گلوله غربال شده بود ؛ رو کرد به سید علی محمد باب وبا آخرین رمق گفت :  « رضیت َ یا مولای » ؛ آیا از من راضی شدی سرورم ؟ مهمترتین عامل گمراهی این افراد ؛ شستشوی مغزی است . این سید علی محمد باب دو شاگرد حقه باز ملحد بنام  میرزا حسینعلی نوری ومیرزا یحیی معروف به صبح ازل دارد . ( ایندو تن برادر هستند) بر طبق وصیت کتبی سید علی محمد معدوم ؛ یک سال قبل ازاعدام ؛ میرزا یحیی صبح ازل  جانشین او ورهبر بابیان معرفی شد .( صبح ازل از سر دلسوزی وشفقت بیوه سید علی محمد را تصاحب ، مدتی غمخوار او گردیده وبعد از چندی بدیگری بخشید . ( از اعترافات عزیه خانم عمه عباس میرزاعبد البهاء ). ( این عزیه خانم خواهر میرزای حسینعلی ومیرزای یحیی است ؛ اسرار برادر را او فاش کرد)  میرزا حسینعلی، تاب تحمل نیاورده واز اینکه برادرش رهبر گروه باشد ؛ دلخوشی نداشت ، بر علیه برادر قیام واورا با هر دسیسه ای از میدان بدر برد .( میرزا یحیی هم نامردی نکرده در یک عملیات حساب شده برادر خود را با سم مسموم کرد . هر چند حسینعلی جان بدر برد ، لیکن تا آخر عمر به مرض رعشه گرفتار شد ). میرزای یحیی صبح ازل برادر بزرگ بوده وبرای پراکنده نمودن یاران برادرش میرزا حسینعلی چنین گفت : " خذوا ما اظهرنا بقوة واعرضوا عن الاثم ( میرزا حسینعلی را گوید ) لعلکم ترحمون ان الذین یتخذون العجل ( باز هم منظورش حسینعلی است ) من بعد نور الله اولائک هم المشرکون "      فتنة البهائیة 1/13                        صبح ازل در سال 1912روز 29 آوریل در قبرس بدرک واصل شده ودر همانجا دفن شد . از نزاع واختلاف ایندو برادر دو فرقه بوجود آمد :  1- بابیت( طرفدار میرزا یحیی صبح ازل ) نکته : عده ای را هم« بابی ازلی »گویند ؛ که اینان طرفداران سید علی محمد شیرازی ( باب ) هستند .   2- بهائیت .( طرفداران میرزا حسینعلی بها ء ) داستان کشت وکشتار ایشان در بین خودشان وتوسط مردم تحت عنوان بابی کشی از وقایع هولناک عهد ناصری است . اعدام سید علی محمد باب آتشی را روشن نمود که دامن فرزندان نا آگاه وفریب خورده ی زیادی از این مرزوبوم را گرفت. ترور-اول- شاه قاجار به تلافی اعدام باب توسط میرزا صادق تبریزی که البته شاه جان سالم بدر برد .و بدنبال آن نیروهای دولتی تعداد زیادی از ایشان را به انتقام کشتند . از حوادثی است که دوران ناصر الدین شاه را دچار چالش فراوان نمود . وسر انجام تیر انتقام میرزای رضا کرمانی طومار زندگی شاه را در هم پیچیده وبه 50سال سلطنت ظالمانه وخائنانه این شاه بولهوس پایان داد .  نامسلمانی که با استخدام کریم شیره ای  بعنوان دلقک دربار فضاحت را از حد گذراند. جالب است بدانید که کریم شیره ای به تقلید فراماسونری فراموشخانه ای از سر مسخر ه گی ترتیب داده ودرباریان را به آن وارد وبا طی 7 اطاق ایشان را به لژ مفتخر می نمود . ( عدد 7 در مرام ماسونی وشیطان پرستان مقدس است ) ( رک فراماسونری در ایران ) داستان محاکمه سید علی محمد باب جالب است ، بخوانید : اورا آوردند نزد علماء ؛ ملا محمود از او پرسید ، تو می گوئی نایب امام هستی ، بلکه پیغمبری ، درست است ؟ گفت : بلی حبیب من ، نایب هستم واطاعت من بر همه شما واجب است ؛بدلیلآیه قرانی : « ادخلوا الباب سجدا ً ».  بقره 58  ولی این کلمات را من نگفته ام .( ادعائی شبیه حلاج داشت ) گفتند پس که گفته ؟ گفت همان کسی که به کوه طور تجلی کرد . روا باشد انا الحق از درختی * چرا نبود روا از نیک بختی من بمنزله شجره طور هستم ، بخدا قسم همان کسی که سالها انتظارش را می کشیدید من هستم . عالمی گفت : امام زمان ع از مکه قیام می کند وید بیضاء ونگین سلیمان وزره داوود رادارد پس چرا تو نداری ؟ سید باب گفت : من دیگر ضامن آنها نیستم . از او راجع به آیه مباهله پرسیدند هیچ ندانست وسکوت کرد . از شکیات پرسیدند هیچ ندانست .بالاخره اورا فلک کردند ، توبه نامه کتبی نوشت که فعلا ً در صندوق مجلس شورای ملی نگه داری می شود .اما توبه اورا بد لیل ارتدادش قبول نکرده وحکم اعدامش را صادر نمودند   بابیان وبهائیان  بظاهر خود را مسلمان واقعی معرفی وبقیه را هیچ می انگارند . به خیلی ازاحکام دینی پایبند نبوده وسودای آزادی از هر قیدی را در سر پرورانده ودیگران را هم آلوده می کنند.(  لیبرالیسم هستند) شروع نطفه ایشان به عهد ناصر الدین شاه می رسد . از عراق شروع شد وبه ایران وارد شد . ( نطفه این مسلک را شیخ احمد احسائی بست) فقهاء با ایشان برخورد فراوان نموده ومردم را با خطر ناک بودن این فرقه ضاله مضله آشنا نموده اند . بین این فرقه ملحده ومتدینین در زمان قاجار نزاع خیابانی فراوان صورت گرفته واز هر دو طرف تعدادی کشته شدند . در راه دفاع از عقاید پوچ وکفر آمیز خود جدیت فراوان نشان داده وبراحتی از جان خویش گذشته اند . یکی از روحانیون مبارز با ایشان ایت الله میرزا محمد تقی برغانی معروف به شهید ثالث است . این مرد بزرگ در تمام منابر ومحافل  کفر بهائیت را بر ملا ومردم را تحذیر می داد . فرقه ضاله هم اورا برای موجودیت خود خطر بزرگی احساس می کرد . بالاخره با تحریک ، برادر زاده شخص ایت الله که خانم زیبا ، طناز،بسیارهرزه وهتاکی  بنام زرین تاج معروف به« قرة العین» است، در شب 19رمضان در محراب مسجد با نیزه مجروح (8ضربه)ودر شب 21 رمضان ، بسان مولایش علی ع بشهادت رسید . نام این زن نامسلمان ( قرة العین ) جدا ً ننگ بشریت است . کارهای خلافت عفت او ، با توجه به این که از خانواده مذهبی است ، لرزه بر اندام هر انسانی می اندازد . پدرش ... است . !!!! در ابتدا همسر پسر عموی خود بود واهل نماز ، لیکن رگشت کرد ؛ وبه موجودی فاسد مبدل گردید. در مجلس عیش ونوش بر سریر اقتدار نشسته ومی گفت : هلموا الیّ ......؟؟؟؟؟؟!! از عاملین اصلی جنایت دشت بدشت در اطراف شاهرود است . این زن نانجیب با استفاده ابزاری از  Sexappeal--                Sexuality  لشکر  کفر بهائیت را بر علیه مردم شورانیده وافراد زیادی را بکشتن داد . در دشت بدشت خطبه ای ایراد کرد که گواه کفر وفسق وناپاکی این وسواس خناس است .وآن خطبه چنین است : « ایها الاحباب والاغیار اعلموا ان الاحکام الشریعة المحمدیة قد نسخت لظهور الباب وان الاحکام الجدیدة البابیة لم تصل الینا ، واشتغالکم بالصوم والصلاة وسائر ما اتی به محمد ص کله لغو وباطل . الی ان قالت : فالحق اقول لکم الیوم ولا تکلیف ولا نهی ولا تعنیف وانما نحن فی زمان فترة فمزقوا الحجاب الحاجز بینکم وبین النساء واشترکوا جمیعا ً فی المال فانه لم یخلق لنفس واحدة او نفوس معدودة بل حق مشاع غیر مقسوم جعل لا شتراک بین الناس ولا تحجبوا حلائلکم عن احبابکم اذلا ردع الان ولا حد ولا منع   ولا صد خذو حظکم من هذه الحیاة فلا شی بعد الممات . بعد از اتمام خطبه؛ زن ومرد بهائی با هم در آمیخته وکارستانی کردند که هنوز هم خود فرقه از بیان آن شرمنده واظهار پشیمانی می کنند . افرادی که ذره ای غیرت داشتند با بروز این جنایت به ماهیت اصلی گروه پی برده ومتواری شدند .     ( کتب فتنه باب ص192). ترجمه فارسی را بعمد نیاوردیم ، انسان شرمنده می شود*معنای سربسته آن « نسخ دین اسلام است » البته طرح نقشه توسط قرة العین ومیرزا حسینعلی ومحمد علی بار فروشی از سران بهائیت در پشت پرده ریخته شده بود و گروه عوام کالانعام بی خبر از ماجرا ؛ قربانی شدند . براستی در تمام مشکلات این چنینی، نقش عوام را فراموش نکنید . در کشتار بابیان وبهائیان در شهرهای قزوین ، یزد ، تهران وزنجان ودر مازندران این عوام بودند که بدون شعور ومعرفت جان خود را فدای سران کفر والحاد نمودند . سرانی که بالاخره سر از طویله اسرائیل در آوردند وبا تجمع در شهرهای «عکا» و « حیفا » دست در دست صهیونیستهای  جنایتکار ؛ با مسلمانان بستیز بر خاستند . مهمترین دستگیره برای افشای جنایات فرقه ضاله بهائیت نامه خواهر میرزا حسینعلی ، بنام« عزیه خانم »است . که بعنوان عباس میرزا برادر زاده اش نوشته ودر آن پرده از کارهای برادر خود بر داشته است .نام این نامه « تنبیه النائمین» است.   این عمه خانم به برادر زاده خود می گوید که چطور میرزا حسینعلی، دختر خود را بزک نموده وبطور ناشناس برای برادر خود ، یعنی میرزا یحیی صبح ازل فرستاد . لیکن آن شیطان ملعون یعنی میرزا یحیی زیرک بود وفهمید تحفه ارسالی برادر زاده خودش است ، پس فرستاد . ( البته طبق مرام بهائیت برایش مباح بود ؛ لیکن فهمید ؛ توطئه است ) *بهائیت فقط مادر وزن پدر را حرام می داند . تمام زنهای دیگر برای ایشان مباح هستند .* میرزا حسینعلی در شهر عکا بر اثر مرض « خوره » بدرک  واصل شد . جالب است که در همان حال مریضی با وجود زدن نقاب  به چهره برای مخفی کردن جذام صورت ؛ باز ادعای الوهیت می کرد . ومی گفت : « شهد شعری لجمالی انی انا الله لا اله غیری . کنت الها فردا ً احدا ً صمدا ً ، یشهد بذلک شعراتی » جدا ً خیلی پرو بوده این نانجیب جیره خوار استعمار انگلیس . پیروان خود را « اغنام » می خواند . می گفت اگر بهائی نمی شوید ، حد اقل شیعه نباشید . می گفت : « اعملوا حدودی حبا ً لجمالی » حدود را بخاطر جمالم بجا آورید . از او پرسیدند بهشت ودوزخ کجاست ؟  گفت : «قل الاولی لقائی والاخری نفسک ایها المشرک المرتاب». یعنی بهشت دیدار من ودوزخ نفس تواست ای مشرک شکاک . از او پرسیدند قبله کجاست گفت : « اذا اردتم الصلوة ولّو وجوهکم شطری الاقدس » ارض اقدس ، همانا شهر گور او « عکا » است . مریدان او گویند مغز میرزا حسینعلی 12من بوده ، در حالی که مغز پیغمبر 8من بود ه است . در زندان می گفت : « تفکر فی الدنیا وشان اهلها ان الذی خلق العالم لنفسه قد حبس فی اخرب الدیار بما اکتسب ایدی الظالمین » یعنی بنگر در حال کسی که خود دنیا را خلق کرده ولی در گوشه خرابی بدست افرادی ظالم گرفتار است .( خودش را می گفت ) « ان الذی خلق العالم لنفسه منعوه ان ینظر الی احد من  احبائه » یعنی آن کس که جهان را برای خودش خلق کرد ه اورا از دیدار دوستان منع می کنند . « قد افتخر هواء السجن بما صعد الیه نفس الله  من العارفین وتفتخر ارضه علی بقاع الارض کلها » ای : هوای زندان وزمین آن بواسطه خدای زندانی بر تمام کره ارض مباحات میکند . ( سیری در کتب بهائیان ص150) شوقی افندی فرزند او که چهارمین  رهبر بهائیان است می گوید : «نماز را فرادی بخوانید وبه جماعت نروید . حرام است ». ابتدا مدعی بودند که در سیاست دخالت نمی کنند ولی بعدا با سرسپردگی به سران صهیونیست وجلب حمایت ایشان کاملا ً سیاسی شده وشعارهای خود را فراموش کردند . شما اگر به تاریخ بنگرید ، می بینید که در ابتدای کار چه افرادی ، حتی از مذهبیون طرفدار این فرقه بوده اند . یکی از چهر ه های معروف ایشان سید یحیی فرزند سید جعفر... است که در شیراز بعد از جنگی بسیار سخت ، توسط مردم کشته شد . با ُمردن شوقی افندی( در لندن ) آقای چارلز میسن ریمی ، مسیحی آمریکائی ، اهل حوالی می سی سیپی (م 1874) به رهبریت بهائیت بر گزیده شد . البته منصوب مِن قِبَل شوقی افندی بود . ( رک .انشعاب بهائیت ص157) همسر شوقی بنام « روحیه ماکسول » با این رهبر امریکائی به مخالفت بر خاست و باعث انشعاب در فرقه ضاله گردید . این زن را بهائیان « ... بهائیان » گویند؛ عقیم بوده و مرض «عُقم » باعث شده بود تا نسبت به هر چیز وهر کس عقده داشته باشد . در باب او مخالفینش چنین سروده اند: یا للعجبا زنی عقیم ونازا * بنمود چه فتنه ای به عالم برپا با عقده نازا ئیش آن مظهرحقد                               شد علت انشقاق در امر بها آنانکه مطیع آن زن حیله گرند                             از حیله ومکر او مگر بی خبرند؟ آیا همه نادیده مطیعش گشتند                              یا اینکه تمام غافل وکوروکرند ؟ (  کتاب انشعاب در بهائیت ص232) میسن ریمی بعد از رسیدن به قدرت خطبه ای چنین خواند: « من ولی امر اله دیانت سامیه ظهور اعظم الهی هستم ... این عبد مستمند از حین صعود شوقی افندی وربانی ولایت اولای امر اله به مقام ولایت ثانی امر الهی تسمیه گشته ام . » به گفته محققین هر چند تاکنون مدرکی دال بر مامور سیا بودن این میسن ریمی بر ملا نشده ، لیک به احتمال قوی ،  جاسوس نفوذی بوده است . البته با کارشکنی های زن شوقی افندی ، کار این رهبر پنجم ، دوامی نیاورده وفعلا گروهی 9نفره رهبریت بهائیت را برعهده دارد . ( لعنة الله علیهم ) شوقی افندی ملعون تاسیس اسرائیل را پیش بینی قران دانسته واز موجودیت آن حمایت می کرد . ذیلا ً مواردی از عقاید خلاف شرع بهائیان برای اطلاع می آوریم : 1-                  حرمت تدریس تمام کتب غیر از کتب بهائیت . 2-                  مباح بودن اختلاط زنان ومردان تا سر حد تولیدمثل. 3-                  تعیین جزای نقدی برای زنا وشرب خمر . « کتب الله لکل زان وزانیة دیة تسعة مثاقیل من ذهب  فان عادو ا عودوا » یعنی جزای زنا کردن 9مثقال طلاست . اگر تکرار شد 18مثقال ، مرحله سوم 36مثقال وهمین طور تصاعدی  افزایش مییابد . 4-                  زنی که از شوهر خود بچه دار نمی شود ، می تواند با مرد دیگری همبستر شده وبرای خود بچه  تولید کند . میزان ازدیاد نسل است و بس . 5-                  تعویض اثاث البیت هر 19سال یکبار واجب است . « کتب علیکم تجدید اثا ث البیت بعد انقضاء تسعة  عشر سنة » 6-تمام اشیاء عالم پاک بوده ونجس ، وجود ندارد . 7- حلیت ربا . ( می دانید که از تفکرات یهود است ) 8- نماز جماعت حرام است . 9- منبر رفتن حرام است . « قد منعتم عن الارتقاء الی المنابر » البته این حرمت برای جلوگیری از تنویر افکار  مریدان است . 10- سال 19ماه ؛ ماه 19روز و روزه 19روز است . 11- نفی وجوب امر به معروف ونهی از منکر . 12- نفی وجوب جهاد . 13- عدم کارآئی دین اسلام برای روز ولزوم تجدید احکام با تطابق زمان . 14- کار آمد بودن بهائیت بدلیل سیال بودن احکام در این فرقه . ( با این تفکر زیر آب دین را می زنند ) 15- نفی جامعیت اسلام وتثبیت جامعیت بهائیت . 16- گویند ، دین لا یتغیر وجود ندارد ونباید باشد .( یعنی دین خدا ثابت نبوده ومتغیر است ) 17- زیارتگاه بهائیت ، شهر «عکا وحیفا» است . 18- دین رسمی در اسرائیل : 1- یهودی ؛ مسیحی وبهائیت است . 19- نماز بهائیان 9رکعت است ، واین 9رکعت در سه حالت خوانده می شود : 1- هر وقت که سرحا ل وشارژ بود . 2- روزی یک مرتبه در شب . 3- در سه نوبه صبح وظهر وشب . « قد کتب علیکم الصلوة رکعات لله منزل الایات حین الزوال وفی البکور والاصال وعفونا عدة اخری فی کتاب الله انه لهو الامر المختار » یعنی نماز را در سه وقت ، صبح وظهر وشب بخوانید . لازم به ذکر است که بهائیت برای میرزا حسینعلی مقام شارعیت وحق تقنین قانون را قائلند. واورا فاعل ما یشاء می دانند.هر کس مخالف او باشد ، خونش هدر است . خود میرزا می گوید :هر کس دستورات ونوشته های مرا انکار کند از عقل محروم است . این دیوانه می گفت : « قل لا یری فی هیکلی الا الله ولا فی جمالی الا جماله ولا فی ذاتی الا ذاته ولا فی حرکتی الا حرکته ولا فی سکونی الا سکونه ولا فی قلمی الا قلمه العزیز المحمود» در جای دیگر گفت : " دعی ما سوایی حبا ً لجمالی " غیر از مرا بخاطر من رها کنید . باز گفت : «اننی انا الله لا اله انا کما قال النقطة من قبل یقول من  یاتی من بعد » یعنی : من خدای یکتا هستم خدائی جز من نیست . کما این که نقطه گفت خدااست وبعد از این هم عده ای ادعا کنند. نکته : نقطه لقب سید علی محمد شیرازی است . (نقل از کتاب سیری در کتب بهائیان ص70) نکته : بهائیت ؛ دین نبوده و مسلکی است که از نظر فقهی ؛ در ردیف کفار غیر ذمی بشمار می آیند .   سوال : وجه تسمیه « بهائی» به چه مناسبت است ؟ ج= اینان در ابتدا مزدور روسیه بودند .ارتباط سران  این فرقه ضاله مضله با سفارت روسیه در تهران وشخص کینیاز دالگوری سفیر روسیه بر همگان روشن است . بعد از ترور اول ناصر الدین شاه ؛ شاه به بابیان مظنون و در همین رابطه میرزا حسینعلی را دستگیر وبه زندان بردند . دالگورکی برای خلاصی او از دست شاه تلاش فراوان نمود تا موفق شد ، میرزا آزاد وبه عراق فرار کرد . بپاس این خدمت بزرگ نام فرقه خودرا بهائی گذاشت .(وجه دیگری هم دارد ) در قدیم به دولت روسیه « دولت بهیه » می گفتند . وبه دولت انگلستان « دولت فخیمه » .در ادوار بعدکه بهائیت بزیر بیرق انگلیس رفت ، به عباس میرزا لقب « سر عبد البهاء » دادند . البته قول دیگری هست که لقب" بهاء" را در دشت بدشت سرکار خانم قرة العین !به میرزا اهدا کرد . ولی ظاهرا ً قول اول صحیح تر است .    09369319570
+ نوشته شده در  پنجشنبه ششم خرداد 1389ساعت 19:34  توسط محمدرضا فروزان  | 

فضیلت سوره ی توحید

« بسم الله الرحمن الرحیم »

عنوان مقاله : فضیلت سوره ی توحید

بسم الله الرحن الرحیم . قل هو الله احد . الله الصمد . لم یلد ولم یولد .

ولم یکن له کفواً احد .       ( صدق الله العلی العظیم ).

سوره توحید یکی از قصار السور قران است .

دارای معارف بلند عرفانی بوده ومؤید بزرگی در راه رسیدن به قرب معبود است .

عارفان بالله در سیر وسلوک الی الله از آن بهره ها میبرند .

حکما وفلاسفه از نکات نغز آن در اثبات توحید غافل نیستند.

تلاوت آن ثواب ثلث قران را دارد ، زیرا توحید ثلث اصول دین است ؛ واصول دین فارق بین مسلمان از کافر .

همانا اشرف غایات شرایع سه چیز است : اول0 معرفت الله  دوم – صفات الله 

سوم -  افعالهُ . سوره ی توحید مشتمل بر معرفت ذات الله است ،

سوال : چرا سوره کافرون ربع قران است ؟ ج= زیرا مقصود قران ؛ یا اتیان فعل است ویا ترک فعل ؛ وهر کدام دو صورت دارد ، یا قلبی است ویا جوارحی .

سوره ی کافرون ترک قلبی است که میشود یک چهارم قران .

فاضل میبدی در کشف الاسرار گوید : "جمله علو م قران سه تاست : توحید ؛ اوامر ونواهی ؛ وقصص پیامبران . سوره توحید مشتمل بر مجرد توحید است .

همو سوره توحید را مکی ومدنی میداند .    ج10ص660

آنرا سوره اخلاص می نامند چرا که با تلاوت آن ، شخص روح وروان خود را از هر چه ماسوی الله است تهی میسازد .اسامی دیگر آن : تجرید ؛ تفرید ؛ نجات ؛ ولایت ؛ نسبت ؛ معرفت ؛ مقسقشه ؛ اساس ؛ معوذه ؛ مانعه ؛ منفره ( شیطان از آن متنفراست ) و...تفسیر فخر رازی

ترکیب کلمات آن نهایت بلاغت وفصاحت را داشته ودر حکم معجزه است . وقطعا چنین است . که نازل من عند الله است و.کلام خالق هستی .

شناسنامه خداست( در جواب یهود که گفتند : انسب لنا ربک ) ، در آموزش نماز در شب معراج به رسولش فرمود ، در رکعت اول بعد حمد سوره توحید بخوان که نسب من است ودر رکعت دوم بعد حمد سوره انا انزلنا که نسب اهل بیت تواست .قال الله تعالی : " من اقر لی بالتوحید دخل حصنی ومن دخل حصنی امن من عذابی " هر کس بر توحید من اقرار کند ؛ داخل حصن من میشود .

                            الجامع الصغیر – السیوطی 2/243

نکته: از همانندی این خبر با خبر " ولایة علی بن ابی طالب حصنی فمن دخل حصنی امن من عذابی " ( شواهد التنزیل – الحسکانی الحنبلی 1/170) بدست می آید که ولایت علی ع ؛ شرط نجات است .خبر دیگر راهم بخوانید :

" لا اله الا الله حصنی فمن قالها دخل حصنی ومن دخل حصنی امن من عذابی "

                              ینابیع المودة – القندوزی الحنفی 3/122

شخصی آمد خدمت پیغمبر ص واز فقر شکایت کرد ، حضرت فرمود ،

" اذا دخلت بیتک فسلم ان کان فیه احد وان لم یکن فیه احد فسلم علی نفسک ، واقرء قل هو الله احد مرة واحدة " یعنی ؛ هر گاه وارد خانه ات شدی سلام کن ویک بار سوره توحید را بخوان .    مجمع البیان 10/480

 ( فرموده اند مداومت بر خواندن سوره توحید قلب را نورانی میسازد . دءاب اولیاء الله چنین بود ه وهست ). سوره توحید بیانگر صفات جلالیه ی ذات باری تعالی است . ( خداوند را صفات جمال وجلال است که سوره توحید به جلال اشتمال دارد .). غفلت از این سوره ی عظیم ، حرمان سنگینی بدنبال دارد .

 

چند کلامی از مفردات سوره گوئیم وبه سر غایت اصلی رویم .لفظ " هو " از دو حرف تشکیل یافته : « ه» و « و»  در مجموع " هو " اشاره به موجودی غایب از حواس پنجگانه دارد . بر خلاف " هذا" که اشاره به موجود

حاضر نزد حداس پنجگانه دارد . مثل : هذه الشجرة , هذه الانعام ؛ هذه ناقة الله ...

لفظ " هو " فقط برگشت به ذات باری تعالی داشته واز منظر وجودیت بر احدی قابل تطبیق نیست . فلذا وقتی بگوئیم : « یا هو » یعنی ؛ فقط او .

فقط بگو "او"  قل الله ثم ذرهم " انعام 91

"ماعندکم ینفد وما عند الله باق ". نمل 96

"هو الاول والاخر والظاهر والباطن ".  حدید 3

بقول خضر نبی ع " یاهو یامن لا هو الا هو "

انا لله وانا الیه راجعون .( سیر هبوطیه وصعودیه ، از او وبه سوی او)

از اوهستیم وبسوی او بر میگردیم .  بقره 156

سوال : چرا فرمود " هو " که ضمیر مفرد غائب است ؟

ج= بدلیل " یا من هو اقرب الیه من حبل الورید " و" یا من خفیاً من فرط الظهور"

« هو » اشاره به وجودی ثابت وغائب دارد . « ه» تدل علی المعنی الثابت .

الله اسم ذات بوده ومستجمع جمیع صفات کمالیه ؛ جلالیه وجمالیه .شریفترین نام خداوند تبارک وتعالی .

گویند هرکس 40بار برزبان جاری سازد جواب لبیک می آید. " احد" یعنی یکتا ویگانه ،

احد " فرد من جمیع جهات الوحدانیة ؛لیس کمثله شی .

فرق احد با واحد اینست که "

احد متفرد در ذات و صفات است ولی واحد متفرد در ذات .

مثل جبرئیل وعزرائیل واسرافیل ، در عین تفرد در ذات ،

مشترک در صفات هستند .مثل محدود بودن ، مخلوق بودن

فانی بودن ومحتاج بودن .اصل کلمه « الله » از وله بمعنی ؛ " تحیر " گرفته شده ، یعنی مردم در معنای آن حیران وسر گردانند . الله احد ، اسم ذاتی که قبول کثرت نمی کند ؛ نه در خارج ونه در ذهن . توحید عددی نیست .

« احد» اشاره به موجود بسیط الحقیقه دارد . مرکب نیست که اگر باشد ؛ جزء دارد

موجودی که جزء دارد ؛ محتاج است ونیازمند به قوام وارتباط اجزایش .

قطع ارتباط اجزاء ؛ مساوی نابودی آن شی ء است .

لفظ « احد» نفی غیر خود را دارد ؛ مثلاً ، گوئیم : احدی در خانه نیست ، یعنی

هیچکس نیست ، ولی وقتی بگوئیم : یک نفر نیست ؛ معنایش اینست که ممکن است دو نفر ویا بیشتر هم باشند ؛ ما گفتیم ، یک نفر نیست .!!!

 

وامالفظ *صمد *صمد در این سوره ؛ تفسیر «احد» است . فخر رازی گوید :صمد بمعنی مفعول است ، من صمد الیه اذا قصده ، وهو السید المصمود الیه فی الحوائج . " وایضاً :   لا یکون فی الوجود صمد سوی الله "  مفاتیح 32/361

صمد در لغت بمعنای بی نیاز است ویا سیدی که همه در امور خود اعم از خرد وکلان به او مراجعه میکنند .

صمد در قران فقط یکبار آمده ودر نهج البلاغه 3بار، در خطبه 64،خطبه 125وخطبه 184

معنای همه در لسان علی ع" قصد" است .

کما قال "ولا صمده من اشار الیه  وتوهمه "

در کافی دارد که صمد ،سیدی است که تمام جن وانس در حوائج اورا قصد می کنند .

معنای لا جوف له را هم گفته اند؛ ( تو پر)دلیل آنهم نیا ز نداشتن است ؛ هر موجود ؛ درون تهی ، محتاج غذا وآب است ." والصمد الذی لا یاکل ولایشرب . والصمد الذی لاینام

والصمد الذی لم یزل ولایزال ".قال الباقرع:

"الصمد القائم بنفسه ، الغنی عن غیره ،الصمد المتعالی عن الکون والفساد والصمد الذی لا یوصف بالتغایر" .

وایضا " الصمد  السید المطاع الذی لیس فوقه آمر وناه .

قال الراغب فی المفردات "

الصمد :" الذی یصمد الیه فی الامر ، وصمده : قصد معتمدا

علیه قصده ، وقیل : الصمد الذی لیس باجوف" .(تو خالی نیست ؛ هر تو خالی ظرف است وهر ظرفی مظروفی دارد : لا یاکل ولا یشرب)

 کما قال :" وامه صدیقه کانا یا کلان الطعام ".

یا ایها الناس انتم الفقرا ء الی الله والله هو الغنی الحمید.

خداوند صمد رابا "ال" ذکر کرد تا همه بدانند "صمد "

علی الاطلاق فقط "هو الله "است .گویند ؛ الله مبتدا وصمد خبر آنست. ویا صمد ، صفت الله است .

بعد از صمد 3صفت برای خود آورد وغوغای معرفت برپا کرد ، صفت اول ،نمی زاید ، صفت دوم، زائیده نشده وسوم ،هم کفوی ندارد .

لذا فرمودند " الصمد " هو وحده المقصود فی الحوائج علی الدوام .میبدی در کشف الاسرار ؛چقدر زیبا سروده این الفاظ را ؛ بنگرید:

" « الصمد» خمسة احرف ، فالالف دلیل علی احدیته ، واللام دلیل علی الهیئته، وهما مدغمان لا یظهران علی اللسان ویظهران فی الکتابة . فدلّ ذلک علی ان احدیّته والوهیّته خفیّة لا تدرک بالحواس ولا تقاس بالناس ، فخفاؤه باللفظ دلیل علی انّ العقول لا تدرکه ولا تحیط به علما وظهوره فی الکتابة دلیل علی انه یظهر علی قلوب العارفین ویبدو ا لاعین المحبین فی دارالسلام . والصاد دلیل علی صدقه فوعده صدق وقوله صدق وفعله صدق ؛ ودعا عباده الی الصدق . والمیم دلیل علی ملکه فهو الملک علی الحقیقة ، والدال علامة دوامه فی ابدیّته وازلیّته "  10/663

 ترکیب الفاظ " هو" ؛ "الله "؛"احد" و"الصمد" در اوج شیوائی وتلاوت آن ها در کام عاشق ذات الهی شهد شکر شکن است .که گفت:

" الهی اذقنی حلاوت ذکرک " خدایا شیرینی ذکرت را به کام ما بچشان.

البته درک این معانی برای همگان ( از جمله نگارنده ) میسر نیست .در زیارت شعبانیه دارد : " الهی والحقنی بنور عزک الابهج فاکون لک عارفا وعن سواک منحرفا ومنک خائفاً مراقبا یا ذی الجلال والاکرام "

از امام حسین ع هم وارد است که معنای" صمد" را فرمود:

  • لم یلد ولم یولد *قال علی –ع- : لم یلد فیکون مولوداً
  • ولم یولد فیصیر محدوداً . سوال : چرا اول فرمود " لم یلد " وبعد " لم یولد " ج=مشرکین گفتند ، فرشتگان دختران خدایند، یهودیان گفتند ، عزیر پسر خداست ونصاری گفتند ، مسیح پسر خداست .خداوند ابتدا ؛ گفتار ایشان را نفی کرد . فلذا این آیه جواب آیه 151صافات است" الا انهم من افکهم لیقولون ولد الله " ولم یولد جواب آیه 111اسراء " لم یتخد ولداً "
  • محی الدین عربی در تفسیر خود گوید : " لم یلد اذ معلولاته لیست موجودة معه بل به هی و بنفسها لیست شیئاً "  ج2ص469
  • قال الزمخشری فی کشاف : " ولم یولد ؛ لان کل مولود محدث وجسم . وهو قدیم لا اول اوجوده ولیس یجسم . هوالله اشارة لهم الی من هو خالق الاشیاء وفاطرها "          ج4ص818

اما معنای سمد:

"سمد یعنی لهو" ( در تلاوت دقت عرفی شود که « ص» صمد از مخرج خودش ادا شود تا تولید معنای غلط «سمد» نشود . البته وسواس هم خوب نیست.)

وقال اللیث  " السماد :" تراب یسمد به النبات ".

وعن الاعرابی " السامد : الاهی ؛ الغافل ، المتکبر .

 سمدت الارض تسمید:" اصلحتها بالسماد" .

ما یصلح به الزرع من تراب وسرجین .

والتحقیق "

ان الاصل الواحد فی هذه المادة:" هو التمرد والتکبر مع الغفلة . وبهذه المناسبة تستعمل فی مفاهیم – التحیر والتلهی والسهو والغفلة والتکبر والتغنی .البطر.

واستعمالها فیما یصلح وینمو النبات به بلحاظ هذا الاصل المذکور" .   التحقیق فی کلمات القران 5/202

« جایگاه سوره ی توحید در فقه شیعی » :مستحب است در تمام نمازها در رکعت دوم فقط سوره توحید بخوانند زیرا قبل از دعای قنوت ، شرط اجابت دعاست .ودر کل هم فرموده اند؛ هر دعائی که قبل آن سوره ی توحید تلاوت شود ، مستجاب است ." واما التوحید فالدعاء علی اثرها مستجاب"

ترک این سوره در نمازهای یک شبانه روز کراهت دارد ، در حالی که هیچ سوره ای این چنین نیست .

تنها سوره ای که بیک نفس خواندن کراهت دارد ؛ سوره توحیداست.  تنها سوره ای که خواندن آن در هر دو رکعت کراهت ندارد ، توحید است

عدول از آن به سوره دیگر جایز نیست .( در نماز واجب)

عدول از سوره دیگری بدان مستحب است .

تعجب از بعض ائمه ی جماعات است که در رکعت دوم سوره توحید نمی خوانند

که نتیجتاً مامومین را از ثواب کثیری محرو میدارند .

 فرمودند :" امام القوم وافدهم فقدموافضلکم" .   فقیه 1/377

 قال رسو ل الله ص: " من صلی بقوم وفیهم من هو اعلم منه لم یزل امرهم الی سفال الی یوم القیامة ".

قال فی شرح الفقیه ذیل هذ ه الحدیث "

"الی سفال :ای الی تنزل وانحطاط وسقط وذلک لتقدیمهم من لیس له حق التقدم وهو ظلم . او لرضاهم بمن تقدمهم من غیر فضل ومنشاء ذلک الحمق والسفاهة او خسة النفس والرذالة والتملق" .

قال شیخ حر عاملی فی الوسائل الشیعه 6/79"

فی الاحتجاج عن صاحب الزمان ع انه کتب الی محمد...

الحمیری فی جواب مسائله حیث ساله فی ثواب القران فی الفرائض وغیرها ان العالم ع قال عجبا لمن لم یقرافی

صلاته انا انزلنا ه فی لیلة القدرکیف تقبل صلاته وروی ما زکت صلاة لم یقرا فیها قل هو الله احد.

براساس همین روایت فقهاء شیعه می فرمایند ؛ مستحب است در تمامی نمازها رکعت اول سوره قدر ودر رکعت دوم توحید را بخوانید .قال فی العروة :

" ویستحب فی کل صلاة قرائة « انا انزلناه » فی الاولی و« التوحید» فی الثانیة .

سایر بزرگان ، در کتب فقهی خویش این مسئله را عنوان کرده اند :

1-ذخیرة العباد سبزواری 2/279

2-جواهر الکلام 9/402

3-کشف اللثام فاضل هندی 4/55

4-کشف الغطاء2/303

5- مستند الشیعه 5/180

6- کلمة التقوی شیخ زین الدین 1/426

7-مصباح الفقیه اغارضا 1/307

ایشان می فرمایند "عن الصدوق مرسلا قال حکی من صحب الرضا ع الی خراسان انه کان یقرءفی الصلوات فی الیوم واللیلة فی الرکعة الاولی الحمد وانا انزلناه فی لیلة القدر وفی الثانیة الحمد وقل هوالله احد .

نماز شب معراج که آوردیم ، از اغارضا نقل کردیم .

8-مستمسک العروة للحکیم 6/283

9- الغیبة الطوسی 377

10- بحار الانوار 53/152

11-الحدائق البحرانی 8/179

قال " ان افضل ما یقرء فی الفرائض انا انزلنا وقل هو الله احد [ البته این فتوانیست بلکه روایت است ]

12-مجمع الفائدة والبرهان فی شرح الارشادعلامه"

قال فی الفقیه "انما یستحب ان یقرء فی الاولی الحمد و انا انزلناه لانها سورة النبی و اهل بیته ع فیجعلهم المصلی وسیلة الی الله تعالی ویقرء فی الثانیة سورة التوحید لان الدعاء علی اثره مستجاب ، والقنوت علی اثره .

13- قال فی العروة الوثقی :

"ویستحب فی کل صلاة قراء ة انا انزلناه فی الاولی والتوحید فی الثانیة . بل لو عدل عن غیرهما الیهما لما فیها من الفضل اعطی اجر السورة التی عدل عنها مضافا ال اجرها ، بل ورد انه لا تزکو صلاة الابهما "

نکته : گفتن ذکر « کذلک الله ربی » بعد از تلاوت سوره ی توحید ؛ مستحب است

لیکن برای خواننده ی آن ونه بعد از شنیدن صدای قرائت امام جماعت.

آری ؛ این بود مختصری از دریای بیکران معرفت سوره ی توحید که بر خامه ی

شکسته بال نگارنده جاری شد . برای اطلاع بیشتر از معانی ومفاهیم الفاظ  این سوره ی کریمه  به تفاسیر کلامی – عرفانی و فلسفی ، از جمله مفاتیح الغیب فخر رازی مراجعه کنید .

من الله التوفیق

مکتب القران فجر – بروجرد -  محمد رضا فروزان 7/9/1387  

09369319570          

               

 

+ نوشته شده در  پنجشنبه ششم خرداد 1389ساعت 19:32  توسط محمدرضا فروزان  | 

دعای کن لولیک وعجل فرجهم

Normal 0 false false false EN-US X-NONE AR-SA MicrosoftInternetExplorer4 /* /*]]>*/ /* Style Definitions */ table.MsoNormalTable {mso-style-name:"Table Normal"; mso-tstyle-rowband-size:0; mso-tstyle-colband-size:0; mso-style-noshow:yes; mso-style-priority:99; mso-style-qformat:yes; mso-style-parent:""; mso-padding-alt:0cm 5.4pt 0cm 5.4pt; mso-para-margin:0cm; mso-para-margin-bottom:.0001pt; mso-pagination:widow-orphan; font-size:10.0pt; font-family:"Times New Roman","serif";}
« بسم الله الرحمن الرحیم » عنوان مقاله :« القنوت» وذکر« وعجل فرجهم » « وقوموا لله قانتین »  بقره 238  قال فی العروة الوثقی (فی القنوت ): وهو مستحب فی جمیع الفرائض الیومیة ونوافلها بل جمیع النوافل حتی صلاة الشفع علی الاقوی . ولا یشترط فیه رفع الیدین ولا ذکر مخصوص ، بل یجوز ما یجری علی لسانه من الذکر والدعاء والمناجات وطلب الحاجات ... قال فی مهذب الاحکام : ولکن مقتضی مرتکزات المتشرعة قدیما وحدیثا دخول رفع الیدین فی مفهوم القنوت ، فلا یتحقق القنوت المعهود بدونه . ولی در حال تقیه بدون دست بلند کردن 3بار بسمله بگوئید کافی است.                                            مهذب سید عبد الاعلی  سبزواری 7/92 العروة : یجوز الدعاء فیه بالفارسیة ... (بدلیل حدیث نفی توقیت فی القنوت . کما قال الباقر ع : سبعة مواطن لیس فیها دعاء موقت الصلاة الجنائز والقنوت ...) قال الصادق ع : کل شی مطلق حتی یرد فیه نهی . ////////////////: لاباس ان یتکلم الرجل فی الصلاة الفریضة بکل شی یناجی به ربه عزوجل . قال سید عبد الاعلی السبزواری : والنهی عن الدعاء بالفارسیة فی الصلاة غیر موجود.    مهذب الاحکام  7/95 ولی اُولی خواندن ادعیه ماثوره است لا سیما، کلمات فرج . ( لا اله الا الله الحلیم الحکیم لا اله الا الله العلی العظیم سبحان الله رب السموات  ...) قنوت مستحب موکد بوده وتطویل آن نشان از نماز کامل دارد؛ بطوری که فرموده اند از بین دو نماز که قرائت مطول ویا قنوت مطول داشته باشد، کدام بهتر است ، قنوت طولانی ارجحیت دارد .  حتی اگر فراموش شود ؛ بعد از نماز هم قضاء دارد . قال الرضا ع :" والقنوت سنة مؤکدة ". قال الباقر ع :" ان شئت فاقنت وان شئت فلا تقنت ." محل قنوت کجاست ؟ "القنوت قبل الرکوع وان شئت بعده ".( اگر فراموش شود) در تمام نمازها قبل از رکوع دوم است ، الا ماخرج بالدلیل . القنوت کلُّهُ جَهّار . اصل در تمام قنوتات جهر است .الاما خرج بالدلیل. (مثلادر جماعت آهسته بخوانید) آخرین مرتبه قنوت اگر قضا شد ، بعد از سلام نماز است . قنوت نماز صبح ومغرب تاکید بیشتر دارند . اهل سنت هم فقط قنوت نماز صبح ونماز وتر ونوازل را قبول دارند کما قال : « ان القنوت مختص بالنوازل ، وانه ینبغی عند نزول النازلة ان لا تختص به صلاة دون صلاة . وقد ورد ما یدل علی هذا الاختصاص من حدیث انس »                                          نیل الاوطار 2/396 نوازل جمع نازله ، بمعنای بلا ومصیبت شدید است که بر مردم نازل می شود . " النوازل : الشدیدة من شدائد الدهر تنزل بالقوم وجمعها : النوازل" ( کتاب العین )   نماز وترهم دو قنوت دارد ولی دومی آ ن که بعد ا ز رکوع است محل اشکال است . کما قال الخوئی : " والا فی الوتر ففیها قنوتان ، قبل الرکوع وبعده علی اشکال فی الثانی ".منهاج الصالحین    ( سنیان هم این فتوا رادارند) معنای لغوی قنوت : القنوت : "الاطاعة والعبادة اَودوامها." ."من یقنت منکن لله ورسوله ".  احزاب 31    القنوت : لزوم الطاعة مع الخضوع الاصل فی القنوت : الدوام .« کل له قانتون » بقره 116          ای : مطیعون . ومنها ان یکون بمعنی الصلاة کقوله :" یا مریم اقنتی ".  آل عمران43 معنای تطویل قرائت هم می دهد . معنای سکوت هم میدهد : قال زیدبن ارقم :"کنا نتکلم فی الصلاة حتی نزلت « وقوموا لله قانتین »  فامسکنا عن الکلام ". قال فی مجمع البحرین : "قوموا لله قانتین" ، ای :" داعین فی قنوتکم".2/215 "ان ابراهیم کان قانتا "ً .  نحل 120           القانت : " المطیع "     مجمع البیان قنوت یعنی انقیاد کامل وگردن نهادن وفرمان بردن . واما در این عمل مستحب ، دو مکروه بوجود می آید که بعض عوام انجام میدهند : 1-  مسح صورت بعد از دعا خواندن .   2-  تحویل خاتم ( موقع دعا؛ نگین انگشتر را مقابل صورت بر می گرداند ، که اصطلاحا تحویل خاتم می گویند) نکته :  مسح صورت در میان اهل سنت  موافق ومخالف دارد .( ولی مشهور اقوال اهل سنت ، استحباب مسح صورت است ) در مکتب اهل البیت در نماز واجب مکروه ودر نماز های مستحب ، مستحب است . واینک نقل اقوال فقهاء عظام : قال فی العروة : وکذا یکره ان یمر بهما علی وجهه وصدره عند الوضع.( قال الامام الخمینی ره : الظاهر ان هذه الکراهة مختصة بالفرائض .قال کاشف الغطاء : هذا فی الفرائض دون النوافل " ) قال فی الجواهر 10/372: "ومقتضاه النهی عن ذلک فی الفرائض ویؤیده انه فعل العامة الذی جعل الله الرشد فی  خلافهم خلافهم کما حکاه فی الذکری " قال فی الذکری : ویمسح وجهه بیدیه ویمرهما علی لحیته وصدره قالة الجعفی وهو مذهب بعض العامة " قال فی المنتهی : هل یستحب ان یمسح وجهه بیدیه عند الفراغ من الدعاء ؟ قیل نعم ولم یثبت .  رک: منتهی 1/301وعنه الحدائق 8/387 قال فی التذکرة 3/88: فاذا فرغ من القنوت استحب الشافعی مسح وجهه بیدیه،  لان ابن عباس روی قول النبی ص : اذا دعوت الله فادع الله ببطون کفیک ولا تدع بظهورها ، فاذا فرغت فامسح راحتیک علی وجهک ولا یستحب مسح غیر الوجه . قول مشهوراهل سنت ؛ استحباب مسح صورت بعد از دعا کردن است , در نماز ویا خارج آن . ابن تیمیه آنرا بدعت میداند وگوید خبر آن ضعیف است .قاله :" واما مسحهُ وجههُ بیدیه فلیس عنه فیه الا حدیث ٌ او حدیثان لا یَقوُمُ بهما حجةٌ والله اعلم "    مجموع فتاوا 5/230 شیخ الجزیری در فقه مذاهب اربعه گوید : " ویمسح وجهه بیدیه بعد الفراغ من القنوت "   1/521  عزبن سلام هم گوید : " ولا یمسح وجهه بیدیه عقیب الدعاء الا جاهل" فتاوا ص47 نووی در مجموع گوید :" ( حکم مسح الوجه) اشهرهما انّه یستحب "   3/500 « کان النبی ص اذا دعا فرفع یدیهِ مَسَحَ وَجههُ بیدیهِ » رواه ابن عباس . نکته : در مکتب اهل بیت ع در چند مورد ؛ مستحب است که صورت را با دست مسح کنید :1- در سجده شکر نماز دست را بر موضع سجده زدن وسپس بر صورت کشیدن از چپ به راست . 2- بعد از دعا کردن  3- بعد از لمس شئ مقدس ؛ به جهت تیمن وتبرک مسح صورت .کاری که علی ع بعد از گرفتن سر پیغمبر ص در حال احتضاراو کرد .(خطبه 188: ولقد سالت نفسهُ فی کفّی ؛ فامررتها علی وجهی ") شیخ بهائی در کتاب « جامع عباسی » گوید : سومین کار مکروه در قنوت ؛ کفها را بعد از قنوت بر رو مالیدن است . ودر قنوت کردن بفارسی میانه علماء خلافست واصح آنست که جایز نیست "   ص47 قال فی العروة الوثقی:  " یجوز الدعاء فیه بالفارسیة ونحوها من اللغات غیر العربیة ، وان کان لا یتحقّق وظیفة القنوت الّا بالعربی ؛ وکذا فی سائر احوال الصلاة واذکارها و نعم ، الاذکار المخصوصة لا یجوز اتیانها بغیر العربی"    1/520 فاضل نراقی هم در مستند الشیعه غ قنوت بفارسی را جایز داند .   6/307 وایضاً صاحب جواهر الکلام : ج10ص374 مرحومان بروجردی وفاضل گویند : لکنه مخالف للحزم "  مخالف احتیاط است . محقق کرکی گوید : " انه لا یعلم قائلاً با لمنع "  یعنی در جواز قنوت بفارسی ؛ مخالفی نیست . سایر مراجع فعلی هم چنین فتاوائی دارند ؛ ولی همه گویند ؛ با لغت فارسی ؛ وظیفه قنوت ادا نشده است . شیخ بهائی در « حبل المتین » بحث مفصلی در باب قنوت ایفاد می کند : " القنوت یطلق فی اللغة علی معان خمسة : الدعاء والطاعة والسکون والقیام فی الصلاة والامساک عن الکلام . وفی الشرع علی الدعاء فی اثناء الصلاة فی محل معین سواء کان معه رفع الیدین ام لا ..... وربما یطلق علی الدعاء مع رفع الیدین وعلی رفع الیدین  حال الدعاء .... واز نظر جهر واخفات گوید ، سید مرتضی فرموده که نحوه قرائت قنوت تابع جهر واخفات حمد وسوره است . ( مثلا قنوت ظهر وعصر آهسته خوانده شودو قنوت مغرب وعشاء وصبح با صدای بلند ، بر طبق نص وارده ؛ صلاة النهار عجماء وصلاة اللیل جهراً ) . البته مشهور فقهاء در تمام قنوتها ، جهر است . وفرمود: القنوت بغیر العربیة والاحوط المنع "   فتوای شیخ بهائی است . قال فی الجواهر : " ومنه الجهر به للامام والمنفرد مطلقاً علی المشهور "  10/373 ودر باب قنوت گوید : " والتحقیق الاجتزاء بمطلق الذکر والدعاء ...وانه لا توقیت فیه لا کما ولا کیفاً "      ج10ص368جواهر در وسائل الشیعه بابی را ترتیب داده اند تحت عنوان : "باب کراهة رد الیدین من القنوت علی الراس والوجه فی الفرائض  واستحبابه فی النوافل "  ( نقل یک حدیث هم از حِمیَری دارد ) وآن حدیث این است : قال المهدی ع : " رد الیدین من القنوت علی الراس والوجه غیر جائز فی الفرائض ...هو فی النوافل النهار واللیل دون الفرائض والعمل به فیها افضل ".  وسائل الشیعه 6/293. قال فی الذخیرة 2/294: "استحباب مسح الوجه بیدیه عند الفراغ فی قنوت الوتر خاصه "  ( گفته آمد که مسح صورت فقط در نماز مستحبی، ثواب دارد . ودر نماز واجب اشکال دارد.)  مقدس اردبیلی هم در مجمع الفائدة ج2ص304چنین بیانی دارد وحتی شبهه فعل کثیر را گوید ؛ کما قال : القنوت : ... والتکبیر قبله وبعده ، وقلبهما بعده ؛ من غیر ان یمر علی الوجه فی الفریضة ، للنهی عنه فی بعض الاخبار . وخص فی تو قیعه علیه السلام النهی فی الفریضة ...وجوز ذلک فی النافلة ) اما اقوال سنیان : قال فی مجمع الزوائد 2/84: عن ابن عباس : "کان رسول الله ص لایمسح وجهه فی الصلاة ." قال فی المغنی 1/787: " واذا فرغ من القنوت فهل یمسح وجهه بیده ؟ فیه روایتان ، احداهمالا یفعل روی عن احمد ، والثانیة : یستحب للخبر الذی رویناه ان رسول الله ص کان اذا دعا رفع یدیه ومسح وجهه بیدیه . "   قال فی الشرح الکبیر 1/724: " قال رسول الله ص :" فاذا فرغت من الدعاء فامسح بهما وجهک " . رواه ابو داوُد . ******** واما قسمت دوم :« کراهت تحویل خاتم .» یعنی برگرداندن انگشتر در حال قنوت نماز. در وسائل الشیعه باب 61 چنین است : * باب عدم جواز تحویل الخاتم لیذکر الحاجة الا فی عدد الرکعات *                                            ج5ص99 قال الصادق ع : ان الشرک اخفی من دبیب النمل . وقال : "منه تحویل الخاتم لیذکُرالحاجة". امام صادق ع یکی از موارد شرک خفی را بر گرداندن خاتم انگشتر در وقت دعا خواندن می دانند وسائل الشیعه 5/99و معانی الاخبار صدوق ص 379 علامه کاشف الغطاء در کشف الغطاء گوید : « فان تحویله لذکر الحاجة ونحوه من الشرک الخفی وهو اخفی من دبیب النمل» یعنی تحویل خاتم در وقت دعا کردن  شرک خفی است و از حرکت پای مورچه مخفی تر است . ج1ص205 ( در این خصوص بهتر آن است که مقلد به فتوای مقلَد خودش مراجعه کند )برداشت نگارنده از اخبار چنین است که در گذر زمان چنین عملی جزء دین شمرده شده وبهانه ای بدست دشمنان میدهد ) سید خوئی در این باب گوید: قال الخوئی : الروایة المعتبرة ولکن محمولة علی الکراهة .( یعنی , نهی از تحویل خاتم ؛ نهی تنزیهی است ) قال التبریزی :" مدلولها لا یختص بالصلاة ". (صراط 2/1372)   یعنی حتی در غیر نماز هم کراهت دارد تحویل  خاتم ، زیرا اصلا باتوحید سازش ندارد .فقط یک نکته میماند وآن اینست که شیخ طبرسی در مکار م الاخلاق ص325خبر مرسلی را از علی ع نقل کند که ایشان فرمود ؛ هر کسی وقت خارج شدن از منزل دست بدعا بداشته ونگین انگشتر را بطرف صورت گرفته وسوره قدر بخواند ؛ در آن روز مکروهی نمیبیند . اصل خبر چنین است : " من خرج من بیتهِ وقَلَبَ خاتمهُ الی بطن کفّهِ وقرء انا انزلناه فی لیلة القدر .... لم یَرَ فی یومهِ ذلک شیئاً یَکرُههُ در احکام فقهی داریم که ، مستحب است در وقت وضو وغسل ، کسی که انگشتر در دست دارد آنرا بچرخاند تا از رسیدن آب بزیر آن اطمینان حاصل کند . ( دروضو بالا وپائین کند ودر غسل بچرخاند) قال ص : الشرک فی امتی اخفی من دبیب نملة السوداء علی الصخرة الصماء فی لیلة الظَلماء .یعنی:شرک در میان امت من از صدای حرکت پای مورچه در دل سیاه شب ، بر روی سنگ سیاه مخفی تر است. اقول : متاسفانه یکی از ارکان بوجود آمدن بدعتها ،  بعض افراد متدین ومومن هستند که بدلیل عدم اطلاع کافی از احکام فقهی موجب ایجاد آن می شوند . هرچند که قصدشان خیر است ؛ لیکن در طول زمان جزء دین شده وپاکسازی آن دشوار می شود . ( رک : مقاله بدعت از راقم این سطور). علی الظاهر وجود روایات فراوان در اهمیت انگشتر با نگین عقیق که در کتاب " حلیة المتقین " مرحوم مجلسی وارد شده ، باعث گردیده که انسانهای متقی برای رسیدن به آن ثوابها در وقت دعا خواندن به نگین آن نگاه کنند .برای نمونه به این خبر توجه کنید : از علی ع نقل است که ، نماز کسیکه انگشتر عقیق در دست داشته باشد بر نماز جماعتی که غیر عقیق در دست داشته باشند بچهل درجه زیادتی دارد. حدیث دوم : امام صادق ع فرمود : ای سلیمان خدای عز وجل دوست میدارد که بلند کند بدعا بسوی او دستی را که در او نگین عقیق باشد . ...ص18 « گفتن نام زنان در قنوت وتر» در این قسمت به سوال شایعی می پردازیم که در افواه الناس وجود دارد ، وآن، این است که آیا در قنوت نماز وتر ،نام زنان را می توان ذکر کرد ویا مختص مردان است ؟قال السیستانی : لا یختص . مخصوص مردان نیست . ودیگر آنکه قنوت وتر پیامبر ص چطوربوده است ؟ واما تحقیق مسئله ، اول شرح کلمه وتر . وَتر (با فتحه واو) ووتر(باکسره واو) هردومترادف هستند . الوتر =الفرد . فرد را هم از این جهت فرد می گویند که از دیگران قطع وتنها مانده است .( مجمع البیان ). اهل الحجاز یسمون الفرد الوتر ( با فتحه ) واهل نجد یکسرون الواو وهی صلاة الوتر ( با کسره واو ) .قرائت عاصم ونافع و... الوتر ( با فتحه ) است .فلذا ، اصل وتر ووتر( با فتحه وبا کسره ) یکی است وآن از تفرد است . واما جواب سوال دوم را می آ وریم : پیامبر ص در قنوت نماز وتر ،ابتدا 70مرتبه استغفار وسپس 7مرتبه :"هذا مقام العائذ بک من النار " را عرضه می داشتند .وگویند بعد از فراغت از نماز در سجده برای مؤمنین دعا کرده وطلب مغفرت میکردند . ذکر 300مرتبه العفو را امام سجاد ع اضافه کردند .(وسائل 4/910) اما سوال اول ؛ ابتدائا ً گوئیم در هیچ روایتی فعلا ً وجود ندارد که در قنوت نماز وتر ، باید نام 40نفر را بیاورید . فقهاء بر اساس سیره متشرعین ومنقولات خلفاً عن سلف ، وبهره گیری از عمومات ، این فتوا را داده اند .( مجلسی هم چنین گوید ) قال الطوسی فی الخلاف 1/539:" دعاء قنوت الوتر لیس بمعین  بل یدعو بما شاء ". قال القمی فی جامع الشتات 1/108: هر چند بخصوص دعا کردن به چهل مومن در قنوت وتر حدیثی بنظر نرسیده ...لیکن شیخ بهائی در مفتاح الفلاح ،گویند :مستحب است که دعاکنی برای 40مومن از برادرانت وبگوئی اللهم اغفر لفلان ... وهمچنین کفعمی در مصباح تصریح به این مطلب نموده است .( یعنی گفتن اللهم اغفر لفلان ...40نفر ).نظر میرزای قمی این است که کفعمی حتما ً بر اساس روایتی این فتوا را داده است .بعد حدیثی را نقل کند که پیامبر ص فرمود : هر کس در سجده برای 40مومن دعا کند ، خداوند دعای اورا هر چه باشد مستجاب می گرداند .بعد کلام ابن فهد را نقل میکند که تاکید بر دعا 40مومن در سجده را دارد .( قبلا عمل پیغمبر ص را نقل کردیم ). قال المجلسی :" واما الدعا لاربعین من المومنین فی خصوص قنوت الوتر فلم اره فی روایة ولعلهم اخذوه من العمومات الواردة فی سجدة فی صلوة اللیل" .( جامع الشتات میرزای قمی 1/109) قال القمی : وحاصل کلام اینکه دعا کردن از برای مومنین ومومنات از جمله قطعیات است که خوب است . ( ایشان هم استحباب دعا برای دیگران و شایسته بودن زمان سحر ومو قعیت نماز وتر را عامل صدوراین فتوا می دانند) . درروایت، این مطلب وارد شده که در سجده برای 40مومن دعاکن . شیخ صدوق در المقنع گوید : وتقول فی قنوت الوتر : "اللهم اهدنی فیمن هدیت ... وان شئت قلت سبعین مرة استغفرالله واتوب الیه ".ص133.ایشان ذکری از 40مومن ندارند .( اعنی :در قرن چهارم نبوده است ، کما اینکه در قول شیخ طوسی هم نبود ). فقهاء از عمومات استحباب دعا کردن برای برادران دینی بظهر الغیب- پشت سر برادرت دعا کردن - ؛ وتاثیر آن در استجابت دعا لنفسه ، این فتوا را صادر کرده اند .کما قال الصادق ع :" من قدم اربعین من المومنین ثم دعا استجیب له" . ای : هر کس برای 40مومن دعا کند وبعد برای خودش خداوند دعای اورا مستجاب می فرماید .(قالت فاطمة الزهراع : الجار ثم الدار) قال الصادق ع :" من قدم اربعین رجلا من اخوانه فدعا لهم ثم دعا لنفسه استجیب له فیهم وفی نفسه ". (روضة الواعظین ص 326) همین روایت را ابن فهد حلی در عدة الداعی نقل کرده ودر ادامه آن می گوید: " ویتاکد بعد الفراغ من صلوة اللیل ویقول وهو ساجد ... صل علی محمد وآله وافعل بی وبفلان وفلان ... قال رسول الله ص :" لیس شیء اسرع اجابة من دعوة ( دعاء ) غائب لغائب". ( ص 170) . هیچ چیزی سریعتر از دعای شخص برای غائب برآورده نمیشود . یعنی پشت سر برادرت  برایش دعا کن ! قال فی المغنی 1/785: دعای قنوت وتر را نقل امام حسن ع از پیامبرص می گوید : اللهم اهدنی فیمن هدیت ...(نقل صدوق است ) بعد می گوید : ولا نعرف عن النبی ص فی القنوت شی احسن من هذا. ( اهل سنت طلب مغفرت برای 40مومن را ندارند لیکن استغفار را دارند ) قال فی الحدائق الناضرة 6/44: قد اشتهر فی کلام الاصحاب استحباب الدعاء لاربعین من اخوانه فی قنوت الوتر ، قال فی المدارک بعد الکلام فی استحباب الاستغفار فی قنوت الوتر سبعین مرة ویستحب الدعاء فیه لاخوانه المومنین باسمائهم واقلهم اربعون .فروی ... دعاء المرئ لاخیه بظهر الغیب یُدِرُ الرزق ویَدفَعُ المکروه . بعد محقق بحرانی می گوید : لاریب فی استحباب الدعاء للاخوان وکذا اربعین من الاخوان کما ورد فی عدة اخبار زیادة علی ما ذکره الا انها لا تقیید فیها بوقت مخصوص من صلاة او غیرها ، واما الروایات الواردة فی قنوت الوتر ...هذا الوقت من افضل الاوقات وانه مظنة للا جابة فذکر هذا الحکم فیه والا فلا اعرف لذکره فی خصوص الموضع وجها مع خلو الاخبار عنه .وکیف کان فالعمل بذلک بقصد ما ذکرناه لا باس به . حاصل معنا این است که در روایت چنین دستوری نداریم . همانطور که گفتیم فقط از باب بهترین موقع برای قبول شدن دعا ودستور دعا برای برادران در غیاب ایشان است .قال فی الجواهر الکلام 7/34و35:...قیل ولاربعین مؤمناً وازید قبل الدعاء لنفسه ... ویزیدعلیهم ما شاء ولم نقف علی خبر بالخصوص فی الاخیر ، کما ان الذی عثرنا علیه مطلق استحباب الدعاء لاربعین قبل دعائه لنفسه کی یستجاب له فی خصوص الوتر ...بل قد یقا ل ان اشتهار ذلک بین الاصحاب فتوی وعملا لا یکون الا عن نص وان لم یصل الینا ، ولعله للا ستغناء بهذه الشهرة عنه کما هو الشان فی کل اجماع لا نص فیه . فالامر سهل وان لم نقف فیه علی نص . محقق نجفی هم کلامی شبیه بحرانی دارد .(سیره علماراملاک داند) قال فی مستند الشیعه 5/427: یستحب فی قنوت الوتر الدعاء للاخوان باسمائهم ؟ واقلهم اربعون ، ذکره الشیخ فی المصباح والشهید فی البیان والذکری والمدارک وغیرهم ...والظاهر کفایة نقل هو لا ء الاعلام فی اثبات الاستحباب وان لم یذکروا علیه روایة . واما اینکه می شود نام زن را آورد ، یا خیر ؟ باید بگوئیم که از منظر قران ، عمل صالح، زن ومرد ندارد . کما قاله تعالی «من عمل صالحاًمن ذکر وانثی وهو مومن فلنحیینه حیوة طیبة » نحل 97 تعریف مومن : المومن من کان یعتقد اعتقاد الامامیة .(مجمع البحرین اما چون مسئله اجتهادی است اقوال فقهاء فرق دارد . الظاهر اعتبار الرجال المکلفین دون النساء والصبیان .(کشف الغطاء1/246) مبرهن است که کلام خریت استخراج الفروع عن الروایات ، اعنی علامه کاشف الغطاء ، حجیت دارد ) قال الفاضل النکرانی : زن ومرد فرقی ندارد .( استفتائات فاضل) ویستحب الدعاء لاخوانه باسمائهم واقلهم اربعون .(مدارک 3/20) قال فی البیان 98: ویستحب الدعاء فی قنوت الوتر لاربعین باسمائهم . ( ظاهر کلام شهید اول عدم فرق بین زن ومرد است ) ولی در دروس دارد که : ویستحب الاستغفار فی قنوت الوتر سبعین مرة والدعاء فیه للا خوان واقلهم اربعون (1/137) بفتوای آقای سیستانی ( مشافهة از دفتر ایشان ) زن ومرد فرقی ندارد.( برای مثال کسی مادر خوبی دارد میتواند نام اورا جزئ 40مومن بیاورد ، وهکذا هر زن مومنه ای را ).البته در استفتائات هم می فرماید : " لا یختص "  در جواب سوالی است که دعای 40مؤمن مختص مردان است ؛ که ایشان فرمود : لا یختص" در خاتمه شرحی مختصر از کلمه استغفار بیاوریم : ذکر استغفار قنوت وتر را 3شکل بیا ن کرده اند : 1-        استغفر الله ربی واتوب الیه . 2-        استغفرالله واتوب الیه . 3-        استغفر الله واسئله التوبة . استغفار با توبه فرق می کند . استغفار یعنی طلب عفو گناه ومخفی داشتن آن .( از دید مردم وملائک ) ولی توبه یعنی بازگشت بسوی خدا . قال فی مجمع البحرین 3/426: وقیل الاستغفار آخر الوتر وخص الاستغفار بالسحر الذی هو آخر اللیل لان العبادة فیه اشق والنفس اصفی لعدم اشتغالها بتدبیر الماکول ولخلو المعدة عنه ، فتوجه النفس بکلیتها الی حضرة الحق تعالی . قال الله تعالی « والمستغفرین بالاسحار » 3/17 اصل الغفران التغطیة . غفرالله له = ستر علیه ذنبه . الغفار معناه : الساتر لذنوب عباده وعیوبهم ،التجاوز عن خطایاهم وذنوبهم . وفی الخبر « کان اذا خرج من الخلاء قال : غفرانک » الغفران مصدر منصوب بفعل مضمر ، ای اطلبه ، وفی تخصیصه بذلک هو انه توبة من تقصیره فی شکر نعم الاطعام وهضمه وتسهیل مخرجه فلجاء الی الاستغفار من التقصیر . یعنی خدایا مرا ببخش که شکر این نعمت را درست ادا نکردم . دقت کنید روی الفاظ ، چقدر نعمت زیاد بوده وما شکر آنها را بجا نیاورده ایم .اول بدست آوردن غذا ،دوم توان خوردن ، سوم عبور از گلوی انسان ، آیا نبودن کسانی که غذا از گلوی ایشا ن عبور نکرد ؟ چهارم هضم غذا که اصلا ما بدان توجهی نداریم ، پنجم دفع فضولات که در اضطرار برای همگان مبرهن است . بنابر این باید برای این حداقل 5مورد شکر کرد وطلب استغفار از کوتاهی در انجام وظیفه . حسن ختام مقاله : الشکر صرف العبد جمیع ما انعم الله خلق لاجله. مکتب القران فجر -  بروجرد     محمد رضا فروزان  6/10/89   « بسم الله الرحمن الرحیم » عنوان مقاله : « وعجل فرجهم »  یکی از مواردی  که در میان مردم شایع بوده وبعضا بجا می آ ورند  غافل از این که شاید روزی جزء ارکان نماز شود . ودیگر پاک کردن آ ن از اذهان کار دشواری باشد ؛ گفتن ذکر « وعجل فرجهم » بعد ذکر صلوات در تشهد نماز است وشاید هم سوال باشد ؛ که آیا گفتن آین ذکر در تشهد نماز جایز است ویا خیر ؟  ذکر بسیار پر معنائی لست . از باورهای شیعیان به رجعت معصومین علیهم السلام است ( معنای آن چنین است که ؛ خدایا در فرج این بزرگواران ویا امام زمان ع تعجیل فرما – ضمیر « هم » جمع است ) لیکن هر سخن جائی وهر نکته مکانی دارد .بما دستور داده اند که با هر صلواتی بگوئید " وعجل فرجهم " ویا اجازه دادهاند که در تمام حالات نماز میتوان دعا کرد،قال فی العروة الوثقی : " لا باس بالذکر والدعاء فی جمیع احوال الصلاة بغیر المحرّم "   مبطلات نماز م9 فرمود ؛ دعا کردن در تمام حالات نماز ؛ جایز است . پس قاعده ی کلی ، تجویز است ، گفتن ذکر « وعجل فرجهم » در هر کجای نمازکه دلبخواهت بود  ؛ ولو بعد از ذکر صلوات تشهد باشد . اما نباید بصورت عادت مستمر در بیاید والا عوام الناس می پندارند که جزئی از واجبات تشهد بوده و منجر به بدعت میشود . [ در خصوص سند ذکر وعجل فرجهم در خاتمه مطالبی بیاوریم ]   حفظ چهار چوب اصلی نماز باید محفوظ باشد ، والا سنگ روی سنگ نمی ماند . اگر قرار بود در هر قرنی یک عمل به نماز مردم اضافه می شد ، تصور کنید الان چه نمازی داشتیم . فقه جواهری یعنی صیانت فقه اسلام از کم و اضافی نمودن ، پاسداری از سنت وسیرت معصومین ع . کافی است توجه کنید به این فراز دعای ندبه :" این المدخر لتجدید الفرائض والسنن " و" این محی معالم الدین" آموزه فقه جواهری ،تبعیت از ادعیه ماثوره وبرای مقلدین اطاعت از فتاوای مرجع تقلید است . مقلد را هرگز نرسد که از نزد خود عملی را سرخود انجام دهد ، که در برابر خدا مسئول است . همه فقهاء دارند که : یجوز الدعاء بعد الصلاة علی النبی فی التشهد . قال الطوسی فی خلاف : یجوز الدعاء بعد الصلاة علی النبی فی التشهد الاول ؛ وبه قال مالک وقال الشافعی : "لا یدعو " وقال ابو حنیفة : یقتصر علی الفاظ  القران .  خلاف طوسی 1/365 دقت کنید ؛ مورد جواز در باب تشهد اول است . قال فی تحریر الاحکام : " یجوز الدعاء فی التشهد مطلقا بالمباح ، سواء کان للدین او للدنیا وسواء ورد به الشرع اولم یرد "   ( دقت کنید روی لفظ او لم یرد ، یعنی اطلاق دارد ) قال الصادق ع : اقرا فی التشهد ماطاب لله .( یعنی هر چه دل تنگت می خواهدبگو)   نقل از جواهر 10/277 قال فی الروضة : والزیادة فی الثناء والدعاء قبله وفی اثنائه وبعده بالمنقول ( قید منقول ، یعنی باید دعا ماثور باشد !) قال القمی : ویستحب العمل بالماثور من الادعیة .(غنائم 3/60) علامه حلی در تذکر ه ، شبیه تحریر فتوا دارد . مستند فقهاء در اطلاق ذکر قول خداوند است « ولله الاسماء الحسنی فادعوه بها "   اعراف 180 گویند تمام حالات مد نظر خدااست ، نماز هم شامل آن می شود .« ذکر الله علی کل حال » کما قال الطوسی :" ولم یستثن حال الصلاة "( نماز  مستثنی منه ؛ نیست ) قال فی الدروس 1/182: "وزیادة الثناء والتحیات فی التشهد الذی یسلم فیه لا فی الاول ". (بر خلاف شیخ طوسی است ) قال فی تحریر الاحکام 1/41: فی التشهد * اللهم صل علی محمد وآل محمد وما زاد علی ذلک مستحب . قال البهائی فی حبل المتین ص 250: "فقداجمع علمائنا قدس الله ارواحهم علی انه لا تحیات فی التشهد الاول حتی قال شیخنا فی الذکری لو اتی بالتحیات فی الاول معتقد اشرعیتها مستحب اثم واحتمل البطلان ولو لم یعتقد استحبابها خلا عن اثم الاعتقاد وفی البطلان وجهان عندی ولم اقف للا صحاب علی هذا الفرع " قال فی الجواهر الکلام 10/275: "وظاهر الخبر ابی بصیر کالرضوی اختصاص التحیات بالتشهد الاخیر بل فی الذکری لا تحیات فی التشهد الاول باجماع الاصحاب . کما قال البحر العلوم فی منظومة : کذا تحیات ابی بصیر                               تندب فی التشهد الاخیر قال الکرکی:"والتحیات مختصة بالثانی ".(جامع المقاصد2/321) نظر این فقهاء اختصاص ادعیه ماثوره (خبر ابی بصیر) به تشهد آخر است که منتهی بسلام می شود . ( خلافاً للطوسی ) قال فی المعتبر2/265: "یجوز الدعاء فی احوال الصلاة قائما وقاعدا راکعا ً وساجداً ومستشهداً ومعقبا بما هو مباح من امور الدین والدنیا وهو فتوی الاصحاب وقوله تعالی :« قل ما یعبو بکم ربی لولا دعائُکم » وهو دال علی تعلق غرض الشارع به مطلقا ". ( محقق اول هم طرفدار اطلاق است ) وروی عن الصادق ع : کلما کلمات الله به فی الصلاة الفریضة فلا باس به ولیس بکلام . قال احمد وابو حنیفه : لا یجوز الدعاء الا بالادعیة الماثوره الموافقة للقران . قال النووی : قال اصحابنا یکره ان یزید فی التشهد الاول علی لفظ التشهد والصلاة علی النبی ص والا ل ...قال فان فعل لم تبطل صلاته .معنا اینست که اهل سنت قائل اند که به ذکر صلوات تشهد اول چیزی اضافه نشود ، حتی کلمه *آل * راهم نباید گفت ( صلوات دم بریده می گویند ) ولی اگر گفت ، نماز باطل نیست . شافعی می گوید : یا آل بیت الرسول حبکم  * فرض من القران انزل کفاکم من فخر انکم *من لم یصل علیکم لا صلاة له . قال فی کشف الغطاء :" وروی بعد قول وارفع درجته الحمد لله رب العالمین ومنها ان یکثر من الذکر والدعاء مع کمال الخضوع والخشوع ولاباس بان یاتی بالدعوات والا ذکار المسنونة الغیر الموظفة او الموظفة لا بقصد الخصوصیة فی الصلاة . بای لغة کانت بل ومع قصد الخصوصیة للتفویض " سوال : ذکر صلوات « اللهم صل علی محمد وعلی آل محمد» از چه زمانی بوده است ؟ جواب : در زمان خود پیغمبر ص این ذکر جلیله مرسوم بوده وبنا بر تائید ابن حجر هَیتَمی شافعی مسلک متوفی 974هق صاحب کتاب صواعق المحرقه ؛ بتعلیم  رسول خدا ص مردم بعد از نزول آیه 56 احزاب " ان الله وملائکته یصلون علی النبی یا ایها الذین آمنوا صلوا علیه وسلموا تسلیماً " آموختند که بگویند " اللهم صل علی محمد وعلی آل محمد " ابن حجر هیتمی می گوید : وقتی آیه 56 نازل شد اصحاب گفتند : یا رسول الله قد علمنا کیف نسلم علیک فکیف نصلی علیک . فقال قولوا: الله صل علی محمد وعلی آل محمد . [ ...] ویروی لا تصلوا علی الصلاة البتراء :بر من صلوات دم بریده ندهید . ! فقالوا : وما الصلاة البتراء ؟ صلوات دم بریده چیست ؟  قال : تقولون اللهم صل علی محمد" بل قولوا اللهم صل علی محمد وعلی آل محمد "     صواعق 2/429 نکته : کتاب صواعق محرقه ابن حجر در نزد اهل سنت بسیار مورد ستایش قرار دارد . علمای عامه , ابن حجر را سنّی بسیار متعصب , پرکار و مدقّق میدانند . کتاب صواعق را به درخواست مریدان خودش نوشته وقصدش ار نوشتن آن تعریف وتمجید از معاویه و ابی بکر وعمر وعثمان است . روایات زیادی در فضائل ابی بکر وعمر آورده که انصافاً هر ننه مرده ای را به خنده وا میدارد . برای مثال گوید : قال رسول الله ص ....فاتِ ابی بکر فانه الخلیفة من بعدی " سائلی را ارجاع داد که اگر دفعه بعد به مدینه آمدی وکاری داشتی به جانشین من ابی بکر مراجعه کن . ویا در خبر دیگری فرمود : اقتدوا باللذین من بعدی ابی بکر وعمر "!!!     ج1ص56 در همین کتاب هرچند که تولد امام زمان ع را بسال 255 هق می نویسد ولی حیات اورا قبول ندارد . " کذلک توفی ابوه بِسُر من رای وتستر هو بالمدینة وله غیبتان صغری من منذ ولادته الی انقطاع السفارة بینه وبین شیعته وکبری وفی اخره یقوم وکان فقده یوم الجمعة سنة ست وتسعین ومائتین "      2/481 تعجب نکنید , اینها کور باطن اند . از مصادیق آیه " ومن کان فی هذه اعمی فهو فی الاخرة اعمی واضل سبیلا" هستند . جالب است بدانید که همین جناب ابن حجر هیتمی از مخالفین سرسخت امام ابن تیمیه است . که در واقع باید بگوئیم " اللهم الشغل الظالمین بالظالمین " نمونه دیگر از خباثت او اینست که ضربه زدن عمر به فاطمه ع را که منجر به سقط جنین او – محسن – شد تکذیب کرده وتوطئه ای برای بد نام کردن عمر میداند . ( یه جزء 1ص127 صواعق مراجعه کنید ) این در حالیست که شخصیت شهیر دیگر اهل سنت ؛ ابن حجر عسقلانی  شافعی مسلک متوفی 852هق در کتاب بسیار مهم « لسان المیزان » ضربه زدن عمر را تائید میکند . قال : " ان عمر رفس فاطمة حتی اسقطت بمحسن "      ج1ص268 الرفس الصدمة بالرِجل فی الصدر " رفس یعنی ضربه ای که با پا بر سینه ی کسی بزنند . فاضل بحرانی در « الحدائق » در حق این خبیث ( ابن حجر هیتمی ) چه خوب گفت ؛ " احرقه الله بها , وهو من انصب النصاب المعاندین " خداونداین انصب المعاندین را بوسیله همین کتابش( صواعق محرقه ) بسوزاند .8/465 شیخ قندوزی حنفی متوفی 1294هق در کتاب « ینابیع المؤدة » از علی ع خبری در تفسیر آیه130صافات : " سلام علی آل یاسین " نقل کند ؛ حضرت فرمود : " یاسین محمد ص ونحن آل یاسین "  ج1ص38 ودر چند مورد از کتابش بر نهی از صلوات دم بریده خبر نقل میکند . ( 1/37 و 2/434) طبری در جامع البیان گوید : " قال بعضهم یتاول ذلک بمعنی: " سلام علی آل محمد "     23/61 سید محمود آلوسی هم در روح المعانی می نویسد : " وقیل یاسین فیها اسم لمحمد فآل یاسین آله علیه الصلاة والسلام " واخرج ابن ابی حاتم والطبرانی وابن مردویه عن ابن عباس انه قال فی " سلام علی آل یاسین " نحن آل محمد یاسین "      ج12ص135 نکته : این آیه 130صافات دو نوع قرائت دارد , نافع , ابن عامر و یعقوب می خوانند "آل یاسین " وبقیه قراء گویند : اِل یاسین " . گروه اول از « آل » آل رسول الله را اراده میکنند . ( رک : مفاتیح الغیب 26/355)   محی الدین النووی در المجموع ؛ حول صلوات تشهد بحث کرده ودر خصوص وجوب صلوات برآل دونظریه  می گوید ؛ وجهان ( احدهما) یجب  [...] والمذهب انها لا تجب للاجماع "     3/464 اقول: دشمنی این قوم با آل رسول الله ص بر کسی پوشیده نیست . ذکر خبر کیفیت صلوات بر رسول وآل ؛ در منابع معتبر اهل سنت مضبوط است .( مسند احمد 1/162؛ صحیح بخاری 4/118؛ صحیح مسلم 2/16، المغنی ابن قدامه 1/580 و سبل السلام ابن حجر عسقلانی 1/192و....) قال رسول الله ص : اِرفعوا اصواتکم بالصلاة علی َّ فانّها تَذهبُ بالنفاق "      کافی 1/251 خواننده محترم توجه داشته باشند که اهل سنت ذکر صلوات کامل را – اللهم صل علی محمد وعلی آل محمد – فقط در تشهد نماز واجب می دانند . قال الفخر الرازی :" هذا دلیل علی مذهب الشافعی لان الامر للوجوب فتجب الصلاة علی النبی –ص- ولا تجب عن غیر التشهد فتجب فی التشهد "       مفاتیح الغیب 25/182 مفسرین امر در فعل « صلوا » را دالّ بر وجوب می گویند . ولی با یکبار در طول عمر , عمل به این واجب را کافی گویند .( ابن حزم در المحلی 3/273) بعضی در هر مجلس یکبار واجب گویند ولو چند بار نام مبارک پیغمبر ص ذکر شود و بعضی هم با هر بار شنیدن نام مبارک آن حضرت , صلوات فرستادن را واجب وقول مشهور مستحب مؤکد بودن است . زمخشری در کشاف ج3ص557-558ذیل آیه 56 احزاب ، همین بحث را دارند . حدیث نبوی را هم چنین گوید "من ذکرتُ عنده فلم یصل علیّ فدخل النار فابعده الله "  [...] « تجب فی کل مجلس مرة » . قال النبی ص : " البخیل کل البخیل منِ الذی اذا ذکرتُ عنده لم یُصلّ علی ّ "   وسائل 7/206 بخیل ترین افراد کسی است که وقتی نام مرا میشنود صلوات نفرستد . « عریضه نویسی  » محدثین شیعی در کتب ادعیه مبحثی را گشوده ودر خلال آن اخباری از معصومین ع نقل کرده وبعضاً هم از نزد خود دستور العملی بعنوان عریضه نویسی ویا استغاثه از محضر امام زمان ع تدوین کرده اند .( بحار 99/241) اینان عریضه نویسی را از مصادیق توسل دانسته ودراصل آن محذوری نمی بینند . قطب راوندی در کتاب دعوات طی خبری از ابن عباس رقعه ای از عمر نقل کند که برای اجنه وشیاطین نوشته واز آنها خواسته تا مزاحم فلان شخص نشوند ؟!             رک: ص 64 مشایخ بزرگوار شیعه ؛ از جمله سید بن طاوس ؛ شیخ کفعمی در مصباح وبلد الامین ؛ طبرسی در مکارم الاخلاق وعلامه مجلسی در بحار الانوار مجلد 91 و99 در خصوص شرعیت عریضه نویسی مطالبی را آورده وبر صحت آن مُصر هستند . نوع اخبار هم از امامین صادقین ع نقل کرده اند . البته گویند شیخ طوسی هم در مصباح الزائر رقعه نویسی را گفته است . [ رقعه ؛ ورقی را گویند که چیزی بر روی آن بنویسند . یکی از راههای استخاره رقعه نوشتن است که شامل : افعل ولا تفعل . ( بکن ونکن ) میشود. در باب چشم زخم هم ازرقعه استفاده می کنند. طبرسی در مکارم الاخلاق ص 386 در خبر رضوی ع  چنین آورد که بر ای دفع شوری چشم , در کاغذی حمد وتوحید ومعوذتین وآیة الکرسی را بنویسید واجعلها فی غلاف القارورة " – عنه البحار 60/26 ] قاروره : شیشه . شیخ تقی الدین ابراهیم فرزند زین الدین , معروف به کفعمی متولد سال 840 در کفعم از روستاهای جبل عامل لبنان  در دو کتاب معروف خودش بنام « مصباح » و « البلد الامین »  بعد از نقل خبری از امام صادق ع در باب رقعه نوشتن ودر آب جاری ویا چاه ویا برکه آب ویا بر روی ضریع مقدس امام معصوم ع ؛ دستور العمل استغاثه به مولایمان امام زمان ع را می نویسد که مجلسی در بحار از او نقل کرده است . واما خبر امام صادق ع " واطرَحها فی نهر او بئرٍ عمیقة اوغدیر ماء ٍ فانها تصل الی صاحب الامر " بحار 91/29 ودر جائی فرمود : " ویَطرَحها فی الماء الجاری " وایضاً " تاخذ الرقعة فَتَرمی بها فی بحر ٍ او فی نهرٍ جارٍ "       بحار 99/244 کفعمی گوید هر گاه حاجتی داشتی رقعه ای بنویس بدین مضمون : " بسم الله الرحمن الرحیم . من العبد الذلیل الحقیر القصیر ... الی الکریم العظیم ... واغفر خطائی ... ثم تاخذ الرقعة فترمی بها فی بحرٍ او فی نهرٍ جارٍ ...."   [ رک :  مصباح وبلد الامین باب الاستغاثه الی المهدی ع ] شیخ کفعمی گوید هر گاه رقعه را نوشتی , بر سر نهری برو وهرکدام از نواب اربعه را که خواستی صدا بزن وبگو " این حاجت من است ؛ برای مولایم ع ." وهذه رقعتی وحاجتی الی مولای ع فسلمها الیه " سلام مرا برسانید و" ثم ارمها فی النهر تقتضی حاجتک ؛ ان شاء الله " بعد کاغذ را در نهر بینداز ] حاجت برآورده میشود .ان شاء...                     رک : البلد الامین ص 157 و مصباح الکفعمی ص 402 سوال : اگر خداوند فرمود " ادعونی استجب لکم " ویا " ونحن اقرب الیه من حبل الورید " نوشتن رقعه چیست؟ مگر ما در خطاب به امام ع نمی گوئیم :" اشهد انک تشهد مقامی وتسمع کلامی وترد سلامی " مزار مشهدی ص211و اقبال سید 3/134. سید مرتضی در رسائل چنین نویسد :" تسمع کلامی وترد جوابی " 1/407 طبرسی در مکارم الاخلاص صفحه 342 بحث « نسخة رقعة » را دارند , البته بدون نقل از امام معصوم وبدون ذکر در آب انداختن؛ فقط نوشتن ؛ حالیه این فقط نوشتن به چه کاری می آید . الله اعلم . وعنه البحار 92/451 علامه در بحار ج 99ص244 گوید : روی عن ابی جعفر الاول ع : " هر گاه حاجتی داشتی ؛ روز 5شنبه روزه بگیر وروز جمعه صبح , رقعه را بنویس وآنرا در آب بینداز " اقول : ایشان فرمودند در دریا بینداز , چون غالباً ما کنار دریا نداریم ؛ بنده حقیر گفتم : آب . متن خبر چنین است : " واعمد الی وسط البحر فاستقبل القبلة ... وارم بها فی البحر فان الله جلت عظمته یقضی حاجتک ویکفیک بقدرته " دقت کنید ؛ وقتی در آب می اندازی رو به قبله باشی ! واما جالب است بدانید : در بیت المقدس ؛ دیوار غربی مسجد الاقصی که به دیوار ندبه ویا دیوار براق معروف است برای یهودیان مقدس وغالب سران سیاسی غرب و صهیونیست از آن دیدن ودر مقابلش تعظیم می کنند , اخیراً هم باراک اوباما چنین زیارتی از آنجا داشته اند . شواهد در اینترنت موجود است . ویژگی این دیوار ندبه – گریه وزاری – اینستکه زوار بعد از دعا وگریه زاری ؛ عریضه نوشته ودر شکاف دیوار می گذارند .هر از چندگاهی هم متولیان دیوار آمده وکاغذها ی عریضه را به زباله دانی منتقل میکنند( عکس دارد) حتی در کنار دیوار عریضه نویسانی هستند که با دستگاه تایپ این وظیفه بزرگ را بر عهده دارند . یهودیان اقصی نقاط دنیا میتوانند با ارسال ایمیل در این توسل ناب شرکت کنند . در محل سایت ویژه مستقر است . در بعض سایتهای موجود دارند که در اروپای قدیم در درون قلعه ها « چاه آرزو» وجود داشته است . در میان مذاهب مختلف هند هم کسانی هستند که با عریضه نویسی وانداختن در دریا حاجت می طلبند . سوال : داستان چاه آرزو را خوانده اید ؟ اگر نه ؛ پس حالا بخوانید : گویند یک زوجی بر سر چاهی رفتند , مرد سر در چاه فروبرده وآرزو کرده وسکه ای در درون چاه انداخت زن هم بدنبال مرد چنین کرد , لیک زیادی خم شد , بناگاه در ته چاه سقوط کرد ومات ! مرد ابتدا متحیر ومبهوت ایستاد وبعد لبخندی زد وگفت : این چاه واقعاً کارش درسته !   آیا توسل به  مردگان صحیح است ؟   برادران اهل سنت در موردی خاص بر ما اشکالات عدیده وارد کرده وتوسلات محبّین اهل بیت علیهم السلام را به زیر سوال برده وگویند مرده گان نمی شنوند . مردگان از حال ما بی خبرانند . « من مات ، مات »   اموات صدای مارا نمی شنوند ، چه رسد که حال ما را ببینند ؛  فلذا این عرض ارادت مارا که به امام ع عرضه میداریم : «یا ابا عبد الله اشهد انک تشهد مقامی وتسمع کلامی وانک حی عند ربک  ترزق فاسئل ربک وربی فی قضاء حوائجی »    عدة الداعی ابن فهد حلی ص56  علامه مجلسی در بحار 97/295جمله :" وترد سلامی" را هم  می آورد  . این برادران دینی به این عشق وارادت ما باور نداشته وبا بافتن لا طائلات، خود را از قبول حقانیت شیعه ومعارف شیعی محروم میدارند .ايشان مي گویند: " الاصل : ان الاموات عموماً لا یسمعون نداء الاحیاء من بنی آدم ولا دعاء هم کما قال تعالی " وما انت بمسمع من فی القبور " ولم یثبت فی الکتاب ولا فی السنة الصحیحة ما یدل علی ان النبی ص کل دعاء او نداء من البشر حتی یکون ذلک خصوصیة له , وانما ثبت عنه "ص" انه یبلغه صلاة وسلام من یصلی ویسلم علیه فقط . سواء کان من یصلی علیه عند قبره او بعیداً عنه ؛ کلا هما سواء فی ذلک "  فتاوی اللجنة الدائمة 2/51 یعنی ، حالا که با اشکال سلام به پیغمبر را قبول دارند ؛ در مقابل اثبات خصوصیت کرده وگویند ، فقط سلام را میشنوند ، و شنیدن عموم دعا را باور ندارند. سوال ما این است ، آیا بر سرراه شنیدن فیلتری قرار داده اند که تنها اجازه عبور کلمه سلام را میدهد ؟. این منطقی است که بگوئیم فلان شخص فقط فلان کلام را میشنودواز استماع سایر کلمات محروم است ؛ آیا تاکنون گزارش چنین فردی را داده اند ؟   ایشان به آیه 22سوره فاطروآیه 188اعراف چنگ میزنند که از مدعای این برادران اجنبی است . قال الله تعالی " وما یستوی الاحیاء ولا الاموات ان الله یسمع من یشاء وما انت بمسمع من فی القبور"        22فاطر وایضاً " قل لا املک لنفسی نفعاً ولا ضراً الا ما شاء الله ولو کنت ُ اعلم الغیب لاستکثرت ُ من الخیر وما مسنی السوء "         188اعراف ناگفته پیداست که هیچ شیعه ی  عاشق وعارف به حق اهل بیت قائل نیست که ائمه ویا پیغمبر ص بدون اذن خدا وراساً ومستقلاً قادر به انجام کاری بوده وقدرت واختیار این حضرات در عرض قدرت خداست ؛ خیر ، داشتن چنین عقیده ای شرک وکفر است ؛ ما اختیارات ایشان را منوط به اجازه ی خدا ودر طول اراده ی ذات باری تعالی میدانیم . قال الله تعالی " من ذالذی یشفع عنده الا باذنه " بقره255 بحث توسل، واسطه قرار دادن آبرومندان درگاه الهی است که بزرگان اهل سنت هم باور دارند . این اشکال تراشیها فقط برای ایجاد تفرقه میان مسلمین است وبس . ما در این مقاله دو خبر نبوی را که دانشمندان سنی در کتب خود ثبت کرده اند ؛ آورده وبر ایشان می نمائیم که حق، ورای آن چیزی است که دشمنان می پندارند . اگر انصاف باشد مطلب خیلی سهل وساده بوده ودارای تکنیک هم نیست . منابع را هم فقط از کتب اهل سنت می آوریم، بنگرید : روی ابن تیمیه عن ابی هریرة عن رسول الله ص قال : " ما من رجل یُسلّم عَلَیَ اِلا رَدّ الله عَلیّ روحی حَتّی َارُدَ السلام "         فتاوی ابن تیمیه 6/234 ودر ادامه گوید : وعلی هذا اعتمدَ ابو داود فی سنِنه . وکذلک مالک ٌ فی الُمُوطّا ء َروی عن عبد الله بن عمر : انه کان اذا دخل المسجد قال : السلام علیک یا رسول الله السلام علیک یا ابا بکر السلام علیک یا ابت ثم یَنصَرِفُ . وفی سنن ابی داوود عن النبی ص انه قال : " لا تتخذوا قبری عیداً وصَلّو ا عَلیّ فانّ صلاتَکُم َتبلغُنُی حَیثُما کنتم "        همان مدرک آری ، این نقلِ شخصی چون ابن تیمیه است که مورد عنایت تمام سنیان بوده واو را تقدیس کنند . جدای از باور جناب ابن تیمیه به شنیدن سلام زوار وجواب دادن نبی مکرم خدا ص به سلام دهنده حدیث فوق را جمع کثیری از دانشمندان وفحول اهل سنت نقل کرده اند که ما قسمی را برای استناد می آوریم : المجموع النووی 8/272: رواه ابو داود باسناد صحیح . مغنی المحتاج الشربینی 1/512-   المغنی لابن قدامه 3/588-  الشرح الکبیر 3/494 فقه السنة – سید سابق 1/613- الاذکار النوویة ص115- ریاض الصالحین النووی ص556 الجامع الصغیر السیوطی 2/506- تفسیر ابن کثیر 2/522- سنن ابی داود 1/453  فتح الباری ابن حجر 6/353: " ورواته ثقا ت " . اهل سنت گویند : هر خبری که از زیر تیغ ابن حجر بگذرد ؛ صحیح است .! مسند احمد بن حنبل 2/367-  مجمع الزوائد 4/3 – کنز العمال هندی 1/498- لسان المیزان ابن حجر 2/106 . سبل الهدی والرشاد – الصالحی الشامی 12/368و........ وروی ابو داود والنسائی عن اوس رض ؛ ان رسول الله ص :" ان افضل ایامکم یوم الجمعة ، فاکثروا علی من الصلاة فیه ؛ فان صلاتکم معروضه ٌعلیّ"    فقه السنه – سید سابق 1/613و المغنی لابن قدامه 2/208- نیل الاوطار الشوکانی 3/304- سنن الدارمی 1/369- سنن ابی داود 1/236- المستدرک الحاکم 4/560-  السنن الکبری 3/249- فتح الباری 6/353 الجامع الصغیر 1/380- کنز العمال 7/708- البدایه ابن کثیر 5/296 – تاریخ دمشق 9/402 فضائل الاوقات – البهقی ص497-  الاذکار النوویه ص115و....... نکته : « البهوتی » در کشف القناع حدیث فوق را تکذیب کند وگوید : والکذب علیه" ص".  ج5ص36که مسلماً تکذیب او در مقابل تائید این همه دانشمند ، قابل اغماض است .   حالیه ، شما خودتان قضاوت کنید با اینهمه سند ومدرک از معتبر ترین کتب برادران اهل سنت ، آیا جائی برای اشکال باقی میماند ؟ وقتی که خودتان می گوئید ، پیغمبر سفارش کرده که در روزهای جمعه بسیار بر من سلام ودرود بفرستید ؛ که به من میرسانند ؛ پس چه فرقی بین او .علی ع ویا امام حسن وامام حسین ع وجود دارد ؟ جناب ابن تیمیه شما خود می گوئید که هر کس وارد مسجد نبوی شد به ابی بکر وعمر سلام دهد ؛ این دستوری است که ابن عمر داده ، براستی ؛ این عمل شما ثواب دارد ، ولی سلام ودورود ما به محضر امام حسین ع ثواب ندارد ؟ یک بام وچند هوا مگر میشود ؟ این خبری را که جناب ابن تیمیه ؛ مقتدای سنیان نقل کند با دقت فراوان بخوانید : " قد ثبت فی الصحیح ان عمر بن الخطاب قال : اللهم انا کنا اذا اجَدبنا توسلنا الیک بنبینا فتسقینا وانا نتوسل الیک بعمّ نبینا فاسِقنا فیُسقَون . فتوسلوا بالعباس کما کانوا یتوسلون به وهو انهم کانوا یتوسلون بدعائِهِ وشفاعِتِهِ وهکذا توسّلوا بدعاء العباس وشَفاعِتِه ولم یَقصِدوا الدعاء عند قبر النبی ص ولا اقسموا علی الله بشیء من مخلوقاته بل توسلوا الیه بما شَرَعَهُ من الوسائل وهی الاعمال الصالحة ودعا المومنین کما یتوسل العبد الی الله ...."   2/497 اقول : جناب ابن تیمیه ، ماهم که همین را می گوئیم ؛ پس چرا توسل عمر به عباس بن عبد المطلب شرعیت دارد ولی توسل ما به ائمه ی بقیع حرام است ؟ نکته : ویرانگر قبور بقیع ، محمد بن عبد الوهاب – سر کرده ی وهابیون – پیرو ابن تیمیه است . ( 8شوال سالروز نکته: حدیث " لا تتخذوا قبری عیداً وصَلّوا علی ّ فان ّ صلاتکم تَبلُغُنی حیثُما کنتم " از مشهور ترین احادیث موجود در کتب عامه است . ودر خصوص آن شروحی هم وجود دارد ؛ برای مثا ل : عظیم آبادی در " عون المعبود " گوید : « لا تتخذوا قبری عیداً » ( قبر مرا محل اجتماع نکنید ) یعنی ؛ لا تتکفلوا او المعادة الیّ فقد استغنیتم بالصلاة علیّ »    ج6ص23 ایشان می گوید ؛ منظور پیغمبر اینست که بر خودتان سخت نگرفته وحتی اگر از راههای دور هم بر من سلام ودورد بفرستید ؛ به من می رسانند . سلام از راه دور کافی است . قال ص: " ان الله وکّلَ بقبری ملائکة یُبلّغونی عن امتی السلام "   فتاوی ابن تیمیه 2/497 ابن تیمیه خود می گوید که پیغمبر ص فرمود : " ما انتم ومن بالاندلس الاسواء ٌ" تو وآن شخص در اندلس ؛ هیچ فرقی در سلام دادن ندارید. قال المناوی فی شرح الجامع الصغیر السیوطی : « الا ان الصلاة فی الحضور مشافهة افضل من الغیبة » . یعنی ؛ تنها فرق سلام از راه دور با حضور در محل ، از باب مشافهت است که فضیلت بیشتری دارد .      شرح الجامع ج6ص221 در جای دیگری هم گوید : " لا تتخذوا قبری عیداً "  ای : المنهی عنه هو الاعتیاد الرافع للحشمة المخالف لکمال المهابة والاجلال "   ج6ص221 یعنی ، نهی پیغمبر ص برای عادت شدن وشکسته شدن صولت حضور در کنار مرقد اوست . اقول : حرف درستی است ؛ در روایات خاصه هم وارد شده که " زُر وانصرف " خیلی نمانید ؛ تا شیرینی وحلاوت زیارت برایتان عادی نشود . از وصایای علی ع به امام حسین ع است که :" کثرة الزیارة تورث الملالة "    تحف العقول 100 زیاد به زیارت کسی رفتن ملالت آور میشود . قال النبی ص : زُر غِباً َتزدَد حُباً "      مستدرک الوسائل 10/374   ذهبی در سیر اعلام النبلاء ؛ سند حدیث " لا تتخذوا " را حسن میداند .    ج9ص344 سوال : تفسیر " وما انت بمسمع من فی القبور " چیست ؟ شوکانی دانشمند سنی در تفسیر " فتح القدیر ج4ص397 " گوید : یعنی الکفار الذین امات الکفر قلوبهم . ای : کما لا تسمع من مات کذلک لا تسمع من مات قلبه "        منظور از ناشنوایان در قبر ، کفاری هستند که قلبشان مرده است . پذیرای دعوت پیغمبر نیستند. هر کسی که قلبش مرده در حکم موتی است . بحر  العلوم هم در تفسیر " بحر العلوم " همین مطلب را عنوان می کند  . ج3ص105 بنابر این آنانی که در قبور نمی شنود ؛ کفار ند ؛ در همین دنیا ونه در قبر . روایت صحبت کردن پیغمبر ص با کفار کشته شده در جنگ بدررا اهل سنت قبول دارند . توسل به مردگان برای شفاعت در نزد خدا امری ممدوح است . جناب شافعی عرضه میدارد : " آل النبی ذریعتی                وهم الیه وسیلتی "                دیوان شعر امام شافعی علمای عامه خبری را نقل کنند که پیغمبر ص به شخصی فرمود , وضو بگیر ودو رکعت نماز بخوان وخدا را چنین دعا کن : " اللهم انی اسئلک واتوجه الیک بنبیک محمد نبی الرحمة یا محمد انی توجهت بک الی ربی فی حاجتی هذه فتقتضی لی اللهم شفعه فی "  رک : مسند احمد 4/138؛ مستدرک حاکم 1/313؛ البدایه ابن کثیر 6/179؛ سنن کبری نسائی 6/169و معجم کبیر طبرانی 9/31 آیات 64 نساء و 97 یوسف و 114 توبه بر صحت توسل دلالت دارند .   سند دعای اللهم کن لولیک ...چیست ؟ این دعا در کتابهای : مصباح المتهجد طوسی ص630؛ اقبال الاعمال سید بن طاوس 1/191؛ کافی 4/162 ؛ بحار 94/348 ومفاتیح ص379 جزء اعمال شب 23 رمضان و مصباح کفعمی ص586؛ تهذیب طوسی 3/103 مزار مشهدی ص612 وارد شده است . نکته قابل توجه اینستکه در نقلهای قدیمی مثل مصباح شیخ دارد : اللهم کن لولیک فلان بن فلان فی هذه الساعة وفی کل ساعة ولیاً وحافظاً وقائداً وناصراً ودلیلاً وعیناً حتی تسکنه ارضک طوعا وتمتعه فیها طویلاً " نام کسی بنحو مشخص نمی برد . بعداً علماء بجای فلان بن فلان , نام " الحجة بن الحسن المهدی " را گذاشتند تا مردم در تلاوت نسبت به مقام منیع امام عصر ع عرض ارادت کنند . در نقل مفاتیح نام« المهدی »را ندارد ولی در نقل اقبال و مصباح کفعمی " المهدی " را دارد . نکته : در نسخه اصل وارد شده ی این دعای شریف جمله " برحمتک یا ارحم الراحمین " را ندارد ؛ لیکن گفتن آن در پایان دعا بقصد ذکر مطلقه اشکالی ندارد . عرض حاجت به ساحت مقدس خدای تعالی است . کفعمی در مصباح ص586 ذکر " برحمتک یا ارحم الراحمین " را ندارد ولی در ص 146 همین کتاب ودر ص146 بلد الامین در مورد مشابهی از همین دعا ؛ ذکر یا ارحم الراحمین را می آورد .( استحباب ذکر اطلاق دارد)  امام صادق ع فرمود : " کل شئ مطلق حتی یردا فیه نهی ٌ " اصل ، اباحت است . تا زمانی که نهی شارع واصل شود . علامه حلی در تذکره ج1ص130دعای دیگری برای امام زمان ع نقل میکند : " اللهم کن لولیک الحجة فاحفظه من بین یدیه ومن خلفه وعن یمینه وعن شماله ومن فوقه ومن تحته وامددفی عمره واجعله القائم بامرک المنتصر لدینک "   نکته : این دعای شریف به غلط در بین عوام به دعای فرج معروف شده, دعای فرج " الهی عظم البلاء " است. « بررسی رجالی دعای اللهم کن لولیک » شیخ طوسی در مصباح وتهذیب فقط گوید:" عن محمد بن عیسی عن الصالحین ع " بدون هیچگونه پسوتدی برای نام محمد بن عیسی " ولی سید بن طاووس در اقبال الاعمال 1/191 با اسناد از کتاب ابن ابی قره از علی بن الحسن بن علی بن فضال عن محمد بن عیسی بن عبید از صالحین ع نقل میکند . پس مشخص میشود که از میان چند نفر محمد بن عیسی موجود در میان روات حدیث ؛ در اینجا  منظور از محمد بن عیسی ؛ محمد بن عیسی بن عبید است . شیخ طوسی در کتاب الفهرست نام اورا جزء روات خودش می آورد . ص 367 رقم 5464/77 سید خوئی هم در معجم رجال ج18ص116 رقم 11535 نام اورا جزء روات حدود 160 حدیث ذکر میکند .     پیرامون سند ذکر وعجل فرجهم : شیخ طوسی در مصباح المتهجد در نقلی از امام صادق ع می نویسد : " من قال بعد صلاة الفجر وصلاة الظهر اللهم صل علی محمد وآل محمد وعجل فرجهم لَم یَمُت حتی یُدرِک َ القائم من آل محمد صلی الله علیه وآله وسلم "       ص368 شیخ کفعمی در جنة الماوی همین خبر را نقل میکند وعنه مستدرک الوسائل 5/96 .وایضاً در کتب : مستدرک سفینه 6/366و معجم الاحادیث المهدی ع 4/113 ومنازل الاخرة قمی ص205 و مکیال المکارم 1/344   « والسلام »   من الله التوفیق وعلیه التکلان  مکتب القران فجر بروجرد – محمد رضا فروزان 29/2/1389-  تماس 09369319570                    
+ نوشته شده در  پنجشنبه ششم خرداد 1389ساعت 19:14  توسط محمدرضا فروزان  | 

ولایت علی ع

 

 

 

« بسم الله الرحمن الرحیم »

عنوان مقاله : « ولایت علی (ع)»

قال الله تعالی : " الیوم اکملت لکم دینکم واتممت علیکم نعمتی ورضیت

لکم الاسلام دیناً "      مائده 3  ( فرق کامل وتمام در پایان مقاله می آید )

روز 18ذی الحجة ( یوم غدیر خم) یاد آ ور بزرگترین  حاد ثه تاریخ بشری است . روز  اکمال دین واتمام نعمت الهی بر بشرِ  مسؤل ومتعهد .

روز ولا یت وامامت سرور اولیاء واوصیاء ، رادمردی که در راه

پیشبرد اهداف پیامبر خدا واعتلای کلمه ی الله ، از هیچ کوششی دریغ نکرد . برادر رسول خدا و« هم کفؤ » زهرای مرضیه (ع).

روز عید آ ل محمد ٌ ص .

روز عید غدیر را امام صادق ع از قول پیامبر ص چنین نقل می کند :

"یوم غدیر خم افضل اعیاد امتی ".    الحصین سید بن طاووس ص550

تمام فقهاء شیعه  برای این روز غسل مستحبی بیا ن کرده اند .

روزه  این روزرا معادل 60ماه می گویند .

بلی ، 18 ذی الحجة است « یوم نصب رسول الله –ص- امیر المومنین للناس  اماماًفدعاهم الی ولایته ».    وسائل الشیعه 10/456

روزی که در آن صلوات فرستادن فضیلت زیاد دارد .

دریک کلام میتوان گفت ، روز عید غدیر ، یعنی همه خوبیها ، شیرازه

23 سال کار پیامبر ص ، ویا بالاتر بگو ، خلاصه دعوت تمام انبیا ء .

ما در این مقاله بر آن نیستیم تا حرفهای  علامه امینی را در الغدیر تکرار کنیم ،

که ایشان حق مطلب را بیان کرده وتا قیامت اسلام وعلی ع را مدیون خود ساختند . امینی ، عالم بر جسته ای که با کلام مخالفین  علی ع ،

علی را به ایشان شناساند ، وچنان ضربه ای بر پیکر پوسیده منکرین

ولایتش وارد ساخت که صدای خرد شدن استخوانها ی پوکشان در گوش

تاریخ پیچیده و هنو ز به گوش دوستانش از عمق تاریخ می رسد .

ما می خواهیم از زاویه دیگری داستان را بنگریم .

به شیعه هم کاری نداریم ، چرا که ایشان محب علی ع هستند .

بسراغ اهل سنت می رویم ، اینانی که در مقابل روز غدیر خم جبهه

بسته وعلمای ایشان از منظر منقولات علمی کلاً دو گروه هستند ،

گروه اول : مورخین .         گروه دوم :  مفسرین

مورخین در کتب تاریخی ، بحث روز غدیر خم ، داستان پیامبرص را در آن روز بیان کرده ومنکر اصل قضیه نیستند . لیکن >ولایت < را در این

مورد از باب محبت ودوستی گرفته وگویند " پیامبر ص فرمود :

"هر که مرا دوست دارد ، علی راهم دوست بدارد ".

واین برای علی (ع) افتخار بزرگی است . باطن علی (ع) مثل ظاهر او است ، پس لازم  است تا به مردم ابلاغ شود ، ایها الناس بیائید علی (ع ) رادوست بدارید . این اعتقاد افرادی همچون ، فخر رازی ، ابن کثیر وقرطبی است .

ابن کثیر دشمن سرسخت علی ع است . کسی که در تمام جای جای تاریخ

ابن کثیر و تفسیر ابن کثیر ، هر کجا به نام علی ع میرسد ، بغض وکینه

شتری خود را مکتوم  نمی دارد . در سطور آتی مثال می آید .

قرطبی دانشمند بزرگ سنی ، مولف احکام القران القر طبی و تفسیر کبیر

القرطبی است . علیرغم  دانش بسیار، از مخالفین علی ع است .

در تفسیر قرطبی جلد اول  ذیل آیه امامت( انی جاعلک للناس اماما) ، بحث مفصل کرده وادله اثبات

ولایت علی ع را مردود اعلام  میدارد . ( دلائل امامت علی ع وعصمت امام در پایان مقاله)

تواتر حدیث غدیر را که از مسلمات تاریخ اسلامی است ،منکر میشود .

بهر شکل ، مورخین« ما وقع »را می گویند ، اما غایت اصلی را که اعلام ولایت بلا فصل علی ع است را نادیده گرفته وازبیان حق( ولایت علی ع) طفره میروند.

ایشان  جمله "من کنت مولاه فعلی مولاه "را چنین تفسیر کنند :

"من کنت مولاه یعنی من احبنی فلیحب علیا ." لسان المیزان ابن حجر 3/276و تاریخ بغداد 13/34

جالب است که ابن الجوزی ، پا را فراتر گذاشته واز دیگران نقل کند که خبر فوق الذکر ، باطل است . ( رک : الموضوعات – ابن الجوزی 2/4)

ولیّ یعنی محب ودوست  . نه به معنای حق متصرف . ( فخر رازی ).

سوال می کنیم " کدام انسان عاقلی در گرمای ظهر  حجاز مردم را معطل کرده ، آنهم دهها هزار نفر ، هر که رفته باز آید و هر که نیامده بیاید ،

حال ای مردم ؛ علی را دوست بدارید . این منش یک سیاست مدار بزرگ

است . رهبر بزرگترین دین جهان ؛ عقل کل و هادی سبل .

کسی که قران در شان او می گوید" وما ینطق عن الهوی ان هو الا وحی یوحی.   سوره والنجم .

اما مفسرین اهل سنت ، غالباً ، در ذیل آیه ولایت علی ع ( ایه 3مائده ، معروف به ایه اکمال دین ) هیچ گونه اظهار نظری راجع به غدیر خم نکرده ، فلذا اتوماتیک وار ولایت بلا فصل  علی ع را هم از بیخ وبن منکر شده ویا خود را راحت کرده ووارد بحث نمی شوند .

آنانی هم که هم تفسیر دارند وهم  تاریخ ، مثل طبری که با تعجب فراوان

حتی در کتاب تاریخ خود ، اصل واقعه غدیر رامسکوت می گذارند .

سید محمود آلوسی در تفسیر « روح المعانی » ج3ص360گوید :

" ان اخبار الغدیر التی فیها الامر بالاستخلاف غیر صحیحة عند اهل السنة ولا مسلمة لدیهم اصلاً " . همو ؛ نزول آیه " الیوم اکملت " را در روز عرفه میداند ونه روز عید غدیر ( 18 ذی الحجه ) .   ج3ص362 روح المعانی

شیخ طوسی در « التبیان » شان نزول آیه " الیوم اکملت " را چنین گوید :

" ان الآیة نزلت بعد ان نصب النبی ص علیاً علماً للامة یوم غدیر خم منصرفة عن حجة الوداع ، فانزل الله یومئذ " الیوم اکملت لکم دینکم "     ج3ص435

شیخ صدوق در کتاب « الهدایة » گوید : " قال انس بن مالک قال : سمعت رسول الله ص یقول : یوم غدیر خم وهو آخذ بید علی ع ، الست ُ اولی بالمومنین من

انفسهم ؟ قالوا : بلی ، قال : فمن کنت مولاه فهذا علی ٌ مولاه ؛ اللهم وال من والاه وعاد من عاداه ، وانصر من نصره واخذل من خذله "   الهدایة ص149

نکته : حدیث غدیر خم در کتابهای : مسند احمد 1/152، المستدرک الحاکم 3/109

وکنز العمال 5/289و.... وارد شده است . ( به الغدیر مراجعه کنید ) .

نکته : داستان ترتیب نزول آیات وحدیث غدیر « من کنت مولاه » چنین است :

اول آیه « بلّغ » نازل شد ؛ " یا ایها الرسول بلغ ما انزل الیک ( فی علیٍ) من ربک

وان لم تفعل فما بلغت رسالته والله ُ یعصمک من الناس "    مائده 67

سپس پیغمبر ص ، مردم را در غدیر خم جمع آوری کرده وعلی ع را بعنوان جانشین بلافصل خود معرفی کرد ، من کنت مولاه فهذا علی مولاه ؛ بعد از این کار

؛ آیه اکمال دین نازل شد " الیوم اکملت لکم دینکم "   مائده 3

نکته : سید محمود آلوسی در « روح المعانی » خبر " من کنت مولاه فهذا علی مولاه " را فقط از پیامبر ص دانسته ودنباله خبر را " اللهم وال من والاه وعاد من عاداه " ساخته وپرداخته شیعه میداند( دلیل نقض این ادعا را در آخر مقاله بخوانید) .

سوال : اهل سنت روی چه حسابی ؛ کلمه « ولیّ» در خبر غدیر را به محبت تفسیر میکنند ؟

ج= سید محمود آلوسی در « روح المعانی » گوید : اینکه ولی در قسمت اول خبر غدیر به سرپرست ودارنده حق تصرف ؛ تفسیر شود وکلمه ولی در قسمت دوم خبر به محبت ودوست داشتن علی – ع – با هم سازگاری نداشته واز بلاغت بدور است .( رک روح المعانی ج3ص360و...)

سوال : نظر اهل سنت در باب اکمال دین ، در آیه فوق چیست ؟

ج= ایشان گویند ؛ منظور از اکمال دین ، نداشتن خوف در مقابل یهود است . خداوند با این آیه تثبیت کرد که تو بر تمام ادیان پیروزی .

" اکملت لکم الدین کفیتکم خوف عدوکم واظهر تکم علیهم . کما تقول :

" الان کمل لنا الملک " یعنی ، مثلاً وقتی حکومت برای سلطان استقرار پیدا می کند ، می گوید : الان حکومت ما ثابت وکامل شد .

لیکن ، اکمال دین همانا اعلام ولایت معصومین ع  است ؛ که با تثبیت آن ؛ تا قیامت  کبری ؛ دین خدا تضمین شده واحکام آن پابر جاشد .

واما یکی دیگر از آیات قران که دلالت بر امامت بلا فصل علی ع دارد ، آیه 55سوره مائده است . " انما ولیکم الله ورسوله والذین آمنوا الذین یقیمون الصلاة ویؤتون الزکاة وهم راکعون "

در شان نزول آیه گفته اند : انها نزلت فی علی ع حین تصدق بخاتمه "

                              التبیان 3/559

سوال : کلمه « الذین » جمع است ؛ چطور گوئید در حق علی ع ؛ است ؟

ج= بجهت احترام شخصیت علی ع وترغیب مؤمنین به دوستی او است . در خود قران هم شاهد داریم که خداوند از جمع در حق فرد استفاده کرده است ؛ مثل ، آیه مباهله – 61 آل عمران – لفظ ؛ انفسنا – ویا نسائنا ، که اشاره به زهرا ع وعلی ع دارد .

 

*داستان غدیر خم *

قبل از بیان داستان اینرا هم بگوئیم ، که اهل سنت شان نزول آ یه اکمال دین را در دوروز می گویند ، اول روز عرفه در حجة الوداع ، ودوم روز 18 ذی الحجة در مراجعت از حجة الوداع .

تمام نقل روایات ایشان در خصوص یوم عرفه منحصر در یک نفر است

وآن هم عمر بن الخطاب است .ودر مورد روز غدیر خم به چند نفر که معروف ترین ایشان دونفر هستند :

 1- ابی سعید الخدری   2- ابی هریرة .

سوال مهم اینجاست ، چرا وقتی ابی هریره در

به نفع  ایشان می گوید ، 100درصد وحی منزل

است ، ولی نقل حادثه غدیر اورا قبول ندارند ، ولو

معنای محبت به زعم خودشان  باشد.

دونفر از بزرگترین دانشمندان سنی ، بنام القندوزی حنبلی در ینابیع المودة و الحاکم الحسکانی حنفی در شواهد التنزیل ، روایات ولایت علی ع ؛ محاسن علی ع و فضائل او را در کتب خویش آورده و دربست مرید

او هستند . واین نیست الاا تمام حجت خداوند بر قوم ظالم .

"لیهلک من هلک عن بینة و یحیی من حی عن بینة "   انفال 42

برای شروع از کتاب ینابیع المودة القندوزی شاهد می آوریم :

قال ...احمد بن حنبل فی مسنده :

قال حدثنا عفان قال : حدثنا حمادبن سلمة عن زید بن علی ین ثابت عن البراء عن عازب قال : کنا مع رسول الله ص فی سفره فنزلت  بغدیر خم و نودی الصلاة جامعه ، فصلی الظهر واخذ بید علی رض فقال "

الستم تعلمون انی اولی بالمومنین من انفسهم .قالوا : بلی .

قال " الستم تعلمون انی اولی بکل مومن ومومنة ؟ قالوا : بلی .اخذا بید علی فقال لهم " من کنت مولاه فعلی مولاه اللهم وال من واله وعاد من عاداه .

قال : فلقیه عمربن الخطاب رض فقال "هنیئا لک یا ابن ابی طالب 

اصبحت وامسیت مولی کل مومن ومومنة . ینابیع المودة 1/99

در این جا مناسب است که کلام غزالی را در خصوص کلام عمر بیاوریم

"قال ابو حامد الغزالی فی کتابه (سر العالمین ) فی باب ترتیب الخلافة والمملکة :

"واجمع الجماهیر علی متن الحدیث من خطبته صلی الله علیه واله فی یوم غدیر خم باتفاق الجمیع وهو یقول "من کنت مولاه فعلی مولاه "

فقال عمر : بخ بخ یا ابالحسن لقد اصبحت مولای ومولی کل مولی ،فهذا تسلیم ، ورضی وتحکیم . ثم بعد هذا غلب الهوی ، الحب الریاسة و

حمل عمد الخلافة ...فنبذوه وراء ظهورهم ، واشتروا به ثمنا قلیلا "

          نقل از کتاب عمر بن الخطاب احمد البکری ص 194

نیاز به توضیح ندارد که غزالی از بزرگترین دانشمندان  عامه بوده وکلام او در نزد اهل سنت  حجیت دارد . گویند در اواخر عمر مستبصر شده وبا تالیف کتاب « سر العالمین» در حقانیت علی ع و رد عمر وابو بکر به مذهب تشیع گرایش پیدا کرد ( علی قول ).

پیامبر ص تاقبل از غدیر خم به امر خدا در جریان استخلاف علی ع

برای بعد از خود بود . لیکن ترس از جهال امت ومنافقین و دشمنان

باعث شده بود ؛ از گفتن امتناع ورزد ، خصوصا نوپائی اسلام و ترس از تفرقه امت هم مزید علت بود .

لذا می بینیم که خداوند می فرماید:

"یا ایها الرسول بلغ ما انزل الیک من ربک وان لم تفعل فما بلغت رسالته

والله یعصمک من الناس ".     مائده /67

در غدیر خم پیامبر ص دل را به دریا زد وگفت ، آنچه را که باید می گفت .ای مردم بدانید که بعد از من علی رهبر امت است .

غدیر در لغت یعنی آبگیر ، برکه ، جائی که آ ب جمع می شود .

بیرون مکه بوده وبر سر راه مدینه ،بدستور پیامبر ص منبری بلند  از جهاز شتران ساختند و نیر اعظم بر فراز آن بعد از خطبه ای غرا و اخذ تائید از مستمعین ، علی ع را با دست راست بلند کرده و بالا برد، بطوری که زیر بغل مبارک نمایان شد . در این حال فرمود :

"من کنت مولاه فعلی مولاه اللهم وال من والاه وعاد من عاداه وانصر من نصره واخذل من خذله "  قرب الاسناد – الحمیری القمی ص77

بعد آمدند پائین وفرمودند : مردم برعلی به امارت سلام کنید ،

یعنی بگوئید :"السلام علیک یا امیر المومنین ".

همه آ مدند وبدین صیغه سلام دادند ، حتی عمر بن خطاب گفت :

" بخ بخ لک یا علی ؛ اصبحت مولای ومولی کل مومن ومومنة "

                                        رسائل المرتضی 4/131

ابن عساگر در تاریخ بغداد ج8ص284هم این کلام عمر را نقل کرده است .

غزالی هم تائید کرده ، لیکن بقول غزالی بعد از رحلت پیامبرص

حب ریاست آ نان را کر وکور کرد . "اشتروا به ثمناً قلیلاً .فصدوا عن سبیله

انهم ساء ما کانوا یعملون "       توبه 9       اتنهی کلام غزالی

بابیان پیامر ص بود که آ یه نازل شد : " الیوم اکملت لکم دینکم ...."  مائده 3

با نزول آیه ، پیغمبر ص خطبه غرائی خواندند :

"الله اکبر علی اکمال  الدین واتمام النعمة ورضاء الرب برسالتی وبالولایة

لعلی من بعدی...."       المناقب – الخوارزمی ص135

یا للاسف یا رسو ل الله که آب کفنت خشک نشده بود ، این نانجیب مردم

همه چیز را فراموش کردند . حتی در نقلی از احمد بن حنبل ، علی ع روزی در مسجد کوفه برای اعلام جانشینی خود از سوی پیغمبر ص

شاهد خواست 17نفر از بزرگان اصحاب شهادت دادند ، لیک هیچ اثر نبخشید و ایشان غصب کردند حق علی را وبه قتل رساندند ذریه اورا ،

وبه اسارت کشیدند ال مطهر اورا . بقول سید بحر العلوم :

"وبذلک الیوم اُسرت آ ل المصطفی ".

قال الحاکم الحسکانی فی شواهد التنزیل 1/157:

اخرج الحافظ الحسکانی عن ابی هریره انه قال : من صام یوم ثمانیة عشر من ذی الحجة کتب الله [له] صیام ستین شهرا ، وهو یوم غدیر خم ، لما اخذ رسو ل الله ص بید علی بن ابی طالب فقال :

"من کنت مولاه فعلی مولاه "

فقال عمر بن الخطاب :" بخ بخ لک یابن ابی طالب ". 

خطیب بغدادی در تاریخ بغداد :

روایت ابی هریره را آورده ومی گوید ، عمر گفت :

"بخٍ بخٍ لک یا امیر المومنین اصبحتَ مولای ومولی کل مسلم فانزل الله الیوم اکملت لکم دینکم ".      جلد 8ص 284

ابن عساکر در تاریخ مدینه دمشق :

عن ابی هریره قال من صام یوم ثمانی عشره من ذی الحجة ...

وهو یوم غدیر خم لما اخذ النبی ص بید علی بن ابی طالب فقال :

الست ولی المومنین قالوا : بلی یا رسو ل الله .

قال :"من کنت مولاه فعلی مولاه "

فقال عمر بن الخطاب بخ بخ لک یا امیر المومنین اصبحت مولای ومولی کل مسلم .       جلد 42ص 232.

احمد البکری در تاریخ عمر بن الخطاب می گوید :

فلقیه عمر بعد ذلک ، وقال :" هنیئا لک یابن ابی طالب  اصبحت وامسیت مولی کل مومن ومومنة ".          صفحه 192.

قال ابن کثیر فی البدایة والنهایة 7/386"

عن ابی هر یر ه  قال :" من صام یو م ثمانی عشرة من ذی الحجة ...

وهو یوم غدیر خم ...فقال عمر بن الخطاب بخ بخ لک یا بن ابی طالب" ..

بعد از آن که تمام داستان را نقل می کند می گوید :

نه روایت ابی سعید خدری صحیح است ونه روایت ابی هریره .

"ولا یصح ایضا ".گوید ایه الیوم در روز عرفه نازل شده و کلام عمر

مشعر بر این موضوع است .(اقول: دروغگو خیر نمی بیند)

"وانما نزل ذلک یوم عرفة کما ثبت فی الصحیحین عن عمر بن الخطاب .

کما قال فی تفسیره 2/15:

ایه الیوم اکملت ...در روز 18ذی الحجة نازل نشده ، بلکه در یوم عرفه بوده ، شاهد هم قول عمر است . حتی روایت ابی هریره را هم قبول ندارد.

کما قال :" عن ابی سعید الخدری انما نزلت علی رسو ل الله ص یوم غدیر خم قال لعلی " من کنت مولاه فعلی مولاه " ثم رواه عن ابی هریر ه وفیه انه الیوم الثامن عشر من ذی الحجة یعنی مرجعه –صلی الله علیه واله –

من حجة الوداع ولا یصح لا هذا ولا هذا بل الصواب  الذی لا شک فیه ولا مریة انها انزلت یوم عرفه وکان یوم جمعه "...بعد از علی ع هم شاهد می آ ورد .

ملاحظه کنید وقاحت در چه درجه ای است که حدیث متواتر غدیر خم را قبول نمی کند . قلب چقدر تاریک است .( ابن کثیر دشمن سر سخت

علی ع و از سر دمداران نواصب است .)

همو در تفسیر ش عمر را امیر المومنین خطاب می کند وعلی ع را

علی پسر ابوطالب فقط .همو سمرة بن جندب را ترجمان قران می داند ..

قال النسائی فی خصائص امیر المومنین " قال النبی ص : من کنت ولیه فهذا ولیه ، اللهم وال من والاه وعاد من عاداه .  وایضا  قال رسول الله ص : ما تریدون من علی ؟ ان علیا منی وانا منه . وهو ولی کل مومن من بعدی . وایضا نقل کند از عائشه بنت سعد :

اخبر تنی عائشة بنت سعد ، عن سعد ، قال :

کنا مع رسو ل الله ص بطریق مکه وهو متوجه الیها فلما بلغ غدیر خم وقف للناس ثم رد من تبعه ولحقه من تخلف ، فلما اجتمع الناس الیه قال :

ایها الناس من ولیکم ؟ قالوا : الله ورسوله ، ثلاثا . ثم اخذ بید علی فاقامه

ثم قال : من کان الله ورسوله ولیه فهذا ولیه . اللهم وال من والاه وعاد من عاداه .

( نسائی (215-303) یکی از صاحبان صحاح سته اهل سنت و از بزرگان محدثین

ایشان است . در باطن ارادتمند علی ع بوده ، فلذا خصائص علی ع را تالیف نمو ده است . در باب ایشا ن گویند : خرج الی دمشق فسئل عن فضائل معاویة ، فامسک ،[فصعد المنبر وذکر بعض فضائل علی ع

واظهر بعض الحقائق ،[ از کتاب السقیفه ام الفتن دکتر الخلیلی ] فضربوه

فی الجامع واخرجوه ، فخرج قاصدا مکة ، ومات فی الرملة بفلسطین .

نقل از : الوسوعة الفقهیة الکویتیة ./..

به تعریف وتمجید زرندی حنفی توجه فرمائید،

قال فی نظم دررالسمطین فی مناقب امیر المومنین وامام المتقین مناهج الحق والیقین وراس الاولیاء والصدیقین . زوج البتول قرة عین الرسول

ابن عمه وباب مدینة علمه ...اسد الله الکرار ابی الائمة الاطهار المشرف بمزیة من کنت مولاه فعلی مو لاه .

وروی ابن عباس رض قال : سمعت رسو ل الله ص یقول : کنت انا وعلی نورا بین ید ی الله من قبل ان یخلق آ دم بار بعة عشر الف عام .

وقال احمد بن حنبل :" ما جاء لاحد من اصحاب رسو ل الله ص من

الفضائل ما جاء لعلی بن ابی طالب وامه فاطمة بنت اسد ابن هاشم بن عبد مناف ".  ( الزرندی متولد سال 693 مدینه است ) ص 77تا81.

واما مفسرین سنی در ذیل آ یه اکمال دین اعتقاد دارند که آیه در روز عرفه نازل شده است . کما قال المراغی :

"یوم عرفة من حجة الوداع من السنة العاشرة وکان یوم عرفه "

( شان نزول ایه را منظور است )  تفسیر مراغی 6/53

( شیخ مراغی رئیس الازهر مصر بوده است ).

قرطبی هم شان نزول را یوم عرفه وراوی را عمر معرفی می کند .

این آ قای قرطبی را نظر بر تفسیر ولیّ ، به محبت است ونه حق تصرف . گوید پیامبر ص فرمود :علی را دوست بدارید ؛مرد خوبی است. وچون باطن علی مثل ظاهرش است ، ما هم اورا دوست داریم .

برای اطلاع بیشتر به تفسیر قرطبی جلد اول ص 265رجع  کنید.

قال النووی فی شرح مسلم 15/159:

همو گوید : فی رد الاحادیث التی احتج بها الامامیة فی النص علی علی (ع) وان الامة کفرت بهذا النص وارتدت وخالفت امر رسو ل الله ...

من کنت مولاه فعلی مولاه .

ببینید چه تهمت بزرگی به شیعه وارد می کند . ما را مشرک ومخالف پیامبر میداند ، وخود را مرید او . الا لعنة الله علی القوم الظالمین .

وسیعلم الذین ظلموا ای منقلب ینقلبون .

قال الالوسی فی تفسیره :

"واخرج الشیعة عن ابی سعید الخدری ان هذه الایه ( الیوم اکملت ...)

نزلت بعد ان قال النبی ص لعلی ع فی غدیر خم ، من کنت مولاه فعلی مولاه . فلما نزلت قال علیه اسلام :

الله اکبر علی اکمال الدین واتمام النعمة ورضاء الرب برسالتی وولایة علی کرم الله وجهه ولا یخفی ان هذا من مفتریاتهم ".

( نگارنده می گوید، همین کم بود که سید محمود آلوسی هم به ما تهمت بزند ،

بگو سید تو دیگه چرا ؟ )

...بعد می گوید :" من کنت مولاه فعلی مولاه . لکن لا دلالة فی الجمیع علی ما ید عونه من الامامة الکبری والزعامة العظمی ".زمخشری هم در ذیل آ یه اکمال دین از داستان غدیر خم اصلا  یادی بمیان نمی آ ورد و اکمال دین را به "کفیتکم امر عدوکم وجعلت الیه الید العلیا علیکم " تفسیر می کند .     1/605

میبدی در کشف الاسرار هم قولی شبیه قول زمخشری دارد .

فخر رازی در مفاتیح الغیبب:" وان علی بن ابی طالب- رض- ما کان منصوصا علیه بالامامة .     11/288

( « ما » نافیه ، بکار برده است ، آقای فخر ؛ تو که با سواد بودی ؟)

در شان نزول آیه « اکمال دین » گویند :

عن جعفر بن محمد الخزاعی عن ابیه ، قال سمعت ابا عبد الله ع  یقول:

"لما نزل رسول الله ص عرفات یوم الجمعة اته جبریل ع فقال له :

یا محمد ان الله یقرئک السلام ویقول لک : قل لامتک ، الیوم اکملت لکم دینکم ، بولایة علی بن ابی طالب ".

سوال : فرق این نقل با قول عمر در خصوص یوم عرفه چیست؟

ج= غایت  نزول جبرئیل است که اعلام ولایت علی است ولی در نقل عمر خیر .

قندوزی در ینابیع شان نزول ایه را 4مورد میداند :

1- یوم عرفه   2- مسجد خیف   3- یوم غدیر  4-  روز وفات پیامبر.

روایت یوم عرفه به نقل جابر بن عبد الله انصاری قال:

"رایت رسول الله فی حجته یوم عرفة وهو علی ناقة القصواء یخطب ُُُُُُُفسمعته یقول : یا ایها الناس انی ترکت فیکم ما ان اخذتم به لن تضلوا : کتاب الله وعترتی اهل بیتی" .( حدیث الثقلین )

اما کتب اهل سنت که صحت حدیث غدیر خم را با کلام" من کنت مولاه

فعلی مولاه " نقل کرده اند عبارتند از :

1-     فضائل الصحابة احمد بن حنبل ص 15

2-     مسند احمد بن حنبل 1/84و4/368و5/419

3-     المستدرک الحاکم 3/109

4-     مجمع الزوائد الهیثمی 9/104

5-     السنن الکبری النسائی 5/45

6-     خصائص النسائی ص 93

7-     کنز العمال 13/105

8-     شواهد التنزیل

9-     تاریخ الکبیر البخاری 4/193

وکتبی که شان نزول ایه الیوم اکملت ...را روز عرفه میدانند عبارتنداز:

1-     صحیح البخاری 1/17و5/127و8/138

2-     صحیح مسلم 8/238

3-     سنن نسائی 8/114

4-     سنن البیهقی 3/181و5/118

5-     شرح مسلم 15/159

سوالی مهم :

«آیا تشیع وتشکل شیعی در زمان پیامبر ص وجود داشته است »؟

ج= اثبت احمد امین فی ضحی الاسلام انّ التشیّع ظهر فی حیاة النبی" ص"

وروی ابن حجر فی صواعقه عن النبی انه قال :«یا علی أنت واصحابک فی الجنة ».( ان الذین آمنوا وعملوا الصالحات اولئک هم خیر البریة) بینه7

       عقلیات اسلامیة تالیف شیخ محمد جواد مغنیه ج 1ص 111

شیعه در لغت بمعنای هوادار ، طرفدار ، هم فکر وهم مسلک ، یاور وتقویت کنند ه و...آمده است .

در قران شریف چند بار از کلمات هم خانواده شیعه استفاده شده است ،

مثل آیه 83 صافات " وان من شیعته لابراهیم ".

ویا ایه 15قصص " فاستغاثه الذی من شیعته علی الذی من عدوه فوکزه

موسی فقضی علیه" .

کسی که پشت انسان به او گرم است . شیعه ی اوست .

مشایعت هم که گویند از شیعه گرفته شده است .

قال فخر زازی فی تفسیره :

وان من شیعته :" من معنی المشایعة یعنی وان ممن شایعه علی دینه وتقواه" .( یاوری در دین )            جلد 26 ص 340

قال فی الموسوعة القرانیة "

من شیعته : "علی طریقته وسنته فی الدعوة الی التوحید ". 11/51

فی لطائف الاشارات :" یعنی ان ابراهیم من شیعة نوح ع فی التوحید ، وان اختلفا فی فروع شرعیهما ".    3/235

فی کشف الاسرار : " والشیعة الجماعة تتبع سیدهم" .   8/284

طبرسی می گوید : شیعه جماعتی است که در امری بیکدیگر یاری می رسانند .

فی مجمع البحرین : "وان من شیعته لابراهیم . ای : انه علی منهاجه وسنته فی التوحید والعدل واتباع الحق ".

والشیعة :" الاتباع والاعوان والانصار ماخوذ من الشیاع > وهو الحطب الصغار التی تشتعل بالنار و تعین الحطب الکبار علی ایقاد النار" .

"وکل قوم اجتمعوا علی امر فهم شیعة . ثم صارت الشیعة جماعة مخصوصة . وغلب هذا الاسم علی کل من یزعم انه یوالی علیا واهل بیته حتی صار لهم اسما خاصا ".       4/356

اعلام تشکل تشیع به معنای طرفداران علی ع  و رستگاری ایشا ن ، برای اولین بار توسط شخص پیامبر ص بوده است .

اخبار زیادی در این باب وارد شده که از طریق عامه وخاصه در کتب مضبوط است .غالب مفسرین سنی ، مخصوصا یکی از بزرگان ایشان جناب سیوطی است که کتاب تفسیر روائی خویش بنام « الدر المنثور » گوید:

" اخرج ابن عساکر عن جابربن عبد الله انصاری قال :

کنا عند النبی ص فاقبل علی(ع ) فقال النبی ص :

" والذی نفسی بیده ان هذا وشیعتی لهم الفائزون یوم القیامة "  بلافاصله آیه نازل شد" ان الذین آمنوا وعملو ا الصالحات  اولئک هم خیر البریة "   بینه 7

ولذا طوری شده بود که هر وقت علی ع را می دیدند ، می گفتند : "خیر البریة" . ( وکان اصحاب محمد ص اذا اقبل علی قالوا: جاء خیر البریة )

بسیار ی از اهل سنت از ام سلمه که مورد تائید خودشان است ، نقل می کنند که پیامبر ص فرمود :" شیعة علی هم الفائزون یوم القیامة ".

قال فی الموسو عة القرانیة : "خیر البریة ، خیر الخلیقة ، عقیدة وعملا ".

[ از ایه نکته مهم دیگری را استفاده می کنیم که انسان مومن از ملائک بر تر است زیرا فرمود " خیر البریة " والبرِیة یشمل الملک والجن ]

طبری با آن همه کینه از علی ع ،این مطلب را کاملا ذکر می کند .

اخرج الطبری فی تفسیره باسناده عن ابی الجارود ... اولائک هم خیر البریة . فقال النبی ص :"انت وشیعتک یا علی "

علامه امینی در مجلد 2 الغدیر ص 58به بعد منقولات فراوانی در این باب دارند .که همه دال بر بروز ووجود تشکل تشیع در زمان رسو ل الله ص دارد .

بارها پیامبر ص می فرمود : "یا علی انت وشیعتک هم الفائزون یوم القیامة ". واصحاب مکرر می شنیدند . ( حال عمل نکردند ، بماند )

قال جابر :" ان شیعة علی والائمة من ولده هم الفائزون الامنون یوم القیامة .وقال رسول الله ص : یدخل الجنة سبعون الفا من امتی لا حساب علیهم ثم التفت الی علی ، فقال :  هم شیعتک وانت امامهم"

                          روضة الواعظین ص297

قال فی شواهد التنزیل : قال رسول الله ص : ان هذا وشیعته هم الفائزون

یوم القیامة . وعن ابی سعید الخدری قال : نظر النبی ص الی علی ابن ابی طالب ؛ فقال :  هذا وشیعته هم الفائزون یوم القیامة .  2/467

قال فی الکامل فی التاریخ :قال رسو ل الله ص لعلی اما انک یابن ابی طالب وشیعتک فی الجنة .     3/83و  7/213

در تاریخ بغداد هم خطیب بغدادی همین خبر را نقل می کند . 12/284

سید علی بروجردی در طرائف المقال در شان نزول ایه این خبر را نقل می کند . قال رسول الله ص لعلی ع :

"هم انت وشیعتک ،"   2/398

واما نقل این عساکر  در کتب ذیل آ مده است :

1-     الدررالمنثور 6/379

2-     فتح القدیر 5/477

3-     تاریخ دمشق 42/333و42/371

4-     المناقب الخوارزمی ص 111

5-     کشف الغمه 2/24

6-     ینابیع الموده 2/314

7-     کنز العمال 11/323 و13/156

8-     وصدها مجلد کتاب شیعه وسنی( مشت نمونه خروار است .)

واما شیخ مفید کلامی در اثبات معنای حق تصرف برای « مولیّ»دارند . که بسیار قابل تامل است .

ایشان می گویند معنای مولاه در کلام پیامبر ص از دو حال خارج نیست ، ( خوب دقت کنید ) . سومی هم ندارد:

گوئیم آیا  مراد پیامبر ص حق تصرف است که ظاهر خبر است ویا چیز دیگری ؟ ، که بر خلاف ظاهر باشد .؟

قطعا مورد اول صحیح است که حق تصرف می باشد . واگر بگوئی ، چیز دیگری است که بر خلاف ظاهر است .می گوئیم  هرچه  بگوئی دیگری هم می تواند چیز دیگری بگوید . زیرا بر خلاف ظاهر است .( در اصول فقه بحث « الفاظ » این معنا را بحث کنند)

 منظور ایشان اینست که هر طور دیگر غیر از حق تصرف معنا کنی ؛ شخص دیگر هم چیز دیگر معنا می کند . شبیه تاویل متصوفه از آ یا ت قران ، چرا که تاویل غالب خاص ندارد ) کماقال :

"وان کان مراده سواه من الاقسام ، فقد عبر عن مراده ، بکلام یحتمل خلاف ما اراد" .  کتاب اقسام مولی از مفید ره ص 32.

نگارنده: در چنین حالی دور وتسلسل باطل میشود .

 قران در باب «مولی» معنای ناصرومتصرف ومسلط را دارد.مثل :" ماواکم النار هی مولاکم "    سوره حدید (15)النار هی مولاکم .ای : اولی بهم . فلذا می گویند ، مولی العبد : ای" الاولی بتدبیر ه والتصرف فیه" . شرح تجرید حسن زاده املی 501

وایضا فی شرح زنجانی : مولی در ایه معنای تصرف را می دهد .

وایضا گویند : مولاکم : تتصرف فیکم تصرف المولی فی عبیده او هی اولی بکم فالمولی مشتق من الاولی . ( مقتضیات الدرر)

والمولی فی الاصل من یتولی مصالح الانسان ثم استعمل فیمن یلازمه .       فتح القدیر 5/205.

ملاحظه کنید این آ قا می گوید معنای مولی در اصل سرپرستی انسان است در مصالح ، ودر مقابل فخر رازی ، منکر این تفسیر در حق

علی ع است . ( رک مقاله مخالفی علی ع ) .

قال الله تعالی " ذلک بان الله مولی الذین آمنوا وان الکافرین لا مولی لهم "   محمد 11

میبدی در کشف الاسرار ، زمخشری در کشاف ، رازی در مفاتیح گویند ؛ ای :

" مولی الذین آمنوا: ولیهم وناصرهم " و لا مولی لهم ای : لا ناصرلهم ."

« تعریف رافضی »

 در این رابطه معنای رفض ونکاتی در مورد تفسیر آ یه "فاذا فرغت

فا نصب والی ربک فارغب " ( سوره انشراح ) بیان میداریم .

رفض فی اللغة :" الترک" .

رفض الشی : ترک الشیء.

رفض النیة : ترک نیت ، ابطال کردن نیت .

اصطلاحا اهل سنت به تمام شیعیان وطرفداران اهل البیت ، رافضی می گویند .

محی الدین عربی در فتوحات مکیه به رافضیان اهانت شدیدی دارد .

( رک باب رجبیون )

زمخشری هم بر سر تفسیر ایه فاذا فرغت فانصب ، توهین به مقام والای علی ع دارد . که در سطور آتی مطالعه می فرمائید .

واما به چه کسی رافضی گویند ؟

ابن قتیبة از علماء مخالف ، 18نفر از اصحاب را به رفض نسبت می دهد . دلیل« رفض »را هم امتناع از بیعت با ابوبکر اعلام می کند .

"انه ذکر انه لم یبایع ابابکر من اصحاب رسول الله ص ثمانیة عشر رجلا وکانوا رافضة : علی بن ابی طالب وابوذر .مقداد وسلمان وعمار و... عبد الله بن عباس" .( اربعین محمد طاهر قمی ص231)

همین مطلب دقیقا در کتاب الاربعین الماحوذی هم آمده است .ص 341. ( در اینجا منظور از رفض تر ک بیعت ابابکر است )

اما مشهور تعاریف از رفض ، ترک زیدبن علی ع است ، سربازانش اورا تنها گذاشتند ورفتند .( زید از فرزندان علی بن حسین ع است که در راه مبارزه با طواغیت آل امیه  شربت شهادت نوشید . ومورد تائید امام باقر ع وامام صادق ع بود . رحمة الله علیه . به او گفتند از شیخین برائت بجوی ؛ قبول نکرد ؛ اوشان هم رفتند).

حالیه توجه کنید :

قال النووی فی شرح مسلم :" سمعوا رافضة لانهم رفضوا زیدبن علی

فترکوه" .      1/103

قال فی لسان العرب : والروافض :" جنود ترکوا قائد هم وانصرفوا فکل طائفة منهم رافضة ؛ والنسبة الیهم رافضی ، والروافض :

قوم من الشیعة سموا بذلک لانهم ترکو ا زید بن علی (ع ) ".

قال الاصمعی : کانوا بایعوه ثم قالوا له : ابرأ من الشیخین نقاتل معک .فابی  وقال : کانا وزیری جدی فلا ابرأ منهما ، فرفضوه  وارفضوا عنه فسموا رافضة . ( معنا را در قبل آوردیم)   7/157.

همین نقل را الزبیدی در تاج العروس دارد . رک 5/34

قال فی مجمع البحرین :

"فی الحدیث ذکر الرافضة والروافض ، وهم فرقة من الشیعة رفضوا

ای ترکوا زید بن علی ع حین نهاهم عن الطعن فی الصحابة ، فلما عرفوا مقالته وانه لا یبرا  من الشیخین رفضوه ، ثو استعمل  هذا اللقب فی کل من غلا فی هذا المذهب واجاز الطعن فی الصحابة .

قال النوبختی فی فرق الشیعة ص 62-63غیر ما هو مذکور هنا لتسمیة الروافض ؛ وملخصه ان فرقة قالت بامامة محمد بن عبد الله بن الحسن بن الحسن ابن علی  بن ابی طالب بعد وفاة ابی جعفر محمد الباقر ع ، وکان من جملة المعتقدین بهذه العقیدة المغیرة بن سعید ، وبرئت منه الشیعة اصحاب الامام الصادق ع ورفضوا المغیرة هذا

فزعم انهم رافضة وانه هو الذی سماهم بهذا الاسم ".

          مجمع جلد 4ص 206از کلمه نوبختی حاشیه است .

قال عبد الحلیم الجندی :

"وقیل سموا الرافضة لرفضهم امامة ابی بکر وعمر" .

              کتاب الامام جعفر الصادق ص 236

ابن کثیر در البدایة والنهایة ج 9ص 361ضمن بیان تعریف ، رافضه

بر طبق مطالب گذشته ؛ باز یک اهانت دیگری به علی ع دارد .

که قبلا هم آوردیم ، نامبرده با علی ع میانه خوبی ندارد .

پس تا اینجا نتیجه می گیریم که اطلاق رافضی بر تمام شیعیان خلاف

عقل سلیم وعبارات دانشمندان است . واما تفسیر آیه « فانصب » از سوره انشراح ؛ از تفسیر « کشاف » زمخشری و دیگری:

"تعدادی از مفسرین شیعه در باب فانصب می گویند : منظور نصب علی ع به خلافت است ؛ وباید فانصِب را بکسر صاد خواند که معنایش فعل امر از نصب است . این تفسیر براساس روایت بوده ومفسرین از خود نمی گویند . هر چند شیخ المفسرین طبرسی این بیان را نداشته وچنین بنظر میرسد که مخالف باشد ، آنهم روی مصالحی شاید بوده باشد .

صاحب المیزان هم این تفسیر نصب خلافت را ضعیف می شمارد .

بیشترین تاکید را قمی در تفسیر القمی داشته وظاهرا همه راههای

این گونه تفسیر به او ختم می شود .کما قال فی تفسیره :

"فاذا فرغت فانصب قال اذا فرغت من حجة الوداع فانصب امیر المومنین علی ع فاذا فرغت من نبوتک فانصب علیا ع والی ربک فارغب فی ذلک" .     2/428

قال الزمخشری :" ومن البدع : ما روی عن بعض الرافضة انه قرأ

فانصب بکسر الصاد ، ای فانصب علیا للا مامة ولو صح هذا للرافضی لصح الناصبی ان یقرأ هکذا ویجعله امرا بالنصب الذی هو بغض علی و عداوته".     الکشاف 4/772

 فیض کاشانی در تفسیر الصافی ، بعد از نقل حکایت قمی از تفسیر قمی ، جواب دندان شکنی به زمخشری می دهد . به مناسبت

مقاله زمخشری ، اول جوابیه اورا نقل و سپس ادامه ماجرا .

قال فی الصافی: اقول : "نصب الامام والخلیفة بعد تبلیغ الرسالة

او الفراغ من العبادة امر معقول بل واجب لئلا یکون الناس بعده فی حیرة وضلال  فیصح ان یترتب علیه و اما بغض علی ع وعداوته فما وجه معقولیته علی ان کتب العامة  مشحونة بذکر محبة النبی ص لعلی علیه السلام "        جلد 5ص 345 صافی .

قال فی الکافی عنه ع فی حدیث قال یقول فاذا فرغت فانصب علمک واعلن وصیک فاعلمهم فضله علانیة فقال من کنت مولاه فعلی مولاه .

والقمی فاذا فرغت فانصب امیر المومنین علی بن ابی طالب ع والمستفاد من هذه الا خبار انه بکسر الصاد من النصب . یعنی فاذا فرغت من امر تبلیغ الرسالة ....      صافی 5/345

قال : فاذا فرغت : من التبلیغ .

فانصب : فاتعب فی العبادة .( در عبادت سخت بکوش)

طبر سی تفسیر فانصب را می گوید : انصب از نصب است وآن رنج وتعب است . روایت  هم نقل کند ، 27/161مجمع البیان

قال الصادق ع : فانصب : "هو الدعاء  فی دبر الصلاة وانت جالس ".

آری : مشهور قول تفسیری مفسرین شیعه بر این است که منظور

تعقیبات نماز است ، خدا می فرماید : هر گاه نمازت  را خواندی زیاد

تعقیبات داشته باش ، بطوری که خود را بزحمت اندازی .

( العبادة بعد العبادة دلیل علی قبول العبادة والمعصیة بعد العبادة دلیل علی رد العبادة" البته این از مسموعات راقم سطور است )

تمام مفسرین سنی بلا استثناء این برداشت را از ایه فانصب دارند ،( تعقیبات نماز وجهد در دعا کردن )

وتعدادی از شیعه هم این تفسیر وهم باب نصب خلافت را .( تعقیبات و نصب خلافت علی ع ؛ هر دو هم درست است )

قال فی تفسیر بحر العلوم :

"فاذا فرغت من الصلاة فانصب فی الدعاء "  وایضا می گوید :

فاذا فرغت من الفضائل فانصب فی الفضائل والی ربک فارغب یعنی : الی الله فارغب فی الدعاء برفع حوائجک الیه .  3/595

قال فی تفسیر المراغی : فاذا فرغت فانصب :

ای فاذا فرغت من عمل فانصب فی مزاولة عمل آ خر . 30/191

( ظاهرا همان خبر مسموعی ما را می گویند )

قال الفراء : فانصب من النصب . ( رنج ، تعب ؛ سختی وکوشش )

آ قای محمد صادقی تهرانی ، صاحب تفسیر الفرقان فی تفسیر القران بالقران ؛ نظرشان بر همان نصب خلافت علی ع بوده و شدیدا با تفسیر ایه فانصب به دعا و تعقیبات مخالف هستند:

"وما روی شاذ ا انه النصب فی الدعاء لا یلائم المقام واللغة کما سبق واما ما روی انه نصب الخلافة بعد الوداع یلائم الفراغ من الرسالة"  3/356

نقطه مقابل ایشان کلام طبرسی است:

"ومعنی انصب من النصب وهو التعب ای لا تشتغل بالراحة وقال الزهری :اذا فرغت من الفرائض فادع بعد التشهد بکل حاجتک وقال الصادق ع :

هو الدعاء فی دبره الصلاة وانت جالس"   مجمع البیان 10/772

البته در لغت یکی از معانی نصب را چنین گویند :

نصب الحجر :" رفعته علامة"

فی التحقیق فی کلمات القران " ان الاصل الواحد فی المادة : هو تثبیت شی فی محل بالا قامة والرفع الظاهر"     12/129

در قران هم می فرماید " والی الجبال کیف نصبت"غاشیه ایه 19.

نظر نگارنده سطور ، کلام شیخ المفسرین طبرسی بر کلام تهرانی

غلبه دارد . ضمن اینکه خداوند در قران می فرماید :

ان الذین یستکبرون عن عبادتی سیدخلون جهنم داخرین .  غافر 60

مفسرین تفسیر عبادتی را ، دعا می دانند .

قال فی التبیا ن الطوسی " ای عن دعائی بالخضوع لی . 9/90

قال فی مجمع البیان " دعائی ...وفی الایة دلالة علی عظم قدر الدعاء عند الله تعالی .   8/451.

قال فی جامع البیا ن الطبری:" فاخبر ص ان دعاء الیه انما هو عبادته"

                                                   تفسیر طبری 2/218

قال القرطبی " ای دعائی . فامر الله بالدعاء وخص علیه وسماه عبادة ".

                                                  تفسر القرطبی 2/309.

قال ابن العربی فی تفسیر ه:

"فاذا فرغت عن السیر بالله وفی الله وعن الله فانصب فی طریق الاستقامة والسیر الی الله واجتهد فی دعوة الحق الیه . ودر تفسیر فارغب می گوید :ای لا ترغب الا الی ذاته دون ثواب او غرض آ خر لتکون دعوتک وهدایتک به الیه"     2/442.

قال فخر رازی:" وبالجملة فالمعنی ان یواصل بین بعض العبادات وبعض وان لا یخلی وقتا من او قاته منها . فاذا فرغ من عبادة أتبعها بأ خری"

                                      مفاتیح الغیب الرازی 32/209.

قال المغنیه فی الکاشف :

"قد نسب الی الشیعة الامامیة انهم یفسرون کلمة فانصب فی الایة ب"انصِب "( الف با کسره وصاد هم باکسره ) علیا للخلافة ، ویکفی فی الرد علی هذا الا فتراء ما قاله صاحب المجمع البیان وهو من شیوخ المفسرین  عند الشیعة الامامیة ، قال ما نصه : ومعنی النصب من النصب وهو التعب ای لا تشتغل بالراحة "   تفسیر کاشف 7/582

فی تفسیر الفرات الکوفی : فانصب : علیا للولایة . ص 573

همین تفسیر هم در نور الثقلین وارد است .   5/605

شیخ طوسی  هم در تبیان  از نصب خلافت ،  ذکری ندارند .

قال الطریحی فی غریب القران : فانصب :" ای اتعب بعد الصلاة فی الدعاء . وقیل بعد الفریضة فی النافلة ".    ص 126

اتعب : فعل امر . یعنی خودت را بتعب بینداز ، برای دعا کردن .

دانشمند سنی ؛ الحسکانی در کتاب « شواهد التنزیل » نظر به همان « نصب » خلافت دارد .یعنی « فانصب » را با کسره ی صاد می خواند؛ کما قال :

فانصب : "یعنی انصب علیا للولایة" . شواهد التنزیل الحسکانی 2/451

ابن شهر آ شوب در مناقب ال ابی طالب جلد 2 ص 226همین نظریه را نقل می کند .

قال فی الموسوعة القرانیة : فانصب : فاجتهد فی العبادة ، واتعب نفسک فیها .        اللهم ارزقنا توفیق الطاعة وبعد المعصیة .

کلام در اینجا به تعقیبات ختم شد وثابت گردید که منظور از فانصب ،

تلاش برای خواندن اذکار واوراد وارده است . مزید اطلاع ،

مختصری در این باب بیان داشته وحسن ختام مقاله قرار دهیم .

زهر چه بگذریم سخن دوست خوشتر است .

« فی التعقیبات »

 همین بس که فرمودند : " التعقیب ابلغ فی طلب الرزق من الضرب فی البلاد السفر من بلد الی بلد لتحصیل الرزق بالتجارة ونحوها"

یعنی اثر تعقیبات در جلب روزی از کار فیزیکی بیشتر است .

تعقیب بر دو قسم است ، 1- حالی      2-  قالی   ( زبانی )

تعقیب زبانی شامل اذکار بوده وخود بر دو قسم است :

1-     مختصات ( مخصوص هر نمازی )

2-     مشترکات ( در تمام نمازها مشترک است ، که عمده آن 3چیز است .1- تکبیر ثلاث  2- دعای وحدت  ( انجزه انجزه انجزه وعده ؛...) 3-  تسبیحات حضرت زهراء علیها السلام ./.

با شک در تعداد تسبیحات حضرت زهراء ع بین اقل واکثر چنین عمل می کنیم .شک بعد ازمحل ذکر بنا ندارد ، مثلا ، مشغول الحمد لله هستی ، شک می کنی که الله اکبر 34تا گفتی یا 33تا ، بنا را بر 34 بگذار. ولی اگر شک در بین محل ذکر آ مد ، مثلا در حال ذکر الله اکبر هستی وبه الحمد لله نرسیدی ، شک می کنی 34تا گفتم یا 33تا ،

بنا را بر 33بگذار ویک بار دیگر بگو الله اکبر .

محقق نجفی بحث شک در تعداد تسبیحات را چنین بیان می دارد :

" ولو شک فی شی من التسبیح تلافی المشکوک فیه خاصة ، للاصل ،

لکن عن الموجز الحاوی الاستیناف من راس ، ولعله لقول الصادق ع فی المرسل : " اذا شککت فی تسبیح فاطمة ع فأ عد "

ویمکن حمله علی إ عادة المشکوک ،...   جواهر الکلام 10/407

اما تعقیب حالی ، عبارت است از تداوم برطهارت .

قال الصادق ع :" انتَ معقب مادام علی الوضوء "( مستدرک سفینه 7/295)

ویا فرمود : " المومن معقب مادام متطهراً "   غنائم الایام میرزای قمی 1/254

تا زمانی که وضو داری ، ثواب تعقیبات را می بری .

نفس تعقیب مستحب بوده ، لیکن دارای شرط کمال است . که آنرا مستحب فی مستحب می گویند .

شروط کمالیه تعقیبات به دو دستور برگشت می کند :

1-     یکون علی هیئة الصلاة .

2-     استحباب علی الطهارة .

قال فی الذکری : "انه یضر بالتعقیب جمیع ما یضر بالصلاة ".

یعنی هر چه که موجب بطلان نماز می شود ، اگر در بین تعقیبات بعمل بیاوری از فضیلت آ ن می کاهد . مثلا ، صورت را از قبله بر گرداندن .صحبت کردن با دیگری و...

قال النراقی فی مستند الشیعه : "ولا شک فی صدق التعقیب الجلوس

من بعد الصلوة لدعا ء ومسالة بل فسره به فی القاموس والجمل والمصباح المنیر ...والظاهر اشتراط اتصاله با لصلاة وعدم الفصل مطلقا او الکثیر منه فی صدق التعقیب کما استظهره شیخنا البهائی . وهل یشترط فیه الکون فی المصلی وعلی الطهارة والاستقبال والاقبال ؟ الظاهر لا .

للاصل وعدم قول به ومراعاتها اولی"

"والظاهر عدم تعین الدعاء"     مستند الشیعه 5/392

( عربی  بخوانی ویا فارسی، فرقی ندارد  لیکن ماثورات ثواب بیشتر دارد .)

قال  فی الجواهر الکلام :

"المستحب ( الخامس التعقیب )

اجماعا بین المسلمین ان ام یکن من ضروریات الدین . بل هو مراد من قوله تعالی : فاذا فرغت فانصب والی ربک فارغب ،

بل الظاهر الشهید الثانی وهو صریح المقق الاردبیلی والفاضل الاصبهانی

وغیرهم من متاخرین الاکتفاء فیه بالدعاء والذکر بعد الصلاة علی ای حال کان جالسا او ماشیا او راکبا او غیر ذلک ، فیکون حینئذ الطهارة

والجلوس ونحو هما من وظائف کماله لا شروطه "ج 10/390

در خاتمه بحث، محقق نجفی می گوید :

"بل الظاهر کون المدار فیه علی هیئة العرفیه یدا عن ید وخلفا عن سلف"

( یعنی مراعات شکل عرفی را بنماید )

قال فی المعتبر :" التعقیب سواء کان مما ورد به الاثر او غیره مما یختار الانسان لدینه ودنیاه . لکن ماورد به الاثر افضل .

وقال ابو حنیفه : یقتصر علی الفاظ القران والادعیة المأ ثورة "

قال فی المغنی 1/594:

"ویستحب ذکر الله والدعاء عقیب سلامه ویستحب من ذلک ما ورد به الاثر مثل ( لااله الله وحده لا شریک له له الملک وله الحمد و هو علی کل شی قدیر ) "

در این که از میان تعقیبات ، نماز مستحبی خواندن افضل است ویا دعا

خواندن ؟ فرموده اند : دعا خواندن .

البته در موارد نمازهای واجب ..

سوال:بین دعا خواندن وقران کدام یک افضل است ؟

ج= قران می فرماید " قل ما یعبوُبکم ربی لولا دعا وُ کم " فرقان 77.

قال ع لبرید بن معاویة بن وهب وقد سئله کثرة القرائة افضل ام کثرة الدعاء ؟ فقال ع : کثرة الدعاء افضل ثم قرء:"قل ما یعبؤبکم ربی لولا دعاؤکم .استشهاد الامام ع بذلک الایة الشریفة علی افضلیة الدعاء من قرائة القران .          از کتاب عدة الداعی ابن فهد الحلی ص 14

قال الصادق ع " الدعاء افضل . اما سمعت قول لله تبارک وتعالی " وقال ربکم ادعونی استجب لکم ان الذین یستکبرون عن عبادتی سید خلون جهنم داخرین  سوره غافر آیه 60."   بحار الانوار 81/223

امام ع در مقابل پرسش دیگری فرمودند  : " فایهما افضل کثرة القراءة او کثر ة الدعاء ؟ قال : کثرة الدعاء . اما تسمع ( قل ما یعبوُ بکم ربی لولادعاوُ کم )        قال المجلسی : الخبر ان یدلان علی ان کثرة الذکر والدعاء فی الصلاة افضل من تطویل القراءة ./.

خبر دیگری را محدثین نقل کنند که :

قال رسو ل الله ص " الاستغفار و قول لااله الا الله خیر العبادة ".

کما قال الله تعالی " فاعلم انه لا اله الا الله واستغفر لذنبک ". محمد 19.

             وسائل الشیعه و مکارم الاخلاق طبرسی ص 314.

واما در افضلیت تلاوت قران هم اخباری داریم .

کما عن النبی ص انه قال ص:" افضل العبادة قرائة القران" . جامع الاحادیث 15/16

وایضا قال النبی ص : "افضل عبادة امتی بعد قرائة القران الدعاء"

            جامع الاحادیث 15/188

قال رسو ل الله ص فی حدیث ولحامل کتاب الله فی بیت المال کل سنة

مأ تا دینار فان مات وعلیه دین  قضی الله من هذا المال دینه .

           جامع الاحادیث 15/152

سوال مهم ، جمع بین این دو قسم اخبار چطور می شود ؟

ج= یحتملُ ، افضلیت دعا در نماز مد نظر است ، که فرمو دند در دَوَران امر بین تطویل قرائت و قنوت ، حق تقدم با قنوت است .

ویا اینکه در ضیق وقت ، دعا خواندن افضل ودر سعت وقت قران افضل است .

سوال : ولایت معصومین علیهم السلام ؛ شرط قبول عبادت است ویا شرط صحت ؟ ج= شرط قبول است ونه شرط صحت .

سوال : ایندو چه فرقی باهم دارند ؟ ج= معنا اینستکه اگر مخالف – سنی – مستبصر – شیعه – شد ؛ عبادات دوران قبل ؛ قضا ندارند ، زیرا شرط صحت اعمال ؛ اسلام است . ( زکات از این اصل خارج است ، که توضیح آن می آید).

شیخ حر عاملی در وسایل الشیعه جلد اول ، بابی ترتیب داده تحت عنوان :

" باب بطلان العبادة بدون ولایة (ع) واعتقاد امامتهم "     ج1ص118

در این باب ، اخباری را نقل کند که دلالت بر قبول نشدن اعمال افراد بدون ولایت دارد .

خبر محمد بن مسلم از امام باقر ع چنین است :

" ... فاعمالهم التی یعملونها کرمادٍ اشتدت به الریح فی یوم عاصف لا یقدرون مما کسبوا علی شیء  ذلک هو الضلال البعید "      ابراهیم 18

اعمال کفار ؛ بسان خاکستری میماند که توسط باد ازبین می رود .

ابی حمزه ثمالی هم از امام سجاد ع نقل کند که فرمود : " اگر کسی در بین رکن ومقام ابراهیم به اندازه ی عمر نوح – 950سال – عبادت کند ، سپس خدا را ملاقات کند در حالی که ولایت ما را ندارد ؛ عباداتش ، نفعی بحال او ندارد .      وسائل الشیعه 1/122

قاله ع : " ثم لقی الله بغیر ولایتنا لم یَنفعهُ ذلک شیئا ً "

در خبر محمد حسّان از امام صادق ع نقل شده که فرمود : جاحد ولایت ما در سقر است "

حاصل کلام این است که ، ولایت شرط قبول اعمال است ، قران هم فرمود :

" انما یتقبل الله من المتقین " 

واما ، چرا در عین حالی که عملشان صحیح است ، قضا ندارد ؟

شیخ حر عاملی در همین جلد اول وسائل الشیعه ، باب دیگری ترتیب داده بنام :

" باب عدم وجود قضاء المخالف عبادتَهُ اذا استبصر سوی الزکاة اذا دفعها الی غیر المستحق "

امام صادق ع فرمود : " واما الصلاة والحج والصیام فلیس علیه قضاء "

یعنی عباداتی که جنبه ی حق الله دارند ، از باب مهر وعطوفت خدا ساقط بوده وقضاء ندارد ؛ اما زکات بدلیل اینکه حق الناس بوده واگر در ایام مخالفت به غیر شیعه آنرا پرداخت کرده ، چونکه حق الناس است که دین ، واین دین در محل وموضع خودش بجا واقع نداشته از عهده اش خارج نشده وبری الذمه نگردیده وهمچنان مدیون است ؛ باید ؛ دوباره پرداخت کند .

در دیون مالی کلاً قاعده همین است ، اگر دین بدست صاحب اصلی آن نرسد از گردن مدیون ساقط نمی شود .

بنابراین دلیل عدم اسقاط زکات ، بشرط فوق ؛ وعدم قضاء نماز وروزه وحج ؛ بر اسا س

نص وارده از ائمه ع است ولا غیر .

تمام فقهاء شیعه بر طبق این اخبار در فتاوای خودشان فرموده اند که اگر سنی شیعه شود

ویا باصطلاح فقهی ؛ مخالف ، مستبصر شود ؛ عبادات غیر مالیّ او که جنبه ی حق اللهی

دارند ، مجزی بوده وقضاء ندارند .به بعض از این اقوال توجه کنید :

قال الطوسی فی النهایة :

" فمن اعطی زکاته لمن لا یعرف الحق ( غیر شیعه) لم یجز ءه وکان علیه الاعادة ، ولو ان مخالفاً اخرج زکاته الی اهل نحلته ( به سنی پرداخته) ثم استبصر ( شیعه شده)

کان علیه اعادة الزکاة "      ص185

قال فی الشرایع : " ولو اعطی مخالف زکاته ُ لاهل نحلتهِ ثم استبصر اعاد "

صاحب مسالک الافهام در شرح این فرع می فرماید :

" دلیل اعاده زکات دو چیز است : اول- نص     دوم – بجا واقع نشدن ( دین ).

لانه وضعها فی غیر موضعها "     ج1ص422

حتی اگر ، عین زکات باقیست ؛  حق استرجاع را دارد .

صاحب جواهر هم دلیل اعاده زکات را چنین گوید :

" لعدم وصول المال الی مستحقهِ" 

ودر خصوص عدم قضاء نماز و روزه می فرماید : سقوط ایندو ؛ بدلیل حق الله بودن است

مثل سقوط عبادت از کافر ؛ اگر مسلمان شود . ( الاسلام یجب ما قبله ) . ضمناً سایر عبادات مالیه بغیر از زکات هم اگر ؛ بجا واقع نشده به اعاده زکات ملحق میشود ؛ " نعم قد یستفاد منها الحاق غیر الزکات من العبادات المالیة بها " جواهر ج15ص386

محقق حلی در کتاب « المعتبر » خودش هم می فرماید :

"لانه وضعها فی غیر موضعها"   ج2ص765

ودلیل قبول نشدن اعمال ؛ در عین صحیح بودن را هم چنین گوید :

" ( المخالف ) اذا حج ؛ ثم استبصر ، لم یقضی حجه ؛ الا ان یخل برکن ؛ لان الشرط المعتبر فی صحة العبادة ( الاسلام ) وهو محقق ."

نکته : در خصوص حج در ایام مخالفت ، اشکال وجود دارد ؛ عده ای گویند باید قضاء کند ولو اخلال برکن هم نکرده- مطلقاً-  ؛ وعده ای کثیری ؛ از جمله محقق حلی گویند ، قضاء ندارد . مگر به رکن اخلال کرده باشد .

طرفداران قضاء حج – مطلقاً – ابن الجنید وابن البراج هستند ؛ علی ما حکی علامه حلی در مختلف الشیعه : " قال ابن الجنید وابن البراج : تجب علیه الاعادة وان لم یخل بشیء "

 ج 4ص19

سید یزدی در عروه می گوید : " لو اعطی غیر المومن زکاته اهل نحلته ثم استبصر اعادها ، بخلاف الصلاة والصوم اذا جاء بهما علی وفق مذهبه ؛ بل وکذا الحج ّ وان کان قد ترک منه رکناً عندنا علی الاصح ّ ؛ نعم لو کان قد دفع الزکاة الی المومن ثم ّ استبصر اجزء ، وان

کان الاحوط الاعادة ایضا ً "   مسئله 5 اوصاف مستحقین زکات

دقت فرمودید ، صاحب عروه ومحشین آن می فرمایند ، نماز وروزه مخالف قضاء ندارد ، حج او هم حتی اگر بر اساس مذهب ما اخلال به رکن هم کرده باشد ، قضاء ندارد .

زکات راهم اگر به شیعه پرداخت کرده ؛ آنهم مجزی است .

قال ابن ادریس فی السرائر : " ولو ان مخالفاً اخرج زکاته الی اهل معتقده ، من الاسلامیین ، ثم استبصر وعاد الی الحق ، کان علیه اعادة الزکاة ؛ دون سائر ما فعله من العبادات الشرعیات قبل رجوعه واستبصاره ؛ لان الزکاة حق اللا دمیین وباقی العبادات حق لله تعالی وقد فعلها علی ما کان یعتقده  "     ج1ص460

سید علی صاحب ریاض هم می فرماید : " ثم استبصر وصار محقاً عارفاً اعادها اجماعاً فتوی ونصاً "         ج1ص284 ریاض المسائل .

قال فی مدارک : " هذا مذهب الاصحاب لم نعلم فیه مخالفاً "      ج5ص242

سید محمد گوید : مذهب شیعه چنین است ومخالفی هم ما سراغ نداریم .

سوال : سنی اگر شیعه شود ، با توجه به عدم محاسبه خمس ؛ تکلیف اموال فعلی او چیست ؟

ج= قال الخوئی : یجب علیه تخمیس الجمیع . ( صراط 3/130و مجمع گلپایگانی 1/403)

 

به قسمت دوم مراجعه کنید
+ نوشته شده در  پنجشنبه ششم خرداد 1389ساعت 19:11  توسط محمدرضا فروزان  | 

ولایت علی ع

 

  بسم الله الرحمن الرحیم

 ادامه قسمت اول :

سوال : بیرون آوردن پیکان از پای علی – ع – با اعطای انگشتر به سائل در حال نماز چطور جمع میشود؟

ج= این سوالی است قدیمی که بعض نواصب تراشیده وسعی در مخدوش جلوه دادن چهره ی  علی علیه السلام دارند . آقای احمدی میانجی در کتاب مواقف الشیعه ج3ص253چنین می نویسد :" ابن الجوزی وبعض النواصب اعترض بعض علماء النواصب : انکم تقولون : اذا دخل امیر المومنین فی صلاته استغرق فکره فی عالم الملکوت فما یحس وما یشعر بهذا العالم ؛ ومن ثم کانوا یخرجون النصول من بدنه اذا اخذ فی الصلاة ، فکیف شعر بالسائل حتی اعطاه

خاتمه وهو فی الرکوع ؟

قال السید الجزائری مؤلف زهر الربیع : وتحقیق الجواب : انه علیه السلام قد انتقل عن طاعة العبادة الی طاعة الصدقة فهو فی الخدمة دائما ، فلا یقدح فی استغراق فکره فی عالم القدس "

(پایان نقل کتاب مواقف الشیعه )

لیکن نگارنده چنین می گوید : قبل از پرداختن به چنین مبحثی ؛ بهتر آنست که خبر هر دو موضوع – انفاق حال رکوع و بیرون کشیدن پیکان از پای مبارک علی ع را برکاویم.

راویان اخبار ؛ خاصه وعامه ؛ چنین نقل کنند که روزی پیغمبر ص وارد مسجد شده وسائلی را در حال خروج از مسجد مشاهده نمد وپرسید آیا کسی چیزی بتو انفاق کرد ؟

سائل گفت ، آری ، پرسید چه کسی – من اعطاکه ؟ فقال : ذلک القائم واو ما الی علی کرم الله وجهه .

باا شاره به علی ع که در حال قیام نماز بود ؛ گفت ؛ او .

سوال کرد , در چه حالی انفاق کرد – علی ای حال اعطاک ؟

فقال : وهو راکع .

پیغمبر ص تکبیر گفت ؛ الله اکبر وتلا " انما ولیکم الله  ورسوله والذین آمنوا الذین یقیمون الصلاة ویؤتون الزکاة وهم راکعون "   مائده 55

این داستان در ذیل آیه 55 مائده در تفسیر « روح المعانی » سید محمود آلوسی وارد شده ودر سایر تفاسیر از جمله تفسیر ابن کثیر ( ناصبی )  هم وجود دارد .

 نقل اهل سنت را آوردیم تا نشان صدق گفتار باشد . واینان نگویند ، شیعه متعصب است .

فخر رازی هم با تائید خبر؛ وجوهی را در جهت انحراف اذهان خوانندگان آورده وسعی دارد که ، کار علی ع را خیلی مهم جلوه ندهد . که البته بنظر نگارنده ؛ تائید ویا تکذیب داستان خیلی در مقام ومنزلت امیر مومنان تاثیر شگرف ندارد .

لهذا خبر مذکور را تمام فریقین اسلامی قبول دارند .

شیخ المفسرین طبرسی در مجمع البیان وشیخ الطائفه طوسی در التبیان می نویسند :

" انها نزلت فی علی ع حین تصدق بخاتمه وهو راکع ؛ وهو قول ابی جعفر وابی عبد الله ع .

شیخ طوسی گوید : " واعلم ان هذه الایة من الادلة الواضحة علی امامة امیر المومنین ع بعد النبی بلا فصل . ووجه الدلالة فیها انه قد ثبت ان الولیّ فی الایة بمعنی الاولی واحق "

مجمع 7/89و التبیان 3/559

واما جواب سوال ، جمع بین استغراق علی ع در جمال حق تعالی واعطای انگشتر:

نباطی عاملی در کتاب « صراط المستقیم » چنین می نویسد : "

ذلک من خصائصه ع لیجمع بین العبادتین ولیس فی ذلک انصراف عن عظمته تعالی لا انصراف الیها من جهة اخری فان الساقی لا یضل مع سکره عن ان یشرب ویسقی ندماءوه"

                ج1ص264

ابن ابی جمهور الاحسائی هم در جواب از این سوال چنین گوید :

" ولا یلزم منه التفاته الی غیر الحق ؛ لانه فعل فعلاً نهایته یعود الی الحق"

رک : کتاب الاربعین – شیخ الماحوذی ص186

« واما خبر اخراج پیکان  از پای مبارک علی (ع)»

براسا س تحقیق نگارند ه سطور ؛ اصل خبر از اهل سنت وارد شده ودر کتب شیعی وجود ندارد ( ویا حداقل  من حقیردست نیافتم) .

سید مرعشی در کتاب « احقاق الحق » ج8ص602چنین می نویسد :

" کان التوجه الی الله قد استوعب قلبه بحیث لم یلتفت الی اخراج السهم من رجله رواه القوم :

منهم العلامة المولی محمد صالح الکشفی الحنفی فی کتابه ( المناقب المرتضویة ) ص364ط بمبئی) قال : روی ان علیاً قد اصاب رجله فی غزوة احد سهم صعب اخراجه فامر رسول الله –ص- باخراجه حین اشتغاله بالصلاة فاخرجوه من رجله فقال بعد فراغه عن الصلاة : بانه لم یلتفت بذلک "

یعنی ؛ راوی اولیه خبر اخراج تیر از پای علی ع ، یکی از دانشمندان سنی ، بنام

محمد صالح کشفی حنفی در کتاب « مناقب المرتضویه » میباشد .

آری ؛ این خبر ، با این الفاظ در منابع خاصه ؛ نیست . !

ولیکن علماء خاصه در بعض کتب خویش از این خبر ، بعنوان منقبتی از مناقب بیشمار مولای متقیان علی ع یاد می کنند که چند نمونه را یاد آوری می کنیم .

سید هاشم بحرانی در کتاب « حلیة الابرار» ج2ص180:

" وهولا یلتفت عن ربه ، وکان اذا توجه الی الله تعالی بکلیته وانقطع نظره عن الدنیا وما فیها ؛ حتی انه لا یبقی یدرک الالم لانهم کانوا اذا ارادوا اخراج الحدید والنشاب من جسده الشریف ترکوه حتی یصلی فاذا اشتغل بالصلاة واقبل علی الله اخرجوا الحدید من جسده ولم یحس به "

همین کلمات در نوشتار ؛ کشف الغطاء ج1ص16؛ کشف الیقین علامه حلی ص118وتجرید الاعتقاد خواجه طوسی ص544فارسی وارد است .

ولی در تجرید عربی با شرح علامه آملی چنین نوشته شده :

" وهذه الحالة قد کانت فی الحب الحقیقی وذلک ان امیر المومنین ع لما کانت النصال الج فی بدنه الشریف من الحروب کان الجراح یخرجها منه اذا اشتغل بالصلاة لعدم احساسه بها ذلک الوقت لاشتغال قلبه بعالم القدس وملک الجبروت " ص 527

( اینها کلام سید نعمت الله جزایری در انوار نعمانیه است )

خواجه طوسی گوید : " وکانوا یستخرجون النصول من جسده وقت الصلاة لالتفاته بالکلیة الی الله تعالی حتی لا یبقی له التفات الی غیره "   ص527( آملی)

در این باب ملا محسن فیض خبری را در المحجة البیضاء 1/397نقل کند ؛ در آخر مقاله است

سوال : آیا روزی هزار رکعت نماز خواند ن علی ع صحت دارد ؟

ج= در اخبار خاصه ، این خبر را در مورد علی ع وامام سجاد ع نسبت داده اند .

شیخ طوسی در تهذیب الاحکام گوید : " فان علیاً ع کان یصلی فی الیوم واللیلة الف رکعة "

  ج3ص61

وایضاً این خبررا هم آورده اند که دور می نماید : " وکان زین العابدین یصلی فی کل لیلة الف رکعة ویقول : ان لی بعبادة علی ع "      ارشاد مفید واعلام الوری ص255 وبحار الانوار 46/74وشرح معتزلی 1/20

اهل سنت هم در خصوص حضرت سجاد ع چنین روایتی را نقل کنند ؛

" وقال مالک : بلغنی انه – علی بن الحسین –ع-  کان یصلی فی الیوم واللیلة الف رکعة الی ان مات"      تذکرة الحفاظ – الذهبی ج1ص75و شواهد التنزیل الحاکم الحسکانی الحنبلی  ج1ص200

میرزای نوری در « مستدرک الوسائل » بابی ترتیب داده ؛ تحت عنوان :

« باب استحباب صلاة الف رکعة فی کل یوم ولیلة بل کل یوم وکل لیلة ان امکن »  3/69

واما تحقیق خبر ؛ طبق آزمایش نگارنده سطور ، حداقل زمان لازم برای دو رکعت نماز مستحبی با رعایت حد اقلها، تقریباً ؛ 100ثانیه است .

اگر بپذیریم که در شبانه روز ی 20ساعت نماز بخوانیم ؛ حاصل آن 720رکعت میشود .

 میرزای نوری که با نوشتن  کتاب« لؤلؤ ومرجان » به  مبارزه با منبریان خرافه پرور میرود ؛ چطور این حرف را میزند که اگر شد ؛ روزی وشبی هزار رکعت !!!

وجالبتر از این ؛ کلام شیخ طوسی است که فرمود : کان یصلی فی الیوم واللیلة الف رکعة "

یعنی ؛ سایر امور معاش ، بر کنار !!

دیگر آنکه، نماز علی ع وامام سجاد ع هم میتواند بمثابه نماز راقم سطور ، با سرعت باشد!

خواننده محترم ؛ مستحضر باشد که بعض روایات ؛ یا از غلو بر خوردارند ویا باحال وهوای شخص خاصی  مناسبت دارند ، به این خبر ذیل توجه کنید :

" قال ع : صلاة رکعتین بفص عقیق تعدل الف رکعة بغیره "

                                       عدة الداعی ابن فهد حلی ص119

یعنی ؛ هر کس با انگشتر عقیق نماز بخواند ؛ هر دو رکعت او معادل با هزار رکعت بدون انگشتر عقیق است . براستی چنین است ؟ ویا اینکه مثلاً گویند ؛ هر کس این دعا را بخواند ویا این زیارت را بخواند ؛ خداوند ثواب چند صد عمره وحج را به او میدهد .! بنظر نگارنده این سطور ، بعض احادیث را باید به نسبت مقام ومنزلت بندگان در نزد خدا سنجید .

سوال : وجه تسمیه « نجف » چیست ؟

شیخ صدوق در علل الشرایع گوید : کوهی بود بسیار بزرگ که پسر نوح بر روی آن صعود کرد تا غرق نشود ؛ خداوند به کوه فرمود : " یا جبل اَیعصم ُ بک منی فتقطع َ قطعاً قطعاً ... کوه تکه تکه شد وهر تکه ای به جائی افتاد . قطعه ای که در شام – محل فعلی نجف – افتاد ، تبدیل به دریای عظیمی شد که نام آنرا

« نَی » گذاشتند . وکان یسمی ذلک البحر ( نَی ) . ثم ( جفّ) بعد ذلک فقیل نی جفّ فسمی بنجف ... یعنی ، این دریا خشک شد – نی جفّ – یعنی دریای «نی» خشک شد . سپس مردم نام آنرا به نجف تقلیل دادند .

این خبر را در تفسیر نور الثقلین 2/363هم می بینید .

واما اشکال خبر : اول- با تعریف اربابان لغت از «نجف» سازگاری ندارد .

نجف در لغت یعنی ، تپه ای شبیه سد ؛ که مانع نفوذ آب به جائی گردد. ویا مکان مرتفعی که آب بر آن مسلط نشود . کما قال : " والنجف : مکان لا یعلوه الماء مستطیل "      مجمع البحرین 5/122

از میان راویان خبر شخصی است بنام علی بن حمزه بطائنی ، که از سردمداران گروه واقفیه بوده ومنقولات او اعتباری ندارد . ابن حمزه بطائنی از وکلای امام کاظم ع بود که بعد از شهادت آن امام همام ؛ اموال موجود در نزد خود را به امام رضا ع تحویل نداده وادعای غیبت امام کاظم ع را سر داد ومی گفت ؛ هر وقت امام کاظم ع آمد به خودش تحویل میدهم . حدود 30هزار دینار پول نزد او بود .

رفیق وهمکارش زیاد بن مروان القندی هم که از وکلای امام ع بود ؛ 70هزار دینار را بالا کشید واز موسسین واقفیه شدند . ( رک : معجم رجال خوئی 12/236و غیبت طوسی ص43 )

قال ابن الغضائری : علی بن حمزة ؛ لعنه الله ؛ اصل الوقف ، واشد الخلق عداوة للولی من بعد ابی ابراهیم ع .      معجم رجال خوئی 12/235

شیخ طوسی در مورد اخبار مروی از گروه واقفیه می گوید :

" فاما ما ترویه الواقفیه فکلها اخبار آحاد لا یعضدها حجة ، ولا یمکن ادعاء العلم بصحتها ومع هذا فالرواة لها مطعون علیهم ؛ لا یوثق بقولهم وروایاتهم  " ص43

سوال : اهل البیت در آیه تطهیر 33احزاب چه کسانی هستند ؟

ج = بر طبق روایات وارده از طریق خاصه وعامه ؛ وبا استناد به لفظ « انما»

که نشان از حصر دارد ؛ اهل البیت مورد نظر در آیه " انما یرید الله لیذهب عنکم الرجس اهل البیت ویطهرکم تطهیرا" پنج تن آل عبا – کساء – هستند که شامل :

شخص پیغمبرص ، علی ع وحسنین علیهم السلام و فاطمه زهرا ع میباشد .

زمانی که پیغمبر ص علی ع وفاطمه وحسنین ع را بزیر کساء آورد ، دست بدعا برداشته وعرض کرد : " اللهم هولاء اهل بیتی ؛ اللهم اذهب عنهم الرجس وطهرهم تطهیرا "

مامون عباسی در مجلسی از امام رضا ع سوال کرد : من العترة الطاهرة ؟

فقال الرضا علیه السلام : الذین وصفهم الله تعالی " انما یرید الله لیذهب عنکم الرجس اهل البیت ویطهرکم تطهیرا" و سپس به حدیث ثقلین استناد جستند .

 

قال ابو سعید الخُدری وانس بن مالک ووائل بن الاسفع وعائشة وام سلمة :" ان الایة مختصة برسول الله –ص – وعلی وفاطمة والحسن والحسین علیهم السلام "

رک : تفسیر مجمع البیان 8/559و التبیان 8/340والمیزان 16و جوامع 5/123

وروح المعانی 11/195وکنز الدقائق المشهدی 10/381و الدر المنثور وجامع البیان طبری ؛ حدود 70 روایت از طریق سنیان در این باب وارد شده است .

اهل البیت در آیات وروایات به سه معنا وجود دارد :

اول – باب قرابت است . " وآت ذی القربی حقه "   اسراء 26

" قل لا اسئلکم علیه اجراً الا المودة فی القربی "    شوری 23

اینان کسانی هستند که صدقه بر ایشان حرام است . ( میزان سادات است )

قال زید بن ارقم : اهل بیته من حرم علیهم الصدقة "

قال الله تعالی " قال لاهله امکثوا انی آنست ناراً "   طه 10

دوم – مومنین و رهروان صدیق پیغمبر ص وکسانی که در قول وعمل پیرو او هستند. همانطوری که فرمود " سلمان منا اهل البیت "

در این قسمت کسانی را که بین ایشان پیوند جامعی حکمفرماست ؛ اهل گویند ،

خداوند هم در جواب نوح که درخواست عفو برای فرزندش نمود فرمود :

لیس من اهلک انه عمل غیر صالح "   هود 46

ویا در آیه ی دیگری فرمود " ونجیناه واهله من الکرب العظیم "   صافات 76

سوم – ثانی ثقلین بودن ، که فرمود : انی تارک فیکم الثقلین کتاب الله وعترتی

اهل بیتی لن یفترقا حتی یردا علی الحوض "

آن کسانی که از اهل بیت پیغمبر محسوب ومعصوم هستند ، فقط این قسم است .

ایشان هم حسنین ع ،فاطمه زهراع و علی ع و واولاد معصوم از امام حسین ع هستند که زعامت وامامت امت را بعد از رسول الله ص بر عهده داشته وبر طبق نصوص وارده از وجود نازنین پیامبر ص ، خلفای او بحساب می آیند ؛ اسامی ایشان بصراحت کامل در اخبار بیان شده ودارای نیروی عصمت هستند .

قال الصادق ع : " وهما الخلیفتان علی الامة بعد رسول الله – ص- "

در زیارت جامعه کبیره هم می خوانیم : عصمکم الله من الزلل ؛ وآمنکم من الفتن وطهرکم من الدنس واذهب عنکم الرجس وطهّرکم تطهیرا"

نکته : ازظاهر کلمه اهل البیت در آیه تطهیر نمی توان بصراحت کامل ، خروج زنان پیغمبر را استنباط نمود ؛ زیرا در آیه 73 هود ، اهل البیت ؛ مراد ؛ کسانی هستند که با حضرت ابراهیم ع در یک خانه زندگی می کنند . که شامل فرزندان وهمسران میباشد . کما قال : " اتعجبین من امر الله وبرکاته علیکم اهل البیت انه حمید ٌ مجید "   شیخ المفسرین طبرسی در مجمع البیان گوید : ساره دختر عموی ابراهیم است ولی در این آیه جزء اهل البیت ابراهیم محسوب شده است .12/94

قال فی التبیان : " وقوله « اهل البیت » یدل علی ان زوجة الرجل تکون من اهل بیته فی – قول الجبائی- وقال غیره انما جعل سارة من اهل البیت لما کانت بنت عمه علی ما قاله المفسرون "           تبیان شیخ طوسی 6/34

فلذا برای اثبات مدعا ؛ باید به اخبار مراجعه کنیم که مفسر آیات هستند . بعض مفسرین گویند ، زنان پیغمبر ص از شمول آیه تطهیر خارج میشوند با تمسک به آیات  قبل از « آیه تطهیر  » .زیرا در تمام مراحل از زنان پیامبر با الفاظ؛ امتعکنّ ، اسرحکنّ ، بیوتکنّ ، یاد کرده ولی در آیه تطهیر بیکباره ؛ صیاغ کلام عوض شده ومذکر شده است . که اگر زنان پیغمبر ص کلاً میبایست بحساب آیند ، باید می فرمود " ویطهرکنّ " . پس اینکه برای جمع 5نفری که یکیشان زن است ، ازضمیر مذکر استفاده کرده ؛ دلیل بر خروج زنان پیغمبر ص است .

بنظر نگارنده ، این استدلال ناتمام است ؛ زیرا اهل سنت با استناد به آیه 73 هود ، زنان پیغمبر ص را جزء اهل البیت بحساب می آورند . وگویند؛ بهمان دلیلی که شما حضرت زهرا ع را در میان 4 نفر مرد جزء اهل البیت محسوب می کنید ؛

ما هم میتوانیم زنان پیغمبر ص را بهمراه 4نفر مرد در زمرهِ اهل بیت بیاوریم .

بنابراین بهترین دلیل برای خروج زنان از شمول آیه ؛ همانا خبر ام سلمه است که خود می گوید ، پیغمبر از ورود من بزیر کساء یمانی ممانعت کرده وفرمود :

" انک علی الخیر " تو زن خوبی هستی .

سوال : ما قبول داریم که به استناد آیه تطهیر 5تن آل عبا معصومند . شما عصمت سایر ائمه ع را از کجا استنباط می کنید ؟

ج = اول – از آیات قران مجید . کما قال الله تعالی " انی جاعلک للناس اماماً ؛ قال ومن ذریتی ، قال لا ینال عهدی الظالمین "    بقره  124

به اعتراف بزرگان اهل سنت ؛ مثل ، فخر رازی وزمخشری ، امام جامعه باید معصوم باشد والا لازم میشود که امام دیگری وجود داشته باشد . امام جامعه اگر معصوم نباشد ، کلامش حجیت نداشته واحتمال خطا دارد .

رک : مفاتیح الغیب رازی 4/37و کشاف زمخشری 1/184

بنابر این ؛ عصمت امام جامعه را ما از آیات سوره بقره می فهمیم و از روایات .

اینکه خداوند اطاعت اولی الامر را در کنار اطاعت خودش وپیغمبر قرار داده مبرهن میشود که اولی الامر باید امام معصوم باشد و منصوب من قبل الله ، والا چطور امکان دارد که غیر معصوم ؛ معصوم را بشناسد ؟

بعلاوه در علم کلام ثابت شده که امام ؛ لزوماً باید عصمت داشته باشد .

به کلام خواجه طوسی در تجرید دقت کنید :

" وامتناع التسلسل یوجبُ عصمتهُ ولانه ُ حافظ للشرع "

اگر امام عصمت نداشته وگناه کند ، لازم می آید که از تبری بجوئیم واورا نهی کنیم . اطاعت از چنین امامی حرام است .

قران شریف در آیه 15لقمان گوید : " واتبع سبیل من اناب الیّ "

ویا در آیه 28 کهف " ولا تطع من اغفلنا قلبه عن ذکرنا واتبع هواه وکان امرهُ فرطا"

خداوند بما اجازه ی تبعیت از غیر معصوم را نداده ، مگر آنکسانی که خودشان اجازه داده اند ؛ مثل فقهاء وعلماء . ( آیه سوال ونفر ) .

که البته در آن مورد هم فرمودند : واما من کان من الفقهاء صائناً لنفسه حافظاً لدینه مخالفاً لهواه ، مطیعاً لامر مولاه ، فللعوام ان یقلدوه وذلک لا یکون الا بعض فقهاء الشیعة لا جمیعهم "          احتجاج طبرسی 2/264

سوال : فلسفه ی وجود امام و تداوم امامت تا قیامت کبری چیست؟

ج = قال الصادق ع :" ان الارض لا تخلوا الا وفیها امام ٌ . کَیمَا ان زاد المومنون شیئاً َرَدّهُم  . وان نَقَصوُا شیئاً اتمّهُ لهم "    اصول کافی 1/251

حسین بن علا از امام صادق  ع سوال کرد؛ آیا زمین بدون امام باقی میماند ؟

قال : لا "                       اصول کافی 1/251

امام هادی ع فرمود : زمین از حجت خالی نماند . بخدا آن حجت منم . ( کافی)

امام صادق ع فرمود ؛ اگر زمین بدون امام باشد ، فرو رود . " لو بَقیَتِ الارض بغیر امام ٍ لساخت " 

امام حافظ دین وشریعت بودن وآنرا از کم وکاستی وافزودنی ، نگه دارد .

واین همان علت تکمیل کننده دین است که خداوند فرمود " اکملت لکم دینکم "

خبر ی را فریقین اسلامی از پیغمبر ص با اندکی اختلاف نقل کنند که شناخت امام زمان بر هر کسی لازم واجب بوده ومردن بر عدم شناخت امام ؛ مرگ جاهلی است . " من مات ولم یعرف امام زمانه مات میتة جاهلیة "

" من مات ولم یعرف امام زمانه ِ ومن مات ولیس فی عنقه بیعة لامام ؛ مات میتة جاهلیة "           العمدة – ابن البطریق ص471

عن عبد الله ابن عمر ان رسول الله ص قال : ومن مات ولیس فی عنقه بیعة الامام او لیس فی عنقه عهد الامام مات میتة جاهلیة "   المجموع النووی 19/190وصحیح مسلم 6/22وکنز العمال 6/52و المعجم الکبیر الطبرانی 19/335

توضیحات : اهل سنت هم بسان ما شیعیان علی ع ، به وجود امام برای زعامت جامعه ؛ معتقد بوده وبر طبق روایات خودشان گویند ؛ هر کس این امام زمان را نشناسد وبمیرد ؛ بر مرگ جاهلی مرده است . چیزی که هست ، ایشان امام را در وجود خلفا ی جور نیز ؛ متبلور میدانند . کما قال فخر رازی : « والخلیفة امام رعیتهِ»  تفسیر کبیر 21/376

اخبار لزوم امام برای جامعه در هر زمانی ، مطابق با آیه قران شریف است که فرمود :

" یوم ندعوا کل اناس بامامهم "      اسراء 71

مفسرین سنی گویند : " بامامهم " بمن ائتموا من نبی ّ او مقدّم فی الدین .

                         کشاف زمخشری 2/682

سید محمود آلوسی در روح المعانی وسیوطی در الدر المنثور ودیگران ، ذیل آیه

این خبر را نقل کنند که پیغمبر ص فرمود : " یدعوا کل قوم بامام زمانهم وکتاب ربهم وسنة نبیهم "    الدر 4/194-  روح المعانی 8/115

آری ، خواننده محترم ؛ لزوم امام برای امامت امت ؛ وهدایت ایشان بسوی اهداف حق تعالی ؛ امری عقلانی وحتم بوده ؛ وبر اساس براهین عقلی وخرد ناب ؛ امام

نیکو وهدایت یافته بهتر از اما م ضال است . ما از این برادران دینی می پرسیم

آیا بهتر نیست به کتاب مشترک بین خودمان مراجعه کرده واورا برای انتخاب امام امت داور قرار دهیم ؟ سوره یونس آیه 35" افمن یهدی الی الحق احقّ ان یتبع امّن لا یهدّ ی الا ان یهدی فما لکم کیف تحکمون "

یعنی ؛ آیا آنکه رهبری می کند سزاوارتر به پیروی است یا آنکه نمی کند مگر اینکه خود هدایت شود؟

بقول شاعر: ذات نایافته از هستی بخش      کی تواند که شود هستی بخش

آیا کور میتواند عصا کش کور دیگر شود ؟

آیا عقل سلیم بما نمی گوید ؛ از کسی تبعیت کن که خودش قبلاً هدایت یافته باشد .

برادران دینی ؛ اینکه پیام قران است .پس امام داشتن دستور دین وعقل است .

شرط هدایت جامعه بسوی تعالی ؛ بر اساس موازین خدائی ، صرفاً تحت فرامین امامی شدنی است که منصوص خدا باشد .

سوال : آیا ائمه ی هدا علیهم السلام در روایات بنام وارد شده اند ؟

ج = حدیث مشهوری است که در کتب فریقین اسلامی وارد شده ومسلم وبخاری وابی داود واحمد بن حنبل وبسیاری از محدثین سنی آنرا باور دارند وآن حدیث چنین است : " قال رسول الله ص : لا یزال الدین قائما حتی تقوم الساعة او یکون علیکم اثنا عشر خلیفة کلهم من قریش "  ( به نکته پایانی مقاله دقت کنید )

رک : صحیح مسلم 6/4و صحیح البخاری 6/65و مسند احمد 5/89و سنن ابی داود 2/309و کنز العمال 12/32و ینابیع المودة 3/289و.....

واز طریق خاصه : قال الصادق ع : قال رسول الله ص : الائمة من بعدی اثنی عشر اولهم علی ابن ابی طالب وآخرهم القائم هم خلفائی واوصیائی واولیائی وحجج الله علی امتی "        کشف الغمة الاربلی 3/312

عن ذریح قال : سالت ابا عبد الله ع عن الائمة بعد النبی ص ؛ قال ع :

" کان امیر المومنین اماماً ثم کان الحسن اماماً ثم کان الحسین اماماً ثم کان علی بن الحسین اماماً ثم کان محمدبن علی اماما ً "      اصول کافی 1/256

امام صادق ع سپس خود را بعنوان امام معرفی کردند واز حدیث امام هادی ع بر آید که بغیر از اسامی که امام صادق ع فرمودند وامام هادی ع که خودش را فرمود ؛ سایر ائمه ع هم طبق القاب معروف بر زبان شیعیان ؛ حجت خدا هستند .

آری برادر عزیر , این جمله ی معروف :

« الخلفاء بعدی اثنا عشر کلهم من قریش » از مشهورات قاطبه ی علماست .

از بدیهیات علم کلام است که نصب امام معصوم ؛ یعنی حافظ دین وشریعت فقط در اختیار خدای تعالی بوده وهیچکسی را نرسد که در این باب دخالت کند

حتی پیغمبر اولوالعزم . تا چه رسد به اینکه بخواهند با انتخاباتی شبیه سقیفه خلیفه

رسول الله ص را بر گزینند . امامت تنصیصی است ونه انتخابی . فخر رازی بدلیل عنادی که با علی ع واولاد طاهرینش دارد در تفسیر آیه اطاعت خدا ورسول واولی الامر – 53 نساء – گوید : " ان الله امر بطاعة اولی الامر علی سبیل الجزم فی هذه الایة ومن امر الله بطاعته علی سبیل الجزم والقطع لابد وان یکون معصوماً عن الخطاء " در اینجا می گوید ، اولو الامر ؛ باید معصوم باشد

ودر ادامه برای اینکه حکومت ابی بکر وعمرو عثمان وسایر سلاطین اموی وعباسی را توجیه کند ؛ می گوید :

" مصداق اولو الامر ، اهل حل وعقد هستند . " واولی الامر اهل الحل والعقد من الامة وذلک یوجب القطع بان اجماع الامة حجة "    مفاتیح الغیب 10/113

مستحضرید که منظورش از حجیت اجماع امت ؛ شورا وانتخابات سقیفه است .

یعنی امامت بلا فصل علی ع را معاذالله هیچ می انگارد ورای ونظر مردم را در سقیفه حجت میداند . بهمین دلیل اهل سنت ، گویند ؛ مردم رای دادند که ابی بکر باشد .زیرا پیغمبر کسی را بعنوان جانشین معرفی نکرده ، بلکه اینمهم را بر عهده مردم گذاشت . میبدی در کشف الاسرار ؛ ابی بکر وعمر وخالد بن ولید را از مصادیق اولو الامر میداند .    ج2ص552-554

ایشان وسایر مفسرین سنی ، به حدیثی از پیغمبر ص تمسک جسته وگویند تمام خلفاء وسلاطین وقضات و علماء وامیران جیش وهر مسؤ لی در هر حکومتی از سرزمینهای اسلامی از مصادیق بارز اولو الامر بوده ؛ اطاعت ایشان واجب ( ولو حجاج بن یوسف سقفی باشد ؛ ولو یزید بن معاویه باشد ؛ ولو ابن زیاد باشد ؛ ولو ولید بن عبد الملک مروان مشروبخوارباشد و.....) است وتمرد از فرامین آنها ؛ حرام . گویند پیغمبر ص فرمود : " من اطاعنی فقد اطاع الله ومن عصانی فقد عصی الله ومن یطع الامیر فقد اطاعنی ومن یعص الامیر فقد عصانی "

ویا خبر دیگر : " یا معاذ اطع کل امیر وصل خلف کل امام "

رک : روح المعانی سید محمود آلوسی 3/63و کشف الاسرار 2/552

و سنن الکبری – البیهقی 8/185و صحیح البخاری 4/8و8/104و صحیح مسلم 6/13و مستدرک الحاکم 3/121

جالب است که بزرگان اهل سنت این حدیث مشهور را از پیغمبر ص نقل کنند که فرمود " لا طاعة لمخلوق فی معصیة الخالق " یعنی ؛ هرگاه اطاعت مخلوق مساوی معصیت خالق بود ؛ حق با اطاعت خداست ونه اطاعت مخلوق . اطاعت از مخلوق تا جائی است که به عصیان خدا منجر نشود که در آنصورت حرام است. این خبر در بسیاری از کتب اهل سنت از جمله ؛ المجوع النووی ج9ص352وج18ص391 وارد شده است .

 

آری بفعلیت رساندن قدرت امام توسط امت ؛ امری بدیهی است . که مخالفت با آن از خرد سلیم بدور است . مردم با تبعیت از امام ، امت را بوجود آورند , بهمین خاطر شخص علی ع بر دو محور تکیه دارند :

اول-  امامت      دوم – امت

حسن ختام این نوشتار کلامی از علی ع در بها دادن به امت است ، بنگرید :

« لکم علیّ مثل الذی لی علیکم »

همانطوری که من بر شما حق دارم ؛ شما هم بر من حق دارید .

رک : رساله حقوق امام سجاد ع

دلیل نقض ادعای سید محمود آلوسی صاحب تفسیر روح المعانی :

شیخ الحاکم الحسکانی الحنفی در « شواهد التنزیل »چنین می آورد :

" وروی ابن مردویه فی کتاب مناقب علی – ع – قال : (و) عن ابی سعید الخدری قال: لما کان حدیث غدیر خم ورفعه بید علی –ع- فنزلت : " الیوم اکملت لکم دینکم ..." قال النبی –ص- : الله اکبر علی اکمال الدین واتمام النعمة ورضی الرب برسالتی والولایة لعلی بن ابی طالب "     شواهد التنزیل 1/201

ودر نقل دیگری از محمد بن سلیمان الکوفی می آورد که ؛ ایشان در کتاب مناقب علی –ع – بابی ترتیب داده بنام « باب ذکر ما انزل فی علی من القران » واز محمد بن سلیمان نقل کند که پیغمبر –ص- فرمود : من کنت مولاه فهذا علی مولاه

اللهم وال من والاه وعاد من عاداه وانصر من نصره واخذل من خذله" 

                                  شواهد التنزیل 1/202

نکته در خور تامل اینست که ناصبیان کوردل ، از بزرگان مرام خود هم شرم نمیکنند . احمد بن حنبل